Кіріспе

Кәсіптік емес сарбаздар күштері Милиция (/m//'/l//ɪ//ʃ//ə/) – әдетте, әскер немесе кәсіби емес және/немесе жартылай жұмыс істейтін сарбаздардың басқа да ұрыс ұйымы; қажеттілік туғанда әскери қызмет атқара алатын елдің азаматтары немесе мемлекеттің поддандылары, тұрақты, толық уақытты әскери қызметкерлердің кәсіби күшінен өзгеше; немесе тарихи тұрғыдан, жауынгер дворяндық сыныбының мүшелері (мысалы, рыцарьлар немесе самурайлар). Тәуелсіз әрекет еткенде, милициялар көбінесе тұрақты күштерге қарсы тұра алмайды; милициялар, әдетте, өздері шабуылдық науқандар жүргізудің орнына, тұрақты әскерлерді шайқасқа тарту, бекіністерді ұстау немесе жаттыққан соғыс жүргізу арқылы қолдайды. Жергілікті азаматтық заңдар көбінесе милицияларды тек өздерінің аймақтарында ғана қызмет етуге және шектеулі мерзімге қызмет етуге шектейді; бұл олардың ұзақ мерзімді әскери науқандарда қолданылуын одан әрі азайтады. Дегенмен, милициялар, әсіресе төтенше жағдайларда, тұрақты күштерге қолда бар адам күшінің резерві ретінде қызмет ете алады. 20-шы ғасырдың соңынан бастап, кейбір милициялар (әсіресе үкімет ресми түрде мойындаған және санкциялаған милициялар) кәсіби күштер ретінде әрекет етеді, бірақ әлі де «жартылай» немесе «қажет болғанда шақырылатын» ұйымдар болып табылады. Мысалы, АҚШ Ұлттық гвардиясының мүшелері кәсіби сарбаздар саналады, өйткені олар «толық уақытты» (белсенді қызметте) әріптестері сияқты бірдей стандарттар бойынша оқытылады. Осылайша, милициялар жағдайға қарай әскери немесе жарымәскери болуы мүмкін. «Милиция» термині қолданылатын кейбір контекстерге мыналар жатады: қоғамды, оның аумағын, мүлкін және заңдарын қорғауға бағытталған қорғаныс қызметіне немесе әрекетіне қатысқан күштер, қоғамның, қаланың, ауданның немесе штатының қаруға шақырылуға дайын барлық еңбекке қабілетті халқы, шақыруға жауап бермегені үшін заңды түрде жазалануы мүмкін осылардың бір бөлігі, заңдық міндеттемесіне қарамастан шақыруға жауап бергендердің бір бөлігі, үкімет тарапынан тікелей қолдау көрсетілмеген немесе санкцияланбаған жеке (үкіметтік емес) күш, суверенді мемлекеттің ішіндегі кіші ұлттық аумақта әскери, экономикалық немесе саяси бақылауды жүзеге асыруға көмектесетін ретсіз қаруланған күш, Ресейде және бұрынғы Кеңес Одағының кейбір елдерінде азамат сарбаздарынан құралған ресми резервтік армия, «милиция» деп аталады. Кеңес Одағы кезінде және 2011 жылға дейін милиция (милиция) тұрақты азаматтық полиция күштерінің атауы болды, халықтың шағын, өкілді емес бөлігінен құралған іріктелген милиция, балықшылар мен теңіз өнеркәсібінің басқа да қатысушыларынан құралған теңіз милициясы, мемлекеттің теңіз шекараларын сақтау үшін ұйымдастырылған және санкцияланған.

Ауғанстан

Әфғанстан тарихы бойында жасақтар пайдаланылып келген. Ауған жасақтары мен жартылай ресми әскерлер елдің әскери тарихына маңызды үлес қосты және мемлекет құру процесіне әсер етті.

Андорра

Андоррада әр түрлі уақытта құрылған немесе қайта құрылған, бірақ қазіргі уақытта тұрақты әскерге ешқашан жетпеген шағын армия бар. Андорра қорғанысының негізгі қағидасы – егер Сометент дауысы естілсе, барлық денесі сау ерлер күреске дайын болуы керек. Құрлыққа шығу мүмкіншілігі жоқ мемлекет болғандықтан, Андорраның әскери-теңіз күштері жоқ. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Андоррада капитан (Capità немесе Cap de Sometent) және лейтенант (Desener немесе Lloctinent del Capità) басшылығымен шамамен 600 жартылай штатты әскери қызметкерлерден тұратын қарулы күш болды. Бұл күш князьдықтан тыс жерде қызмет етуге міндетті емес еді және Франция мен Урхель епискобы тағайындаған екі лауазымды тұлға (вегуерлер) басқарды. Қазіргі заманда армияға негізінен рәсімдік міндеттерді орындауға дайын еріктілерден тұратын өте шағын топ кіреді. Ұнформа мен қару-жарақ отбасылар мен қауымдастар арасында ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келеді. 1931 жылы Андорра полиция корпусы құрылғаннан кейін армияның ішкі қауіпсіздікке қатысты рөлі көбінесе алынып тасталды. 1933 жылғы сайлауларға байланысты туындаған қысқа мерзімді азаматтық тәртіпсіздіктер француз ұлттық жандармериясынан көмек сұрауға әкелді, нәтижесінде Рене Жюль Болард басшылығымен екі айға Андоррада жандармерия жасағы орналасты. Андорра полициясы келесі жылы реформаланды, онда бақылаушы лауазымдарға он бір сарбаз тағайындалды. Күш алты капралдан (әр еншіге біреуден – қазіргі уақытта жеті енші бар, бірақ 1978 жылға дейін тек алты ғана болды), сонымен қатар іс-қимылды үйлестіру үшін төрт кіші штаб офицері және майор шені бар командирден тұрды. Әр капрал өз еншісіндегі денесі сау ерлерден жауынгерлік күш жинауға міндетті болды. Бүгінде Сометенттің жалғыз тұрақты бөлімі – он екі адамнан тұратын шағын салтанатты жасақ, бірақ барлық денесі сау ерлер әскери қызметке техникалық тұрғыдан дайын болып қалады, сонымен қатар әр отбасыда атыс қаруы болуы талап етіледі. Үй шаруашылығына арналған мылтық сияқты жақын қарулар лицензиясыз болады, бірақ пистолеттер мен мылтықтар сияқты алыс қаруларға лицензия қажет. Марк Форне Молне айтуынша, Андорраның әскери бюджеті тек еріктік сыйлықтар мен толық уақытты еріктілердің болуына байланысты құралады. Соңғы кезде 1982 жылы Каталония Пиренейінде болған су тасқыны кезінде, Андоррада 12 азаматтың қаза тапқандығына байланысты, халыққа көмек көрсету және жергілікті полиция бөлімшелерімен бірге қоғамдық тәртіпті орнату үшін Сометент халық армиясына жалпы төтенше шақыру жасалды.

