Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық идентификатор
Chemical identifier
CAS тіркелімінің нөмірі (CAS RN немесе әдеттегідей CAS нөмірі деп те аталады) – АҚШ-тағы Химиялық рефераттар қызметі (CAS) ашық ғылыми әдебиетте сипатталған әрбір химиялық затқа тағайындайтын бірегей идентификациялық нөмір. Бұл тіркелім 1957 жылдан бергі барлық заттарды, сондай-ақ 1800 жылдардың басына дейінгі кейбір заттарды қамтиды. CAS RN нөмірлері көбінесе реттік болады (тексеру цифрымен бірге), сондықтан SMILES және InChI тізбектері сияқты олар заттардың құрылымы туралы ақпаратты қамтымайды. CAS тіркелімі – жарияланған химиялық заттар туралы сенімді мәліметтер жинағы. Онда 204 миллионнан астам органикалық және органикалық емес заттар, 69 миллион ақуыз және ДНК тізбектері, сондай-ақ әрбір зат туралы қосымша ақпарат бар. Ол күн сайын шамамен 15 000 жаңа затпен жаңартылып отырады. 500 мыңға жуық CAS тіркеу нөмірінің жиынтығы ACS Commons Chemistry платформасында CC BY NC лицензиясы бойынша қолжетімді.
A CAS Registry Number (also referred to as CAS RN or informally CAS Number) is a unique identification number, assigned by the Chemical Abstracts Service (CAS) in the US to every chemical substance described in the open scientific literature, in order to index the substance in the CAS Registry. This registry includes all substances described since 1957, plus some substances from as far back as the early 1800s; CAS RNs are generally serial numbers (with a check digit), so they do not contain any information about the structures themselves the way SMILES and InChI strings do. The CAS Registry is an authoritative collection of disclosed chemical substance information. It identifies more than 204 million unique organic and inorganic substances and 69 million protein and DNA sequences, plus additional information about each substance. It is updated with around 15,000 additional new substances daily. A collection of almost 500 thousand CAS registry numbers are made available under a CC BY NC license at ACS Commons Chemistry.
Тарих және қолданылуы
Тарихи тұрғыдан алғанда, химиялық заттардың көптеген синонимдермен белгіленген жағдайлары болған. Химиялық анықтамалар қызметінің алғашқы даму кезеңіндегі ең үлкен қиындықтардың бірі – әдебиетте кездесетін заттың жаңа ма, әлде бұрын ашылған ма екенін анықтау болды. Белгілі химиялық заттар бірнеше жалпы, тарихи, коммерциялық және/немесе (қара) нарық атауларымен де танылуы мүмкін, тіпті құрылымын негізге алған жүйелі номенклатура да әрқашан тиімді болмады. Химиялық заттың құрылымдық формуласын компьютерде іздеуге болатын кестеге түрлендіретін алгоритм жасалды, бұл әрбір химиялық затты CAS тіркеу нөмірімен және CAS химиялық тіркеу жүйесімен тізімдейтін қызметтің негізі болды, ол 1965 жылы қолданысқа енгізілді. CAS тіркеу нөмірлері (CAS RN) қарапайым, тұрақты және дерекқорларда іздеуге ыңғайлы. Олар ғылымның, өнеркәсіптің және реттеуші органдардың түрлі салалары қолданатын номенклатуралар мен пәндердегі әрбір нақты затқа сенімді, ортақ және халықаралық сілтеме ұсынады. Бүгінгі таңда дерлік барлық молекулалық дерекқорлар CAS тіркеу нөмірі бойынша іздеуге мүмкіндік береді және ол жаһандық стандарт ретінде қолданылады.
Historically, chemicals have been identified by a wide variety of synonyms. One of the biggest challenges in the early development of substance indexing, a task undertaken by the Chemical Abstracts Service, was in identifying if a substance in literature was new or if it had been previously discovered. Well known chemicals may additionally be known via multiple generic, historical, commercial, and/or (black) market names, and even systematic nomenclature based on structure alone was not universally useful. An algorithm was developed to translate the structural formula of a chemical into a computer searchable table, which provided a basis for the service that listed each chemical with its CAS Registry Number, the CAS Chemical Registry System, which became operational in 1965. CAS Registry Numbers (CAS RN) are simple and regular, convenient for database searches. They offer a reliable, common and international link to every specific substance across the various nomenclatures and disciplines used by branches of science, industry, and regulatory bodies. Almost all molecule databases today allow searching by CAS Registry Number, and it is used as a global standard.
Формат
CAS тіркелімінің нөмірінің өзіндік мәні жоқ, бірақ CAS ғалымдары затты CAS тіркелімінің дерекқорына қосу үшін анықтағанда, ол тізбекпен, өсу ретімен беріледі. CAS RN үш бөлікке сызықша арқылы бөлінеді: біріншісі екіден жетіге дейінгі цифрлардан тұрады, екіншісі екі цифрдан, ал үшіншісі – тексеру цифры ретінде қызмет ететін бір цифрдан тұрады. Бұл формат CAS-қа 1 миллиардқа дейін бірегей нөмірлерді беруге мүмкіндік береді. Тексеру цифры соңғы цифрды 1-ге, одан бұрынғысын 2-ге, одан бұрынғысын 3-ке көбейтіп, осылай әрі қарай жалғастырып, барлық нәтижелерді қосып, соманы 10-ға бөліп қалдық табу арқылы анықталады. Мысалы, судың CAS нөмірі 7732-18-5: тексеру қосындысы 5 мыналай есептеледі: (8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6) = 105; 105 mod 10 = 5.
A CAS Registry Number has no inherent meaning, but is assigned in sequential, increasing order when the substance is identified by CAS scientists for inclusion in the CAS Registry database. A CAS RN is separated by hyphens into three parts, the first consisting from two up to seven digits, the second consisting of two digits, and the third consisting of a single digit serving as a check digit. This format gives CAS a maximum capacity of 1,000,000,000 unique numbers. The check digit is found by taking the last digit times 1, the preceding digit times 2, the preceding digit times 3 etc., adding all these up and computing the sum modulo 10. For example, the CAS number of water is 7732 18 5: the checksum 5 is calculated as (8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6) = 105; 105 mod 10 = 5.