Личфилд қаласы: Стаффордширдегі тарих пен мәдениет ортасы

Кіріспе

Личфилд – Англияның Стаффордшир графтығындағы соборлы қала және азаматтық округ. Личфилд Стаффордтан оңтүстік-шығысқа қарай 29 шақырым (18 миль), Уолсоллдан солтүстік-шығысқа қарай 14 шақырым (9 миль), Тамворттан солтүстік-батысқа қарай 13 шақырым (8 миль) және Бёртон-Апон-Тренттен оңтүстік-батысқа қарай 21 шақырым (13 миль) жерде орналасқан. 2021 жылғы халық санауы бойынша, қала халқы 34 738 адамды құрады, ал Личфилд округының жалпы халқы 106 400 адамды құрады.

Үш мұнаралы орта ғасырлық соборымен танымал Личфилд – ағылшын тілінің алғашқы салмақты сөздігін жазған Сэмюэл Джонсонның туған жері. Қаланың жазба тарихы 669 жылы Мерсиялық Чад епископтығын құру үшін келген кезде басталды, ал елді мекен Мерсияның діни орталығы ретінде өркендеді. 2009 жылы Личфилдтен оңтүстік-батысқа қарай 6 шақырым жерде ағылшын-саксон алтыны мен күмісінен жасалған ең ірі Staffordshire Hoard табылды. Қаланың дамуы 12 ғасырда Роджер де Клинтонның басшылығымен бекітілді, ол собор аумағын нығайтып, қаланың қазірге дейін сақталған баспалдақ тәрізді көше жоспарын жасады. Личфилдтің өркендеу кезеңі 18 ғасырда болды, ол сол кезде маңызды керуен қаласына айналды. Бұл кезеңде интеллектуалдық қызмет өте жоғары болды; қала Сэмюэл Джонсон, Дэвид Гаррик, Эразм Дарвин және Анна Сьюард сияқты көптеген белгілі тұлғалардың үйі болды, бұл Джонсонды Личфилдті «философтар қаласы» деп атауға итермеледі. Бүгінде қала діни орталық ретіндегі бұрынғы маңыздылығын сақтап келеді, ал өнеркәсіптік және коммерциялық дамуы шектеулі. Қала орталығында 230-дан астам ескерткіш ғимарат (соның ішінде грузин сәулетінің көптеген мысалдары) бар және тарихи сипатының көп бөлігі сақталған.

Топонимика

Қазіргі "Личфилд" атауының шығу тегі екі еселі. Қазіргі қаланың оңтүстігіндегі Уолл жерінде римдік-британдық Летоцетум ауылы болған, бұл Common Brittonic жер атауы, "Сұр орманы" деген мағынаны білдіреді; "сұр" дегені, пейзаждағы емен мен күл сияқты басты ағаш түрлеріне сілтеу болуы мүмкін. Бұл Ескі ағылшын тілінде Ликцид түрінде сақталған, салыстырыңыз, соған "дала" деген сөз қосылған. Lyccidfeld сөзі "Личфилд" атауының бастауы. Халықтық этимология бойынша, Диоклетиан билігі тұсында Личфилдте шамамен 300 жылдары мыңдаған христиан шейіт болған және "Личфилд" атауының мағынасы "өлгендер даласы" дегенді білдіреді (lich сөзіне қараңыз). Бірақ, көптеген халықтық этимологиялардағыдай, бұл аңызды қолдайтын ешқандай дәлел жоқ.

Тарихқа дейінгі және ежелгі кезең

Елді мекеннің ең алғашқы дәлелі – Гринхиллдегі Сент-Майкл зиратының биік жерінде табылған мезолиттік кремнездер, бұл ертедегі кремнездер өнеркәсібінің болуын көрсетеді. Личфилд соборы орналасқан құмтасты жотаның оңтүстік жағында неолиттік қоныстың іздері анықталды. Личфилдтен 3,5 км (4 шақырым) оңтүстік-батысқа қарай, Икнильд көшесі Уотлинг көшесімен қиылысатын жерге жақын Летоцетум (*Lētocaiton, "Сұр ағаш" бриттониялық атауы) орналасқан. Бұл бекініс 50 жылы римдік әскери нығам ретінде салынды, бірақ 2 ғасырға қарай моншаханасы және мансиосы бар азаматтық елді мекенге (викус) айналды. Бұл, көбінесе, ерте римдік Британияның тарихи естеліктері еді.