Аргентина

1800 жылдардың басында Буэнос-Айрес, ол кезде Рио-де-ла-Плата вице-корольдігінің астанасы болған, Рио-де-ла-Платаның британдық басқыншылықтары кезінде шабуылға ұшырады. Британдық басқыншыларға қарсы тұру үшін тұрақты әскери күштер жеткіліксіз болғандықтан, Сантьяго де Линьерс қаладағы қару-жарақ алып жүруге қабілетті барлық ер адамдарды әскерге шақырды. Бұл жаңадан келгендердің арасында әлеуметтік иерархияда төменгі сатыда тұрған криолло халқы және сонымен қатар кейбір құлдар да болды. Осы күштердің арқасында британдық әскер екі рет жеңіліске ұшырады. Кейіннен отаршылар қала саясатында маңызды күшке айналды, криоллолардың саяси амбицияларын іске асыруға мүмкіндік беретін серпіндік тақтаға айналды. Олар испан вице-королін құлатып, Аргентинаның тәуелсіздік соғысын бастаған мамыр революциясының табысына үлкен үлес қосты. Мариано Мореноның жарғысы криоллолардың жоғарылау жүйесін жойды, оның орнына әскери еңбектеріне байланысты жоғарылауға рұқсат берді. Аргентина азамат соғысы тағы да отаршылармен жүргізілді, федералистер де, унитаристер де үздіксіз қақтығыстардың бөлігі ретінде қарапайым халықты өздерінің қатарына қабылдады. Бұл ретсіз әскерлер провинциялық деңгейде ұйымдастырылып, саяси келісімдерге байланысты лигалар құрды. Бұл жүйе 1870 жылдары, негізінен президент Бартоломе Митренің Парагвай соғысына дайындаған қазіргі Аргентина армиясының құрылуына байланысты құлдырады. Жаңа армия Митре, Сармиенто, Авельянеда және Рока президенттік мерзімдері ішінде провинциялық отаршыларды заңсыз деп жариялады және жойды.

Армения

Армяндық жасақтар немесе федайлар Батыс Армения, Арменияның Бірінші Республикасы және Арцах Республикасы сияқты түрлі армян мемлекеттерінің тәуелсіздігінде маңызды рөл атқарды. Армян жасақтары 1992–1993 жылдардағы Грузия-Абхазия соғысында да қатысты.

Австралия

Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясында губернатор Лаклан Маккуори колониялық милиция құруды ұсынды, бірақ бұл идея қабылданбады. Губернатор Ральф Дарлинг атты полиция күштері милициядан тиімдірек деп есептеді. Қырым соғысы кезінде әскери еріктілер қозғалысына зор қызығушылық танылды. Федерация құрылғаннан кейін, Австралия Ұлттық Достастығының әртүрлі әскери резервтік күштері Азаматтық әскери күш (CMF) болып бірікті. 1940 жылы, Австралияға жапон шабуылының мүмкіндігіне байланысты, Австралияның қайтарылған әскери қызметшілер мен қызмет көрсету лигасы (RSL) британдық Ұлттық күзет үлгісінде азаматтық милицияны – Еріктілер Қорғаныс корпусын (VDC) құрды. Бастапқыда мүшелерде форма болмады және олар көбінесе кеңсе киімдерін киіп шеруге шықты. Оларға партизандық соғыс тактикасы үйретілді, ал кейіннен бұл жеке ұйым Австралия үкіметінің бақылауына өтті және Австралия әскери күштерінің (AMF) құрамына кірді. Үкімет ұйымды қолдады және оларды зениттік артиллериямен жарақтандырды; алайда, екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ұлттық қауіпсіздікке қауіп төңкерілмегендіктен, олар таратылды.

