Мауно Койвисто: Финляндияның экс-президентінің өмірі мен қызметі
Mauno Koivisto
Мауно Койвисто – Финляндияның 9-шы президенті (1982-1994), екі рет премьер-министр болған. Социал-демократтар партиясынан тұңғыш президент сайланды. Тарихы мен өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндия президенті 1982-1994 жылдары Мауно Хенрик Койвисто (; 25 қараша 1923 – 12 мамыр 2017) – фин саясаткері, 1982-1994 жылдар аралығында Финляндияның тоғызыншы президенті қызметін атқарған. Ол елдің премьер-министрі қызметін екі рет атқарды: 1968-1970 жылдары және 1979-1982 жылдары. Сонымен қатар, ол Финляндия президенті болып сайланған Социал-демократиялық партияның алғашқы өкілі болды.
President of Finland from 1982 to 1994
Mauno Henrik Koivisto (; 25 November 1923 – 12 May 2017) was a Finnish politician who served as the ninth president of Finland from 1982 to 1994. He also served as the country's prime minister twice, from 1968 to 1970 and again from 1979 to 1982. He was also the first member of the Social Democratic Party to be elected as President of Finland.
Ерте өмір
Ковисто Турку қаласында, Крайтон Вулкан кеме жасау зауытында ұста болған Юхо Ковистоның және 10 жасында қайтыс болған Гимни София Эсколаның екінші баласы ретінде дүниеге келді. Бастауыш мектепті бітіргеннен кейін Ковисто түрлі жұмыстар істеді, ал 1939 жылы Қысқы соғыс басталғанда 16 жасында далалық өрт сөндіру бөліміне қосылды. Ұдайы соғыс кезінде Ковисто Лаури Тёрни басқарған Тёрни атқыштар отрядында қызмет етті, ол жау тылында барлау жұмыстарын жүргізетін бөлімше болатын. Бұл отрядқа тек таңдалған еріктілер ғана қабылданатын. Соғыс жылдары ол "Еркіндік орденінің" (2-дәрежелі) иегері атанды және капрал шеніне көтерілді. Кейін өмірін сағынып, ол: «Өзіңнің өмірің қауіпті ойынға салынған кезде, қалған барлық ойындар ұсақ болып көрінеді», – деді. Соғыстан кейін ол ағаш ұстасы болып жұмыс істеді және саяси өмірге белсенді қатысып, Социал-демократиялық партияға қосылды. Ковистоның жас жылдары анархизм мен анархосиндикализмнің ықпалында болды. 1948 жылы ол Турку портында жұмысқа орналасты. 1948 жылдың желтоқсанында ол Турку портының Еңбек кеңсесінің басқарушысы болып тағайындалды, бұл қызметті 1951 жылға дейін атқарды. 1949 жылы коммунистер бақылап отырған кәсіподақтар Карл Август Фагерхольмның әлеуметтік-демократиялық үкіметін құлатуға тырысты, ал Финляндия кәсіподақтары конфедерациясының (SAK) социал-демократтық басшылығы Ханко портын «ашық алаң» деп жариялап, заңдылықты қолдайтын порты жұмысшыларын сонда жиналуға шақырды. Ковисто Ханкоға порт басшысының кеңсесін басқару және ереуілді тоқтату үшін жұмысшыларды жұмысқа алу мақсатымен барды, себебі үкімет ереуілді тыйым салған болатын. Коммунистік газеттер Ковистоны кәсіподақтарды бақылау үшін күрестегі маңызды тұлға болғаны үшін өздерінің бірінші нөмірлі жауы деп жариялады.
Koivisto was born in Turku as the second son of Juho Koivisto, a carpenter at Crichton Vulcan shipyard, and Hymni Sofia Eskola, who died when he was 10. After attending primary school, Koivisto worked a number of jobs, and at the beginning of the Winter War in 1939 joined a field firefighting unit at the age of 16. During the Continuation War, Koivisto served in the Infantry Detachment Törni led by Lauri Törni, which was a reconnaissance detachment operating behind enemy lines. This detachment was only open to selected volunteers. During the war, he received the Order of the Cross of Liberty (2nd class) and was promoted to the rank of corporal. While reflecting on his wartime experiences later in life, he said "When you have taken part in a game in which your own life is at stake, all other games are small after that". After the war, he earned a living as a carpenter and became active in politics, joining the Social Democratic Party. During his early years, Koivisto was also influenced by anarchism and anarchosyndicalism. In 1948, he found work at the port of Turku. In December 1948, he was appointed the manager of the Harbour Labour Office of Turku, a post he held until 1951. In 1949, communist controlled trade unions attempted to topple Karl August Fagerholm's social democratic minority government, and the Social Democratic leadership of the Finnish Confederation of Trade Unions (SAK) declared the port of Hanko an "open site", urging port workers who supported legality to go there. Koivisto went to Hanko to take charge of the harbour master's office and recruit workers to break the strike, the government having banned strike action. The Communist newspapers branded Koivisto as their number one enemy due to his status as a major figure in the struggle for control of the trade unions.
