Кіріспе
Сербиялық автомобиль өндіруші компания Fiat Serbia бұрын "FIAT Automobiles Serbia"efn Еуропадағы ең заманауи автокөлік зауыттарының бірі. Қазіргі уақытта операцияда шамамен 2000 қызметкер жұмыс істейді және 15 басқа компаниялармен және компонент жеткізушілерімен тығыз жұмыс істейді, олардың көбі іргелес Grosnica Supplier Park-те орналасқан, олардың ішінде шамамен 6000 адам Fiat Serbia өндірісіне байланысты жұмыс істейді. Зауыттың күнделікті өндірісі шамамен 400 автокөлік. JV Сербиядағы ең ірі шетелдік өнеркәсіптік инвестиция болып табылады Зауыт Fiat 500L, бес есікті, бес жолаушы, алдыңғы қозғалтқыш, алдыңғы дөңгелекті қозғалтқыш, биік шатырлы B сегментіндегі MPV өндіреді, оны Stellantis әлемнің 100-ден астам елінде сатады. Ресейді қоспағанда.
Fiat Serbia – formerly "FIAT Automobiles Serbia"efn|. as one of Europe's state of the art car factories. The operation currently has roughly 2,000 employees and works closely with 15 other companies and component suppliers, many located at the adjacent Grosnica Supplier Park — with a combined workforce of roughly 6,000 tied to production at Fiat Serbia. The factory has a daily output of roughly 400 cars. The JV is the largest foreign industrial investment in Serbia
The plant manufactures the Fiat 500L, a five door, five passenger, front engine, front wheel drive, high roof B segment MPV, which Stellantis markets globally in more than 100 countries — with the notable exception of Russia.
Өмірбаян
1955 жылдан 1999 жылға дейін Крагуевац зауытында Zastava Automobiles Zastava, Yugo және Fiat брендтерімен шығарылды. Сербияның орталық Шумадижа аймағы 1990-шы жылдары Югославияның ыдырауынан, сондай-ақ содан кейінгі соғыстан және оның санкцияларынан қатты зардап шекті. Зауыттың ғимараттары 1999 жылы Косово соғысы кезінде НАТО бомбалауымен қатты зақымдалды. 2000-жылдардың басында автомобиль компаниялары жақын маңдағы Венгрия, Румыния, Словакия және Словенияда жаңа өндіріс орындарын аша бастады. Бұл Audi, Mercedes Benz, Renault және Suzuki сияқты брендтерді білдіреді. Сербияда өндіріс шығындары Италияныкімен салыстырғанда бестен бір, Польшаныкімен салыстырғанда жартысы деп болжанады. 2008 жылдың сәуірінде Fiat зақымданған Крагуевац зауытын сатып алу туралы келісімге келді, сол жылы Сербия Республикасымен бірлескен кәсіпорынды аяқтады және компания Fiat Automobili Srbija (FAS) деп аталды. Fiat компаниясы 700 миллион евроға компанияның 67 пайыздық үлесін (ол кезде мемлекет иелігінде) және Сербия үкіметінің қосымша 100 миллион евролық инвестициясын беруге уәде берді. Кейін бұл сома 300 млн. еуроға дейін арттырылды. Fiat жұмыс орындарын қысқартпауға және жалақы төлеуде артта қалғанды төлеуге уәде берді, бұл зауыт 330,000 бірліктің ең жоғары өндірістік қуаты бар Fiat өндіріс орны болады деп айтты. Соңында, қаржыландыру Сербия үкіметі тарапынан 300 млн. евродан астам инвестициядан, ішінара Еуропалық Инвестициялық Банк берген 500 млн. евро несиеден, Сербия Республикасының 300 млн. евроға кепілдіктерімен, ал Servizi Assicurativi del Commercio Estero (SACE) кепілдік берген 200 млн. евро несие желісінен қаржыландырылды. Бірлескен кәсіпорын туралы келісім-шарт жарияланбаған кезде, Fiat қызметкерлердің табыс салығы мен әлеуметтік сақтандыру жарналарынан, Сербияның пайда салығынан бірінші жылдан бастап 10 жыл бойы және мүлік салығынан босатылады. 2014 жылы FAS Fiat Chrysler Automobiles еншілес компаниясына айналған кезде зауыт FCA Serbia (FCAS) деп қайта аталды. Сербия мен Fiat арасындағы бірлескен кәсіпорын туралы келісім 2018 жылдың 31 желтоқсанында аяқталды, бірақ жаңартылды. 2018 жылы FCA Сербия Сербияның екінші ірі (жұпырт) экспортері болды, 714,1 € HBIS Group, Smederevo Ironworks иегері. 2021 жылы FCA Stellantis-ке қосылғаннан кейін серб компаниясы Fiat Serbia деп қайта аталды.
Өсімдік
2010 және 2012 жылдар аралығында Fiat Chrysler Automobiles және Сербия Үкіметі 500 миллионнан астам инвестиция салды және үш жыл бойы зауыттың инфрақұрылымын жаңартты, ғимараттарын қалпына келтірді, жаңа өндірістік бөлімдерді жасады және заманауи машиналар мен өндірістік жүйелерді орнатты. Жаңартылған Крагуевац зауытында барлығы 51 ғимарат және 5 негізгі процеспен байланысты ғимараттар шамамен 220 000 шаршы метр аумақты қамтиды, олар Лепеница өзеніне іргелес 140 гектардан астам жерді қамтиды. Жаңарту жұмыстары архитектуралық, құрылымдық, геотехникалық, механикалық және электрлік жұмыстарды, сондай-ақ қоғамдық денсаулық сақтау жобаларын, сейсмикалық қайта жаңартуларды, сұйықтық резервуарларын және құбырлы көпірлерді қамтиды. 2013 жылы зауытта орташа жасы 30 жастағы 3800 жұмысшы жұмыс істеді және күміс деңгейінде "Әлемдік деңгейдегі өндіріс" стандарттарын қамтиды. Жақын жердегі ғимаратта қызметкерлердің отбасыларына арналған балабақша бар. Grosnica Supplier Park-тың қосалқы құрылымына Magneti Marelli (буферлер, спойлерлер, құю жүйелері және катализаторлар), Johnson Controls MM (құрал панельдері, ішкі, ішкі бөлшектер және пластмасса бөлшектері), Dräxlmaier (электрлік), басқа да зауыттар жақын жерде, соның ішінде Adient (орындықтар), PMC (тұрақты жүйелер, табақ металл штампы және шассилер), SIGIT (қағаз және пластмасса бөлшектері) және HTL.
Босатулар, ереуіл және жұмыс тоқтатулар
2016 жылдың маусым айында Fiat Serbia өзінің жұмыс күшінің 30 пайызын жұмыстан босатып, үш ауысымның бірін аяқтады. Ол кезде зауытта 3100 адам жұмыс істеді, бір ауысымда 900-ге дейін жұмысшы жұмыс істеді. 2018 жылдың наурыз айының соңына дейін Fiat Serbia компаниясы сұранысқа сәйкес жеткізуді реттеу үшін төрт зауытты жабуды жүзеге асырды. 2022 жылдың мамырында Fiat басшылығы 2024 жылдан бастап жаңа электр машинасын шығару үшін зауытты жабу және жаңарту ниеті бар екенін мәлімдеді. Осы уақытқа дейін жұмысшыларға Fiat-тың шетелдегі зауытына (Италия, Германия, Польша, Словакия) көшіп бару ұсынылды, онда олар үш есе көп табыс таба алады немесе жұмыстан босату өтемақысын қабылдайды.