Кіріспе
Астурияның басқа да ханшайымы Исабелла Инфанта Исабелла Испанияның (lang es; 20 желтоқсан 1851 22 сәуір 1931) Испанияның королевасы Исабелла II мен оның күйеуі Франсиско де Асистің, Кадис герцогының үлкен қызы болды. Ол 1851 жылдан 1857 жылға дейін және 1874 жылдан 1880 жылға дейін Испания тағына мұрагер болды. Оған Испанияның мұрагері үшін қалдырылған Астурия ханшайымы атағы берілді. 1868 жылы ол екі Сицилия патшасы Фердинанд II-нің ұлы Гиргенти графы принц Гейтанға үйленді. Гейтан үш жылдан кейін өз-өзіне қол жұмсады. Инфанта Исабел Испания корольдік сарайында ағасы король Альфонсо XII билік құрған кезде және оның немере інісі король Альфонсо XIII кіші болған кезде танымал тұлға болды. Ол өмірінің басым бөлігінде Испания корольдік отбасының ең танымал мүшесі болды. Альфонсо XIII монархиясы құлағаннан кейін, ол Испаниядағы екінші республиканың шенеуніктерінің Испанияда тұру ұсынысынан бас тартты. Ол Францияда сүргінші болып жаңа өмір бастағаннан кейін бірнеше күн ішінде қайтыс болды.
Infanta Isabel of Spain (lang es; 20 December 1851 – 22 April 1931) was the oldest daughter of Queen Isabella II of Spain and her husband Francisco de Asís, Duke of Cádiz. She was the heiress presumptive to the Spanish throne from 1851 to 1857 and from 1874 to 1880. She was given the title Princess of Asturias, which is reserved for the heir to the Spanish crown. In 1868, she married Prince Gaetan, Count of Girgenti, a son of King Ferdinand II of the Two Sicilies. Gaetan committed suicide three years later. Infanta Isabel was a prominent figure at the Spanish royal court during the reign of her brother King Alfonso XII and during the minority of her nephew King Alfonso XIII. She was the most popular member of the Spanish royal family for most of her life. After the fall of the monarchy of Alfonso XIII, she refused the offer of officials of the Second Spanish Republic to continue to reside in Spain. She died in a matter of days after taking up a new life in exile in France.
Балалық шақ
1851 жылы 20 желтоқсанда Мадрид патша сарайында дүниеге келген ол королева Изабелла II мен король Франсиско де Асистің ең үлкен тірі қызы болды. Оның анасы бұған дейін бір ұл туып, бірнеше сағаттан кейін қайтыс болған еді. Карлистік көтерілістер мен ара-тұра болып тұратын азаматтық соғыстың күрт шағылысқан кезінде Изабелл анасының тағына мұрагер ретінде бірден танылды және сол себепті Астурия ханшайымы болды. Бала туғаннан кейінгі күні Мәрия Исабел Франсиска де Асис деген есіммен шомылдыру рәсімінен өтті. Королева Изабелла мен Руис де Арананың қарым-қатынасы 1851 жылдан 1856 жылға дейін созылды. Франсиско де Асис патшасы Исабеланы өз қызы деп мойындаған кезде, ол кейінірек королева Исабелла II-нің қиындыққа толы некеде туған барлық балаларына жасағаны сияқты, оны мойындауға аздап қарсылық білдірді. 1852 жылы 2 ақпанда Изабелла II Атохадағы біздің ханымның корольдік базиликасына дәстүрлі сапармен барып, қызымен таныстырды, ол ақылдан адасқан діни қызметкердің пышағына ұшырады. Корольді корсеттің қалыңдығы құтқарды, жарақат өмірге қауіп төндірмеді. Корольдік Изабелла бұл ұсынысты ұнатпады, бірақ он төрт жасар қызы мен жиырма жасар Савой ханзадасының сұхбатына келісті. 