Кіріспе

Американдық суретші Джеймс Уэллс Шампни (1843 жылы 16 шілде - 1903 жылы 1 мамыр) - портреттері, шығыс көріністері және американдық пейзаждарымен танымал болған американдық жанрлық суретші және иллюстратор.

Өмір және мансап

Шампни Бостонда Бенджамин мен Сара Уэллс Шампнидің ұлы болып дүниеге келді. Анасы бала кезінде қайтыс болғандықтан, оны туыстары тәрбиеледі. 16 жасында ағашқа оюмен айналысатын шәкірт болып, өмірін ағашқа оюмен бастаған. Азамат соғысы басталғанда ол шәкірттік оқуын тастап, 45-ші Массачусетс еріктілеріне қосылды. Ол Геттисбургте болған және қызмет кезінде безгекпен ауырып, босатылған. Соғыстан кейін ол қысқа уақыт бойы сурет салудан сабақ берді және 1866 жылы Еуропаға сапар шекті, онда Экуендегі жанрлық суретші Эдуард Фреремен бірге оқыды. Кейін ол Антверпендегі Корольдік академияда Ван Лериуспен бірге оқыды. 1870 жылы Америкаға оралып, академия ашты, бірақ көп ұзамай Еуропаға қайта оралды, бір уақыт Римде тұрып, Парижге барды. 1873 жылы ол өзінің бұрынғы сурет салу студенті Элизабет Уильямспен бірге оны үйленуден құтқару үшін қашып кетеді. Некеден кейінгі үш жыл бойы жұп Еуропаны аралап, алғашқы баласы дүниеге келген кезде Францияда тұратын. Кейін отбасы Массачусетс штатының Дирфилд қаласында қоныстанды. Джеймс пен Элизабет жақсы қызметтесіп жүрді. Елизавета Scribners және Harper's сияқты журналдарға көптеген мақалалар мен суреттер жазды, сондай-ақ бірнеше саяхат кітаптарының авторлығы, көбінесе күйеуі суреттерді ұсынды. Джеймстің офорталары мен суреттері өте танымал болды және оларды тек әйелі ғана емес, басқа да белгілі авторлар кітаптарды суреттеу үшін қолданды. 1879 жылы Шампнилер Нью-Йорктің сәнді Бесінші даңғылында екінші үй сатып алды, онда Джеймс студия құрды. Ол сонымен қатар, Массачусетс штатының Дирфилд қаласында студиясын ұстады. Ол уақытының көп бөлігін Нью-Йорк студиясында жұмыс істеуге жұмсаса да, оның сүйікті жұмыс орны - Дирфилдтегі студия. 1880 жылы ерлі-зайыптылар Century Magazine журналына мақалалар сериясын суреттеп шығару келісімшартын жасады. Осы мақсатта олар Солтүстік Африкаға, Испания мен Португалияға сапар шегіп, сол кезде суреттелген журналдардың ешқайсысында болмаған Мароккодағы Танжер мен Тетуан сияқты жерлерге барды. Еуропада олар испан реалисті Мариано Фортуни мен француз суретшісі Анри Регноның туындыларын көріп, Испания, Франция және Мароккодағы суретшілердің ізімен жүріп, көп уақытын өткізді. 1880 және 1890 жылдар аралығында Шампнилер Еуропаға бірнеше рет сапар шекті, ал 1890 жылы Шампни Парижде студия ашты. 1885 жылдан бастап Шампни тек пастель суреттеріне ғана назар аударды. Чикагодағы Колумбия көрмесінде пастель суреттерін көрсетті (1893, 1898). 1882 жылы Ұлттық дизайн академиясының қауымдасқан мүшесі болып сайланды. Сонымен қатар, ол "Салмагунди" өнер клубының мүшесі болды. Шампнидің үйлену тойы өте бақытты болды. Ресейге сапарға дайындалып жатқан кезінде Джеймс 1903 жылы 1 мамырда Нью-Йорктегі лифт шахтасына құлап қайтыс болды; жағдай туралы The New York Times газетінде жазылған. Оның артында жесірі қалды; ұлы Эдуард Фрере Шампни (о. 1874, Франция), Вашингтон архитекторы; және қызы, Джон Хамфрис ханым, Мари Шампни (д. 1877), миниатюра суретшісі.