Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орталық Әзірбайжандағы қала
City in central Azerbaijan
Ширван – Әзірбайжандағы, Кура өзенінің жағасында орналасқан қала. 1938 жылға дейін Зубовка, ал 2008 жылға дейін Әли Байрамлы деп аталған. 1938 жылдан 1954 жылға дейін Ширван ауыл статусына ие болды. 1963 жылдың 4 қаңтарында республикалық деңгейдегі қала мәртебесі берілді. Ширванның аумағы 72,7 км² және 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 87 400 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1 км²-ге 1226 адам. Қала құрамына Хажигарахманлы және Байрамлы елді мекендері де кіреді. Халықтың 98,5% - азербайжандықтар, ал қалғандары – орыстар, украиндер, татарлар, түріктер және басқа да жергілікті тұрғындар.
Shirvan is a city in Azerbaijan, located on the Kura River. It was called Zubovka until 1938 and Ali Bayramli until 2008. From 1938 to 1954, Shirvan possessed the status of a village. It obtained the status of a city of Republican level on January 4, 1963. The territory of Shirvan is 72.7 km2, and the population is 87,400 according to the 2020 census. Population density is 1226 persons per 1 km2. The city also includes the settlement of Hajigarahmanly and Bairamly. 98.5% of the population are Azerbaijani, while others Russians, Ukrainians, Tatars, Turks, and other natives.
Тарих
Ширван 809 жылдан бастап қазіргі күнге дейін Кавказ аймағының атауы болды (Қазіргі Әзірбайжан аумағындағы Кура өзенінің солтүстігі). Бірақ Ширван қаласы 19-шы ғасырда Валериан Зубовтың құрметіне аталған орыс қоныс аудару ауылы Зубовка ретінде пайда болды, ал жергілікті тұрғындар оны Қарачүхар деп атады. Тарих бойы Ширван өзінің атын бірнеше рет өзгертті. 1796 жылы генерал Зубов басқарған арнайы әскери отряд Әзірбайжанға енді. Екатерина бұл жорыққа үлкен қызығушылық танытты. Генерал Зубовтың әскеріне 30 мың әскер берілді. Салтанатты шара Санкт-Петербургтегі шіркеуде басталды, дін қызметкерлері жоғары қолбасшыны және орыс казак әскерін баталады. Әзірбайжанда сәтті ілгерілеген генерал Зубов ауылды Екатеринасерд деп атады. Бірінші кезеңде мұнда екі мың орыс казагы көшірілді. Олар әскери және ауыл шаруашылығы құралдарымен жабдықталды, егін егіп, орақ жинап, қаруды қалауынша қолданды. 1938 жылға дейін қала Зубовка деп аталды, содан кейін 1938 жылдан 2008 жылға дейін Әли Байрамовтың құрметіне Әли Байрамли деп қайта аталды. 2008 жылдың 25 сәуірінде Әзірбайжан Парламентінің шешімімен қала "Ширван" деп қайта аталды. "Ширван" атауы "Шир" ("Арыстан") сөзінен шыққан болуы мүмкін. Тарихы бойы Ширван өзенге жақын орналасқандықтан және қаланың көп бөлігі теңіз деңгейінен төмен болғандықтан су тасқынынан зардап шекті.
Shirvan originally was the name of Caucasian Zone (From north of Kura river of modern Azerbaijan areas) from 809 A. D till nowadays. But the city Shirvan originated in the 19th century as the Russian resettlement village Zubovka, named in honor of Valerian Zubov, while it was known locally as Qarachukhar. Throughout history, Şirvan changed its name a few times. In 1796, a special military squad led by General Zubov entered Azerbaijan. Yekaterina showed great interest in this march. 30 thousand troops were given to General Zubov's army. The rally began in St. Petersburg in the church, and the priests blessed the supreme commander and the Russian Cossack forces. General Zubov, who successfully progressed in Azerbaijan, named the village Yekaterinaserd. Two thousand Russian Kazaks were transferred here as the first event. They were equipped with military and agricultural tools. They would plant or harvest crops and caterpillars, and they would use the weapon as they wanted. The city was called Zubovka prior to 1938, then was renamed Ali Bayramli in honor of Ali Bayramov from 1938 to 2008. The city was renamed to 'Şirvan' by the decision of the Parliament of Azerbaijan on April 25, 2008. 'Shirvan' appears to be derived from Shīr (, 'Lion'). Throughout its history, Shirvan has suffered from floods because of its proximity to the river and the relatively low elevation of most of the town.
