Кіріспе

Джордж Гершвиннің композициясы Екінші рапсодия - американдық композитор Джордж Гершвиннің 1931 жылы жазған фортепианомен оркестр үшін концерттік шығармасы. Кейде оны бастапқы атауымен, "Риветтердегі рапсодия" деп атайды. Екінші рапсодия ХХ ғасырда сирек орындалған, тек соңғы жылдары ғана сыншылар мен көпшілік назары бұл шығармаға ауды.

Құрамы

1930 жылы Джордж Гершвин ағасы Айра Гершвинмен бірге "Делесиус" фильміне музыка жасау үшін Голливудқа шақырылды. Фильмнің әндері мен "The Melting Pot" сериясын аяқтағаннан кейін Джордж Нью-Йорк көшелерінде жүретін кейіпкердің ұзақ визуалды монтажымен бірге музыка сызбасын бастады. Бұл серияның бастапқы атауы Манхэттен Рапсодиясы болды, және фильмнің өндірісі барысында Нью-Йорк Рапсодиясы деп аталды, және ақырында Риветтегі Рапсодия. Гершвин 1931 жылдың ақпан айының соңында Нью-Йоркке қайту алдында эскизін аяқтады. Нью-Йоркте Гершвин 1931 жылы 14 наурызда Екінші рапсодияның толық партитурасын жасауды бастады және 23 мамырда партитураны аяқтады. Ол бұл шығармаға мақтанып, былай деп түсіндірді: "Көптеген жағынан, оркестрлеу мен форма сияқты, бұл мен жазған ең жақсы нәрсе". "Delicious" фильмінің сценарийінде пайдалану үшін, музыка жеті минутқа сәйкес етіп өңделді, түпнұсқалық музыканың жартысынан астамын алып тастады. Бұл монтажды, мүмкін, Хьюго Фридхофер жасаған, ол Fox киностудиясының музыканты, Гершвинмен бірге Рапсодияның алғашқы эскизінде жұмыс істеген. Кейін Гершвин өзі фортепиано, виолончель және скрипкамен ашылатын трионы алып тастады.

Премьера

1931 жылы 26 маусымда Гершвин Нью-Йорк музыканттарына дирижерлік етті және "Рапсодия" операсының соло піяносын орындады. Ол репетицияны кәсіби түрде жаздырды, бірақ ол коммерциялық түрде шығарылмаған. Көп жылдан кейін Айра Гершвин бұл жазбаны LP-да шығару үшін ұсынды. 1991 жылы тарихи орындауды Musicmasters компакт-дискісінде шығарды. Оркестрлеулер Гершвиннің соңғы нұсқасынан (және Макбрайдтың кейінгі қайта оркестрлеуінен) бірнеше салада ерекшеленеді. Бұл жазбада Гершвин кейіннен өшірген бірнеше фортепиано сололары мен Рапсодияның басқа бөліктері тыңдалады. Бұл шығарманың премьерасы Бостон симфониялық залында Бостон симфониялық оркестрімен 1932 жылы 29 қаңтарда Серж Куссевицкийдің жетекшілігімен өтті. Композитордың өзі фортепианода ойнады. Нью-Йорктегі премьера бірнеше күннен кейін өтті.

Баспагердің қайтаруы

Бүгінде ең көп естілетін нұсқа - Роберт Макбрайдтың Гершвин қайтыс болғаннан кейін он төрт жыл өткен соң жасаған реоркестрацияланған нұсқасы. Макбрайдқа Фрэнк Кэмпбелл Уотсон (Гершвиннің New World Music баспасының музыка редакторы) шығарманы толығымен қайтадан орындауды тапсырды. Бұл нұсқа баспагер ұсынған жалғыз нұсқа болғандықтан, оркестрлер үшін Гершвин ойлағандай шығарманы орындау мүмкін емес. Алайда, 1931 жылы Гершвин соло ойнап, оркестрді басқарып, музыканы орындауды жазған, бұл жазба бастапқы нұсқа туралы біраз түсінік береді; бұл жазба CD-де шығарылды, Гершвин Gershwin Rare Recordings 1931 1935 орындайды (Jazz Heritage 512923A, 1991). Гершвиннің оркестрлеуінің көпшілігі өте оңайлатылған. Көптеген струнды өлеңдер басқа аспаптарға қайта берілді (мысалы, адагионың струнды квартет бөлігі скрипка, кларнет, гобоэ және виолончель үшін қайта жазылды) немесе бұрын сололары болған аспаптарда енді басқа аспаптар өз өлеңдерін екі есе көбейтті. Сонымен қатар, композитордың сегіз шарасы редактордың қорытындысына қайта қосылды. Майкл Тилсон Томас Гершвиннің 1931 жылғы түпнұсқа нұсқасының жариялаушысы болды. Ол 1985 жылы жазған әнінің және кейін орындаған әндерінің негізі ретінде кітапханадан түпнұсқа қолжазбаны іздеді. 2008 жылы Гершвиннің маманы Джек Гиббонс 1931 жылғы Екінші рапсодияның түпнұсқалық оркестрлеуін қайта қалпына келтірді, ол тікелей Гершвиннің түпнұсқалық қолжазбасынан жұмыс істеді, оны алғаш рет 2008 жылдың 4 маусымында Лондондағы Кадоган залында Рональд Корп жүргізген Нью-Лондон оркестрімен орындады.

Сақталу жағдайы

2013 жылдың 22 қыркүйегінде толық оркестрлік партитураның музыкологиялық сын басылымы шығарылатыны хабарланды. Гершвиндер отбасы Конгресс кітапханасы мен Мичиган университетімен бірлесіп жұмыс істеп, Гершвиннің шынайы ниеті туралы халыққа жариялау үшін жұмыс істейді. Бұл шығармада Гершвиннің "Рапсодиядан" өшірген материалдары бар ма, әлде Гершвиннің композиция процесінде оркестрлеудегі өзгерістерді растайтын материалдар бар ма, белгісіз. Сондай-ақ, сынға алынатын ұпайда МакБрайдтың кейінгі қайта оркестрлеуі де бар ма, жоқ па (жұмыстың тарихи жазбаларына мән беру үшін) белгісіз. Гершвиннің бүкіл жобасы 30 - 40 жыл бойы аяқталуы мүмкін, бірақ Екінші Рапсодияның ертерек шығарылуы ықтимал.