1865 жылдың қыркүйегінде Амадео испандық отбасы демалыс кезінде болған Зарауз қаласында инфанта Изабелмен кездесті. Жоба сәтсіз аяқталды. Саяси себептермен Изабелла II Италияның Савой тажының астында бірігуін мойындауға мәжбүр болды. Екі Сицилия Корольдігінің Бурбон әулетінен шыққан туыстарын өтеу үшін, бұл мойындауға ренжіген испан сотындағы өте консервативті партия, король Франциско де Ассис басқарды, королеваны олардың үлкен қызының некелерін дайындауға көндірді. Принц Гаетанның анасы мен кіші інісі қайтыс болған еді, ал отбасы қаржы жағынан қиындыққа тап болды. Гейтан Исабелдің анасы мен әкесінің тұңғыш туысы еді. 1868 жылы сәуірде ханзада Гаетан Испанияға келді, ал үйлену тойы бірнеше аптадан кейін өтеді. Инфанта Исабел де, Гаетан да бұл жобаға құлшыныс танытпады. Испанияға қайтып бара жатқанда, император Наполеон III мен император Евгенияны Фонтенблода жолықтырғанда, олар Изабелла II-нің тағына ие болған Даңқты революция туралы хабар алды. Гейтан Испанияға шұғыл түрде кірді және монархияны қорғау үшін Алколеа шайқасында шайқасты, бұл жеңіліс корольдік отбасымен бірге шекарадан Францияға өткен Изабелла II билігінің аяқталуын белгіледі. Қасымда болған патшайым Парижге қоныс аударды, онда Инфанта Изабел анасын күтіп отырды. Бастапқыда Инфанта Исабель мен Гаетан Парижде Гаетанның ағасы, Аквила графы Людовикке тиесілі үйде тұрды. Гетанның денсаулығы нашарлап, күйзеліске ұшырап жүрді. Екі жыл бойы ерлі-зайыптылар Еуропаға бірнеше рет саяхатқа шығып, Австрия, Германия және Англияға барып, Гетанның денсаулығына шешім іздеді. 1870 жылы Жазда Гиргенти графтары Люцернге (Швейцария) қоныстанды, бейбіт өмір сүру үмітімен және аты-жөнін жасыру. Екі көмекшісінің көмегімен Гаетан ауруының шынайы сипатын мүмкіндігінше ұзақ уақыт бойы әйелінен жасыруға тырысты: ол эпилепсиямен ауырады. 1871 жылы тамызда Гигенти графтары Люцернге оралды. 1871 жылы қыркүйекте Инфанта Исабель жүктіліктің алғашқы кезеңінде түсік жасады. Баласынан айырылған, испандық таққа ие болған, денсаулығы нашарлаған Гетан терең депрессияға түсіп, терезеден секіріп, өзін-өзі өлтіруге тырысты. Содан кейін оған ешқашан жалғыз қалуға рұқсат етілмеген, ал Изабель мен Гетанның көмекшілері арасында Гетан үнемі бақыланатын. Алайда, 1871 жылы 26 қарашада олар Люцерндегі қонақ үйде болған кезде, Гаетан өзін бөлмеге кіргізіп, басын атып өлтіреді. Ол тірі табылған, бірақ көп ұзамай қайтыс болған. Жас жесір, жиырмаға толмаған, күйеуіне қатты ғашық болған Инфанта Изабел күйеуінің қайғылы өлімін жоқтады. Ол Париждегі Кастилья сарайына анасы, бұрынғы королева Изабелламен бірге көшіп барды. Келесі үш жыл ішінде инфанта үш кіші әпкесі білім алуына қарап, тыныш отбасылық өмір сүрді; Эпинайда әйелімен ажырасып өмір сүрген әкесі, бұрынғы корольдің жұбайы Дон Франсиско де Асиске барып, ең бастысы, Венада білімін аяқтаушы інісі Альфонсоның болашағы туралы уайымдады. 1872 және 1873 жылдары Инфанта Исабель Мюнхенге таяуы Испанияның Инфанта Амалиямен және Венаға ағасына жақын тұруға көп саяхат жасады. Сцена артында Инфанта Исабел испан монархиясын қайта қалпына келтіруді алға жылжыту үшін жұмыс істеді.
