Кіріспе

Жоғалтулы аудионы сығыстыру форматы

MPEG 1 Audio Layer II немесе MPEG 2 Audio Layer II (MP2, кейде Musicam немесе MUSICAM деп қате аталады) – ISO/IEC 11172-3 стандартымен MPEG 1 Audio Layer I және MPEG 1 Audio Layer III (MP3) қатар анықталған жоғалтулы аудионы сығыстыру форматы. MP3 компьютерлік және интернеттік қолданбаларда көп танымал болғанымен, MP2 аудио хабар тарату саласында басым стандарт болып табылады.

МУЗЫКА

MPEG 1 аудио 2-қабатты кодтамасы MUSICAM (Masking pattern adapted Universal Subband Integrated Coding And Multiplexing) аудио кодегінен туындады, ол 1989 жылы CCETT, Philips және Institut für Rundfunktechnik (IRT) тарапынан EUREKA 147 жалқы еуропалық үкіметаралық ғылыми-зерттеу және дамыту бастамасы аясында аудио және деректерді тұрақты, портативті немесе мобильді қабылдағыштарға тарату жүйесін әзірлеу мақсатымен құрылған (1987 жылы құрылған). Ол Германиядағы Deutsche Forschungs und Versuchsanstalt für Luft und Raumfahrt (кейін Deutsches Zentrum für Luft und Raumfahrt, Германия ғарыш орталығы) компаниясының Egon Meier Engelen басқаратын Digital Audio Broadcast (DAB) жобасы ретінде басталды. Еуропалық қауымдастық бұл жобаны, көбінесе EU 147 деп аталатын, 1987 жылдан 1994 жылға дейін EUREKA ғылыми-зерттеу бағдарламасының бөлігі ретінде қаржыландырды. Eureka 147 жүйесі үш негізгі элементтен тұрады: MUSICAM аудио кодегі (маскалық үлгіге бейімделген универсалды субдиапазондық интеграцияланған кодегі және мультиплекстеу), тарату кодегі және мультиплекстеу, COFDM модуляциясы. MUSICAM монофониялық канал үшін 64-192 кбит/с диапазонында биттік жылдамдықпен жоғары аудио сапасына қол жеткізе алатын сирек кодектердің бірі болды. Ол көптеген қолданбалардың (радио хабарларын тарату, телекоммуникация және цифрлық сақтау құралдарында жазу саласындағы) техникалық талаптарын қанағаттандыру үшін жасалған: төмен кешігу, төмен күрделілік, қателерге төзімділік, қысқа кіру бөлімдері және т.б. MP3 форматы мен технологиясының алдын бағдарламасы ретінде MUSICAM перцепциялық кодегі психоакустикалық модельмен басқарылатын бүтін сандық арифметикалық 32 субдиапазондық түрлендіруге негізделген. Ол негізінен Digital Audio Broadcasting және Digital TV үшін жасалған және CCETT (Франция) және IRT (Германия) тарапынан IEEE ICASSP конференциясы кезінде Атлантада жарияланды. Бұл COFDM модуляциясын пайдаланатын хабар тарату жүйесіне енгізілген кодек 1991 жылы NAB көрмесінде (Лас-Вегас) Radio Canada және CRC Canada компанияларымен бірге эфирде және далада көрсетілді. Бұл хабар тарату жүйесінің аудио бөлігінің іске асырылуы екі чиптік кодектеуге негізделген (біреуі субдиапазондық түрлендіру үшін, екіншісі Г. Столл тобы (IRT Германия) жасаған психоакустикалық модель үшін, кейін ISO MPEG аудио стандартында I психоакустикалық модельі деп аталды) және Y. F. Dehery тобы (CCETT, Франция) жасаған бүтін сандық арифметикалық бағдарламалық жасақтаманы қолданатын нақты уақыт декодеріне негізделген. Тиісті декодердің қарапайымдылығы және осы кодекпен 48 кГц үлгі алу жиілігін, 20 бит/үлгі енгізу форматын (1991 жылғы ең жоғары үлгі алу стандарты, AES/EBU кәсіби цифрлық кіріс студия стандартына сәйкес келеді) қолдану арқасында жоғары аудио сапасы MP3 сияқты озық цифрлық музыканы сығыстыру кодегінің негізгі ерекшеліктері ретінде MUSICAM сипаттамаларын қабылдаудың маңызды себептері болды. Eureka 147 Digital Audio Broadcasting (DAB) жүйесінде қолданылатын аудио коделеу алгоритмі 1989-1994 жылдары ISO/Moving Pictures Expert Group (MPEG) аясындағы стандарттау процесіне түсті. MUSICAM аудио кодегі MPEG 1 және MPEG 2 Audio кейбір коделеу схемаларының негізі ретінде пайдаланылды. MPEG 1 Audio-ның көптеген негізгі ерекшеліктері тікелей MUSICAM-нан мұрагерлік алды, соның ішінде сүзгі банкі, уақыт доменін өңдеу, аудио кадрлар өлшемі және т.б. Алайда, жақсартулар енгізілді және нақты MUSICAM алгоритмі MPEG 1 Audio Layer II стандартында қолданылмады. MPEG 1 Audio және MPEG 2 Audio (1992 және 1994 жылдары) аяқталғаннан бері бастапқы MUSICAM алгоритмі енді қолданылмайды. MPEG 1 Audio Layer II туралы айтқанда, MUSICAM атауы жиі қате қолданылады. Бұл шатасуға әкелуі мүмкін, өйткені MUSICAM атауы әлемнің әртүрлі аймақтарындағы әртүрлі компаниялардың тауарлық белгісі болып табылады. (Musicam - бұл Astra Digital Radio-ның кейбір ерекшеліктерінде, сондай-ақ BBC-нің DAB құжаттарында MP2 үшін қолданылатын атау.) Eureka Project 147 1995 жылы DAB үшін еуропалық стандартты, ETS 300 401 жариялауға әкелді, ол қазір бүкіл әлемде қабылданады. DAB стандарты 48 кГц үлгі алу жиілігі үшін MPEG 1 Audio Layer II (ISO/IEC 11172 3) және 24 кГц үлгі алу жиілігі үшін MPEG 2 Audio Layer II (ISO/IEC 13818 3) қолданады.

