Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Евлах () — Әзербайжандағы қала, еліміздің астанасы Бакудан батысқа қарай 265 км қашықтықта орналасқан. Қала Евлах ауданымен қоршалған, бірақ әкімшілік тұрғысынан одан бөлек.
City in Azerbaijan
Yevlakh (, ) is a city in Azerbaijan, 265 km west of the capital of Baku. It is surrounded by — but administratively separate from — the Yevlakh District.
Этимология
13 ғасырдағы армян тарихшысы Степан Орбелян бұл елді мекенді Евайлак түрінде атап өткен. "Евлах" атауы көне түркі тілінен шыққан және 20 ғасырдағы кеңес географы Евгений Поспеловтың пікірінше, "батпақты жер" деген мағынаны білдіреді.
The settlement is mentioned by the 13th century Armenian historian Stephen Orbelian in the form of Evaylakh The name "Yevlakh" is derived from Old Turkic and means "wetland" according to 20th century Soviet geographer Evgeny Pospelov.
Тарих
Евлах қаласы 1880 жылдары станция ретінде құрылған және жергілікті тұрғындар оны ұзақ уақыт бойы "Вагзал" деп атаған. XIX ғасыр мен XX ғасырдың басындағы ресми құжаттар мен дереккөздерде қала Елизаветполь провинциясының Евлах станциясы, содан кейін Елизаветполь провинциясының Евлах ауылы деп тілге алынады, ал 1920 жылы ол Жаваншир аймағындағы Евлах ауылының атын алды. Евлах ауданы алғаш рет 1935 жылғы 20 ақпанда Әзірбайжан КСР шешімімен құрылды, ал 1939 жылғы 1 ақпанда Әзірбайжан КСР Жоғарғы Кеңесінің шешімімен Евлах қаласы деп жарияланды. Евлах ауданы 1962 жылғы 26 желтоқсанда Әзірбайжан КСР Жоғарғы Кеңесінің он бірінші сессиясының шешімімен таратылып, оның аумағы Ағдаш, Барда және Гасым Исмаилов аудандарына берілді, соның нәтижесінде ол Әзірбайжан КСР-дегі өнеркәсіптік қалаға айналды. 1965 жылы Евлах қайтадан тәуелсіз ауданға айналды. Әзірбайжан КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1965 жылғы 6 қаңтардағы Жарлығымен Евлах Әзірбайжан КСР қалаларының тізіміне енгізіліп, қалада өнеркәсіптік кәсіпорындардың құрылысы басталды. Қазіргі таңда қалада 4200 метрлік Гейдар Әлиев және Низами даңғылдары, 5500 метрлік және 168 көше бар. Қаланың ең үлкен алаңында орналасқан – Әзірбайжанның ұлттық көшбасшысы Гейдар Әлиевке арналған ескерткіш, сондай-ақ Гейдар Әлиев аллеясы, Деде Горгуд, Самад Вургун, Низами, Достық және Тәуелсіздік саябақтары жақында құрылды. 2023 жылдың қыркүйегінде қала 2023 жылғы Таулы Қарабақ қақтығысынан кейін Таулы Қарабақтың армян тұрғындарының өкілдерімен кездесулер өткізу орны ретінде таңдалды.
The city of Yevlakh was initially established as a station in the 1880s and known as the "Vagzal" for a long time by the local population. In the official documents and sources of the 19th century and early 20th century the city is referred to as Yevlakh station of Yelizavetpol province, then Yevlakh village of Yelizavetpol province, and in 1920, it took the name of Yevlakh village located in the Javanshir region. The Yevlakh region first was organized on February 20, 1935, by the decision of Azerbaijan SSR, on February 1, 1939, by the decision of the Supreme Soviet of the Azerbaijani Soviet Socialist Republic, Yevlakh was referred to as a city. The Yevlakh region was abolished by the decision of the tenth session of the Supreme Soviet of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic on December 26, 1962, and its territory was transferred to Agdash, Barda and Gasim Ismayilov districts, and it became the industrial city in Azerbaijan SSR. In 1965, Yevlakh again turned into an independent region. By the decree of the Presidium of the Supreme Soviet of the Azerbaijani SSR on January 6, 1965, Yevlakh was included in the list of cities in Azerbaijan SSR and started the construction of industrial enterprises in the city. Nowadays, the city has 4200 meters long Heydar Aliyev, Nizami avenues, 5500 meters long and 168 streets. The monument dedicated to Azerbaijan's national leader Heydar Aliyev that locates in the biggest square within the city: Heydar Aliyev Square, Heydar Aliyev Alley, Dede Gorgud, Samad Vurgun, Nizami, Friendship, Independence parks have been established lately. In September 2023, the town was chosen as the site for meetings with representatives of Armenian residents of Nagorno Karabakh after the 2023 Nagorno Karabakh clashes.