Орта ғасырлар

Личфилдтің ерте тарихы көлеңкеде қалған. Личфилд туралы алғашқы нақты мәліметтер Беддің тарихында кездеседі, онда ол Лицидфелт деп аталады және 669 жылы Мерсия епископтығының орналасқан жері ретінде айтылады. Мерсияның алғашқы христиан патшасы Вулфхер, Сент-Чадқа монастырь салу үшін Личфилдте жер сыйлады. Осының нәтижесінде Мерсияның діни орталығы Личфилд епархиясы ретінде қалыптасты, ол Мерсия патшаларының Тамворттағы орнынан солтүстік-батысқа қарай шамамен 7 миль (11 км) қашықтықта орналасқан. 2009 жылдың шілде айында Стаффордшир қазынасы – англосаксон алтынының ең ірі жиынтығы Хаммервичтен оңтүстік-батысқа қарай 6 шақырым жердегі далада табылған; ол, мүмкін, 7 ғасырда жасырылған. Алғашқы собор қазіргі орнында 700 жылы епископ Хэдде, 672 жылы қайтыс болған Сент-Чадтың сүйектерін сақтау үшін жаңа шіркеу салғанда салынған, ол көптеген паломниктіктерге қасиетті орынға айналған. Мерсия патшаларының – 674 жылы Вулфхер мен 716 жылы Сеолредтің соборда жерленгені қаланың мәртебесін одан әрі арттырды. 786 жылы король Оффа қаланы Хамберден Темзаға дейінгі барлық епископтарға билік ететін архиепископтыққа айналдырды; оның тағайындауымен архиепископ Гигеберт тағайындалды. Бұл Оффаның архиепископтан ұлы Эггфритті патша ретінде қабылдауын қалауынан туындаған болуы мүмкін, өйткені Йенберт 787 жылы өткен рәсімге келіспеген болуы мүмкін. 796 жылы король Оффа қайтыс болғаннан кейін Личфилдтің күші әлсіреді; 803 жылы папа Лео III тек 16 жылдан кейін Кантербериге біріншілікті қайтарды. Historia Brittonum қаланы шамамен 833 жылы Ұлыбританияның 28 қаласының бірі ретінде тізімдейді. 9 ғасырда Мерсияны даниялық викингтер қиратты. Личфилдтің өзі қабырғасыз болды және собор тоналды, сондықтан епископ Питер 1075 жылы нығайтылған және бай Честерге епископтық орынды көшірді. Domesday Book-тың (1086) сараптамасы кезінде Личфилд Честер епископының иелігінде болды; Личфилд кішкентай ауыл ретінде тіркелді. Эдуард VI патшалық құрғанға дейін манаптың иесі Честер епископы болды. 1102 жылы епископ Петрдің орнын бастан кешірген Роберт де Лимези епископтықты Честерден Ковентриге көшірді. Ковентри және Личфилд епископтарының екі орында да орындықтары болды; Личфилдтегі қазіргі готикалық собордың құрылысы 1195 жылы басталды. (1837 жылы Личфилд епископтығы тәуелсіз мәртебеге ие болды және «Личфилд епископы» аталымы қабылданды.) 1153 жылы король Стефан базарға жарғы берді және содан бері апта сайын базар алаңында базарлар өткізіліп келеді. Епископ Роджер де Клинтон Минстер-Пулдің оңтүстігіндегі шашыраңқы елді мекендерді бүгінгі таңда бар сатылы көшелерге айналдыруға жауапты болды. Маркет көшесі, Уэйд көшесі, Бор көшесі және Жабақ көшесі бір жағынан Дам көшесі, Кондуит көшесі және Бейкерс көшесімен, екінші жағынан Бёрд көшесі мен Сент-Джон көшесімен байланысты. Епископ де Клинтон соборды нығайтып, қаланы жағамен және арықпен қоршады, ал қалаға кіретін жолдардың қиылысында қақпалар орнатылды. 1387 жылы Ричард II Сент-Мария және Сент-Джон Баптист гильдиясын құру туралы жарғы берді; бұл гильдия жергілікті үкімет ретінде жұмыс істеді, 1548 жылы қаланы біріктірген Эдуард VI оны таратып жібергенге дейін.

The early history of Lichfield is obscure. The first authentic record of Lichfield occurs in Bede's history, where it is called Licidfelth and mentioned as the place where St Chad fixed the episcopal see of the Mercians in 669. The first Christian king of Mercia, Wulfhere, donated land at Lichfield for St Chad to build a monastery. It was because of this that the ecclesiastical centre of Mercia became settled as the Diocese of Lichfield, which was approximately 7 mile (11 km) northwest of the seat of the Mercian kings at Tamworth. In July 2009, the Staffordshire Hoard, the largest collection of Anglo Saxon gold ever found, was discovered in a field in the parish of Hammerwich, 4 mile (6 km) south west of Lichfield; it was probably deposited in the 7th century. The first cathedral was built on the present site in 700 when Bishop Hædde built a new church to house the bones of St Chad, which had become the centre of a sacred shrine to many pilgrims when he died in 672. The burial in the cathedral of the kings of Mercia, Wulfhere in 674 and Ceolred in 716, further increased the city's prestige. In 786 King Offa made the city an archbishopric with authority over all the bishops from the Humber to the River Thames; his appointee was Archbishop Hygeberht. This may have been motivated by Offa's desire to have an archbishop consecrate his son Ecgfrith as king, since it is possible Jænberht refused to perform the ceremony, which took place in 787. After King Offa's death in 796, Lichfield's power waned; in 803 the primacy was restored to Canterbury by Pope Leo III after only 16 years. The Historia Brittonum lists the city as one of the 28 cities of Britain around AD 833. During the 9th century, Mercia was devastated by Danish Vikings. Lichfield itself was unwalled and the cathedral was despoiled, so Bishop Peter moved the see to the fortified and wealthier Chester in 1075. At the time of the Domesday Book survey (1086), Lichfield was held by the bishop of Chester; Lichfield was listed as a small village. The lord of the manor was the Bishop of Chester until the reign of Edward VI. In 1102 Bishop Peter's successor, Robert de Limesey, transferred the see from Chester to Coventry. The Bishop of Coventry and Lichfield had seats in both locations; work on the present Gothic cathedral at Lichfield began in 1195. (In 1837 the see of Lichfield acquired independent status, and the style 'Bishop of Lichfield' was adopted.) In 1153 a markets charter was granted by King Stephen and, ever since, weekly markets have been held in the Market Square. Bishop Roger de Clinton was responsible for transforming the scattered settlements to the south of Minster Pool into the ladder plan streets existing today. Market Street, Wade Street, Bore Street and Frog Lane linked Dam Street, Conduit Street and Bakers Lane on one side with Bird Street and St John Street on the other. Bishop de Clinton also fortified the cathedral close and enclosed the town with a bank and ditch, and gates were set up where roads into the town crossed the ditch. In 1387 Richard II gave a charter for the foundation of the guild of St Mary and St John the Baptist; this guild functioned as the local government, until its dissolution by Edward VI, who incorporated the town in 1548.

