Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сан-Марино – Италиямен толық қоршалған Еуропа мемлекеті.
San Marino is a country in Europe enclaved by Italy.
Футбол
Сан-Марино Италиямен бірге футболды ең танымал спорт түрі деп санайды.
San Marino, along with Italy, enjoys football (soccer) as its most popular sport.
Отандық футбол
Сан-Марино чемпионаты FSGC (Сан-Марино футбол федерациясы) қолдауымен құрылған, және бұл Сан-Маринодағы басты футбол жарысы болып табылады. Жарысқа қатысатын он бес команда сегіз және жеті командадан тұратын екі топқа бөлінеді. Тұрақты маусымның соңында әр топтан үздік үш команда жартылай жеңіліс-жеңіліс жүйесімен өткізілетін Чемпионат плей-оффына ілігеді. 2007 жылға дейін плей-офф жеңімпазы УЕФА кубогының іріктеу кезеңдеріне қатысатын болды. 2007 жылы УЕФА Сан-Мариноға Чемпиондар лигасының бірінші іріктеу кезеңінде орын берді. 2007 жылғы лига чемпионы «С.С. Мурата» командасы 2007/08 маусымында Сан-Мариноны Чемпиондар лигасынде алғаш рет өкілдік етті, бірақ Финляндияның «Тампере» командасына есе жіберді. Сан-Марино Италия жүйесінде де өкілдікке ие, «Сан-Марино Кальчио» командасы итальян футболдың төртінші дивизионы – Серия D-де ойнайды. Сан-Марино өз алаңындағы ойындарын Серавалледегі «Стадио Олимпико» стадионында өткізеді.
The San Marino Championship, founded under the auspices of the FSGC (San Marino Football Federation), is the premier footballing competition in San Marino. The fifteen teams that take part in the competition are split into two groups of eight and seven teams. The top three from each section at the end of the regular season progress into a semi knockout style Championship Playoff. Prior to 2007, the playoff champion earned a spot in the preliminary rounds of the UEFA Cup. In 2007, UEFA granted San Marino a spot in the 1st Qualifying Round of the Champions League. 2007 league champions S. S. Murata was the first team to represent San Marino in the Champions League when they participated in the 2007 08 competition, losing to Finland's Tampere team. San Marino also has a representative in the Italian system, with San Marino Calcio playing in the fourth tier of Italian football, Serie D. San Marino play their home matches in the Sanmarinese at the Stadio Olimpico of Serravalle.
Халықаралық футбол
Сан-Марино құрамасы өзінің алғашқы ресми емес халықаралық матчын 1986 жылы өткізді, онда Канада Олимпиадалық құрамасына 0–1 есебімен жеңілді. Алғашқы ресми матчы 1990 жылғы 14 қарашада Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңінде Швейцарияға қарсы өтті, нәтижесі 0–4 есебімен ұтылыс болды. Бұл жеңілістер команданың көптеген келесі ойындарының тонын берді, олар Еуропа чемпионаты мен Әлем чемпионатының іріктеу кезеңдерінде әлсіз команда ретінде танылды. Бұл Сан-Мариноның және басқа да "шағын мемлекеттердің" (Андорра, Лихтенштейн, Люксембург және Мальта) аталған турнирлердің негізгі іріктеу топтарына қосылуының мақұлдығын күмәндандырады. 1993 жылғы 17 қарашада Әлем чемпионатының іріктеу матчында Англиямен өткен ойында команда қысқа ғана уақытқа даңққа ие болды. Давиде Гуальтьери ойынның 8.3 секундысында гол соғып, көшбасшылыққа шықты – бұл Әлем чемпионаты тарихындағы ең жылдам гол. Алайда, бұл гол Сан-Мариноның халықаралық аренадағы үшінші голы болғанымен, команда 7–1 есебімен жеңілді. Соңғы жылдарға дейін Сан-Мариноның халықаралық рекорды көбінесе сәтсіздікке толы болды, Түркия және Латвиямен тең түскен ойындар ғана 70-тен астам жеңіліс арасындағы жалғыз сәттіліктер болды. Бірақ 2004 жылғы 29 сәуірде Сан-Марино тарихында алғаш рет жеңіске жетті, достық матчта Лихтенштейнды 1–0 есебімен ұтты. Энди Селва соққан жалғыз гол осы кішкентай республикаға футболдағы алғашқы жеңісті сыйлады. 2006 жылғы 6 қыркүйекте Сан-Марино ең үлкен жеңілісін бастан кешірді, Stadio Olimpico стадионында Германиядан 13–0 есебімен жеңілді. Бұл Еуропа чемпионатының іріктеу кезеңіндегі ең үлкен есеппен жеңіліс те болды. Осы жарыста 2007 жылғы 7 ақпанда команда тарихындағы ең жақсы нәтижеге 8 секунд қалып қойды. Олар 94-ші минутта Ирландия Республикасымен 1–1 есебімен тең түсті, бірақ ойынның соңғы сыбызғысынан 8 секунд бұрын Стивен Ирландия гол соқты. Сан-Марино соққан гол 1998 жылы Австрияға 4–1 есебімен жеңілгеннен бергі Еуропалық іріктеу кезеңіндегі алғашқы голы болды. 2021 жылғы тамыз айының мәліметі бойынша, Сан-Марино ФИФА рейтингінде 210-шы орында тұр, 805 ұпаймен (соңғы орында Түрк және Кайкос аралдары). Сан-Мариноның ең танымал футболшысы – ұлттық құрама сапында және 1981–1988 жылдар аралығында Италияның "Ювентус" клубында ойнаған жартылай қорғаушы Массимо Бонини. 2020 жылы Сан-Марино УЕФА жарысында алғаш рет келесі кезеңге өтіп, 2022 жылғы футзал Еуропа чемпионатының плей-офф кезеңіне жолдама алды.