Мансап
Саяси қызметімен және мансабымен қатар, Койвисто білімін жалғастырып, 1947 жылы орта білім беру емтиханын, ал 1949 жылы университетке қабылдау емтиханын тапсырды. 1951 жылы ол бастауыш мектеп мұғалімі болды. 1952 жылдың 22 маусымында Теллерво Канкаанрантаға үйленді. Олардың Асси Койвисто есімді қызы болды, ол кейіннен 1982 жылғы президенттік сайлауда сайлау алқасына сайланды. Койвисто 1953 жылы Турку университетін Магистр және лицензиат дәрежесімен бітіріп, әлеуметтанушы болуды жоспарлады. Үш жылдан кейін ол докторлық диссертациясын аяқтады, онда Турку кемежайларындағы әлеуметтік қарым-қатынастар зерттелді. Койвисто сонымен қатар Турку қаласының кәсіби бағдар берушісі және Турку қалалық кеңесінің мүшесі болды. 1957 жылы ол Хельсинки жұмысшы үнем банкінде жұмысқа орналасып, 1959 жылдан 1968 жылға дейін оның бас директоры қызметін атқарды. 1968 жылы ол Финляндия банкінің басқарма төрағасы болып тағайындалды және 1982 жылға дейін осы лауазымда қалды. 1960 жылдары ол Социал-демократиялық партия ішіндегі бірнеше дау-жанжалдарды көрді және партияның коммунистермен де, президент Урхо Кекконенмен де қарым-қатынасын жақсартуға күш салды.
In addition to his political engagements and ongoing career, Koivisto continued with his education, passing his intermediate examination in 1947 and his university entrance examination in 1949. In 1951, he became a primary school teacher. On 22 June 1952, he married Tellervo Kankaanranta. Together they had a daughter, Assi Koivisto, who was later voted to the electoral college during the 1982 presidential election. Koivisto graduated from the University of Turku with a Master of Arts degree and a licentiate in 1953, and had plans to become a sociologist. Three years later he completed his doctoral thesis, which examined social relations in the Turku dockyards. Koivisto also served as Vocational Counselor for the City of Turku, and as a member of the Turku City Council. In 1957, he started working for the Helsinki Workers' Savings Bank and served as its general manager from 1959 to 1968. In 1968, he was appointed as the chairman of the board at the Bank of Finland, a position he held until 1982. During the 1960s, he witnessed a number of internal schisms within the Social Democratic Party, and made efforts to improve the party's relationships with both the communists and with President Urho Kekkonen.
Саяси мансап
1966 жылғы парламенттік сайлаудағы социал-демократтардың жеңісі Рафаэль Паасио басқаруымен үкімет құруға әкелді, онда партияның экономикалық саясат жөніндегі сарапшысы Койвисто қаржы министрі болды. 1968 жылдың басында көптеген СДП мүшелері Паасионың басшылық стиліне көңілі тоймады, ал Койвисто Паасиодан кейін премьер-министр болуға басты үміткер ретінде көзге түсті. Койвисто 1968 жылдың 22 наурызында өзінің алғашқы үкіметін – I Койвисто кабинетін басқарды. Ол 1970 жылғы парламенттік сайлауға дейін екі жыл премьер-министр қызметін атқарды, онда коалициялық үкіметтегі басқа партиялар – Орталық партия, SKDL, SPP және TPSL ауыр жеңіліске ұшырады, бұл Койвистоның отставкаға кетуіне себеп болды. 