Қазіргі заманның алғашқы кезеңдері

Генрих VIII-нің саясаты Личфилд қаласына зор әсер етті. Реформация 1538 жылы Сент-Чад қасиетханасының қирауынан кейін қажылық сапарлардың тоқтауына әкелді, бұл қаланың экономикалық өркендеуіне ауыр соққы болды. Сол жылы францискан монастыры таратылып, оның орны жеке меншікке айналды. 1593 жылы қала халқының үштен бірінен астамын құртқан оба індетінен кейін экономикалық құлдырау одан әрі күшейді. Мария I тұсында үш адам дінге қарсы көзқарастары үшін бағанаға байланып, өртеліп өлтірілді. Англияда дінге қарсы көзқарас үшін жасалған соңғы жазалау Личфилдте болды, онда Бертон-апон-Тренттен келген Эдвард Уайтман 1612 жылдың 11 сәуірінде Нарық алаңында өзін әлемнің құдайлық Параклиті және Құтқарушысы деп жариялағаны үшін өрттеп өлтірілді. Англия азамат соғысы кезінде Личфилд екіге бөлінді. Собор шенеуніктері, қала тұрғындарының бір бөлігімен бірге, корольді қолдады, бірақ қала тұрғындарының көпшілігі Парламенттің жағына шықты. Бұл 1643 жылы қамалды нығайтуға себеп болды. Личфилдтің жабдықтау жолдарының торабы ретіндегі орны соғыс кезінде маңызды стратегиялық мәнге ие болды, және екі тарап та қаланың бақылауын алуға ұмтылды. Парламент командирі лорд Брук нығайтылған қамалды шабуылға алып, бірақ 1643 жылы Сент-Чад күні бұрылған оқтан қаза тапты, бұл оқиға роялистер тарапынан керемет деп қабылданып, қуанышпен қарсы алынды. Кейін қамалды парламентарийлер басып алды, бірақ сол жылы Рейн князі Руперт оны қайтадан тартып алды; 1646 жылы роялистердің күші күйрегеннен кейін ол қайтадан тапсырылды. Соғыс кезінде собор көп зақым көрді, оның ішінде орталық мұнара толығымен қирады. Ол епископ Хакеттің қадағалауымен және король Карл II-нің жомарттығының арқасында қалпына келтірілді. Личфилд 1650 жылдардан бастап Лондон мен Честер арасындағы қарбалас жолдағы аялдама ретінде дамып, Стаффордширдегі ең өркендеген қалаға айналды. 18 ғасырда, және ең биік деңгейіне 1800-1840 жылдар аралығында жеткен қала Лондоннан солтүстік-батысқа және Бирмингемнен солтүстік-шығысқа бағытталған басты жолдардағы маңызды қала ретінде гүлденді. Ол сонымен қатар көптеген белгілі тұлғалардың туған жері болды, олардың ішінде Сэмюэл Джонсон, Дэвид Гаррик, Эразм Дарвин және Анна Сьюард болды; бұл Джонсонды Личфилдті "философтар қаласы" деп атауға итермеледі. 1720 жылдары Дэниел Дефо Личфилдті "әдемі, таза, жақсы салынған және орташа үлкен қала" деп сипаттады, бұл аймақтағы Честерден кейінгі ең маңызды қала еді. 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында ортағасырлық қаланың көп бөлігі қызыл кірпіштен салынған грузин стиліндегі ғимараттармен қайта салынды. Сонымен қатар, осы кезеңде қаланың инфрақұрылымы жақсарылып, жер астындағы кәріз жүйесі, тас төселген көшелер және газбен жарықтандырылатын көшелер салынды. 1705 жылы Личфилдте полковник Люк Лиллингстоун Бёрд-стриттегі Корольдің бас тавернасында британ армиясының жаяу әскер полкі құрды. 1751 жылы ол 38-ші жаяу полкі, ал 1783 жылы 1-ші Стаффордшир полкі болды; 1881 жылы қайта ұйымдастырылғаннан кейін ол Оңтүстік Стаффордшир полкінің 1-ші батальонына айналды. Бұл жоспарлар іске аспады және тастап кетілген Debenhams ғимаратында кинотеатр салуға жаңа жоспарлар жасалды.

The policies of Henry VIII had a dramatic effect on Lichfield. The Reformation brought the disappearance of pilgrim traffic following the destruction of St Chad's shrine in 1538, which was a major loss to the city's economic prosperity. That year too the Franciscan Friary was dissolved, the site becoming a private estate. Further economic decline followed the outbreak of plague in 1593, which resulted in the death of over a third of the entire population. Three people were burned at the stake for heresy under Mary I. The last public burning at the stake for heresy in England took place in Lichfield, when Edward Wightman from Burton upon Trent was executed by burning in the Market Place on 11 April 1612 for promoting himself as the divine Paraclete and Saviour of the world. In the English Civil War, Lichfield was divided. The cathedral authorities, supported by some of the townsfolk, were for the king, but the townsfolk generally sided with the Parliament. This led to the fortification of the close in 1643. Lichfield's position as a focus of supply routes had an important strategic significance during the war, and both forces were anxious for control of the city. The Parliamentary commander Lord Brooke led an assault on the fortified close, but was killed by a deflected bullet on St Chad's day in 1643, an accident welcomed as a miracle by the Royalists. The close subsequently yielded to the Parliamentarians, but was retaken by Prince Rupert of the Rhine in the same year; on the collapse of the Royalist cause in 1646 it again surrendered. The cathedral suffered extensive damage from the war, including the complete destruction of the central spire. It was restored at the Restoration under the supervision of Bishop Hacket, and thanks in part to the generosity of King Charles II. Lichfield started to develop a lively coaching trade as a stop off on the busy route between London and Chester from the 1650s onwards, making it Staffordshire's most prosperous town. In the 18th century, and then reaching its peak in the period from 1800 to 1840, the city thrived as a busy coaching city on the main routes from London to the north west and Birmingham to the north east. It also became a centre of great intellectual activity, being the home of many famous people including Samuel Johnson, David Garrick, Erasmus Darwin and Anna Seward; this prompted Johnson's remark that Lichfield was "a city of philosophers". In the 1720s Daniel Defoe described Lichfield as 'a fine, neat, well built, and indifferent large city', the principal town in the region after Chester. During the late 18th and early 19th century much of the medieval city was rebuilt with the red brick Georgian style buildings still to be seen today. Also during this time, the city's infrastructure underwent great improvements, with underground sewerage systems, paved streets and gas powered street lighting. An infantry regiment of the British Army was formed at Lichfield in 1705 by Col. Luke Lillingstone in the King's Head tavern in Bird Street. In 1751 it became the 38th Regiment of Foot, and in 1783 the 1st Staffordshire Regiment; after reorganisation in 1881 it became the 1st battalion of the South Staffordshire Regiment. These plans have not gone ahead and new plans have been made for a cinema in the abandoned Debenhams building.

