Кіріспе
Математикада Дринфельд модулі (немесе эллиптік модуль) - шамамен Карлиц модулін жалпыластыратын шекті өріс бойынша қисықтағы функциялар сақинасының үстіндегі модульдің ерекше түрі. Олар күрделі көбейту теориясының функциялы өрісінің аналогын береді. Штука (F бушағы немесе хтука деп те аталады) - Дринфельд модулінің жалпылануы, ол қисық сызықтағы векторлық бушақтан тұрады, сонымен бірге бушақтың "Фробенус бұрылысын" "өзгертуімен" анықтайтын қосымша құрылым. Дринфельд модульдерін Г. Г. Дринфельд енгізді, ол оларды кейбір ерекше жағдайларда алгебралық функция өрісінің GL2 үшін Лэнгландтың болжамын дәлелдеу үшін қолданды. Кейіннен ол штукаларды ойлап тапты және GL2 үшін Лэнглендс болжамдарының қалған жағдайларын дәлелдеу үшін 2-ші орынды штукаларды қолданды. Лоран Лафорг ренгі n штукалардың модульді стегін зерттей отырып, функциялық өрістің GLn үшін Лэнгландтың болжамдарын дәлелдеді. "Штука" - орыс сөзі штука "бір дана" дегенді білдіреді, ол неміс есімшесінен Stück, яғни бұрыш, элемент немесе бірлік дегенді білдіреді. Орыс тілінде "штука" сөзі белгілі қасиеттері бар, бірақ сөйлеушінің атын білмейтін нәрсеге арналған жарғақта қолданылады.
the remaining cases of the Langlands conjectures for GL2. Laurent Lafforgue proved the Langlands conjectures for GLn of a function field by studying the moduli stack of shtukas of rank n.
"Shtuka" is a Russian word штука meaning "a single copy", which comes from the German noun “Stück”, meaning “piece, item, or unit". In Russian, the word "shtuka" is also used in slang for a thing with known properties, but having no name in a speaker's mind.
Қосымша көпмүшелер сақинасы
Біз сипаттама өрісі болайық. Сақинаны , көбейту арқылы берілген , коммутативті емес (немесе бұрмаланған) көптік сандардың сақинасы деп анықталады. Элементті Фробен элементі деп қарастыруға болады: шын мәнінде , сол модульді ашады , көбейту элементтерімен және Фробен эндоморфизмі ретінде әрекет етеді. Сақинаны , барлық (әдетте) қосқыш көптік сандардың сақинасы деп қарастыруға болады , мұнда көптік санды қосқыш деп атайды, егер (аның элементтері ретінде). Қосымша көпшенділер сақинасы алгебра түрінде көпшендіге бөлінеді Қосымша көпшенділер сақинасындағы көбейту коммутативті көпшенділерді көбейту арқылы емес, көпшенділердің құрамына байланысты беріледі және коммутативті емес.
The element can be thought of as a Frobenius element: in fact, is a left module over , with elements of acting as multiplication and acting as the Frobenius endomorphism of The ring can also be thought of as the ring of all (absolutely) additive polynomials
in , where a polynomial is called additive if (as elements of ). The ring of additive polynomials is generated as an algebra over by the polynomial The multiplication in the ring of additive polynomials is given by composition of polynomials, not by multiplication of commutative polynomials, and is not commutative.
Drinfeld модульдерінің анықтамасы
F тұрақтылардың шекті өрісі бар алгебралық функция өрісі болсын және F-тің бір орнын белгілеңіз. А-ны F-дегі элементтердің сақинасы деп анықтаңыз, олар мүмкіндігінше барлық жерде тұрақты, бірақ әсіресе, А Дедекинд домені және ол F-де дискретті (топологиясы бар). Мысалы, A-ны полиномиялық сақина деп алайық, L-ді сақина гомоморфизмімен жабдықталған өріс деп алайық, A Drinfeld L-ге модулі - бұл сақина гомоморфизмі, оның бейнесі L-де жоқ, сондықтан оның құрамы L-ге сәйкес келеді. A-ның бейнесі L-де жоқ деген шарт - бұл дегенерация емес шарт, тривиалды жағдайларды жою үшін қойылады, ал Drinfeld модулі картаның деформациясы ғана деген әсер қалдыратын шарт L {τ} L-дің қосымша тобының эндоморфизмдері ретінде қарастырылуы мүмкін, Drinfeld A модулі L-дің қосымша тобындағы A әрекеті ретінде қарастырылуы мүмкін, немесе басқаша айтқанда, негізгі қосымша тобы L-дің қосымша тобы болып табылатын A модулі ретінде қарастырылуы мүмкін.