Археологиялық қазбалар
Қала маңында табылған археологиялық үлгілер осы жерлердің көне заманнан бері мекенделгенін көрсетеді. Ширван орналасқан аумақтан бұрын керуен жолдары өткен. Қаладан 2 шақырым қашықтықтағы Мишовдағтың төменгі жағында жүргізілген археологиялық қазбалар нәтижесінде 14 ғасырға жататын қала орнының қалдықтары табылды. Осы қаланың қолөнершілер аудандарында 12 қыштан жасалған пеш жақсы сақталған күйде кездесті. Сондай-ақ, мұнда күнделікті тұрмыстық заттардың әртүрлі нысандары, халық шеберлігінің әшекейлері, кілем тоқу, тас қасу және зергерлік өнердің үлгілері сақталған.
The archaeological samples found in the vicinity of the town testify to the settlement of these lands in ancient times. On the territory on which Shirvan is located, once passed caravan routes. During archaeological excavations in 2 km from the city, in the lower part of Mishovdag, the remains of a 14th century urban settlement were discovered. Found in the craft districts of this city, 12 pottery furnaces have been preserved in very good condition. Also here were found various objects of everyday life, and ornaments of folk crafts, carpet weaving, stone carvings and jewellery craft were preserved.
Әкімшілік бөлімшелер
Ширван муниципалитеті Ширван қаласынан және Байрамлы, Чилпаглы және Хажи Гахраманлы муниципалитеттерінен құралған. Қала әкімі, қазіргі кезде Мардан Жамалов, қаланың атқару билігін іске асырады.
The municipality of Shirvan consists of the city of Shirvan and the municipalities of Bayramly, Chilpagly and Haji Gahramanly. The mayor, presently Mardan Jamalov, embodies the executive power of the city.
Демография
Мемлекеттік статистика комитетінің мәліметтері бойынша, 2018 жылы қала халқының саны 85 800 адамды құрады, бұл 2000 жылы 69 000 адамнан 16 800 адамға (шамамен 24,3 пайызға) артты. Жалпы халықтың 42 100-ы ер адамдар, 43 700-ы әйелдер. Халықтың 27,3 пайызынан астамын (шамамен 23 500 адам) 14–29 жас аралығындағы жастар мен жасөспірімдер құрайды. Ауданның халық саны жыл бойынша (жыл басында, мың адам): Аумақ2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018Ширван қаласы 69.069.169.469.570.571.071.572.973.874.875.776.878.780.981.882.984.085.085.8
According to the State Statistics Committee, as of 2018, the population of city recorded 85,800 persons, which increased by 16,800 persons (about 24.3 percent) from 69,000 persons in 2000. 42,100 of total population are men, 43,700 are women. More than 27,3 percent of the population (about 23,500 persons) consists of young people and teenagers aged 14–29. +The population of the district by the year (at the beginning of the year, thsd. persons) Territory2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018Shirvan town 69.069.169.469.570.571.071.572.973.874.875.776.878.780.981.882.984.085.085.8
Атақты тұрғындар
Қала тұрғындарының арасында тарихшы Фарида Мамедова, футболшы Самадаға Шихларов және биші Оксана Расулова бар.
The city's residents include: historian Farida Mammadova, footballer Samadagha Shikhlarov and dancer Oksana Rasulova.