Adolf Taimi

Кіріспе

Фин коммунистік революционері Адольф Пиетарпийка Тайми (21 қыркүйек 1881 - 1 қараша 1955) - фин совет большевигі және Финляндия Азамат соғысы кезінде Халық делегациясының мүшесі. Азамат соғысынан кейін Тайми Кеңес Одағына қашып кетеді.

Ерте өмір

Адольф Тайми Санкт-Петербургте туып өскен. 1902 жылы Ресейдің Социал-демократиялық жұмысшы партиясына кірді. Партияның большевиктер қанатының мүшесі ретінде Тайми алғаш рет 1906 жылы тұтқындалған. Ол Никольский қаласына жер аударылды. Кейін ол Санкт-Петербургке қашып барып, онда байланыс адамы Надежда Крупскаямен кездеседі. Хельсинкиде Тайми Ресей армиясының кеме жасау зауытында жұмыс істеді және большевиктердің әскери комитетіне белсенді қатысты. Ол сондай-ақ фин социал-демократтарының радикалдық тобымен байланыста болды. 1912 жылы Тайми тағы тұтқындалып, төрт жылға Сібірге айдалды. Таими жер аударылған кезінде марксистік әдебиетті оқыды. Ақпан төңкерісінен кейін Тайми Санкт-Петербургке оралды, ал большевиктер оны 1917 жылы сәуірде Хельсинкиге жіберді. Финляндияда Таймидің міндеті большевиктер мен фин социал-демократтарымен байланыста болу еді. Ол маусым мен қарашада Финляндияның Социал-демократиялық партиясының партия конференциясына қатысты. Тайми өзінің баяндамаларында финдерді революцияға шақырды. Желтоқсан айында ол еңбек қорғаушыларын қажет болған жағдайда тәуелсіз жұмыс істеуге шақырды. Қаңтар айында Тайми партия комитетінің "қосымша мүшесі" болып сайланды. Ол большевиктер басшылығымен Хельсинки кеңесімен тығыз байланыста жұмыс істеді. Азамат соғысы кезінде Тайми Қызыл гвардиямен байланысы бар Халық делегациясының ішкі істер жөніндегі делегаты болды. Ішкі істер жөніндегі өкілі, Қызыл гвардияның Жоғарғы қолбасшысы Ээро Хаапалайнен мас болғандықтан, оның орнына Тайми, Эино Рахья және Эверт Элоранта тағайындалды. Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Тайми Кеңес Одағына қашып кетеді. Ол 1918 жылы Финляндия коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі болды. 1924 жылы Тайми Коммунистік партияның Орталық комитетінің мүшесі болып сайланды. 1923 жылы партия басшылығына жарамсыз деп айыпталған Эино Рахьяға қарсы Отто Вилле Куусинен және Кульерво Маннермен одақтасты. Тайми 1922-1923 және 1927-1928 жылдары Финляндиядағы Финляндия коммунистік партиясының жер асты ұйымдарында жұмыс істеді. Тайми Коминтернде де белсенді болды. Ол 1928 жылы Финляндияда тұтқындалып, ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды. Тайми Қысқы соғыстан кейін Тоиво Антикайненмен бірге босатылды. Екеуі де Совет Одағына депортацияланды. Тайми Карело Финляндия Совет Социалистік Республикасына қоныс аударды. Ол түрмеде отырды, басқа фин коммунистерімен келіспеушіліктер болды және ол фин коммунистік партиясының жоғары сатыларына көтеріле алмады. 1954 жылы Тайми өзінің естеліктерін фин тілінде жариялады.

Adolf Taimi was born and raised in Saint Petersburg. He joined the Russian Social Democratic Labour Party in 1902. As member of the parties Bolsheviks wing Taimi was arrested first time in 1906. He was deported to the City of Nikolski. Later he fled back to Saint Petersburg where he met the contact person Nadezhda Krupskaya who send Taimi to Helsinki because of his linguistic skills. In Helsinki, Taimi worked in a Russian Army's shipyard and was active in the Bolshevik Military Committee. He had also contact with Finnish Social Democrat radical circle. In 1912 Taimi was arrested again and he was exiled to Siberia for four years. During his exile Taimi studied Marxist literature. After the February Revolution Taimi returned to Saint Petersburg where the Bolsheviks sent him to Helsinki on April 1917. In Finland, Taimi had a mission to be in contact with Bolshevik soldiers and Finnish Social Democrats. He took part in the party conference of the Finnish Social Democratic Party in June and November. In his speeches, Taimi urged Finns for revolution. In December, he urged the Labour Guards to operate independently if necessary. In January Taimi was elected as "additional member" of the party's committee. He worked all the time in close cooperation with the Bolshevik led Helsinki Council. During the Civil War Taimi was the delegate for internal affairs of the People's Delegation in which he had connections to the Red Guards. When the delegate for Internal Affairs, Supreme Commander of the Red Guard Eero Haapalainen was deposed because of heavy drinking his replacement was Taimi, Eino Rahja and Evert Eloranta. After the end of the civil war, Taimi fled to Soviet Russia where he was one of the founding members of the Finnish Communist Party in 1918. Taimi was elected to the member of Central Committee of the Communist Party in 1924. In 1923 he allied with Otto Wille Kuusinen and Kullervo Manner against Eino Rahjaa who was accused of being unsuitable in the parties leadership. Taimi worked in the underground organizations of the Finnish Communist Party in Finland in 1922–1923 and 1927–1928. Taimi was also active in the Comintern. He was arrested in Finland in 1928 and received a long prison sentence. Taimi was released after the Winter War along with Toivo Antikainen. Both were deported back to the Soviet Union. Taimi settled in the Karelo Finnish Soviet Socialist Republic. He was intercepted by prison time, disputes with other Finnish Communists and he was not able to rise in the higher ranks of the Finnish Communist Party. Taimi published his memoirs in 1954 in Finnish.