The San Marino national team played its first unofficial international match in 1986, in which it suffered a 0–1 defeat to the Canadian Olympic team. Its first competitive outing was on November 14, 1990, a 0–4 loss against Switzerland in the European Championship qualifier. These defeats set the tone for most of the following outings of the team, who are regarded as whipping boys in the qualifying sections of the European Championship and the World Cup, calling into question the merits of San Marino and the other 'microstate' teams (Andorra, Liechtenstein, Luxembourg and Malta) being included in the main qualifying groups for said tournaments. They had a brief moment of glory when they faced England in a World Cup qualifier on November 17, 1993, and took the lead through Davide Gualtieri after just 8.3 seconds still the fastest goal in World Cup competition. Despite this goal, only San Marino's third at international level, the microstate went on to lose 7–1. Until recently, San Marino's international record was one of almost total failure, with famous draws against Turkey and Latvia being the only partial successes in an international career that contains over 70 defeats. However, on 29 April 2004, San Marino recorded their first ever win, with a 1–0 victory over Liechtenstein in an international friendly. Andy Selva scored the only goal in a close game that finally gave this tiny republic a footballing victory. On September 6, 2006, San Marino suffered their biggest ever defeat, losing 13–0 to world giants Germany in the Stadio Olimpico. It was also the largest goal margin defeat in European Championship Qualifying history. In the same competition on February 7, 2007, they came within 8 seconds of the best result in their history. They were level at 1–1 with the Republic of Ireland after 94 minutes when Stephen Ireland scored within 8 seconds of the final whistle. The goal scored by San Marino was their European Qualifying first goal since losing 4–1 to Austria in 1998. As of August 2021, San Marino is 210th in the FIFA world rankings almost last place with 805 points (the bottom is The Turks and Caicos Islands.) The most notable Sanmarinese footballer was Massimo Bonini, a midfielder, who played for the national team, but most notably for Italy's Juventus FC from 1981 to 1988. In 2020 San Marino made it through a round for the first time in a UEFA competition making it to the playoffs of the 2022 Futsal EURO.
Автоспорт
Республиканың атымен аталғанына қарамастан, Формула-1 Сан-Марино Гран-присі шындығында Италияның Имола қаласындағы Энцо-э-Дино Феррари автодромында өткізілді, бұл Сан-Маринодан шамамен 100 км солтүстік-батысқа қарай, Виа Эмилия бойында орналасқан. 2007 жылы жарыс ұйымдастырушыларымен келісімшартты жаңару бойынша келіссөздер болмағандықтан ол спорттық күнтізбеден алынып тасталды. Бұл Гран-при 1994 жылы екі қаза болғаннан кейін жаман танылды: жаңадан келген Роланд Ратценбергер және үш мәрте әлем чемпионы Айртон Сенна жарыс барысында қаза тапты. Сан-Марино мотоцикл Гран-присі жылдар бойы Имола, Мисано және Муджелло қалаларында өткізілді. Қазіргі уақытта Мисанода Гран-при және Дүниежүзілік Супербайк жарысы өтеді. Саммаринестік Мануэль Поджали екі әлем чемпионатында жеңіске жетті: 2001 жылы 125cc және 2003 жылы 250cc. Алекс де Анжелис 250cc жарысында жеңімпаз атанды және 2020 жылы зейнетке шыққанға дейін Moto2 және MotoE сыныптарында өнер көрсетті. Ол Гран-приде өнер көрсеткен соңғы самарналық гонщик. 2006 жылдан бері Сан-Маринодан FIA Alternative Energies Cup іс-шарасы – Ecorally San Marino Città del Vaticano басталады, оны Automobile Club San Marino ұйымдастырады.