Жергілікті билік

Тарихи тұрғыдан алғанда, Личфилд епискобы қалаға билік еткен. Личфилд тек 1548 жылы Эдуард VI-ның жарғысы арқылы ғана тұрақты үкіметке ие болды. Мэри I-ге герцог Нортумберлендтің таққа отыруына бөгет қою әрекеті кезінде қала басшылары мен азаматтар көрсеткен қолдауы үшін, Королева 1553 жылы жаңа жарғы шығарды, ол 1548 жылғы жарғыны растады және қалаға өз шерифін берді. Осы жарғы Личфилдті Стаффордширдің қалған бөлігінен бөлек округ етіп белгіледі. Ол 1888 жылға дейін осылай қалды. Қалалық кеңес (Личфилд аудандық кеңесімен шатастырмау керек, ол Личфилд қаласынан әлдеқайда кеңірек аумаққа билік етеді) 28 мүшеден тұрады (Боли Парк, Бёртон Олд Роуд Уэст, Чадсмид, Керборо, Гаррик Роуд, Лимонсли, Сент-Джонс, Пентир Роуд және Стоу округтерінен сайланған), олар әр төрт жылда бір рет сайланады. 2019 жылғы ауылдық кеңес сайлауынан кейін консерваторлар жалпы бақылауды сақтап қалды, 28 орын консерваторларға (16), либерал-демократтарға (8), лейбористерге (3) және кейіннен лейбористік топқа қосылған тәуелсіздерге (1) бөлінді. Личфилд қаласының қадірлі әкімі (қазіргі кеңесші Роберт Ярдли) кеңестің азаматтық басшысы және кеңес отырыстарын жүргізеді. Кеңес сондай-ақ кеңестің саяси және саяси мәселелеріне жауапты басшыны тағайындайды. Кеңестің қазіргі басшысы – кеңесші Марк Уорфилд. Личфилд – Англия мен Уэльсте шериф тағайындайтын 15 қаланың бірі.

Парламент мүшелері

Личфилд сайлау округі 1304 жылғы парламентке және одан кейінгі бірнеше парламенттерге екі өкіл жіберді, бірақ 1552 жылға дейін өкілдік тұрақты болған жоқ. 1867 жылы ол бір өкілін жоғалтты, ал 1885 жылы оның өкілдігі округ өкілдігімен біріктірілді. Кристофер Пинчер 2022 жылы көпке таралған дауға дейін бұрынғы депутат болды, одан кейін оның Консервативтік партиядан өкілеттігі алынып, ол 2023 жылдың қыркүйегінде отставкаға кететінін жариялағанға дейін тәуелсіз депутат ретінде жұмыс істеді.

География

Личфилд Англияның Вест-Мидлендс аймағындағы Стаффордшир графлығының оңтүстік-шығысында шамамен 5,41 шаршы миль (14 км²) аумақты алып жатыр. Бұл қала шамамен Бирмингемнің солтүстігінде және Лондонның солтүстік-батысында орналасқан. Қала батыста Канок Чейздің биік жері мен шығыста Трент және Тейм өзендерінің аңғарлары арасында жатыр. Оның негізінде триас кезеңіндегі құрғақ шөлдік жағдайларда қалыптасқан қызыл құмтас жатыр. Мерсия балшық тастары қаланың солтүстік және солтүстік-шығыс жиектерінде, Елмхерст және Кербороға қарай орналасқан. Личфилдтің көп бөлігінің астындағы қызыл құмтас, Личфилд соборы және Сент-Чад шіркеуі сияқты оның көптеген ежелгі ғимараттарында кездеседі. Қаланың жері солтүстік-батысында 116 метрден Личфилд соборы тұрған құмтасты тіректе 86 метрге дейін төмендейді. Қала орталығынан оңтүстікке және шығысқа қарай Гринхиллдегі Сент-Майкл жерінде 103 метрге жететін қырат орналасқан. Боли паркі Бороукоп төбесінде, ең биік нүктесі 113 метрде орналасқан. Оңтүстік-шығыста деңгей 69 метрге дейін төмендейді, Тамворт жолы қала шекарасынан Фрифордқа өтетін жерде. Қаланың оңтүстік-батысында тағы бір биік қырат бар, онда екі биік нүкте бар: біреуі Берри Хилл фермасында 123 метрде, ал екіншісі Харехерст төбесінде, қала шекарасына жақын, Алдершауда 134 метрге жетеді.

Қаланың құрылысы тар аңғардың екі жағында салынған, оған батыстан екі арна ағып кіреді – Trunkfield Brook және Leamonsley Brook, ал одан Кербороу Брук солтүстік-шығысқа қарай ағып, ақырында Трент өзеніне құяды. Екі арнаның үстіне собордың оңтүстігінде Дам-стритте Минстер-Пулды және Сент-Чад жолының жанында Стоу-Пулды құру үшін бөгеттер салынған.

Демография

2021 жылғы санақ бойынша Личфилд қаласының халқы 34 738 адамды құрады. Личфилд тұрғындарының 96,5% -ы европалық нәсілді, ал 66,5% -ы христиан дінін ұстанады. 16 жастан асқан халықтың 51% -ы үйленген. 64% жұмыс істейді, ал 21% зейнеткерлікке шыққан. Бұл көрсеткіштердің барлығы ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары болды. Личфилд қаласының 1685 жылдан бергі халық санының өсу динамикасы:
1685 жыл 1781 жыл 1801 жыл 1831 жыл 1901 жыл 1911 жыл 1921 жыл 1931 жыл 1951 жыл 1961 жыл 1971 жыл 1981 жыл 1991 жыл 2001 жыл 2011 жыл 2021 жыл
Халық саны 3 040 3 555 4 840 6 252 7 900 8 616 8 393 8 507 10 260 14 090 22 660 25 400 28 666 27 900 32 219 34 738
%± 16,9% 36,1% 29,2% 26,4% 9,1% 2,6% 1,35% 19,1% 37,3% 60,8% 12,1% 12,9% 2,7% 15,5% 7,8%