Австрия

1848 жылғы революция кезінде Австрия империясында Венада Ұлттық гвардия құрылды. Жеке, бірақ байланысты академиялық легион негізінен астанадағы студенттерден тұрды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, солдаттар өз ауылдарына оралғанда, көптеген жасақтар құрылды, бірақ олардың көбін словен және югослав күштері басып алды. Әсіресе оңтүстік Каринтия провинциясында, оккупациялық күштермен күресу үшін Халық қорғаныс күштері (Фолксвер) құрылды. Бірінші республика кезінде, Германиядағыдай, саясаттың радикалдануына байланысты, кейбір жарымәскери жасақтар белгілі бір саяси партиялармен байланыс орнатты. Heimwehr (неміс тілінде: Home Defense) Христиан-әлеуметтік партияға, ал Republikanischer Schutzbund (неміс тілінде: Республикалық қорғаныс лигасы) Австрияның Социал-демократиялық жұмысшылар партиясына қосылды. Зорлық-зомбылық күшейіп, 1927 жылғы шілде көтерілісінде және соңында Австрия азамат соғысында Schutzbund Хаймвер, полиция, жандармерия және Австрия қарулы күштерінен жеңіліске ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австрия қарулы күштері (Бундесвер) міндетті әскери қызметке негізделген әскер ретінде қайта құрылды. Оның маңызды бөлігі – милиция, ол Бундесвердің тұрақты резервтік күштері болып табылады және АҚШ-тың Ұлттық гвардия бөлімшелерімен салыстыруға болады. Милицияның міндетті әскерге шақырылған салдаты өздерінің әскери жабдықтарын үйде сақтауға міндетті, төтенше жағдайда бірнеше күн ішінде жылдам жұмылдырылу үшін. Бұл жүйе суық соғыс кезінде құрылды және әлі де қолданыста, бірақ қазіргі милиция мүшелері тек еріктілерден ғана құралған.

Бахрейн

Бахрейнде кішігірім «Қатибат әл-Хайдарья» әскери тобының пайда болуы алғаш рет 2015 жылы байқалды. Жыл ішінде топ барлығы төрт шабуылды өз мойнына алды, оның ішінде 2015 жылдың 22 және 24 тамызында Мухарракта, 2015 жылдың 10 қыркүйегінде Әл-Хамисте және 2015 жылдың 9 қазанында Әл-Жуффайр аймағындағы Бахрейн күштеріне шабуылдар жасалды. «Қатибат әл-Хайдарья» – Бахрейн үкіметін сынап, өздігінен құрылған жеке ұйым, бірақ Канада мен Ұлыбритания оны ірі «Аль Аштар бригадасының» (немесе «Сарая аль Аштардың») тағы бір атауы ретінде қарастырды. Төрт жылдан кейін, 2019 жылдың қазан айында бұл әскери топ әлеуметтік желілерде аралда жаңа шабуылдар жасау туралы мәлімдеме жасады. Олар «әл-Халифа режимінің құлауына қол жеткізу мақсатымыздан ешқашан бас тартпаймыз» және «жақын арада қару-жарақ қолданыла бастайды, оқтардың шуылы естіледі» деді.

Бельгия

Garde Civique немесе Burgerwacht (француз және голланд тілдерінде; "Азаматтық гвардия") – 1830 және 1920 жылдар аралығында болған бельгиялық жарымәскери жасақ. 1830 жылдың қазанында Бельгия революциясынан кейін құрылған Гвардия, саяси тұрақсыздық кезінде мүлікті қорғау үшін орта таптар құрған түрлі қарулы топтарды біріктірді. Оның міндеті – жартылай әскери "жандармерия" рөлінде, Бельгиядағы қоғамдық тәртіпті сақтау болды. Уақытқа сай келмейтін болғандықтан, ол 1914 жылы демобилизацияланды және Бірінші дүниежүзілік соғыста Германияның Бельгияны басып алу кезінде көңіл көншітпейтін нәтиже көрсеткеннен кейін 1920 жылы ресми түрде таратылды.

Бразилия

Бразилияда "милиция" сөзі әскериленген және есірткі саудасымен айналысатын қылмыстық топтармен тығыз байланысты.

Канада

Канадада "милиция" аталымы тарихи тұрғыдан қарулы күштердің құрлық әскері бөлігін, тұрақты (толық уақытты) және резервтік әскерді білдірген. Канаданың ең ерте отаршыл милициясы француз отаршылдық кезеңінің бастапқы уақытына дейін барып жетеді. Жаңа Францияда король Людовик XIV француз билігін қорғау және колонияны кеңейтуде қолдау көрсеткен әрбір приходта отарлаушылардың міндетті әскерін құрды. 1760 жылы Жаңа Францияны британдықтар басып алғаннан кейін, жергілікті милиция бөлімшелері Британдық Америкада орналасқан британдық армия полктерін қолдады, ал Америка Тәуелсіздік соғысында он үш континенттік колонияның бөлінуінен кейін Британдық Солтүстік Американы қолдады. Канадалық милициядан басқа, британдық полктерге жергілікті жұмылдырылған тұрақты әскерлер (соның ішінде 40-шы жаяу полкі және 100-ші (Уэльс принцінің Корольдік Канадалық) жаяу полкі) және Фенсибл полктері де көмек көрсетті. Бұл полктер милиция сияқты сайлау арқылы емес, қалыпты жұмылдыру тәсілімен құрылды. Көптеген милиция бөлімшелері тек соғыс кезінде ғана белсендірілді, ал аралық уақытта бейтарап күйде қалды. Осы отаршылдық милиция полктеріне берілген шайқас наградалары қазіргі Канада армиясының полктерінде сақталған. Канаданың қорғанысы ұзақ жылдар бойы британдық сарбаздар контингентіне, сондай-ақ Корольдік теңіз күштерінің қолдауына сүйенді. Алайда, Қырым соғысы британдық Солтүстік Америкадан британдық сарбаздардың көп бөлігінің ауысуына әкелді. АҚШ-тан болатын шабуылдардан қорқу артуына байланысты, Канада провинциясының Парламенті 1855 жылы Милиция заңын қабылдады, ол белсенді милицияны құрды. Белсенді милиция кейіннен Тұрақты белсенді милицияға (PAM) бөлінді, ол толық уақытты кәсіби армия құрамы (бірақ милиция аталымын сақтап қалды), және Тұрақты емес белсенді милицияға (NPAM), Канадалық милицияның әскери резервтік күші. 1855 жылдан кейін дәстүрлі отырықшы милиция Резервтік милицияға қайта ұйымдастырылды, оның соңғы тіркелуі 1873 жылы болды және 1950 жылы ресми түрде таратылды. Канада Конфедерациясына дейін, Маритм провинцияларын және Ньюфаундлендті құраған колониялар Канадалық милициядан тәуелсіз өздерінің милицияларын сақтап қалды. Британдық Солтүстік Американың бөлігі болған және Маритмдердің Бас қолбасшысына бағынышты болған Бермуд аралдары 1812 жылғы Америка-Британ соғысынан кейін өздерінің милициясын таратуға рұқсат берді. Алайда, АҚШ-тың тәуелсіздігі Бермуданы Империялық бекініс статусына көтерді және оны тұрақты армия қорғады, сонымен қатар оны Канада конфедерациясынан тыс қалдырды. 1853 жылдан 1871 жылға дейін Ванкувер аралы колониясы (және одан кейінгі Британдық Колумбия колониясы) мерзімік түрде милиция бөлімшелерін құрып, таратып отырды. Бұл бөлімшелер нақты мақсаттар үшін немесе нақты немесе болжамды қауіпке жауап ретінде құрылды. Америка мен Ұлыбритания арасындағы Вашингтон шартына қол қойылғаннан кейін, 1871 жылдың қараша айында Канададан қалған британдық сарбаздардың көп бөлігі шығарылды. Канададағы британдық күштердің көп бөлігінің кетуі Канада милициясын Канададағы жалғыз ірі құрлық әскеріне айналдырды. 1940 жылы милицияның екі құрамы да, PAM және NPAM қайта ұйымдастырылды, біріншісі – Канада армиясы (Белсенді), екіншісі – Канада армиясы (Резерв).