MPEG аудио

1980 жылдардың соңында ISO-ның Moving Picture Experts Group (MPEG) тобы цифрлық аудио және бейне кодтауды стандарттау жөніндегі жұмысты бастады, бұл цифрлық радио және теледидар хабарларын таратуда (кейін DAB, DMB, DVB) және CD ROM-да (кейін Video CD) кең қолданылуы күтілді. MUSICAM аудио кодтау 1989 жылы ISO-ға ұсынылған MPEG 1 Аудио стандартына арналған 14 ұсыныстың бірі болды. MPEG 1 Аудио стандартына қазір I қабат (MP1), II қабат (MP2) және III қабат (MP3) деп аталатын үш аудио "қабаттар" (кодтау техникалары) кірді. MPEG 1 Аудио қабаттары I, II және III үшін барлық алгоритмдер 1991 жылы ISO 11172 комитетінің жобасы ретінде бекітілді және 1992 жылы MPEG 1-дің бөлігі ретінде аяқталды, бұл MPEG-тің алғашқы стандарттар жиынтығы болып табылады, 1993 жылы жарияланған халықаралық стандарт ISO/IEC 11172-3 (ә.к. MPEG 1 Аудио немесе MPEG 1 3-бөлік). 1994 жылы MPEG стандарттарының екінші жиынтығының бөлігі ретінде аяқталды, MPEG 2, ресми түрде халықаралық стандарт ISO/IEC 13818-3 (ә.к. MPEG 2 3-бөлік немесе кері үйлесімді MPEG 2 Аудио немесе MPEG 2 Аудио BC), алғаш рет 1995 жылы жарияланды. MPEG 2 3-бөлігі (ISO/IEC 13818-3) MPEG 1 Аудио қабаттары I, II және III үшін қосымша бит жылдамдықтары мен дискретизация жылдамдықтарын анықтады. Жаңа дискретизация жиілігі MPEG 1 Аудио үшін бастапқыда анықталғаннан жартысына тең. MPEG 2 3-бөлігі сонымен қатар MPEG 1-дің аудиосын екі каналдан астам, 5.1 көп каналды аудио бағдарламаларды кодтауға мүмкіндік беру арқылы жақсартты.