Экономика

Личфилдтің байлығы оның шіркеу орталығы ретіндегі маңыздылығымен бірге өсті. Алғашқы қоныс Сент-Чадтың қасиетті орнына құлшынып, саяхат етушілер жиналатын жер ретінде гүлденді: бұл дәстүр Реформацияға дейін, қасиетті орны жойылғанға дейін жалғасты. Орта ғасырларда Личфилдтің басты өндірісі – жүн мата тоқу болды, сондай-ақ былғары өнеркәсібі де дамыды. Айналасындағы кең байырғы жерлер мал жаюға арналған жайылымдар еді, ал олардың төңірегінде көптеген шаруашылықтар орналасқан. 18 ғасырда Личфилд көліктік байланыс орталығына айналды. Саяхатшыларға қызмет көрсету үшін мейрамханалар мен қонақ үйлер көбейді, көлік саудасына байланысты өндірістер – көлік құралдарын жасаушылар, астық және шаян саудагерлері, ер-тұздық шеберлері мен тері өңдеушілер дамыды. Астық биржасы Т. Джонсон мен ұлының жобасымен 1850 жылы аяқталды. Темір жолдың салынуымен көлікпен саяхаттау азайды, соның салдарынан Личфилдтің де өркендеуі төмендеді. 19 ғасырдың соңында сыра қайнату басты өнеркәсіпке айналды, ал жақын маңдағы Бирмингем мен Қара өлкедегі өсіп келе жатқан халықты азық-түлікпен қамтамасыз ететін үлкен бақшалар болды. Бүгінде қаланың шығысында ешбір өнеркәсіп басымдықты құрмайтын бірнеше жеңіл өнеркәсіп аймақтары бар. Ауданы екі жергілікті өндірушімен мәшһүр: ванналар, бидеттер мен душтар шығаратын Армитаж Шэнкс және Англияның Артур Прайс – шебер кескіштер мен күмісшілер. Көптеген тұрғындар жұмыс істеу үшін Бирмингемге қатынайды. Қалада Central England Co-operative (және оның бұрынғысы Midlands Co-operative Society) орналасқан, ол Ұлыбританиядағы екінші ірі тәуелсіз тұтыну кооперативі болып табылады.

Мәдениет

Личфилд Гринхилл Боуэр жыл сайын Көктемгі банк демалысында өтеді. 12 ғасырда Аррэй сотынан кейін ұйымдастырылған тойдан бастау алған фестиваль қазіргі түріне жеткенімен, көне дәстүрлерінің көптегенін сақтап келеді. Гилдхолда Аррэй сотының қайта жандандырылысынан кейін, марш-бандалар, Моррис бишілері және карнавалдық шеру қала көшелерімен өтеді, ал Боуэр королевасы Гилдхолдың алдында таж кигізіледі. Қала орталығында көңіл көтеру жәрмеңкесі, ал Бикон паркінде тағы бір жәрмеңке мен мерекелік шаралар өтеді. Үш жылда бір рет Личфилд Мистериялары, елдегі ең ірі қоғамдық театрлық шара соборда және Базар алаңында өтеді. Ол ортағасырлық үлгідегі 24 пьесадан тұрады, оған 600-дан астам әуесқой актер қатысады. Басқа жазғы фестивальдарға Личфилд халық фестивалі және Личфилд нағыз сыра, джаз және блюз фестивалі кіреді. Доктор Джонсонның туған күнін мерекелеуді қамтитын Личфилд мұралық демалысы қыркүйек айының үшінші демалыс күнінде түрлі қоғамдық шаралармен, соның ішінде тікелей музыкамен және жергілікті тарихи ескерткіштерге тегін экскурсиялармен өтеді.

Қоғамдық құралдар

Қалада көптеген саябақтар, баулар және ашық кеңістіктер бар. Қала орталығындағы парк – Beacon Park, ол жыл бойында түрлі қоғамдық шаралар мен іс-шараларды қабылдайды. Қала орталығында екі көл де бар: Minster Pool және Stowe Pool. 1920 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін салынған Еске алу бағы, Bird Street көшесінде орналасқан. Қала шетінде тағы көптеген саябақтар бар: Brownsfield Park, Darnford Park, Shortbutts Park, Stychbrook Park, Saddlers Wood және Christian Fields олардың ішінде. Қалада екі мемлекеттік спорт және демалыс орталығы бар. Қаланың солтүстік-батысындағы Friary Grange Leisure Centre ракетка спорты, жүзу бассейні, спорт залы және фитнес зал ұсынады. Қаланың оңтүстігіндегі King Edward VI Leisure Centre ракетка спорты, спорт залы және жасанды газон алаңын ұсынады. Lichfield кітапханасы мен мұрағат басқармасы St John Street және The Friary көшелерінің қиылысында орналасқан. Ғимаратқа ересектерге арналған білім беру орталығы және шағын сурет галереясы да кірді. Кітапхана 1989 жылы бұл ғимаратқа көшірілді, бұрын ол Bird Street көшесіндегі Lichfield Free Library and Museum-да орналасқан болатын. 2018 жылы кітапхана Market Square алаңындағы жаңадан жөнделген St Mary’s шіркеуіне көшірілді.

Қалаға Trent Valley Road көшесінде орналасқан Samuel Johnson Community Hospital қызмет көрсетеді. Бұл аурухана 2006 жылы бұрынғы Victoria Hospital-дың орнын басты, ол қазір бұзылған.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC West Midlands және ITV Central ұсынады. Телевизиялық сигналдар Саттон Колдфилд таратушысынан қабылданады. Қаланың жергілікті радио станциялары: BBC Radio WM, Capital Mid Counties, Heart West Midlands, Greatest Hits Radio Birmingham & The West Midlands, Smooth West Midlands, Free Radio Birmingham және Cannock Chase Radio FM – Cannock Chase-тен хабар тарататын қоғамдық радио станциясы. Жергілікті газеттер – Lichfield Mercury және Lichfield Live.