1970-ші жылдары президент Кеконен Койвистоны әлеуетті қарсылас ретінде қарастыра бастады. Оған қарсы тұру үшін ол Койвистоның социал-демократ әріптесі Калеви Сорсаны қолдады. Он жылдың көп бөлігінде Койвисто Финляндия банкінің төрағасы қызметін атқаруға назар аударды. 1979 жылғы сайлауда ол премьер-министр болып қайта оралды, СДП, Орталық партия, SPP және SKDL арасында коалициялық үкімет құрды. Осы кезде қартайып бара жатқан президент Кеконенге наразылық күшейді, оның денсаулығының нашарлауын жасыру қиын болды, сондай-ақ жаңарудың болмауы сезілді. Премьер-министр және Финляндия банкінің төрағасы ретінде, ол қоғамдық пікір сауалнамаларында жоғары рейтингке ие болды, Койвисто болашақта президенттікке үміткер ретінде қарастырыла бастады. 1981 жылдың басында президент Кеконен Койвистоны премьер-министр етіп тағайындағанына өкініп, одан құтылуды қалағандарға қолдау көрсетуге кірісті. 1981 жылдың көктемінде үкіметтік коалицияның құрамындағы Орталық партия мүшелері парламенттік сенімсіздік білдіру арқылы үкіметті құлатуға тырысты, соның салдарынан Койвисто премьер-министр лауазымынан президенттік сайлау кампаниясын жүргізе алмауы тиіс болды. Шығу жолы тапқан сәтте Койвисто SKDL-нің қолдауын алды. Осылайша ол Кеконеннің блефін ойсырата білді, өзінің отставкасын беруден бас тартып, Кеконенге премьер-министр мен министрлер кабинеті парламентке жауапты екенін, президентке емес еске салды. Бұл Кеконеннің билікте болған 25 жылында естімеген нәрсе еді, бірақ сол кезде Кеконеннің үкіметті құлатуға күші жетпеді. Фин тарихшылары, саясаттанушылар мен журналистер әлі де Кеконеннің Койвистоны шын мәнінде жұмыстан шығаруды қалаған-жақсыламағанын немесе Кеконеннің жай ғана Койвистоның баяу және ойлы шешім қабылдауын жеделдеткісі келгенін талқылауда. Кейбіреулер бұл үкіметтік дағдарыстың Койвисто және СДП төрағасы Сорса сияқты жоғары саяси қайраткерлердің бір-бірімен ойнаған аяусыз "президенттік ойынның" бір бөлігі ме деп күмәнданады. 1981 жылдың қазанында Кеконеннің өз міндеттерін орындауға тым нашар екені анық болды және ол қайтадан сайлауға түспейтінін мәлімдеді. Ол көп ұзамай қызметінен кетіп, Койвистоны президент міндетін атқарушы етіп тағайындады. Бұл Койвистоға президенттік сайлау кампаниясын бастауға мүмкіндік берді. Кампания барысында Койвисто екі мәселе бойынша ерекше тексерілді: оның социализмінің мәні және Кеңес Одағымен қарым-қатынасы. Өзінің социализмінің мәнін түсіндіре келе, ол ревизионист социал-демократ Эдуард Бернштейнге сілтеме жасады: "Маңыздысы – мақсат емес, қозғалыс". Бір журналистің Кеңес Одағымен қарым-қатынас туралы қиын сұрағына Койвисто бұған мақтанатын ештеңе жоқ деп жауап берді, бұл жауап оның танымалдылығын арттырды. Койвисто Кеңес Одағының қолдауымен сайлануды қаламады. Президенттік сайлауға сайлаушылардың қатысуы 90 пайызға жуық болды. Сайлаушылар алқасының құрамында Койвистоның әйелі мен қызы да болды. Койвисто бірінші турда сайлаушылар алқасының 301 дауысының 167-сін жеңіп алды, ал оның ең жақын бәсекелесі, НКП үміткері Харри Холкери 58 дауыс алды. Осылайша Койвисто Финляндияның алғашқы социалистік президенті атанды. Оның жеңісі Азамат соғысына дейінгі Социал-демократтарды Финляндияның саяси өміріне интеграциялаудың ұзақ процесін аяқтады.