1942 жылы әртүрлі отаршылдық милиция бөлімшелері мен Канада милиция полктерінен басқа, Армияның Тынық мұхит командалығы Тынық мұхит жағалауы милиция рейнджерлерін құрды. Ұлыбританияның Ішкі күзет қызметі сияқты жұмыс істеуге арналған Рейнджерлер Британдық Колумбия мен Юкон жағалауын жапондық шабуылдан қорғауға арналған екінші қорғаныс күштері болды. Рейнджерлер 1945 жылдың қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай таратылды. Тынық мұхит жағалауы милиция рейнджерлерінің мұрасын Канада рейнджерлері сақтайды, бұл Негізгі резервтің құрамдас бөлігі, ол дәстүрлі армиялық бөлімшелердің болуы экономикалық немесе практикалық тұрғыдан тиімді емес аймақтарда әскери қатысуды қамтамасыз етеді, ең бастысы Солтүстік Канада. Канада армиясының резерві 1968 жылы Канада қарулы күштерінің бірігуіне дейін өзін милиция деп атауды жалғастырды. Бірігуден кейін Канаданың ешбір әскери күші өз атынан ресми түрде милиция аталымын қолданған жоқ. Алайда, Канада армиясының резерві әлі күнге дейін көбінесе милиция деп аталады. Канада армиясының резервтік әскерлерінің мүшелері әдетте аптасына бір түнді және айдың басқа демалыс күндерін, жазды қоспағанда, оқуға қатысады. Жазғы оқу курстарынан, жеке шақырулардан немесе жиналымдардан (бір-екі аптаға созылатын бөлімшелік және құрамалық оқулар) тұруы мүмкін. Көптеген канадалық қалалар мен округтерде бір немесе бірнеше милиция бөлімшелері бар. Негізгі резерв мүшелері, әдетте, НАТО немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиялары кезінде, тұрақты әскерлеріне көмек ретінде шетелге жұмылдырылуға ерікті болады.

Қытай

Қытайдың қазіргі милициясы Қытай Коммунистік партиясының (ККК) жетекшілігінде болады және Қытай қарулы күштерінің бір бөлігін құрайды. Әскери органдардың басшылығымен, ол соғысқа дайындық қызметтерін, қауіпсіздік және қорғаныс операцияларын, сондай-ақ әлеуметтік тәртіп пен қоғамдық қауіпсіздікті сақтауға көмектесу сияқты жұмыстарды атқарады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Қытайда түрлі деңгейдегі қабілетке ие милициялар болған, олар негізінен ауыл және ру деңгейінде ұйымдастырылған, әсіресе тұрақсыздық кезеңдерінде және қарақшылар мен тонаушылардың шабуылына жиі ұшырайтын аймақтарда. 1898 жылы британдықтар Жаңа территорияны бақылауға тырысқанда, оларға пираттардың шабуылына қарсы өзара қорғану үшін құрылған жергілікті милициялар қарсылық көрсетті. Ақыры жеңілгенімен, милициялардың табанды қарсылығы британдықтарды жергілікті тұрғындарға жеңілдіктер жасауға көндірді, осы арқылы олар британдық билік кезеңінің көп бөлігінде мұрагерлік, меншік және неке құқықтары мен әдет-ғұрыптарын сақтауға мүмкіндік алды.

Куба

Кубада үш әскери ұйым бар: шамамен бір миллион адамнан (жартысы әйелдер) тұратын Территориялық әскерлер әскерлері (Milicias de Tropas Territoriales), ауыл шаруашылығы өндірісіне бағытталған Жастар еңбек армиясы (Ejército Juvenil del Trabajo) және теңіз милициясы. Бұрын Куба революциясынан кейін құрылған Ұлттық революциялық милиция (Milicias Nacionales Revolucionarias) болған, ол бастапқыда 25 000 адамнан тұратын тұрақты армияға қарсы революциялық партизандарды жеңуге көмектескен 200 000 адамнан тұрды.