Қызықты орындар

Личфилд соборы – Еуропада үш мұнарасы бар жалғыз ортағасырлық собор. Қазіргі ғимарат 1195 жылы салына бастап, 1330 жылдары Әйелдер капелінің (Lady Chapel) құрылысымен аяқталды. Ол 1085 жылы салынған нормандық собордың орнына келді, ал бұл собор жетінші ғасырдағы бір немесе екі саксондық ғимаратты алмастырған болатын. Собор маңы Соборды қоршап тұрған маңында архитектуралық қызығушылық тудыратын көптеген ғимараттар бар. Сэмюэл Джонсонның туған үйі мұражайы – Сэмюэл Джонсонның өміріне, еңбектеріне және тұлғасына арналған мұражай. Эразм Дарвиннің үйі – Эразм Дарвиннің үйі, 1999 жылы қоғамға ашылған мұражай жасау үшін қайта жаңартылды. Сент-Мэри шіркеуінің жанындағы Маркет орталығы – бұл жергілікті кітапхананы да қамтитын қоғамдық орталық және шаралар өткізілетін орын. Личфилд гильдия залы – Боре көшесінде орналасқан, Личфилд қаласының орталығындағы тарихи ғимарат, ол 600 жылдан бері қала басқаруының орталығы болып табылады. Епископ сарайы – 1687 жылы салынған, 1954 жылға дейін Личфилд епископының резиденциясы болды; қазір собор мектебі пайдаланады. Доктор Миллидің ауруханасы – Бэкон көшесінде орналасқан, 1504 жылға дейін салынған және әйелдер ауруханасы болған. Барссыз Сент-Джон Баптист ауруханасы – сегіз кірпіш түтіні бар ерекше Тюдор стиліндегі ғимарат. Бұл ғимарат қала қақпалары жабық болғаннан кейін келген саяхатшыларға пана берді. Қазір қарттарға арналған үйлерді және оған іргелес шіркеуді ұсынады. Сент-Чад шіркеуі – 12 ғасырда салынған, бірақ кеңінен қайта жаңартылған шіркеу; шіркеудің жанында 7 ғасырлық дін қызметкері Сент-Чадтың дұға оқыған және адамдарды шомылдырған жері деп саналатын «Сент-Чадтың құдығының» реконструкциясы орналасқан. Гринхиллдегі Сент-Майкл – қалаға көрініс беретін ежелгі шіркеу қорымы елдегі ең ірі қорымдардың бірі. Базар алаңы – қала орталығында орналасқан алаңда екі мүсін тұрғызылған, біреуі Сэмюэл Джонсонның туған үйіне қарап тұр, екіншісі оның жақын досы және өмірбаяны Джеймс Босвеллтің мүсіні. Бикон паркі – қала орталығында орналасқан, көптеген спорттық және демалыс шараларына арналған қоғамдық парк. Минстер көлі және Стоу көлі – Личфилдтің жүрегінде 16 акр жерді алып жатқан екі көл: Стоу көлі жергілікті ақ тырнақты рактердің мекені болғандықтан ерекше қорғалатын табиғат аумағы (SSSI) ретінде тағайындалған. Стоу көлінің жанында Самуэль Джонсонның зор қызығушылықпен қараған және жиі келіп көрген түпнұсқа ағашының ұрпағы – Джонсоннің шыршасы (Johnson's Willow) тұр. 2021 жылы ағаштың бесінші нұсқасы орнатылды. Францискан монастырының қираған орындары – Личфилдтегі бұрынғы монастырьдың қираған орындары, қазір Ежелгі ескерткіш ретінде саналады. Личфилд сағат мұнарасы – Фестиваль бақтарының оңтүстігінде орналасқан 19 ғасырлық сағат мұнарасы. Летоцетум – қаланың оңтүстігіндегі Валл ауылында орналасқан римдік бекеті мен моншаханасының қалдықтары. Стаффордшир полкінің мұражайы – Уиттингтон қаласынан шығысқа қарай 4 км жерде орналасқан, полктің тарихы, қызметі және мүшелерін көрсетеді. Мұражайда фотосуреттер, формалар, қару-жарақтар, медальдар, артефакттар, естелік заттар және полк атрибутикасы бар. Сыртта Бірінші дүниежүзілік соғыстағы траншеяның көшірмесі және бірнеше бронетехникалық машиналар орналасқан. Ұлттық естелік арборетумы – Алревас қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 6 км жерде орналасқан, қарулы күштерге арналған естеліктерге толы ұлттық естелік орын.

Lichfield Cathedral The only medieval cathedral in Europe with three spires. The present building was started in 1195, and completed by the building of the Lady Chapel in the 1330s. It replaced a Norman building begun in 1085 which had replaced one, or possibly two, Saxon buildings from the seventh century. Cathedral Close Surrounding the cathedral, the close contains many buildings of architectural interest. Samuel Johnson Birthplace Museum A museum to Samuel Johnson's life, work and personality. Erasmus Darwin House Home to Erasmus Darwin, the house was restored to create a museum which opened to the public in 1999. The Hub at St Mary's located in St Mary's Church in the market square, it is a community hub and event venue which also houses the local library. Lichfield Guildhall a historic building in the centre of Lichfield, located in Bore Street, it has been central to the government of the city for over 600 years. Bishop's Palace Built in 1687, the palace was the residence of the Bishop of Lichfield until 1954; it is now used by the Cathedral School. Dr Milley's Hospital Located on Beacon Street, it dates back to 1504 and was a women's hospital. Hospital of St John Baptist without the Barrs A distinctive Tudor building with a row of eight brick chimneys. This was built outside the city walls (barrs) to provide accommodation for travellers arriving after the city gates were closed. It now provides homes for elderly people and has an adjacent Chapel. Church of St Chad A 12th century church, though extensively restored; near the church is a reconstruction of 'St Chad's Well', where the 7th century churchman St Chad, St Chad is said to have prayed and baptised people. St Michael on Greenhill Overlooking the city, the ancient churchyard is one of the largest in the country at Christ Church An outstanding example of Victorian ecclesiastical architecture and a grade II* listed building. The Market Square In the centre of the city, the square contains two statues, one of Samuel Johnson overlooking the house in which he was born, and one of his great friend and biographer, James Boswell. Beacon Park An public park in the centre of the city, used for many sporting and recreational activities. Minster Pool & Stowe Pool The two lakes occupying 16 acres in the heart of Lichfield: Stowe Pool is designated a SSSI site as it is home to native White Clawed Crayfish. By Stowe Pool stands Johnson's Willow, a descendant of the original enormous tree which was much admired and visited by Samuel Johnson. In 2021 the fifth incarnation of the tree was installed. The Franciscan Friary The ruins of the former Friary in Lichfield, now classed as a Scheduled Ancient Monument. Lichfield Clock Tower A Grade II listed 19th century clock tower, located south of Festival Gardens. Letocetum The remains of a Roman staging post and bath house, in the village of Wall, south of the city. Staffordshire Regiment Museum 2.5 mile (4 km) east of the city in Whittington, the museum covers the regiment's history, activities and members, and includes photographs, uniforms, weapons, medals, artefacts, memorabilia and regimental regalia. Outdoors is a replica trench from World War I, and several armoured fighting vehicles. National Memorial Arboretum 4 mile (6 km) north east of the city in Alrewas, the Arboretum is a national site of remembrance and contains many memorials to the armed services.