The 1966 parliamentary election's Social Democratic victory saw the formation of a government under Prime Minister Rafael Paasio, with Koivisto, the party's expert on economic policy, assuming the role of the Minister of Finance. By the beginning of 1968, many SDP members had become disillusioned with Paasio's leadership style, and Koivisto emerged as the chief candidate to succeed Paasio as prime minister. Koivisto became the prime minister of his first government, the Koivisto I Cabinet, on 22 March 1968. He served as prime minister for two years until the 1970 parliamentary election, which saw the other parties in the coalition government—Centre, SKDL, SPP, and TPSL—suffer heavy losses, bringing about Koivisto's resignation. In the 1970s, President Kekkonen started to regard Koivisto as a potential rival. To counter this, he threw his weight behind Koivisto's Social Democratic colleague, Kalevi Sorsa. For most of the decade, Koivisto concentrated on his work as the chairman of the Bank of Finland. The 1979 election saw him return as prime minister, forming a coalition government between the SDP, Centre, SPP, and SKDL. By this point there was increasing dissatisfaction with the aging President Kekkonen, whose failing health was becoming difficult to conceal, and also a perceived lack of change. As prime minister and chairman of the Bank of Finland who enjoyed high ratings in opinion polls, Koivisto began to be seen as a likely future candidate for the presidency. In early 1981, President Kekkonen began to regret Koivisto's appointment as prime minister and started to offer support to those who wanted to get rid of him. In the spring of 1981, members of Centre, which was serving as part of the government coalition, launched a behind the scenes attempt to bring down the government through a parliamentary motion of no confidence, so that Koivisto would not be able to conduct a presidential election campaign from the position of Prime Minister. At the critical moment Koivisto managed to gain the support of the SKDL. He was thus able to call Kekkonen's bluff by refusing to tender his resignation, reminding Kekkonen that the prime minister and Cabinet were responsible to Parliament, not the president. This would have been unthinkable for most of Kekkonen's quarter century in office, but by then Kekkonen no longer had the energy to topple the government. Finnish historians, political scientists, and journalists still debate whether Kekkonen really wanted to dismiss Koivisto or whether Kekkonen simply wanted to speed up Koivisto's slow and ponderous decision making. Some question whether this government crisis was just a part of the ruthless "presidential game" that top politicians such as Koivisto and Social Democratic chairman Sorsa were playing with one another. By October 1981, it became apparent that Kekkonen was too ill to carry out his duties, and he announced he would not run again. He resigned soon afterward, making Koivisto acting president. Koivisto was able to launch his presidential election campaign from the position. During the campaign, Koivisto was questioned particularly thoroughly on two issues: the nature of his socialism and his relations to the Soviet Union. Describing the nature of his socialism, he referred to Eduard Bernstein, a revisionist social democrat, saying: "The important thing is the movement, not the goal." To a journalist's question, intended to be a difficult one, on the issue of relations with the Soviet Union, Koivisto replied that they were nothing to boast about; this answer increased his popularity. Koivisto did not want to be elected with the support of the Soviet Union. The voter turnout in the presidential elections was nearly 90%. Koivisto's wife and daughter were among the members of the electoral college. Koivisto won 167 of the 301 votes of the electoral college in the first round; his closest competitor, NCP candidate Harri Holkeri, received 58. As a result, Koivisto became Finland's first socialist president. His victory completed a long process of integrating the Social Democrats into Finland's political life, dating back to the Civil War.