Дания

Данияның үй күзеті (Hjemmeværnet) (HJV) – Дания қарулы күштерінің төртінші түрі. Бұрын ол тек Дания аумағын қорғаумен айналысқан, бірақ 2008 жылдан бері Ауғанстан, Ирак және Косоводағы Данияның халықаралық әскери операцияларын қолдап келеді. Оған бес бағынысты бөлім бар: Армиялық үй күзеті, Әскери-теңіздік үй күзеті, Әуе күштері үй күзеті, Полиция үй күзеті және Инфрақұрылымдық үй күзеті.

Эстония

Омакайце (Үй сақшылары) – 1941 жылдың 3 шілдесінен 1944 жылдың 17 қыркүйегіне дейін Шығыс майданында белсенділік көрсеткен Эстон қорғаныс лигасы және орман бауырлары қарсылық қозғалысының негізінде Эстония жергілікті халқы құрған ұйым. Бұл құрылым соғыс барысындағы ерекшелік болды, себебі Эстониямен ортақ тағдырға ие болған Латвияда осындай ұйым құрылмады.

Эфиопия

Халықтық милиция 1975 жылы Дерг режимінің №71 жарлығымен құрылды, ол полиция күштеріне көмек көрсету және шаруашылықтар мен мүлікті қорғау үшін қолданылды. Милиция Огаден соғысы кезінде Эритреяда операциялар жүргізді, ал Менгисту Хайле Мариам оны "Қызыл армия" ретінде қайта құрды. Дерг үкіметі 1976 жылдың мамыр айында Шева, Волло және Гожам провинцияларынан шамамен 30 000 – 40 000 азаматты милиция қатарына шақырды. Фано милициясы – Аби Ахмет премьерлік лауазымында болған кезде пайда болған, этноұлттық амхара милициясы және бұрынғы наразылық қозғалысы. Фано 2018 жылдан кейінгі режимдегі қарулы қақтығыстарға, оның ішінде Бенишангул-Гумуздың Метекель қақтығысына, Тиграй соғысына және соңғы Амхарадағы соғысқа араласты. Олар кеманттар және басқа азшылықтар сияқты басқа этникалық топтарға қарсы этникалық қырғын жасады деп айыпталады.

Финляндия

Финляндияда әскери міндеттеме бар болғанымен, жеке милиция бөлімшелері жоқ: барлық бөлімшелер Фин қорғаныс күштерінің басқаруымен ұйымдастырылады. Барлық ерлер 50 немесе 60 жасқа дейін, шеніне қарай, резервте болады және қажет болған жағдайда жұмылдыруға шақырылуы мүмкін. Әрбір резервистке белсенділікке келтірілетін бөлімде лауазым беріледі. Дегенмен, 2004 жылдан бері FDF-те еріктілерден құралған, тұрақты жаяу әскер құрамалары сияқты ұйымдастырылған аумақтық күштер де бар. Сонымен қатар, алыс қашықтықтағы барлау тобы (сисси әскерлері, арнайы күштердің бір түрі) жергілікті әскерлерге бекітіледі. Тарихта, Финляндия тәуелсіздік алғанға дейін, екі түрлі жергілікті милиция болды: социалистер емес ақ гвардия және социалистер қызыл гвардия. Финляндия азамат соғысында (1918) ақ гвардия ақ армияны құрды, ол қызыл гвардиядан жеңіске жетті. Ақ гвардиялар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ерікті милиция ретінде өмір сүруін жалғастырды. Кейбір жағдайларда олардың әрекеттері Мэнтсала көтерілісі сияқты ашық саяси сипат алды. Алайда, 1934 жылы жеке соғыс кезеңіндегі ақ гвардия бөлімшелері таратылды және Екінші дүниежүзілік соғыста олар тұрақты бөлімшелерге таратылып, майданда қызмет етті. Олар Ұзақ соғыстан кейін бейбіт келісім шартының бір шарты ретінде таратылды.

Франция

Француз тарихындағы алғашқы көзге түсетін халықтық әскер – римдіктердің шапқындарына қарсы галлдардың қарсыласуы болды, олар Юлий Цезарьмен жеңілгенге дейін. Ғасырлар өткен соң, Жанна д'Арк 1431 жылы тұтқындалып, өлімге кесілгенге дейін халықтық әскерді ұйымдастырып, басқарды. Бұл Франция тәжін мұраға алу мәселесін шешіп, қазіргі Франция мемлекетінің құрылуына негіз салды. Француз революциясы кезінде Ұлттық гвардия саяси және жергілікті қорғаныс әскері болды. "Леви ан масс" – революциялық және Наполеон соғыстары кезінде пайдаланылған жаппай әскерге шақыру. Франко-прусс соғысы кезінде Париж Ұлттық гвардиясы прусс армиясымен шайқасты, кейін маршал МакМахон басқаратын Версаль армиясына қарсы бүлік көтерді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс оккупациясы кезінде, көбінесе француздық қарсыласу деп аталатын халықтық әскер, неміс күштеріне қарсы тоқырату соғысын жүргізу және Францияға одақтастардың "D күні" үшін жағдай жасау үшін пайда болды. Бұл халықтық әскерге Германияның Виши марионеткалық режимі болған француздық милициясы қарсылық көрсетті. 1871 жылдан 2016 жылға дейін таратылған болса да, Франция Ұлттық гвардиясы қазір ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында қайта құрылды.