Теміржол

Личфилдке екі теміржол станциясы қызмет көрсетеді: Личфилд Сити және Личфилд Трент Вэлли, екеуі де Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолымен салынған. Бұл станциялар қазір Крос-Сити желісімен Бірмингем арқылы Реддитчке қатынайды. Сонымен қатар, Трент Вэлли станциясы Батыс жағалаудың негізгі желісінде орналасқан, Лондон Юстон, Стоук-он-Трент, Стаффорд және Крю қалалары арасында жартылай жылдам қызмет көрсетеді. Бірмингемнің солтүстігінде орналасқанына қарамастан, Лондон Юстонға дейін пойыз 1 сағат 9 минутта жетеді. Личфилд Сити станциясы қала орталығында, ал Личфилд Трент Вэлли станциясы қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай 0,85 миль (1 км) немесе 20 минуттық жерде орналасқан.

Автобустар

Личфилд қаласының ішінде және айналасында, сондай-ақ алыс қашықтықтарға жүйтін тұрақты автобус қызметтері бар. Автобус станциясы Бирмингем жолында, Личфилд қалалық теміржол станциясының қарсы бетінде орналасқан, алайда Фриарсгейт жобасы аясында оны теміржол станциясының жанына көшіруге келісім берілді. Arriva Midlands, Diamond East Midlands (бұрын Midland Classic), Chaserider және National Express West Midlands Личфилдтегі негізгі автобус операторлары болып табылады. Бұл компаниялар Бірмингем, Олдридж, Браунхиллз, Бёрнтвуд, Ругели, Бертон-апон-Трент, Стаффорд, Саттон-Колдфилд, Тамворт және Уолсолл қалаларына тұрақты бағыттармен қызмет көрсетеді. X12 бағыты Бёртонға дейін демалыс күндері, Roman Heights тұрғын үй кешенінің қаржыландыруымен жүзеге асырылады. Личфилдте Diamond East Midlands басқаратын Оңтүстік Стаффордшир колледжінің Родбастон кампусы үшін арналған колледж бағыттары және жергілікті орта мектептерге арналған жеке бағыттар бар. Маусымдық автобус бағыттары, әдетте Diamond East Midlands және National Express West Midlands компанияларымен Boots және Amazon қызметкерлері үшін ғана жұмыс істейді.

Жол

Личфилд Ұлыбританияның жол желісінің орталық тұсында орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, Уотлинг және Райклид көшелері деп аталатын римдік жолдар қаладан оңтүстікке қарай 3 км жердегі Летоцетум аумағынан өтіп кеткен; бүгінде олар A5 және A38 тас жолдарының бағытымен келеді. A5 жолы батысқа қарай Уэльс пен оңтүстік-шығысқа қарай Тамвортқа дейін созылады. A38 жолы оңтүстікке қарай Бирмингемге, ал солтүстік-шығысқа қарай Дербиге жетеді. Қаланың батыс шебімен А51 тас жолы өтеді, ол солтүстікке Честерге және оңтүстік-шығысқа Тамвортқа қарай жүреді. Ең жақын магистральдық қиылысы – M6 ақылы жолының T5 қиылысы, ол қаладан оңтүстікке қарай 3 км жерде орналасқан. M42 жолының 9-шы қиылысы және M6 жолының 4A-шы қиылысы тиісінше 19 км және 24 км (15 миль) оңтүстікте орналасқан.

Құбыр

Личфилд каналы тарихи тұрғыдан Уирли мен Эссингтон каналының бір бөлігі болды және 1797 жылдан бастап 1955 жылы қолданудан шығарылғанға дейін қаланың оңтүстігінен өтті. 1990 жылдардан бастап, каналдың көп бөлігін бастапқы маршруты бойынша қайта жаңғырту және оны 2025 жылға дейін кеме жүзуге қолайлы ету жөніндегі жұмыстар басталды. 2011 жылдың өзінде 7 мильдік (11 км) каналдың ешбір бөлігі кеме жүзуге жарамды емес. Личфилдке ең жақын кеме жүзуге болатын канал – Стритхейден өтетін Ковентри каналы.

Ауа

Личфилдке жақын екі әуежай қызмет етеді: Бирмингем әуежайы оңтүстікке қарай 20 миль (32 км), ал Шығыс Мидлендс әуежайы солтүстік-шығысқа қарай 34 миль (55 км) қашықтықта орналасқан.

Дін және наным-сенімдер

Дін Халықтың пайызы Буддистер 0,3% Христиандар 66,5% Индустар 0,3% Яһудилер 0,1% Мұсылмандар 0,6% Сикхтар 0,1% Дінсіздер 24,9% Жауап бермегендер 6,8% 2011 жылғы халық санағының нәтижесі бойынша Личфилд аймағындағы адамдардың 66,5% өзін христиан деп жариялады. Личфилд қаласының діни маңызы зор, себебі Әулие Чад Личфилдтің алғашқы епископы болып тағайындалып, 669 жылы монастырь салған. 672 жылы Чад қайтыс болғаннан кейін ол англосаксон шіркеуіне жерленді, ол кейін Личфилд соборының бір бөлігіне айналды. Англикандық дін басым, қалада үш приход және собор бар. Сент-Михаил және Сент-Мария бір приходқа, ал Христос шіркеуі мен Сент-Чад қалған екеуіне қызмет етеді. Личфилд Личфилд епархиясының құрамында және оны қазіргі епископ Майкл Ипгрейв ұсынады. Бірмингем архиепископиясына қарасты екі рим-католик шіркеуі бар: Ұлы Крест және Әулие Петр мен Пауыл. Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің қаланың солтүстік жағындағы Пурселл даңғылында ғимараттары орналасқан. Қала орталығында методист шіркеуі мен Уэйд көшесіндегі шіркеу бар, ол Біріккен реформа және баптист шіркеуі. Недер-Стоуде Еммануил христиан орталығы атымен белгілі Пентикост шіркеуі және Стейшн-роудтағы Христадельфия залы бар. Ехоба куәгерлерінің Ломбард көшесінде Патшалық үйі орналасқан. Қалада бес діни мектеп бар, олардың барлығы бастауыш мектептер. Сент-Михаил C of E мектебі, Христос шіркеуі C of E мектебі және Сент-Чад C of E (VC) мектебі – Англия шіркеуіне қарасты діни мектептер. Сент-Джозеф RC мектебі және Әулие Петр мен Пауыл мектебі – рим-католик діни мектептері.