География
Евлах Орталық Аран экономикалық аймағында орналасқан. Бұл аймақ үшін тән климат құрғақ субтропиктік.
Yevlakh is located in the Central Aran Economic Region. The climate that common for this region is dry subtropical.
Климат
Евлахтың климаты жартылай шөлейтті (Кеппен климаттық жіктелімі: BSk).
Yevlakh has a semi arid climate (Köppen climate classification: BSk).
Экономика
Евлах қаласында ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу кәсіпорындары, өндіріс және өнеркәсіптік кешендер орналасқан. Евлах қаласы балшық қоспасы, құм, сондай-ақ кірпіш жасауға қажетті балшық, құм және қиыршық тас кен орындары сияқты табиғи ресурстарға да бай.
There are agricultural processing enterprises, manufacturing and industrial complexes within Yevlakh city. Yevlakh city is also rich with natural resources like clay mixture sand deposits, as well as clay, sand and gravel deposits needed for brick making.
Мәдениет
Явлах қаласында аудан халқына қызмет ететін 45 кітапхана бар. Олардың 10-ы қала орталығында, ал 35-і ауылдарда орналасқан. Кітапханалардың кітап қорында 552 300 дана кітап бар. Қазіргі таңда қалада 18 мәдениет үйі (2-еуі қалада, 16-сы ауылдарда), 22 клуб және 6 музыка мектебі жұмыс істейді. Явлахтың екі маңызды мұражайы – Явлах тарих және этнография мұражайы (2005) және Гейдар Әлиев мұражайы (2006).
In the city of Yavlakh, there are 45 libraries that serve the population of the district. Ten of them are located in the city center and 35 in the villages. There are 552300 copies of books in the book fund of the libraries. Currently, there are 18 culture houses (2 in the city, 16 in the villages), 22 clubs and 6 music schools in the city. Yevlakh History and Ethnography Museum (2005) and Heydar Aliyev Museum (2006) are two main museums in Yevlakh.
Музыка және БАҚ
Облыстық El TV арнасы қалада орналасқан.
The regional channel El TV is headquartered in the city.
Ауа
Евлак әуежайы қаладағы жалғыз әуежай. Әуежай қала орталығымен автобус қатынасында. Баку қаласына ішкі рейстер бар.
Yevlax Airport is the only airport in the city. The airport is connected by bus to the city center. There are domestic flights to Baku.
Темір жол
Евлах Әзербайжанның астанасы Бакуді елдің қалған бөлігімен байланыстыратын маңызды шығыс-батыс темір жол бағыттарының бірінде орналасқан. Карс-Тбилиси-Баку темір жолы қала арқылы өтеді. Бұл темір жол адамдарды және мұнай, құм сияқты тауарларды тасымалдауды қамтамасыз етеді. Евлахтың орталық темір жол стансасы қалаға ұлттық және халықаралық темір жол байланыстарының соңғы стансасы болып табылады. Түркия, Грузия және Әзірбайжанды тікелей байланыстыратын Карс-Тбилиси-Баку темір жолының құрылысы 2007 жылы басталды және 2015 жылы аяқталуы жоспарланған. Аяқталған тармақ Евлахты Грузияның Тбилиси қаласымен байланыстырады, ал одан пойыздар Ахалкалакиге және Түркияның Карс қаласына қарай жол тартады.
Yevlakh sits on one of the Azerbaijani primary rail lines running east–west connecting the capital, Baku, with the rest of the country. The Kars–Tbilisi–Baku railway will run along the line through the city. The railway provides both human transportation and transport of goods and commodities such as oil and gravel. Yevlakh's Central Railway Station is the terminus for national and international rail links to the city. The Kars–Tbilisi–Baku railway, which will directly connect Turkey, Georgia and Azerbaijan, began to be constructed in 2007 and is scheduled for completion in 2015. The completed branch will connect Yevlakh with Tbilisi in Georgia, and from there, trains will continue to Akhalkalaki, and Kars in Turkey.
Белгілі жергілікті тұрғындар
Қаланың белгілі тұрғындары: православие теологы Павел Флоренский, адам құқықтары белсендісі Анар Мамедли және мемлекеттік қызметкер Эльмар Валиев.
The city's notable residents include: Orthodox theologian Pavel Florensky, human rights activist Anar Mammadli and government civilian Elmar Valiyev.