Германия

Германиялық милициялар туралы ең алғашқы хабарламалар – римдік тарихшы Тацит б.з. 98 жылы жүздіктер жүйесі ретінде сипаттаған жүздіктер жүйесі. Олар аңглосаксондық фирдке ұқсас. Фрайкорп (неміс тілінде «еркін корпус») бастапқыда ерікті әскерлерге қолданылған. Бірінші фрайкорптарды Пруссияның Фридрих II жеті жылдық соғыс кезінде жалдаған. Бұл әскерлерді тұрақты әскерлер сенімсіз деп санайтын, сондықтан оларды негізінен күзетшілер ретінде және еңбекке жарамдылық деңгейі төмен жұмыстар үшін пайдаланды. Наполеондық оккупация кезінде Луцковтың еркін корпусы сияқты ұйымдар оккупанттарға қарсы күресті, кейіннен одақтас күштерге тұрақты сарбаздар ретінде қосылды. Алайда, 1918 жылдан кейін бұл термин Германияда бірінші дүниежүзілік соғыстан жеңіліспен оралған солдаттардың арасында пайда болған ұлтшыл жарымәскери ұйымдарды белгілеу үшін қолданыла бастады. Олар сол кездегі Веймардағы көптеген жарымәскери топтардың бірі болды. Оларға Германияның қорғаныс министрі Густав Носке айтарлықтай қолдау көрсетті, ол оларды 1919 жылдың 15 қаңтарында Карл Либкнехт пен Роза Люксембургтің өліміне дейін Спартак лигасын зорлықпен талқандау үшін пайдаланды. 1919 жылы Бавария Кеңестік Республикасын басу үшін де милиция қолданылды. 1920 жылы олар ресми түрде «таратылды», нәтижесінде 1920 жылдың наурыз айында Капп төңкерісі болды. Айнауэр (Einwohnerwehr), 1919-1921 жылдары Германияда белсенді болды, ол жүздеген мыңнан астам, көбінесе бұрынғы әскери қызметшілерден тұратын жарымәскери азаматтық ополчение болды. Пруссияның ішкі істер министрлігі 1919 жылдың 15 сәуірінде азаматтарды тонаушылардан, қарулы топтардан және революционерлерден қорғау үшін құрған Айнауэр жергілікті Рейхсвер полкіне бағынышты болды, ол оларға қару-жарақпен қамтамасыз етті. 1921 жылы Берлин үкіметі Айнауэрді таратып жіберді. Оның көптеген мүшелері нацистік партияға қосылды. 1921 жылы нацистік партия Штурмбаттюльгенді (SA; Штурм отряды; Қоңыр көйлектер) құрды, ол нацистік партияның алғашқы жарымәскери қанаты болды және нацистік милиция ретінде қызмет етті, оның бастапқы міндеті – нацистік көшбасшыларды митингтер мен жиналыстарда қорғау. SA сонымен қатар бәсекелес саяси партиялардың күштеріне қарсы көше шайқастарына және еврейлерге қарсы зорлық-зомбылық әрекеттеріне қатысты. SA-дан Шуцштаффель (SS; Қорғау эскадрильясы) пайда болды, ол нацистік Германиядағы ең ірі және ең қуатты топтардың біріне айналды, оны рейхсфюрер СС Генрих Гиммлер (1929 жылдан бастап СС басшысы) күзетшілердің элиталық тобы ретінде көреді. Ваффен СС, СС-тің әскери тармағы, де-факто Вермахттың төртінші тармағына айналды. 1944-1945 жылдары Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталар кезде неміс жоғары қолбасшылығы әскери міндеттерді орындау үшін фольксштурм бөлімшелерінің санын арттырды. Бұл полктер ерлер, әйелдер және балалардан құралған, олар Вермахтқа (неміс тұрақты армиясына) қызмет етуге тым қарт, тым жас немесе басқаша жарамсыз болған. Олардың негізгі рөлі – армияға бекініс салу және танкіге қарсы ор қазуға көмектесу болды. Адам күшінің тапшылығы күшейген кезде, олар көбінесе қалалық жерлерде алдыңғы қатардағы жаяу әскер ретінде пайдаланылды. Мүшелерінің физикалық жағдайына, дайындықтың жоқтығына және қару-жарақ тапшылығына байланысты, фольксштурм тұрақты әскер бөлімшелеріне қалқан ретінде әрекет етуден басқа ештеңе істей алмады.

Үндістан

Сальва Джудум (Гонди тілінде «Бейбітшілік жорығы» немесе «Тазарту ізгілігі») – Үндістанның Чхаттисгарх штатындағы әрекет еткен жауынгерлік ұйым. «Индиан экспресс» газеті хабарлағандай, алғашқыда Ауылдық қорғаныс комитеті деп аталған Ауылдық қорғаушылар 1995 жылы құрылған. «Экспресс» газеті атап көрсеткендей, Ауылдық қорғаныс комитеттерін құру идеясы 1965 және 1971 жылдарғы соғыстарда Пәкістанның басып кіруі мен тыңшылық әрекеттерін тоқтату үшін бұрынғы әскери қызметшілерді қаруландырудан бастау алды. Ауылдық қорғаныс комитеттері Жамму аймағында (Ж&К) ауыл тұрғындарына қауіп төнуде болған террористік қауіптерге қарсы өздерін-өздері қорғануға мүмкіндік беру үшін құрылды. Жоспар бойынша, әр Ауылдық қорғаныс комитетінде Арнайы полиция офицері (АПО) басшылық етті және көбінесе бұрынғы әскери қызметшілерден құралған 10-15 ерікті мүше болды. Оларға .303 мылтықтары мен оқ-дәрілер берілді. Ауылдық қорғаныс комитетіне жауапты АПО-ға жалақы төленді, ал қалғандары еріктілер болды. 2020 жылы Ауылдық қорғаныс комитеттерінің саясаты жаңартылды және Ауылдық қорғаныс топтары құрылды, олардың мүшелері Ауылдық қорғаныс күзетшілері (АҚК) деп аталды. Бұл тек атаудың өзгеруі ғана емес, комитеттердің құрылымы да өзгерді. Ауылдық қорғаныс комитеттерінен айырмашылығы, онда тек АПО-ға ғана жалақы төленді, барлық АҚК мүшелеріне жалақы төленеді. Барлығы 4 153 Ауылдық қорғаныс тобы (АҚТ) және 32 355 Арнайы полиция офицері азаматтарды қорғау және терроризмге қарсы операциялар үшін әртүрлі міндеттерге тартылды. Ражури ауданының тұрғыны, фермер және Ауылдық қорғаныс комитетінің мүшесі Паршотам Кумар батылдығы үшін «Шаурья Чакра» орденімен марапатталды. 2023 жылдың тамызында Ш. Паршотам Кумар отбасымен бірге орманға отын жинағанда, жанында рюкзактары бар екі күдікті қарулы адамды байқады. Ауылға төнген қауіпті сезіне, ол отбасын үйге қауіпсіз жерге көшіріп, қаруын алып, Ауылдық қорғаныс комитетінің, полицияның және әскердің басқа да мүшелерін ескертті. Күштер жақындағанда, өзінің қауіпсіздігін ойламастан, ол екі террористтің соңынан қуды және өте батыл және далалық шеберлігімен оларға жақындап, жақын қашықтықтан оқ жаудырды. Қауіпсіздік күштері жеткенге дейін ол олармен байланыста болды. Оның батыл әрекеті бір шетелдік террористті залалсыздандыруға әкелді.

