Кіріспе

Ураноцен, U ((C8H8) 2) - екі циклооктатетраенидтік сақинаның арасында орналасқан уран атомынан тұратын органоуран қосылысы. Ол тұңғыш рет синтезделген органоактинидтердің бірі болды. Ол органикалық еріткіштерде ерійтін жасыл ауаға сезімтал қатты зат. Ураноцен, "актиноцендердің" мүшесі, актинидтер сериясынан элементтерді қамтитын металлоцендер тобы. Бұл ең көп зерттелген бис[8]аннулен металл жүйесі, бірақ оның практикалық қолданысы жоқ.

Синтез, құрылым және байланысу

Ураноценді алғаш рет 1968 жылы Эндрю Стрейтвизердің тобы сипаттады, ол дипотаций циклооктатетраениді мен уран тетрахлоридінің реакциясымен ТФФ-те 0 °C-те дайындалды: молекуланың U4+(C8H82−) 2 екенін ескерсек, η8 циклооктатетраенид топтары 10 π электроны бар сақина үшін күтілетіндей жазық, және өзара параллель, уран атомын қамтитын сэндвич құрайды. Қатты күйде сақиналар тұнып, молекулаға D8h симметриясын береді. Ерітіндіде сақиналар төмен белсенділік энергиясымен айналады. Уран циклооктатетраенил байланысы фотоэлектрондық спектроскопия арқылы, негізінен, уранның 6d орбиталдарының лиганд пи орбиталдарына араласуынан және осылайша уранға электрондық зарядтың берілуінен туындайтын, уранның (5f) 2 орбиталдарына қатысты осындай кішігірім өзара әрекеттесумен. Электрондық теорияның есептеулері осы нәтижемен келіседі және ашық қабықшадағы 5f орбиталдарының лиганд орбиталдарымен әлсіз өзара әрекеттесуі МЖ-ды анықтайды, яғни негізгі күйдің 8 еселенген симметрия осьінің бойымен бұрыштық импульс кванттық санының шамасы. Оның NMR спектрі 3 MJ мәнін көрсетеді. Электрондық теорияның ең қарапайымнан ең дәлге дейінгі есептеулері сондай-ақ негізгі күй үшін 3 және бірінші қозылған күй үшін 2 МДж мәнін береді, бұл осы күйлер үшін E3g және E2g қос топтық симметрия белгілеріне сәйкес келеді. Ураноценнің жасыл түсі оның көрінетін спектріндегі үш күшті ауысуына байланысты. Вибрациялық жиіліктерді табудан басқа, Раман спектрлері төменгі (E2g) қозған электронды күйдің бар екендігін көрсетеді. Есептеулер негізінде, көрінетін ауысулар негізінен 5f-ден 6d-ге дейінгі ауысуларға жатқызылады, бұл E2u және E3u күйлеріне әкеледі.

Аналогты қосылыстар

M = (Nd, Tb, Yb, Th, Pa, Np және Pu) үшін M ((C8H8) 2 түріндегі ұқсас қосылыстар бар. Кеңейтулер ауаға тұрақты туынды U ((C8H4Ph4) 2) және циклогептатриенил түрлерін [U ((C7H7) 2) ] - қамтиды. Ал бис ((циклооктатетраен) темірдің құрылымы мүлдем басқаша, оның бір-бірінен η6 және η4 C8H8 лиганды бар.