Біт жылдамдығы өзгермелі

MPEG аудиосы өзгермелі бит жылдамдығына (VBR) ие болуы мүмкін, бірақ ол кеңінен қолдау көрсетілмейді. Екінші қабат бит жылдамдығын ауыстыру деп аталатын әдіс қолдана алады. Әрбір кадр әртүрлі бит жылдамдығымен жасалуы мүмкін. ISO/IEC 11172-3:1993 стандартының 2.4.2.3-бөлімінде көрсетілгендей: ең аз кешігу мен күрделілікті қамтамасыз ету мақсатында (MPEG аудио) декодері бірінші немесе екінші қабатта үздіксіз өзгермелі бит жылдамдығын қолдауға міндетті емес.

MP2 форматы қалай жұмыс істейді

MP2 – суббайтақтық аудио кодектелгіш, яғни сығу 32 жиілік домен компонентін құрайтын төмен кешігулі сүзгілер жинағы арқылы уақыт доменінде жүзеге асырылады. MP3 керісінше, гибридтік сүзгілер жинағы бар трансформациялық аудио кодектелгіш, яғни сығу уақыт доменінен гибридтік (қос) трансформациядан кейін жиілік доменінде жүзеге асырылады. MPEG Audio Layer II – MP3 стандарттарының негізгі алгоритмі. MP3 форматының барлық психоакустикалық ерекшеліктері мен кадр форматының құрылымы MP2 негізгі алгоритмі мен форматынан туындайды. MP2 кодектелгіші қосымша "joint stereo" интенсивтілік кодилеуін пайдаланып, арналар арасындағы артық ақпаратты пайдалана алады. MP3 сияқты, MP2 де қабылдауға бағытталған кодилеу форматы, яғни ол адамның есту жүйесі оңай қабылдамайтын ақпаратты жояды. Қай ақпаратты жою керектігін анықтау үшін аудио сигнал адам есту жүйесінің параметрлерін ескеретін психоакустикалық модельге сәйкес талданады. Психоакустиканы зерттеулер көрсеткендей, егер белгілі бір жиілікте күшті сигнал болса, онда сол сигналға жақын жиіліктегі әлсіз сигналдарды адамның есту жүйесі сезе алмайды. Бұл жиілік маскилеуі деп аталады. Перцептивтік аудио кодектер осы жиілік маскилеуінің артықшылықтарын пайдаланады, сезілмейтін жиіліктердегі ақпаратты елемейді, соның арқасында сезілетін жиіліктерді жақсырақ көшіру үшін көбірек деректерді бөлуге болады. MP2 кіріс аудио сигналын 32 суб-диапазонға бөледі және егер суб-диапазондағы аудио сезілмейтін болса, онда ол суб-диапазон жіберілмейді. MP3 керісінше, кіріс аудио сигналын 576 жиілік компонентінен тұратын жиілік доменіне түрлендіреді. Сондықтан MP3, MP2-ге қарағанда жоғары жиілік ажыратымдылығына ие, бұл психоакустикалық модельді MP2-ге қарағанда таңдамалы түрде қолдануға мүмкіндік береді. Осылайша, MP3 біт жылдамдығын азайтуға көбірек мүмкіндік алады. Қосымша энтропиялық кодилеу құралын пайдалану және жоғары жиілік дәлдігі (MP3 қолданатын жиілік суб-диапазондарының саны көп болғандықтан) MP3-тің аудио сапасын алу үшін MP2-ге қарағанда жоғары біт жылдамдығының қажеттілігін түсіндіреді. Керісінше, MP2 төменгі жиілік ажыратымдылығының арқасында уақыт доменінде MP3-ке қарағанда тұрақтырақ мінез-құлық көрсетеді. Бұл кодектеудің уақыттық кешігуін азайтады, бұл аудионы өңдеуді жеңілдетеді, сондай-ақ "беріктігін" және цифрлық жазу процесінде немесе тарату кезінде туындауы мүмкін қателерге төзімділікті арттырады. MP2 суб-диапазонды сүзгілер жинағы өзінің негізгі сүзгісінің ерекше уақыт маскилеуінің әсерінен "өткінші жасыру" мүмкіндігін де қамтамасыз етеді. MPEG 1 Audio отбасының бұл ерекшелігі, перкуссиялық дыбыстар сияқты жылдам энергия өзгерістері бар аудио сигналдары үшін өте жақсы дыбыс сапасын қамтамасыз етеді. MP2 және MP3 форматтары бірдей негізгі суб-диапазонды сүзгілер жинағын пайдаланатындықтан, екеуі де осы ерекшеліктен пайда алады.