Төрағалық (1982-1994)
Президент ретінде Койвисто жайлы мінез-құлық танытып, Кекконеннен гөрі авторитарлық басшылық тактикасын аз қолданды, президенттік өкілеттіктерінің кейбіреулерін пайдаланбады және Финляндияда парламентаризмнің жаңа дәуірін бастады. Екінші жағынан, ол журналистермен қарым-қатынаста қиындықтар туғызды, оларды ол «лемингтер» деп атады. Көптеген журналистердің Койвистоның мәлімдемелеріне қатысты бір практикалық мәселесі – олардың терең ойлы және философиялық сипаты болды. Оның бұл мәлімдемелерін түсіндіру Кекконеннің ашық, кейде қатал сөздерімен салыстырғанда көбінесе қиын болды. Финляндияның сыртқы саясатын басқарған ретінде ол Кеңес Одағының ыдырауына дейін Кекконеннің саясатын жалғастырды. Сондай-ақ, фин конституциясы бойынша адам құқықтарын бұзу саналған кеңестік дезертирлерді Кеңес Одағына қайтаруды жалғастырды. Койвисто Михаил Горбачев, Джордж Буш және Рональд Рейганмен жақын байланыс орнатты. Ол Горбачев пен Бушпен жеке хат алмасып тұрды. Оның басқа скандинавиялық елдермен және әріптестерімен байланысы өте тығыз және сенімді болды. Ол орыс, швед, ағылшын және неміс тілдерін жетік білді. Кеңес Одағының ыдырауы мен Балтық елдерінің, әсіресе Эстонияның тәуелсіздік жариялаған маңызды сәттерде Койвисто бейтараптық саясатына сілтеме жасап, Балтық елдерінің тәуелсіздік қозғалысын ашық қолдаудан аулақ болды, бірақ оның мүшелеріне Финляндиядан жұмыс істеуге рұқсат берілді. Койвистоның Финляндиясы жаңа эстон үкіметін тек ірі державалар солай істегеннен кейін ғана мойындады. Дегенмен, Койвисто Эстонияның тәуелсіздік қозғалысына көмек көрсету үшін жасырын түрде қаржы жіберді. Койвисто екі батыл, бір жақты дипломатиялық қадам жасады, ол Финляндияның саяси ұстанымын айтарлықтай өзгертті. 1990 жылы Германияның қайта бірігуінен кейін Койвисто бір жақты түрде Париж бейбіт шартының шарттарынан бас тартты, ол Финляндия Қорғаныс күштерінің күшін және қарулануын шектеді. Бұл туралы Германияға егемен мемлекет ретінде толық құқықтар берілгеннен кейін, Финляндия ескірген шартқа байланысты бола алмайды деген оймен түсіндірілді. Бұл бас тарту Кеңес Одағы мен Ұлыбританиядан ресми наразылық тудырмады. Екінші маңызды қадам – 1991 жылы Кеңес Одағының ыдырауымен бірге Фин-Совет шартынан бас тарту болды. Соңғы онжылдықтарда Финляндияның сыртқы саясатын қалыптастырған әскери бап келесі жылы әскери міндеттемесіз жаңа шартпен ауыстырылды. 1990 жылы, ішінара ұлтшылдыққа, ішінара жұмыс күшінің азаюынан қорқуға байланысты Койвисто фин немесе ингриялық тегі бар кез келген кеңес азаматына Финляндияға қайта оралуға мүмкіндік беруді ұсынды. Осы мақсатта жыл ішінде иммиграциялық заңдарға өзгеріс енгізілді. Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Койвисто Карелияның ескі фин бөліктерін Финляндияға қайтаруға қарсы болды. 1988 жылғы президент сайлауында Койвисто екінші турда сайлаушылар алқасының 301 дауысының 189-ын алып, қайта сайланды. Кеңес Одағының ыдырауынан кейін ол Еуропалық Одаққа қосылу сияқты радикалды идеяларды қолдады. 1992 жылы Койвисто Финляндияның Еуропалық қауымдастыққа кіру процесін бастады. Мүшелік туралы келісімнің соңғы шарттары Койвистоның президенттік қызметінен кеткен күні бекітілді. Оның орнын Еуропалық Одаққа мүшелікті қолдаған президент Марти Ахтисаари иеленді. 1990 жылдардың басындағы Финляндияның экономикалық дағдарысы кезінде Койвистоның танымалдылығы күрт төмендеді, өйткені көптеген жұмыссыз немесе кедейленген азаматтар оның оңшыл Эско Ахо үкіметін экономиканы жандандыруға және жұмыссыз адамдарға уақытша мемлекеттік секторда жұмыс беруге мәжбүр ете алады деп сенді. Койвистоның өкілеттігі 1994 жылы аяқталды. Содан кейін ол өзінің естеліктерін төрт томдық кітап түрінде жариялады және экономика, ішкі және халықаралық саясат бойынша сарапшы ретінде қызметін жалғастырды.
