Кіріспе
Американдық мүсінші Ли Оскар Лори (16 қазан 1877 – 23 қаңтар 1963) – американдық сәулет мүсінші және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі американдық мүсін өнерінің маңызды тұлғасы. 300-ден астам тапсырысқа ие болған ұзақ мансабында Лоридің стилі қазіргі готикадан, көркем өнерден, классицизмнен және, ақырында, модерн немесе арт-декоға дейін өзгерді. Ол Небраска штатының Линкольн қаласындағы Небраска штатының Капитолий ғимаратында фриз жасады, оның ішінде Азат ету туралы жариялау бейнеленген. Ол сонымен қатар сәулет мүсіндерінің бір бөлігін және өзінің ең танымал туындысын – Нью-Йорк қаласындағы Рокфеллер орталығында орнатылған (1937) қоладан жасалған тұрған Атлас мүсінін жасады. Лоридің туындылары ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы АҚШ-тың ең белгілі ғимараттарымен байланысты. Оның стильдік тәсілі, құрылыс стилімен бірге, көркем өнерден нео-готикаға және арт-декоға дейін дамыды. Оның көптеген сәулет мүсіндері Крам & Гудхью компаниясының Бертрам Гудхьюмен бірлесіп салған ғимараттар үшін жасалды, оның ішінде Вест-Пойнттағы капелла, Вашингтондағы Ұлттық ғылым академиясы, Небраска штатының Капитолийі, Лос-Анджелес қалалық кітапханасы, Нью-Йорктегі Сент-Бартоломей епископ шіркеуі, Итакадағы Корнелл құқық мектебі (Нью-Йорк штаты) және Чикаго университетіндегі Рокфеллер капелласы бар. Ол Вашингтонда көптеген жұмыстар жасады, оның ішінде Конгресс кітапханасының Джон Адамс ғимаратының қола есіктері, Ұлылықтың Ұлттық қасиетханасының оңтүстік кіреберіс порталы және Ұлттық собордағы Жорж Вашингтонның ішкі мүсіні кіреді.
Lee Oscar Lawrie (October 16, 1877 – January 23, 1963) was an American architectural sculptor and an important figure in the American sculpture scene preceding World War II. Over his long career of more than 300 commissions Lawrie's style evolved through Modern Gothic, to Beaux Arts, Classicism, and, finally, into Moderne or Art Deco. He created a frieze on the Nebraska State Capitol building in Lincoln, Nebraska, including a portrayal of the announcement of the Emancipation Proclamation. He also created some of the architectural sculpture and his most prominent work, the free standing bronze Atlas (installed 1937) at New York City's Rockefeller Center. Lawrie's work is associated with some of the United States' most noted buildings of the first half of the twentieth century. His stylistic approach evolved with building styles that ranged from Beaux Arts to neo Gothic to Art Deco. Many of his architectural sculptures were completed for buildings by Bertram Goodhue of Cram & Goodhue, including the chapel at West Point; the National Academy of Sciences in Washington, D. C.; the Nebraska State Capitol; the Los Angeles Public Library; St. Bartholomew's Episcopal Church in New York; Cornell Law School in Ithaca, New York; and Rockefeller Chapel at the University of Chicago. He completed numerous pieces in Washington, D. C., including the bronze doors of the John Adams Building of the Library of Congress, the Basilica of the National Shrine of the Immaculate Conception south entrance portal, and the interior sculpture of George Washington at the National Cathedral.
Алғашқы жұмыстар
Ли Лори 1877 жылы Германияның Риксдорф қаласында дүниеге келді және 1882 жылы отбасымен бірге Америка Құрама Штаттарына көшіп келді; олар Чикаго қаласына қоныстанды. Ол 14 жасында Ричард Генри Парк есімді мүсіншінің жұмысына орналасты. 15 жасында, 1892 жылы Лори Чикагодағы көптеген мүсіншілерге көмекші болып жұмыс істеді, олар 1893 жылғы Дүниежүзілік Колумбия көрмесі үшін "Ақ қала" құрылысына қатысты. Бұл жұмысты аяқтағаннан кейін Лори шығысқа кетті, онда Уильям Ордвей Партридждің көмекшісі болды. Келесі он жыл бойы ол Август Сент-Гауденс, Филип Мартини, Александр Фимистер Проктор, Джон Уильям Китсон сияқты танымал мүсіншілермен бірге жұмыс істеді. 1904 жылы Сент-Луис қаласында өткен Луизиана сатып алу көрмесінде сол заманғы көрнекті сәулет мүсіншісі Карл Биттердің жетекшілігімен жасаған жұмысы Лориге өнер шеберлігін жетілдіріп, сәулет мүсіншісі ретінде өзінің беделін қалыптастыруға мүмкіндік берді. Лори 1910 жылы Йель университетінен көркем өнер бакалавры дәрежесін алды. Ол 1908 жылдан 1919 жылға дейін Йельдің Көркемөнер мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді және 1910 жылдан 1912 жылға дейін Гарвард университетінің сәулет бағдарламасында сабақ берді.