A Drinfeld A module over L is a ring homomorphism whose image is not contained in L, such that the composition of with coincides with
The condition that the image of A is not in L is a non degeneracy condition, put in to eliminate trivial cases, while the condition that gives the impression that a Drinfeld module is simply a deformation of the map
As L{τ} can be thought of as endomorphisms of the additive group of L, a Drinfeld A module can be regarded as an action of A on the additive group of L, or in other words as an A module whose underlying additive group is the additive group of L.
Drinfeld модульдерінің мысалдары
A-ны Fp[T] деп анықтаңыз, әдеттегі (коммутативті!) p реттік шекті өрістегі көптіктердің сақинасы. Басқаша айтқанда, A - аффиндік 0-жынысты қисықтың координаттық сақинасы. Содан кейін Drinfeld модулі ψ T-нің ψ(T) кескінінен анықталады, ол L{τ} кез келген тұрақты емес элементі болуы мүмкін. Сонымен Дринфельд модульдерін L {τ} тұрақты емес элементтерімен анықтауға болады. (Жоғары жынысты жағдайда Дринфельд модульдерінің сипаттамасы күрделірек.) Карлиц модулі - бұл Drinfeld модулі ψ ψ (((T) = T+τ, мұнда A - Fp[T] және L - A құрайтын толық алгебралық жабық өріс. Оны 1935 жылы Л. Карлиц Дринфельд модулі жалпы анықтамасынан көп жыл бұрын сипаттады. Карлиц модулі туралы қосымша ақпаратты қараңыз. Карлиц экспоненциалын да қараңыз.
Қолданбалар
Функциялық өрістер үшін Лэнгландтың болжамы GLn-дің куспидальды автоморфты бейнелері мен Галуа тобының белгілі бір бейнелерінің арасында биекция бар екенін (өте шамамен) айтады. Дринфельд Дринфельд модульдерін Лангландтың болжамындағы кейбір ерекше жағдайларды дәлелдеу үшін қолданды, ал кейіннен Дринфельд модульдерін штукаларға жалпылау арқылы GL2 үшін толық Лангландтың болжамын дәлелдеді. Бұл болжамдарды дәлелдеудің "ең қиын" бөлігі белгілі бір қасиеттері бар Галуа бейнелерін құру болып табылады, ал Дринфельд оларды 2-ші штуктардың белгілі бір модульді кеңістіктерінің l адикалық кохомологиясының ішінде тауып, қажетті Галуа бейнелерін құрастырды. Дринфельд ренгі r штукалардың модульді кеңістіктерін GLr үшін Лэнгландтың болжамдарын дәлелдеу үшін ұқсас түрде қолдануға болатынын ұсынды; бұл бағдарламаны жүзеге асырумен байланысты үлкен техникалық проблемаларды Лаффорг көптеген жылдар бойы күш-жігер жұмсағаннан кейін шешті.
Drinfeld модульдері
. Математикадан ағылшынша аударма. КСРО Сборник 23 (1974) 561592. .
Штукалар
Дринфельд, В. Г. 2-ші қатардағы F топтамаларының тығыздалған модульді сорттарының кохомологиясы. (Орысша) Zap. Наухн. Сем. Ленинградқа. Отдел. Мата. Инст. Стеклов. (LOMI) 162 (1987), Автоморф. Жұмыс істейді. - Мен Теор. Шешу. III, 107158, 189; аударма J. Совет математикасы. 46 (1989), No. 2, 17891821 ағылшынша аудармасы: Функционалдық аналь. Қолдану. 21 (1987), No. 2, 107122 деген сан.