Кіріспе
Жыл сайынғы парад Манхэттендегі Бесінші даңғыл бойында, Нью-Йорк, АҚШ Нью-Йорк парады Пуэрто-Рико күні парад (Ұлттық Пуэрто-Рико күні парад деп те аталады) АҚШ-та жыл сайын Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Бесінші даңғыл бойында өтеді. Парад маусым айының екінші жексенбісінде Пуэрто-Риконың 3,2 миллион тұрғынының және АҚШ материгінде тұратын Пуэрто-Рикодан шыққан немесе мұрасы бар барлық адамдардың құрметіне өткізіледі. Парадқа Пуэрто-Риконың және Пуэрто-Риконың көптеген атақтылары, сондай-ақ Три-Стейт аймағынан көптеген саясаткерлер келеді. Бұл 5-ші даңғылда өтетін жалғыз латино дәстүрлі парад және қаладағы ең көне және ең ұзаққа созылған латино дәстүрлі парад. Парад Бесінші даңғыл бойымен 44-ші көшеден 86-шы көшеге дейін өтеді және 2007 жылға қарай жыл сайын төрт миллионға жуық көрерменменді құрайтын АҚШ-тағы ең ірі парадтардың біріне айналды. Пуэрто-Риконың ең үлкен мәдени парад Нью-Йоркте болғанымен, Филадельфия, Чикаго және Бостон сияқты Пуэрто-Рико халқы көп басқа қалаларда да Пуэрто-Рико парадтары мен фестивальдері бар.
the New York City parade
The Puerto Rican Day Parade (also known as the National Puerto Rican Day Parade) takes place annually in the United States along Fifth Avenue in the Manhattan borough of New York City. The parade is held on the second Sunday in June, in honor of the 3.2 million inhabitants of Puerto Rico and all people of Puerto Rican birth or heritage residing on the U. S. mainland. The parade attracts many celebrities, both Puerto Rican and of Puerto Rican heritage, and many politicians from the Tri State area. It is the only Latino heritage parade that takes place on iconic 5th Avenue and is the oldest and longest running Latino heritage parade in all of the city. The parade marches along Fifth Avenue from 44th Street to 86th Street and has grown to become one of the largest parades in the United States, with nearly four million spectators annually by 2007. Although the largest Puerto Rican cultural parade is in New York City, other cities with large Puerto Rican populations, such as Philadelphia, Chicago, and Boston, also have notable Puerto Rican parades and festivals.
Тарих
Бірінші Пуэрто-Рико күні 1958 жылы 13 сәуірде Манхэттенде өткен. Бұл қадам, Нью-Йорк католикалық архиепископтық миссиясының бөлігі (әсіресе, кардинал Спеллман мен Иван Ильич) "янкификациялау" бойынша бұрынғы әрекеттерден дәстүрлі фиеста патрональдерге негізделген мәдени ерекшеліктерге ауысуды білдірді. 1995 жылы шеру Ұлттық Пуэрто-Рико күні шеруі ретінде тіркеліп, шерудің өзінен тыс жерлерге таралды. Қазір шеруде қала бойынша жеті ірі іс-шара өткізіледі. Парадтың демалыс күндері Ұлттық парад корпорациясы демеушілік етпейтін басқа да оншақты іс-шаралар өтеді. Ең ұзаққа созылған шаралардың бірі - парадқа бір күн қалғанда өткізілетін көше жәрмеңкесі. Жылдар өте келе өлшемі өзгергенмен, шерудің басты орны әрқашан Лексингтон мен Екінші даңғылдардың арасындағы 116-шы көшеде болды. Нью-Йорктегі парадтан басқа, қазір Құрама Штаттарда елуден астам кішігірім парадтар өткізіледі. Парадқа Нью-Йорк қаласының көптеген саясаткерлері, соның ішінде Майкл Блумберг, бұрынғы мэр Руди Джулиани, губернатор Эндрю Куомо және сенатор Чарльз Шумер, сондай-ақ жергілікті, мемлекеттік және ұлттық сайлауларда сайлаушылар іздейтін көптеген саяси кандидаттар қатысты. Соңғы жылдары шеруде Пуэрто-Риконың бірнеше танымал тұлғалары "Халықаралық бас маршал" атанып, марафонға қатысқан әнші Марк Энтони, оның бұрынғы әйелі Дженнифер Лопес және 2007 және 2010 жылдары Рикки Мартин. 2009 жылы ұйымдастырушылар халықаралық деңгейде танылған теленовела актері Освальдо Риосты парадтың "Ерекше қонақ жұлдызы" ретінде таңдады. Ұлттық бас маршалдан басқа, парад үшін "Патша", "Ла Сальсаның ұлттық елшісі" және "Ұлттық құс ана" сияқты атақтармен әртүрлі құрметке ие болады. 2004 жылдың маусым айында Пуэрто-Риколық рэпер Айви Куин парадтың "Пуэрто-Риколық жастар құдды анасы" болып тағайындалды. Сондай-ақ, Висин & Яндель және Вилли Колон сияқты атақтар берілді. Эпизодтың синдикаттаудан бас тартылғаны да сол себепті, бірақ 2002 жылдан бері синдикатталған қайталануларда аз көрсетіліп, барлық ситком эпизодтарымен бірге DVD-де шығарылды. Парад 2000 жылғы даулы парадтан кейін 2001 жылы NBC-дің ұзақ уақыт бойы жалғасып келе жатқан қылмыс сериясы Заң және тәртіптің "Жоржемен бірге саябақтағы жексенбі" атты эпизодында жағымсыз түрде бейнеленді. Ұлттық Пуэрто-Рико коалициясы бұл оқиғаға наразылық білдірместен бұрын, телеарна басшылары кешірім сұрады. Компания сонымен қатар "сезімтал бағдарламалау мәселелеріне қатысты біздің рәсімдерімізді жақсартуға" уәде берді. 1994 жылы шыққан латын америка әдебиетінің классигі Джаннина Браскидің "Айқылар империясы" Пуэрто-Рико күніне арналған шеруде революция жасады. Парад Tru TV шоуында бірнеше эпизодта қарастырылған, ол сатирикалық түрде актер Сал Вулканоның мұрасы туралы әзіл ретінде таныстырылды, ол Куба, бірақ көбінесе мексикалық немесе Пуэрто-Рикомен шатасады.