MP2 қолдануы

DAB цифрлық радиосы және DVB цифрлық теледидар стандарттарының бөлігі. II қабат телерадио хабарларын тарату саласында спутниктік, ISDN және IP желілік қосылымдар арқылы тікелей эфирдегі аудионы тарату үшін, сондай-ақ аудионы цифрлық ойнату жүйелерінде сақтау үшін жиі қолданылады. Мысалы, NPR-дің PRSS Content Depot бағдарламалық тарату жүйесі. Content Depot MPEG 1 L2 аудиосын Broadcast Wave File қаптамасында таратады. MPEG2 RIFF басқартпаларымен (wav-те қолданылады) RIFF/WAV стандарттарында сипатталған. Осының нәтижесінде, Windows Media Player тікелей Content Depot файлдарын ойнатады, бірақ қарапайым wav ойнатқыштары көбінесе олай істемейді. Кодтау және декодтау процесі эфирлік ойнату жүйелерінің алғашқы нұсқаларында процессор ресурстарын көп қажет еткендіктен, кәсіби эфирлік ойнату жүйелері әдетте кодекті аппараттық құралдарда іске асырады, мысалы, кодтау және декодтау міндетін жүйелік процессорға емес, үйлесімді дыбыс картасына жүктейді. PAL елдеріндегі барлық DVD-видео ойнатқыштарда стерео MP2 декодерлері бар, бұл MP2-ні осы нарықтарда Dolby Digital-ге басты бәсекелес етеді. NTSC елдеріндегі DVD-видео ойнатқыштар MP2 аудиосын декодтауды міндетті түрде талап етпейді, бірақ көпшілігі оны жасайды. Кейбір DVD жазғыштар аудионы MP2 форматында сақтайды және көптеген тұтынушылар жасаған DVD-лер осы форматты қолданады, бірақ MP2 саундтректері бар коммерциялық DVD-лер сирек кездеседі. MPEG 1 Audio Layer II – Video CD және Super Video CD форматтарында қолданылатын стандартты аудио формат (VCD және SVCD сонымен қатар өзгермелі бит жылдамдығын және MPEG 2-де қосылған MPEG Multichannel-ды қолдайды). MPEG 1 Audio Layer II – MHP стандартындағы приставкалар үшін қолданылатын стандартты аудио формат. MPEG 1 Audio Layer II – HDV видеокамераларында қолданылатын аудио формат. MP2 файлдары кейбір портативті аудио ойнатқыштармен үйлесімді.

Атау және кеңейтулер

MP2 термині және mp2 файлдық кеңейтімі көбінесе MPEG 1 Audio Layer II деректерін білдіреді, бірақ MPEG 2 Audio Layer II-ге де сілтеме жасай алады, бұл негізінен кері үйлесімді кеңейту болып табылады және көп арналы дыбысты, өзгермелі бит жылдамдығымен кодтауды және ISO/IEC 13818-3 стандартында анықталған қосымша дискретизация жылдамдықтарын қолдайды. MP2 аббревиатурасы кейде жаңылыс түрде MPEG 2 бейнесіне немесе MPEG 2 AAC аудиосына қолданылады.