Although named after the Republic, the San Marino Grand Prix of Formula One was actually held at the Autodromo Enzo e Dino Ferrari in the Italian town of Imola, about 100 km northwest of San Marino, along the Via Emilia. It was removed from the sport's calendar in 2007 due to no negotiations to renew the contract with the event organizers. This Grand Prix became etched in infamy after two fatal accidents occurred in 1994, when rookie Roland Ratzenberger and three time World Champion Ayrton Senna were killed while competing. San Marino motorcycle Grand Prix has been held during the years in Imola, Misano and Mugello. Currently, Misano hosts both the Grand Prix and the World Superbike Race. Sammarinese Manuel Poggiali won two World Championship titles: 125cc in 2001 and 250cc in 2003. Alex de Angelis has won one 250cc race and was riding in the Moto2 and MotoE classes until retiring in 2020. He is the last sammarinese rider to appear on a grand prix weekend. Since 2006, from San Marino starts the FIA Alternative Energies Cup event Ecorally San Marino Città del Vaticano, organized by the Automobile Club San Marino.
Бейсбол
Сан-Маринода кәсіби бейсбол командасы бар, «T & A San Marino», ол Италияның кәсіби бейсболдың жоғары дивизионы – Серия А1-де ойнайды. Бұл команда Еуропаның үздік кәсіби бейсбол командалары арасындағы Еуропа кубогына бірнеше рет қатысқан, 1996, 2000, 2004, 2007 және 2016 жылдары Италиямен бірлесіп жарыс өткізген. Команда 2006, 2008 және 2014 жылдары чемпион атанды. Сонымен қатар, жақында Германияда өткен 2017 жылғы Регенсбург турнирінде 3-орынды жеңіп алды. Бейсбол, Сан-Мариноның басқа спорт түрлерімен салыстырғандағы ең табысты спорттық бағыттарының бірі болып есептеледі.
San Marino has a professional domestic baseball team, T & A San Marino, which play in the top division of Italian professional baseball, the Serie A1. It has participated in the European Cup tournament for the top European professional baseball teams several times, hosting the event in 1996, 2000 and 2004, 2007 and in 2016 where it co hosted along with Italy. It won the championship in 2006, 2008 and 2014. It has also more recently achieved 3rd place in the 2017 Regensburg tournament in Germany. Baseball is generally regarded as one of San Marino's more successful sporting fronts when compared to the state's performance in other sports.
Баскетбол
Сан-Мариноде баскетбол өте дамыған. Сан-Марино баскетбол федерациясы (итальянша: Federazione Sammarinese Pallacanestro) – Сан-Маринодағы баскетболды басқарушы орган. Ол 1968 жылы құрылған. Федерация ішкі лиганы ұйымдастырып, Сан-Марино ұлттық баскетбол құрамасын басқарады. Сонымен қатар, әр жазда "Сан-Марино баскетбол кубогы" деп аталатын жыл сайынғы халықаралық баскетбол турнирі өткізіледі.
San Marino also has a vibrant basketball scene. San Marino Basketball Federation (Italian: Federazione Sammarinese Pallacanestro) is the governing body of basketball in San Marino. It was founded in 1968. It organizes the internal league and runs the San Marino national basketball team. There is also an annual international basketball tournament held every summer called San Marino Basketball Cup.
Волейбол
Сан-Марино волейбол федерациясы немесе FSPAV (итальянша: Federazione Sammarinese Pallavolo) – Сан-Маринода волейбол және пляж волейболының басқарушы органы. Ол 1980 жылы құрылған. Федерация ішкі лиганы ұйымдастырып, Сан-Марино ұлттық волейбол құрамасын басқарады.
San Marino Volleyball Federation or FSPAV (Italian: Federazione Sammarinese Pallavolo) is the governing body of volleyball and beach volleyball in San Marino. It was formed in 1980. It organizes the internal league and runs the San Marino national volleyball team.
Регби одағы
Сан-Марино командасы регби спортында елді ұсынады, ал "Регби клубы Сан-Марино" итальян лигаларында өнер көрсетеді.
The San Marino team represents the nation at rugby, and the "Rugby Club San Marino" also plays in the Italian leagues.
Олимпиада ойындары
Сан-Марино 1960 жылдан бері 15 Олимпиада ойынына қатысқан (1964 жылды қоспағанда). Ел барлығы үш медальді Токио 2020 жазғы ойындарында жеңіп алды, онда нысана атушы Алессандра Перилли Сан-Мариноны Олимпиада ойындарында кез келген түсті медаль жеңіп алған ең кішкентай тәуелсіз мемлекет етіп көрсетті. Сондай-ақ, ел 10 қысқы Олимпиада ойынына қатысқан, бірақ әлі бірде-бір медаль жеңе алмады.
San Marino have competed at 15 Olympic games since 1960 (with the exception of 1964). The country has won a total of three medals, all at the Tokyo 2020 summer games, where target shooter Alessandra Perilli made San Marino become the smallest sovereign country to win a medal of any color at the games. The country has also appeared at 10 Winter Olympic Games, but have not yet managed to win any medals.