Иран

1979 жылы қарашада аятолла Рухолла Хомейни құрған Басидж жасағы 90 000 адамнан тұрады, ал белсенді және резервтегі күштері 300 000 адамға дейін жетеді. Оның құрамында шамамен 1 миллион мүше бар, және ол Иран Ислам революциялық гвардиясының бағынысында.

Ирак

2014 жылы ИМ-ның пайда болуы және Ирактағы көптеген сунниттік аймақтарды басып алуынан кейін, шиит жасақтары ИМ-ға қарсы көптеген маңызды шайқастарда Ирак армиясына қосылып, елде одан да ықпалды болды.

Израиль

1908 жылы еврейлердің "Бар Гиора" атты жер асты ұйымы өзін қарулы "Хашомер" деп қайта құрды. Ол Осман Палестинасында құрылған сионистік колонияларға еврей күзетшілерін қамтамасыз ету үшін құрылған. Бұл ұйым 10 жыл бойы өмір сүрді. Өркендеген шағында шамамен 100 мүшесі болды, оның ішінде 23 әйел. Қазіргі кезде Израиль қорғаныс күштері (ИҚК) көбінесе толыққанды армия емес, күшті қаруланған милиция ретінде сипатталады, себебі ол заңды және қоғамдық тұрғыдан тек қорғаныс күштері ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, ол кәсіби, толық уақытты әскерилерге емес, жыл сайын белгілі мерзімге шақырылатын Израиль азаматтарының резервтік қызметіне көп тәуелді. Израильдің оккупацияланған территорияларындағы израильдік поселеністер өз қауіпсіздігі үшін қарулы милиция топтарына сенеді. Міндетті әскери қызметке алынғандар Израиль шекара полициясында (жиі еврейше аббревиатурасы Магав, яғни "шекара күзетшісі" деген мағынаны білдіретін атаумен танылады) қызмет ете алады, ол Израиль полициясының жартылай әскери бөлімшесі болып табылады, ИҚК емес.

Ливия

Ливиядағы Азамат соғысынан кейін Каддафи режимінің құлауынан бастап, революцияға үлес қосқан көтерілісшіл топтар өздігінен ұйымдасқан милициялық қозғалыстарға бөлініп, әр қаланы бақылау үшін күреске түсті. Революциядан бері милициялық топтардың қақтығыстары мен зорлық-зомбылық туралы хабарлар артып келеді.

Мексика

Мексиканың бірнеше жүз жылдық тарихында әртүрлі әрекеттер мен отаршыл және жарымәскери топтардың көтерілістері болған, оған капитан Мануэль Пинеда Муноз және Франсиско "Панчо" Вилла сияқты тарихи тұлғалардың ерліктері кіреді. Бұған сондай-ақ Жаңа Испанияның аралас нәсілді ополчениесі (Колониялық Мексика), Camisas Doradas және қазіргі Мичоаканның өзін-өзі қорғау кеңесі сияқты топтар да кіреді. Аралас нәсілді ополчение Колониялық Мексикада маңызды және кейде шешуші ұйым болды. Он сегізінші ғасырға дейін Испанияның Америкадағы аумақтары стратегиялық жағалау порты қалалары мен маңызды экономикалық орталықтарда орналасқан испан әскери бөлімшелері арқылы қорғалды. Оларды әрқашан заңсыз деп белгілеп, әскери және саяси жолмен күресу дәстүрі қалыптасқан. Мексикалық көзқарас бойынша отаршылдыққа қатысты қазіргі заманғы мысалдар – Чиапас жанжалы, EZLN-ға және Герреродағы EPR-ге қарсы күрес, онда үкіметтік күштер көтерілген отаршылдықпен күресті. Ал жақында Мексикадағы есірткіге қарсы соғыс кезінде азаматтық өзін-өзі қорғау жасақтары пайда болғанда, үкімет оларды реттеді және жасақтарды ауылдық федералды күштерге айналдырды, ал қарсылық көрсеткендермен күресіп, түрмеге қамады.