As president, Koivisto kept a low profile and used less authoritarian leadership tactics than Kekkonen had employed, refraining from using some of his presidential powers and initiating a new era of parliamentarianism in Finland. On the other hand, he had an occasionally difficult relationship with journalists, which he famously called "lemmings". One practical problem that quite a few reporters had with Koivisto's statements was their deeply pondering and philosophical nature. Those statements were not often easy to interpret, unlike Kekkonen's blunt and sometimes harsh statements. As the leader of Finland's foreign policies he initially continued Kekkonen's line until the collapse of the Soviet Union. He also continued the established practice of returning Soviet defectors to the Soviet Union, a custom now prohibited as a human rights violation by the Finnish constitution. Koivisto created close contacts with Mikhail Gorbachev, George H. W. Bush, and Ronald Reagan. He carried on private correspondence with Gorbachev and Bush. His ties to the other Nordic countries and Nordic colleagues were very close and trustworthy. He spoke fluent Russian, Swedish, English, and German. In the critical moments during which the Soviet Union was collapsing, and the Baltic countries, particularly Estonia, were declaring themselves independent, Koivisto referred to the policy of neutrality and avoided publicly supporting the Baltic independence movement, but its members were allowed to work from Finland. Koivisto's Finland recognized the new Estonian government only after the major powers had done so. Koivisto did however covertly send money to Estonia to assist their independence movement. Koivisto made two bold unilateral diplomatic moves that significantly changed the Finnish political position. In 1990, after the reunification of Germany, Koivisto unilaterally renounced the terms of the Paris Peace Treaties which limited the strength and armament of the Finnish Defence Forces. The rationale was that after Germany had been given its full rights as a sovereign state, Finland could not remain bound by the antiquated treaty. The renunciation caused no official protest from Soviet Union or Great Britain. The other major move was the renunciation of the Finno Soviet Treaty in 1991, concurrently with the fall of Soviet Union. The treaty, the military article of which had shaped Finnish foreign policy for decades, was substituted with a new treaty without military obligations in the next year. In 1990, partly motivated by nationalism, partly by the fear of the declining work force, Koivisto proposed that any Soviet citizen with either Finnish or Ingrian ancestry be enabled to immigrate to Finland as a returnee. The proposal resulted in a modification of immigration laws to this end during the year. After the Soviet Union collapsed, Koivisto was against returning Karelian old Finnish parts back to Finland. In the 1988 presidential election, Koivisto was re elected with 189 out of 301 votes in the electoral college during the second round. After the collapse of the Soviet Union, he supported more radical ideals like joining the European Union. In 1992, Koivisto initiated the process of Finnish accession to the European community. The final terms of the membership agreement were finalised on the day of Koivisto's departure from the presidency. He was succeeded by President Martti Ahtisaari, who was also a supporter of EU membership. Koivisto's popularity sharply declined during Finland's economic depression of the early 1990s, because many unemployed or otherwise impoverished citizens believed that he could have forced the centre right government of Esko Aho to stimulate the economy and grant unemployed people temporary public sector jobs. Koivisto's term ended in 1994. Henceforth he published his memoirs in four volumes and continued as a commentator on economics and both domestic and international politics.
Төрайымнан кейінгі кезең
Президенттік қызметтен кейін Койвисто кейде Финляндияны шетелде ресми түрде өкілдік ете берді, ең бастысы 2000 жылы Дания королевасы Ингридтің, 2002 жылы Королева Елизавета Ананың және 2004 жылы Рональд Рейганның қоштасу рәсімінде болды. 2009 жылы Койвисто өзінің басқаруындағы үкімет Эстонияның тәуелсіздік күресін қолдамағаны үшін кешірім сұраудан бас тартты. 2010 жылдың 3 наурызында ол жүрек ырғағының бұзылуынан ауруханаға түсті, бірақ бір аптадан соң шығарылды.
Subsequent to his presidency, Koivisto occasionally continued to represent Finland officially abroad, most notably at the funerals of Queen Ingrid of Denmark in 2000, Queen Elizabeth The Queen Mother in 2002 and Ronald Reagan in 2004. In 2009, Koivisto declined to apologize to Estonia that his administration did not support the country's independence movement. On 3 March 2010, he was hospitalized for cardiac dysrhythmia but was released less than a week later.
Әуесқойлық
Волейбол Ковистоның көп жылдан бері айналысып келген хоббиі болатын, ол жиырма жасында басталып, зейнеткерлікке шыққанға дейін жалғасты.
Volleyball was Koivisto's long standing hobby, the volleyball hobby began when he was in his twenties and continued until retirement.
Өлім
2016 жылдың желтоқсан айында Альцгеймер ауруына байланысты Ковистоның денсаулығы нашарлап, әйелі Теллерво оның күтімін өз мойнына алды. 2017 жылдың қаңтар айында Ковисто үйінде ауыр құлап, қолын сындырып алды, содан кейін ол күтім үйіне көшірілді. 2017 жылдың мамыр айында Ковистоға өмірдің соңғы күтімдері көрсетілді. Ковисто 2017 жылдың 12 мамырында 93 жасында дүние салды. Оның мемлекеттік жерлеу рәсімі 2017 жылдың 25 мамырында өтті. Ковисто Хельсинкидегі Хиетаниеми зиратында жерленген.
Koivisto's health deteriorated in December 2016 due to Alzheimer's disease and his wife Tellervo started as his caregiver. In January 2017, Koivisto fell badly at his home and broke his hand, after which he moved to a nursing home. In May 2017, Koivisto was put in end of life care. Koivisto died on 12 May 2017, aged 93. His state funeral was held on 25 May 2017. Koivisto is buried in the Hietaniemi Cemetery in Helsinki.