Даулар
2010 жылдың маусым айында ұйымдастырушылар 2004 жылы Пуэрто-Рико түрмесінде бұрынғы қызына тұрмыстық зорлық-зомбылық оқиғасынан кейін шабуыл жасағаны үшін үш ай түрмеде отырған Теленовела актері Освальдо Риосты парадтың "Халықаралық құдбасы" ретінде таңдағаннан кейін дау туындады. Көптеген расталған қатысушылар, мысалы, АҚШ өкілі Луис Гуитеррес және корпоративтік демеушілер, мысалы, Verizon, оның даулы өткеніне байланысты қатысудан және қолдаудан бас тартты. Бұқаралық ақпарат құралдары, саясаткерлер, мемлекеттік қызметкерлер және отбасылық зорлық-зомбылық ұйымдары тарапынан қысым көбейгеннен кейін Риос бұл мәселені балаларымен және АҚШ конгресс мүшесі Нидия Веласкезмен талқылағаннан кейін парадқа қатыспауға шешім қабылдады. Соңғы минутта оның орнына әнші Марк Энтони, оның қасында сол кездегі әйелі Дженнифер Лопес болды. Бұрынғы сұхбаттарында актер және комедиан Джон Легуизамо әрқашан Пуэрто-Риконың атасының тегі екенін айтып келген, бұл оның 2011 жылғы Пуэрто-Риконың Өнердің жаһандық елшісі ретінде таңдалуына себеп болды. 2011 жылдың 10 маусымында Легуизамоның әкесі Альберт Нью-Йорктегі испан тіліндегі ең ірі газет - El Diario La Prensa басылымына берген сұхбатында Пуэрто-Рикодан емес, Колумбиядан шыққан екенін мәлімдеді. Бұл оның ұлының Пуэрто-Рикодан шыққандығы туралы бұрынғы мәлімдемесінің қарама-қайшылығы болды. Әкесінің айыптарына жауап ретінде Легуизамо сұхбатында өзінің бабасының Пуэрто-Рикодан шыққан екенін айтты. Ұлттық Пуэрто-Рико күні парадтың өкілі өзінің ауыспалы ата-бабасына қарамастан, Легуизамо елшіліктен айырылмайтынын және 2011 жылдың маусым айында өтетін парадқа қатысуға рұқсат етілетінін мәлімдеді. 2015 жылғы парадтың тақырыбы тарихи тұрғыдан ерекше болды. 2015 жылы Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі үшін 25 жыл түрмеде отырған Педро Альбису Кампостың өлімінің 50 жылдығы атап өтіледі. 2017 жылғы парадты ұйымдастырушылар Оскар Лопес Ривераға құрмет көрсетуді таңдады, оны кейбіреулер террорист, ал басқалары бостандық күрескері деп санайды. Лопез Ривераның таңдалуы нәтижесінде парадтың демеушілері Goya Foods, JetBlue, Coca Cola, NYPD Гей офицерлері әрекет лигасы және NYPD полиция комиссары Джеймс О'Нилл жүріп шықпады. Кейбір өнерпаздар, мысалы, Пуэрто-Риколық сальса әншісі Уилли Колон парадты ұйымдастырушыларды тым асып кетті деп сынға алды, ал басқалары, мысалы, алты рет Гремми сыйлығын жеңіп алған Пуэрто-Риколық сальса әншісі Гилберто Санта Роза, қатысуды таңдады. Нью-Йорк қаласының мэрі Билл де Блазио да қатысуға қатысты, ол жиналғандарды құттықтап, қол алысты. Қоғам мен корпорациялардың наразылығынан кейін, қала әкімі Де Блазио Лопес Ривера 2017 жылғы парадта құрметтелмейтінін жариялады, бірақ, соңында Пуэрто-Рико белсендісі құрметтеліп, Парадтық мерекелік іс-шараны бастады. Лопез Ривера өзінің орнына Пуэрто-Рикоға назар аударуды қалайтынын айтты.
Қауіпсіздік
2000 жылдың 11 маусымында өткен шеруден кейін Орталық саябақта және оның маңында жас жігіттер топтары бірнеше әйелді қорлады, тонады және жыныстық қатынасқа түсті. Қарап тұрғандар видеоға түсірген бұл шабуылдар, көптеген қатысы барларды тұтқындап, сотқа беруіне әкелді. Басшы деп саналатын Мануэль Варгас "жөн ғана көңіл көтеретін" деген сөздерін баспасөзде жариялады. 2007 жылы іс-шараға Latin Kings, Bloods және Crips сияқты топтардың қатысуы тіркелді.