Крам және Гудхьюмен ынтымақтастық
Лауридің Ральф Адамс Крам және Бертрам Гудхьюмен ынтымақтастығы оны АҚШ-тағы сәулет мүсіншілерінің алдыңғы қатарына шығарды. 1914 жылы Крам, Гудхью фирмасының тарауынан кейін Лаури 1924 жылы сәулетші қайтыс болғанға дейін Гудхьюмен жұмыс істей берді. Одан кейін Гудхьюдің ізбасарларымен жұмыс істеді. Лаури Монтеситодағы (Калифорния) Эль Фуреидис сарайы үшін көптеген барельефтер мүсіндеді. Барельефтер Артур жырларын бейнелейді және бүгінге дейін сақталған. Небраска штатының Капитолийі мен Лос-Анджелес қалалық кітапханасы ғимараттың пішіні, көлемі, кеңістіктік құрылымы және әлеуметтік функциясымен үйлесімде жалпы мүсіндік жобаларды қамтиды. Лауридің Гудхьюмен ынтымақтастығы американдық сәулет тарихындағы сәулет мүсінінің ең жетілген мысалы болып саналады. Лаури 1933-1934 жылдары Чикагода өткен «Ғсырлар прогресі» халықаралық көрмесіне консультант ретінде қызмет етті. Ол Ұлттық өнер және әдебиет институтының, Америка өнер және әдебиет академиясының, Ұлттық дизайн академиясының және Нью-Йорк сәулет лигасының мүшесі болды. Оның көптеген наградаларының ішінде 1921 және 1927 жылдары Америка сәулетшілер институтының (AIA) алтын медалі, 1931 жылы Нью-Йорк сәулет лигасының құрмет медалі және Йель университетінің құрметті атағы бар. Ол 1933 жылдан 1937 жылға дейін және 1945 жылдан 1950 жылға дейін Вашингтондағы АҚШ Көркемөнер комиссиясында қызмет етті; ол қаладағы мемлекеттік құрылыстар мен өнер туындыларын қадағалайды. Лауридің бюстін Джозеф Киселевски жасаған. Мэриленд штатының Истон қаласындағы Академия өнер мұражайы Киселевскиге бюст жасауды тапсырған болуы мүмкін. Лаури мұражайдың негізін қалаушылардың бірі болды. Киселевски Францияға оқуға кеткенге дейін Лауримен мансабының алғашқы жылдарында жұмыс істеді.
Рокфеллер орталығы
Гудхью қайтыс болғаннан кейін Лори Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығында Реймонд Худтың жетекшілігімен маңызды және көзге түсетін жұмыстар жасады, соның ішінде Рене Пол Шамбеланмен бірлесіп жасалған Атлас мүсіні де бар. 1931 жылдың қараша айында Худ: «Архитектор, суретші және мүсіншінің ынтымақтастығы туралы әлде де көп әңгіме қозғалды» деді. Ол Лориді әрлеуші рөліне төмендетіп жіберді. Лоридің ең танымал жұмысы сәулеттік емес: ол Рокфеллер орталығындағы Бесінші авенюде орналасқан Атлас мүсіні, жалпы биіктігі 45 фут, ал 15 футтық адам фигурасы аспан шарларын ұстап тұр. Оның ашылуында кейбір сыншылар Бенито Муссолиниді еске түсірді, ал Джеймс Монтгомери Флаг оның Муссолини өзін қалай көрсетеді деп ойлағандай көрінетінін айтты. Фашизм де, корпоративтік демократия да қабылдаған Streamline Moderne халықаралық стилі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құнсызданып қалды. 30 Рокфеллер Плазасының кіреберісінің үстінде және алтын Прометейдің артында орналасқан Лоридің «Даналық» мүсіні – кешендегі ең көрікті өнер туындыларының бірі. Арт-деко стиліндегі бұл туынды Атлас және Пол Мэншиптің «Прометей» мүсінінде бейнеленген күш-қуатты еске түсіреді.
Танымал мәдениетте
Оның атласы 2010 жылғы 20 және 27 желтоқсандағы "Нью-Йоркер" журналының мұқабасында болды.