Кіріспе

Әзербайжандағы ауыл Хиналуг немесе Хиналыг (; Khinalug: Kətş), - Кавказ албан дәуірінен бастау алған муниципалитет және ежелгі Кавказ ауылы. Бұл қала Әзірбайжанның Куба ауданындағы таулардың биігінде орналасқан. Ханалуг муниципалитеті Куба ауданының құрамына кіреді және Ханалуг және Галайхудат ауылдарынан тұрады. Ауыл 2023 жылы Хиналиг халқының мәдени пейзажына және ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны "Көші жол" траншуманттық бағытына енгізілді.

Орналасқан жері

Ханалуг Кубаның оңтүстік-батысында, Ресейдің Солтүстік Кавказ мен Оңтүстік Кавказды бөліп тұратын Үлкен Кавказ тауларының ортасында орналасқан. Ханналуг - Әзірбайжандағы ең биік, ең шалғай және оқшауланған ауыл және Кавказдағы ең биік ауылдардың бірі. Жаз бен қыста ауа райы күрт өзгереді, температура -20 °C-тан 18 °C-қа дейін. Кхиналугтың тұрғындарының саны шамамен 2000 адам. Бұл шағын топтың адамдары солтүстік-шығыс кавказ тілдері отбасының бір бөлігі болып табылатын хиналуг тілінде сөйлейді, бірақ көптеген адамдар азербайжан тілінде де сөйлейді.

Тарих

2006 жылдың 7 қазанында Әзірбайжан Президенті Ильхам Әлиев Хиналугтың білім беру ғимараттарын, инфрақұрылымын, мемлекеттік ғимараттарын және басқа да ресурстарын жаңғырту жоспарларын жариялады. 2007 жылы Әлиев президент жарлығымен ауылдың ерекше көрінісін, тілі мен әдет-ғұрыптарын сақтау үшін Ханалуг мемлекеттік тарихи-архитектуралық және этнографиялық қорығын құрды. Ханалуг Ханалуг пен Губа арасындағы жолдың салынуына байланысты Дүниежүзілік ескерткіштер қорының 2008 жылғы 100 ең қауіпті сайттар тізіміне енгізілді. Бұл тізім Кхиналугтағы әлеуетті туристік және коммерциялық қызметті сынға алу үшін жасалмаған, керісінше, жаңа дамудың сайттың маңызды, тарихи сипаты есебінен жасалмауы керектігі туралы ескерту ретінде жасалды. Мәдениет және туризм министрлігі 2011 жылы Хиналуктағы жүзге жуық үйдің шатырларын қалпына келтірді, ал 9-ғасырдағы мешіт 2012-2014 жылдары қалпына келтірілді.

Сәулет

"Осы жердің үйлерінің ортасында төбелерді көтеріп тұрған бағаналар бар. Олардың жиһаздары жоқ. Алайда, төсеніштер, жамылғылар, муттака (ұзын, ұзын пішінді төсеніштер), сондай-ақ үлкен және кіші өлшемі бар төсеніштер көп. Оларда үстел жоқ, әдеттегідей, тұрғындар еденде отырады.

ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне ену

Хиналиг халқының мәдени пейзажы және "Көші жол" траншуманттық жолы 2023 жылдың қыркүйегінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра орындарының тізіміне енгізілді.