Кіріспе
Сайлауды бақылайтын орган Сайлауды бақылайтын органдар Сайлау комиссиясы - кез келген елдің сайлау процесін бақылауға арналған орган. Сайлау комиссияларының ресми атаулары юрисдикциядан юрисдикцияға қарай әр түрлі болады және сайлау комиссиясы, орталық немесе мемлекеттік сайлау комиссиясы, сайлау кеңесі деп аталуы мүмкін. Сайлау комиссиялары тәуелсіз, аралас, сот немесе атқарушы болуы мүмкін. Олар сайлау шекарасын белгілеуге де жауапты болуы мүмкін. Федерацияларда әрбір субұлттық үкімет үшін жеке орган болуы мүмкін. Сайлау комиссиясының міндеті сайлаудың тәртіпті өтуін қамтамасыз ету.
bodies which oversee elections
An election commission is a body charged with overseeing the implementation of electioneering process of any country. The formal names of election commissions vary from jurisdiction to jurisdiction, and may be styled an electoral commission, a central or state election commission, an electoral council Election commissions can be independent, mixed, judicial or executive. They may also be responsible for electoral boundary delimitation. In federations there may be a separate body for each subnational government. An election commission has a duty to ensure elections are conducted in an orderly manner.
Тәуелсіз модель
Тәуелсіз модельде сайлау комиссиясы атқарушы биліктен тәуелсіз және өзінің бюджетін басқарады. Тәуелсіз сайлау комиссиясы бар елдерге Австралия, Бангладеш, Канада, Үндістан, Иордания, Нигерия, Пәкістан, Польша, Румыния, Оңтүстік Африка, Оңтүстік Корея, Шри-Ланка, Таиланд және Ұлыбритания кіреді. Кейбір елдерде сайлау комиссиясының тәуелсіздігі конституциялық түрде, мысалы, Оңтүстік Африка Республикасы Конституциясының 190-бабында кепілдендірілген.
Филиалдың үлгісі
Филиалдық модельде сайлау комиссиясы көбінесе сайлау тармағы деп аталады және әдетте конституциялық түрде танылған, өз мүшелерін атқарушы немесе заңнамалық тармақ тағайындайтын жеке үкімет тармағы болып табылады. Сайлау тармағы бар елдерге Боливия, Коста-Рика, Панама, Никарагуа және Венесуэла кіреді.
Аралас үлгі
Аралас үлгіде саясатты анықтау үшін тәуелсіз кеңес бар, бірақ оны іске асыру әдетте тәуелсіз кеңес тарапынан әртүрлі деңгейдегі қадағалаумен атқарушы бөлімнің мәселесі болып табылады. Мұндай модельге ие елдер Камерун, Франция, Германия, Жапония, Сенегал және Испания.
Атқарушы модель
Атқарушылық модельде сайлау комиссиясын үкіметтің атқарушы өкілеттігінің бөлігі ретінде министрлер кабинеті басқарады және орталық органның агенттері ретінде әрекет ететін жергілікті мемлекеттік органдарды қамтуы мүмкін. Бұл модельге ие елдер: Дания, Сингапур, Швеция, Швейцария, Тунис. АҚШ-та федералды, штаттық және жергілікті органдарға сайлауды әрбір штаттың атқарушы билігі жүргізеді.
Сот жүйесі
Сот жүйесінде сайлау комиссиясы арнайы "сайлау сотының" бақылауында болады және соған жауап береді. Мұндай модельге ие елдер: Аргентина, Бразилия және Мексика.
Африкадағы сайлау комиссиялары
2021 жылға қарай 55 африкалық елдің 53-і (саяси сайлау өткізбейтін Эритрея мен Сомалиден басқа) сайлау комиссияларын сайлауды ұйымдастыру және қадағалау үшін қолданады немесе пайдаланған. Суданда алғаш рет 1957 жылы енгізілген сайлау комиссиялары құрлық бойынша құрылды, әсіресе көптеген африкалық елдер 1990-шы жылдардың басында көп партиялы демократия жүйесін енгізгеннен кейін.