Спорт

Тарихи тұрғыдан регби қалада футболдан гөрі көбінесе танымал болды, себебі Личфилд грамматикалық мектебінде регби – басты спорт түрі болған. Дегенмен, екі спорт түрі де әуесқой деңгейінде қалып келді. Личфилд регби одағы футбол клубы 1874 жылы құрылған. 2011–12 маусымында олар Мидлендс 1 Батыс лигасында ойнады, бұл ағылшын регби одағы жүйесінің 6-шы деңгейі. Команда қаланың оңтүстік-шығысында, Тамуорт-роудтағы Кук-филдс стадионында ойнайды, ол Horse and Jockey пабының артында орналасқан. AFC Lichfield – FA тіркелген стандартты жастар футбол клубы. Қазіргі уақытта олардың командалары Личфилд және аудандық ойын-сауық лигасында 6 жастан 18 жасқа дейінгі барлық деңгейде ойнайды. AFC Lichfield сондай-ақ 4–8 жастағы ұлдар мен қыздарға FA жаттықтыруын ұсынатын футбол академиясына ие. Личфилд Сити ФК 2012 жылы жоғары деңгейге көтерілгеннен кейін Мидленд футбол лигасының Жоғары дивизионында ойнайды. Бірінші команда Браунсфилд паркінде ойнайды. LCFC – FA жарғылық қоғамдық клубы, құрамында 7 жастан бастап ересектерге дейінгі командалар бар. Личфилд Даймондс LFC Стаффордширдегі қыздар футболының көшбасшысы болып табылады, ол Charter Standard статусына қол жеткізген алғашқы толық әйелдер клубы. Команда Коллинс Хилл спорт алаңында ойнайды. Личфилд крикет клубы қазіргі уақытта Бирмингем және аудандық жоғары лигасының үшінші дивизионында ойнайды. Олар сондай-ақ Коллинс Хилл спорт алаңында ойнайды. Личфилдте төрт гольф алаңы бар, оның ішінде жергілікті биліктің 18 тесіктік алаңы Бекон паркінде орналасқан. Басқалары: Дарнфорд Мурс гольф клубы, қаланың оңтүстігіндегі жаңа нысан, ол 9 тесіктік «төлеппен ойнау» мүмкіндігін ұсынады, сондай-ақ Роберт Рок академиясы, жаттығу алаңы және жаттықтыру академиясы; Личфилд Кантри клубы, Элмхерсте орналасқан, 18 тесіктік 72 парлық чемпионат алаңына және Мидлендтегі алғашқы американдық стандарттағы 9 тесіктік 3 парлық алаңға ие; және Уиттингтон Хит гольф клубы, қаланың оңтүстік-шығысында, шұңқырлы және орманды жерде орналасқан 18 тесіктік 70 парлық алаң. Личфилд садақшылары 40 жылдан астам бұрын құрылған және олар Кристиан Филдсте жаттығу жасап, 20 метрлік жабық және 100 метрлік ашық алаңдарға ие. Клубтық жарыстардан басқа, клуб облысаралық және клубтар аралық жарыстарды ұйымдастырады және Кристиан Филдсте Стаффордширдің ашық чемпионатын өткізді. Личфилд хоккей клубы Шығыс даңғылындағы Коллинс Хилл спорт алаңында орналасқан және ерлер мен әйелдер үшін жоғары жетістіктерге жеткен клуб, сонымен қатар үлкен жастар бөліміне ие. Әйелдер бөлімінде әртүрлі деңгейдегі алты сенбілік команда бар, ал ерлер бөлімінде оннан астам команда бар. 2015 жылдың 21 наурызында ерлер бөлімі Бартонды 3–2 есебімен жеңіп, лигада жеңіске жетті, осылайша 2015/16 маусымында ұлттық лигаға жолдама алды. The Wandering Angels, Стаффордширдегі Личфилдтен шыққан команда, 1970 жылдың 1 қарашасында Лестер Сити жақтастары әйелдер ФК-ға қарсы өткен бірінші әйелдер ФА кубогы матчына қатысты.

Historically rugby was more popular in the city than football largely due to the fact that it was the main sport at Lichfield Grammar School. However, both sports have remained at amateur level. Lichfield Rugby Union Football Club was founded in 1874. As of the 2011–12 season they play in the Midlands 1 West League, which is the 6th level of the English Rugby Union system. The team plays at Cooke Fields, located south east of the city on Tamworth Road, behind the Horse and Jockey public house. AFC Lichfield are an FA Chartered Standard community youth football club and currently have teams playing in the Lichfield & District Recreational League at all levels from under 6 to under 18. AFC Lichfield also boast a football academy offering FA coaching to boys and girls aged 4–8 years. Lichfield City F. C. play in the Premier Division of the Midland Football League after promotion in 2012. The 1st team play at Brownsfield Park. LCFC are a FA Charter Community club with teams from under 7s to adults. Lichfield Diamonds LFC is at the forefront of girls' football in Staffordshire, being the first all female club to achieve Charter Standard Status. The team plays at the Collins Hill Sports Ground. Lichfield Cricket Club currently play in the Third Division of the Birmingham and District Premier League. They also play at the Collins Hill Sports Ground. Lichfield is served by four golf courses, including the local authority 18 hole course at Beacon Park. The others are: Darnford Moors Golf Club, a new facility in the south of the city which provides a 9 hole pay and play facility, and the Robert Rock Academy, a driving range and coaching academy; Lichfield Country Club, based in Elmhurst, which boasts an 18 hole par 72 championship course and the Midlands' first American specification 9 hole par 3 course; and Whittington Heath Golf Club, an 18 hole par 70 course south east of the city, laid out on heathland and woodland. Lichfield Archers were formed over 40 years ago and shoot at Christian Fields, where they have 20 yard indoor and 100 yard outdoor ranges. Apart from club competitions, the club also holds Inter County and Inter Club shoots and have held the Staffordshire Outdoor Championshipe at Christian Fields

Lichfield Hockey Club located on Collins Hill Sports Ground on Eastern Avenue is a highly successful club for both men and women, and has a large junior section. The women's section boasts six Saturday teams competing at varying levels and the men's side has over ten teams. On 21 March 2015 the men's section won the league with a 3–2 win over Barton, meaning they were promoted to national league for the forthcoming season of 2015/16. The Wandering Angels, a team from Lichfield in Staffordshire took part in the first known Womens FA Cup Match on 1 November 1970 against Leicester City Supporters Ladies FC.

Белгілі Личфельдтықтар

Личфилдтік Сеатта, католик шіркеуінің 11 ғасырдағы белгісіз ағылшын-саксон қасиеттісі.