Кейінгі өмірі
1874 жылы 29 желтоқсанда Инфанта Изабелдің ағасы Альфонсо XII Испания тағына шақырылды. Мартинес Кампостың pronunciamiento оны патша етіп бекітіп, Бірінші испан республикасын аяқтады. Испанияның патша отбасы Жаңа жылды мерекелеу үшін Парижге жиналды. 1875 жылы 14 қаңтарда Альфонсо XII Испанияға келді. Келесі айда үкімет Инфанта Исабелді Испанияға бірінші ханым және таққа мұрагер ретінде оралуға шақырды. 5 наурызда Инфанта Исабел екі күннен кейін Мадридке кіру үшін Марсельге аттанды. 1875 жылы 24 наурызда Изабел Испанияның мұрагері ретінде тағы да Астурия ханшайымы деп жарияланды. Осы кезеңде жас ханшайым мен оның ағасы айтарлықтай танымал болды, және оған қайтадан үйленудің бірнеше перспективалары ұсынылды. Испанияда өмір сүріп жатқан Австрияның эрцгерцогы Людвиг Сальватор үкіметтің бірінші таңдауы болды, бірақ оның эксцентрикалық мінез-құлқы белгілі болғаннан кейін бұл идеядан бас тартты. Тағы бір үміткер Баварияның ханзадасы Арнульф болды, бірақ Изабель қайтадан үйленгісі келмеді, ал оның ағасы - оған өте жақын болған - ақыр соңында оның қалауын құрметтеген. Ағасының билігінің алғашқы жылдары Исабел монархияны ілгерілету үшін үнемі жұмыс істеді және ағасына үлкен көмек болды. Олардың анасы, королева Изабел Францияға тұрақты тұруға оралғаннан кейін, Изабелдің үш кіші әпкесі оның қамқорлығына берілді және ол оларға жақсы білім берді. Екі үлкен әпкелері, Инфанта Пилар мен Пас, иілгіш болды және оған қиындық тудырмады, бірақ Изабел ең кіші әпкесі, қызу инфанта Эулалиямен қақтығысты. Исабел сондай-ақ 1878 жылы ағасына үйленген және жаңа патшайым ретінде патшалықтың бірінші ханымы болған жас туысы Орлеанның принцессасы Мерседеске нұсқаушы болды. Ағасының үйленуі оған хоббилеріне және саяхаттауға көбірек уақыт бөледі. Король Мерседестің неке құрған жылы ерте қайтыс болғаннан кейін, Изабель Австрияның Архигерцогинясы Мария Кристинаны өзінің жаңа қарындасы ретінде таңдап алды және оны ағасының әйелі ретінде жоғарылатты. Ол Гейтанның жақсы досы, Австрияның Архигерцогинясы Мария Каролинаның немересі болды. 1885 жылы ағасының ерте қайтыс болуы Исабел үшін ауыр соққы болды. Ол Мария Кристина патшайымның регенттік кезінде ықпалды тұлға болды және жесір қалған қайын әпкесіне қолдау көрсетті; ол марқұм ағасының балаларына екінші ана болды.
Соңғы жылдар
Айтуынша, Иссабель Испанияда өте танымал және құрметке ие болған. 1885 жылы испан флотының крейсері Инфанта Изабельге оның есімі берілді. Оның ең маңызды қоғамдық іс-әрекеттерінің бірі 1910 жылы Аргентинаның Боэнос-Айрес қаласына іссапар жасаған еді. Бұл сапар Аргентинаның Тәуелсіздік соғысының басталу нүктесі болып саналатын мамыр революциясының жүз жылдығын атап өту кезінде Испанияның Корольдік өкілі ретінде болды. Буэнос-Айрестегі Paseo de la Infanta Isabel көшесіне оның есімі берілді. Мадридте де осылай аталған көше бар. Исабел 1931 жылы 22 сәуірде 79 жасында Францияда жер аударылып қайтыс болды. Ол немере інісі Альфонсо XIII Испания тағын жоғалтып, бүкіл испан патшалық отбасы жер аударылғаннан бес күн өткен соң қайтыс болды. Испаниядағы республикалық жеңістен кейін, Изабельге республикалық билік өкілдері оның елден кетуіне қажеті жоқ екенін айтты - бұл оның танымалдылығына дәлел - бірақ ол өз отбасының қалған бөлігімен бірге өз еркімен елден кетуді таңдады. Ол өзінің зергерлік бұйымдарының көпшілігін немересіне қалдырды, ал оның әйгілі Mellerio Shell Tiara кейіннен қазіргі испан патша отбасына түсті және оны патшайым София жиі киеді. 1991 жылы король Хуан Карлос оның сүйегін Франциядан Испанияға көшіруді бұйырды; оның сүйегі Сеговияға жақын жердегі Сан-Ильдефонсо сарайының шіркеуінде жерленді, ал сарайдағы салон кейіннен оның құрметіне қайта аталды. Мадридтегі Parque del Oeste қоғамдық саябағында Изабелдің монументалды мүсіні бар. Сонымен қатар, Сан-Ильдефонсоның Гранжадағы Корольдік сарайының саябақ аумағында қызыл гүлдер гүлшоғырымен бірге Исабелдің тағы бір толық көлемді мәрмәр мүсіні бар.