Кіріспе

Американдық мүсінші Шерри Эдмундсон Фрай (29 қыркүйек 1879 - 9 маусым 1966) - американдық мүсінші, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясының маскировкасында маңызды рөл атқарды.

Алғашқы жылдар

Фрай Айова штатының Крестон қаласында дүниеге келген. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Чикаго өнер институтына оқуға түседі, онда Лоррадо Тафтпен мүсін зерттейді. Содан кейін ол Парижге көшіп, Académie Julian және École des Beaux Arts-қа барды және 19-ғасырдағы әйгілі американдық мүсінші Август Сент-Годенстің студенті болған Фредерик МакМонниспен жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі онжылдықта америкалық мүсін туралы кітаптар мен мақалалардан Фрайды кейде "мүсіннің алтын дәуірі" деп аталатын уақытта болашағы зор жас суретші деп санаған. Карьерасының басында ол беделді марапаттар ала бастады, соның ішінде 1906 жылы Париж салонында құрметті атау, сондай-ақ 1908 жылы медаль; Римдегі Рим сыйлығы, Римдегі Америка академиясында 1908 жылы; 1915 жылы Панама-Тынық мұхит халықаралық көрмесінде күміс медаль; және 1917 жылы Ұлттық дизайн академиясында алтын медаль.

Махаска мүсіні

Фрайдың беделі өскен сайын, оның тапсырыспен жасалған мүсіндер, әсіресе ескерткіш мүсіндер, фонтандар мен релефтер үшін мүмкіндіктері де көбейді. Оның алғашқы қоғамдық тапсырысы - 19-ғасырдағы Айовай деп аталатын америкалық тайпаның көшбасшысы Махасканың қола мүсіні. Жақында қалпына келтірілген, ол әлі күнге дейін штаттың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Айова штатының Махаска округіне қарасты Оскалуза қаласының алаңында тұр. Бастың оң жағында суретшінің "S. E. Fry, 1907" деген қолтаңбасы бар. 1906 жылы Махаска комиссиясын қабылдаған кезде Фрай Парижде тұратын. Келесі жылы жазда Айова штатына оралып, жақын маңдағы Тама елді мекенінде Месквакидің дайындық суреттерін жасап, үнділік артефактілер мен басқа да анықтамалық материалдарды жинады. Парижге оралғаннан кейін ол балшықтан жасалған модельден бастады, оны алғаш рет 1907 жылы Париж салонында көрсетті. Бір жылдан кейін ол өзінің соңғы толық көлемді мүсінін көрсетті, ол үшін Рим сыйлығын алды. Көп ұзамай ол АҚШ-қа жеткізіліп, қыркүйекте теміржол арқылы Оскалузаға келді. 1909 жылдың 12 мамырында мүсіннің салтанатты ашылуы болды.

Кейінгі комиссиялар

Фрайдың басқа да қоғамдық жұмыстарының қатарында Фрик мұражайының (Нью-Йорк) фронтоны, Грант мемориалының (Вашингтон, Д.С.) Генри Мервин Шрэйдидің эскиздеріне негізделген рельефтері, Толедо өнер мұражайындағы фонтандар (Толедо, Огайо), Вермонт университетіндегі (Бёрлингтон) Ира Алленнің мүсіні, Капитан Томас Аббидің ескерткіші (Энфилд, Коннектикут) және Миссури штатының Капитолий күмбезінің басында тұрған зерно құдайы Церераның мүсіні (Джефферсон Сити, Миссури). Сонымен қатар, Фрайдың бірқатар аллегориялық мүсіндері 1915 жылы Сан-Францискодағы Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесінде көрсетілген өнер туындыларының қатарында болды. 1914 жылы Ұлттық дизайн академиясына мүше болып сайланды, 1930 жылы толық академик болды.

Камуфляжға қатысу

1917 жылы АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа кірген кезде Фрай (ол кезде Нью-Йоркте тұратын) француз армиясында қызмет ететін суретшілер жасаған маскировканың жаңалық фотосуретін көрді. Ол оны досына, Нью-Гэмпширдің суретшісі Барри Фолкнерге көрсетті, ол Эбботт Хендерсон Тейердің (бұған "камуфляждың атасы" деп аталады) туысы және мүсінші Август Сент-Гауденстің бұрынғы оқушысы болды. Осы уақытқа дейін француздар да, ағылшындар да "камуфляж" деп аталатын маскировка мамандарынан тұратын бөлімшелерді ресми түрде құрды, олардың көбі суретшілер, сәулетшілер және сахна дизайнерлері болды. Фрай мен Фолкнер американдық маскировкалық бөлімді құру үмітімен суретшілер мен үкімет қызметкерлерімен кездесулер ұйымдастырды. Көп ұзамай, 1917 жылы АҚШ армиясы Америка маскировка корпусын құрды (ресми түрде 40-шы инженерлердің А компаниясы деп аталады), ал Фрай мен Фолкнер алғашқылардың бірі болды. Бұл ұйымға басшылық ету үшін екі адам таңдалды: Гомер Сент-Гауденс (танулы мүсіншінің ұлы және Фаукнердің Гарвардта оқыған кездегі колледждегі бөлмедесі) және Миссури штатының Капитолий ғимаратын жобалаған Нью-Йорк сәулетшісі Эвартс Трейси, кейіннен Шерри Фрайды жалдайтын болады. Бұл маскировкалық топ 1918 жылы Жаңа жыл мерекесінде Францияға аттанды. Бір айдан кейін Фрай мен Фолкнерді майданға жіберді, онда олардың басты міндеті артиллерия позицияларын маскировкалау болды. Бірнеше жылдан кейін Фолкнер Фрайдың және өзінің соғыс тәжірибесі туралы бірнеше радио баяндамаларында және автобиографиясында еске алды. Фолкнердің айтуынша, Шерри Фрай "көп қорықпайды және тәртіптілік танытпайтын". Сондай-ақ, ол "көрсетіліп қана қоймайтын" және "өкімді қабылдамайтын". Ол ережеге қарсы шығып, жаудың қалқандарын, белбеулеріндегі қаптамаларды және басқа да сувенирлерді іздеп, жалғыз өзі тастап кеткен окоптарға барды. Бұл шабуылдар оның басты бастығы болды, деп еске алды Фолкнер, көп ұзамай ол Шантильиге ауыстырылды, өйткені ол француз тілін еркін білгендіктен француз маскировкалау бөлімшесінің американдық байланысы болды.

Кейінгі жылдар

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Фрайды қоса алғанда, мүсіншілердің бейнелі бейнелі жұмыстары Модернизмнің танымалдылығының артуымен ықыластан тыс қалды. Өмірінің соңғы жылдары ол Коннектикут штатының Роксбери қаласындағы студиясында жұмыс істеді, ол 1966 жылы қайтыс болды.