Черногория

1910 жылы Черногория королі Николай I барлық ер азаматтардың ұлттық қарулы күштердің мүшелері екенін және заң бойынша кем дегенде бір Гассер үлгісіндегі револьверге ие болуға құқығы мен міндеті бар екенін жариялады. Король жарлығының ресми себебі – қарулы халықты құру, бұл көрші елдерді үлкен армияны құра алмаған Черногорияға шабуыл жасаудан тыйып тұруға тиіс еді. Алайда, Черногорияда бұл шешімнің шын мәнінде корольдың Венадағы Леопольд Гассер Waffenfabrik акцияларына ие болғандықтан қабылданғаны туралы кең пікір қалыптасқан, өйткені ол патент иесі және сол кездегі тапаншаның жалғыз өндірушісі еді. Дегенмен, жарлық Черногорияның ересек еркектерін Гассер өндірген револьверді емес, Гассер үлгісіндегі револьверді иеленуге міндеттеді. Шындығында, Леопольд Гассер тапаншаға деген халықаралық сұраныстың өте жоғары болуына байланысты барлық тапсырыстарды орындай алмады. Бұл револвер өндірушісін өндірісті басқа компанияларға лицензиялауға мәжбүр етті, содан кейін көптеген Гассер үлгісіндегі тапаншаларды басқа еуропалық фирмалар, әсіресе Бельгия мен Испаниядағы компаниялар өндіріп сатты. Тіпті лицензиялық модельдер де тапаншаға деген сұранысты толық қанағаттандыра алмады, және Черногориядағы зияткерлік меншік құқықтарын жеткіліксіз сақтау салдарынан көптеген лицензиясыз жергілікті модельдер де шығарылды, олардың сапасы өте жақсыдан пайдаланушы үшін тікелей қауіптіге дейін ауыспалы болды. Соңынан, бұл қару Черногория еркектері үшін мәртебе символына айналды және көбінесе дәстүрлі киіммен бірге тағылды. Солтүстік Америкаға көшіп келген көптеген черногориялық иммигранттар өздерімен бірге Гассер үлгісіндегі револьверлерін алып келді, ал Мексика революциясы кезінде Мексикаға бірнеше мың пистолеттен тұратын кем дегенде екі партия контрабандалық жолмен әкелінді, нәтижесінде Гассер револьвері Америкада кеңінен таралды. Алайда, олардың жаппай өндірілуінің бастапқы себебі және онымен бірге өскен буын естен шыққанда, пистолет мәртебе символы ретіндегі орнын жоғалтты және көптегендері сыйға берілді немесе қолданылған тауарлар нарығында сатылды.

Нидерланды

Шутерий – ортағасырлық және ерте заманауи Нидерландыдағы қаланың ерікті күзетшісі немесе азаматтық әскері. Олар қаланы шабуылдан қорғау, сондай-ақ көтеріліс немесе өрт болған жағдайда әрекет ету үшін құрылған. Олардың жаттығу алаңдары көбінесе қала ішіндегі ашық кеңістіктерде, қала қабырғаларының жанында орналасқан, бірақ ауа райы қолайсыз болғанда шіркеулердің ішінде жаттығулар өткізілген. Олар көбінесе тұратын аудандарына және қолданатын қаруларына – садаққа, арбалетке немесе мылтыққа қарай топтастырылған. Мүшелерінің барлығы бірге Schuttersgilde деп аталады, бұл шамамен "атысшылар гильдиясы" деп аударылады. Қазір бұл атақ салтанатты атыс клубтарына және елдің Олимпиадалық мылтық командасына беріледі.

Жаңа Зеландия

1840 жылғы Уайтангі шартынан бастап 1844 жылға дейін Жаңа Зеландияда орналасқан британдық императорлық әскерлерінің шағын бөлімшелері ғана әскери күш болып табылды. Бұл Флагстафф соғысының нәтижесінде өзгерді, осыған байланысты отарлық үкімет 1845 жылғы 25 наурызда милиция туралы заң қабылдады. Оукленд, Веллингтон, Нью-Плимут және Нельсон қалаларында милиция бөлімдері құрылды. Милициядағы қызмет міндетті болды. Жаңа Зеландия соғыстары кезінде көптеген жергілікті милиция бөлімдері британдық императорлық әскерлерімен бірге қызмет етті. XIX ғасырдың соңында ел бойынша жергілікті ерікті милиция жүйесі қалыптасты. Олар толыққанды даярланбағанмен, бірыңғай форма киіп, аздаған "Императорлық" офицерлердің басқаруында болды. Милиция бөлімдері таратылып, 1911 жылы Аумақтық армия ретінде қайта құрылды.

Солтүстік Корея

Жұмысшы-шаруа Қызыл гвардиясы – провинциялық, қалалық, кенттік және ауылдық деңгейлерде ұйымдастырылған Солтүстік Кореяның жарымәскери ұйымы.

Пәкістан

Халықтық жасақтар 1947 жылғы Үнді-Пакистан соғысынан бері Пәкістан әскеріне қолдау көрсетуде маңызды рөл атқарды, сол кезде Пәкістан, халықтық жасақтардың көмегімен, Кашмир аймағының бір бөлігін бақылауға алды. Пәкістан 1965 жылғы Үнді-Пакистан соғысына және 1971 жылғы Үнді-Пакистан соғысына еріктілер ретінде қатысқан халықтық жасақтарды да өте пайдалы деп санады. Қазіргі уақытта Хайбер-Пахтунхва провинциясынан халықтық жасақтар құрып, "терроризмге қарсы күреске" қатысып жатқан Пәкістан азаматтары бар.

Португалия

Португалия ұлттық қорғаныс үшін милицияны пайдаланудың ұзақ тарихына ие. 12-16 ғасырлар аралығында, шұңқыршылар, пикмендер, атты әскерлер, слінгерлер, жартас лақтырушылар, садақшылар, арбалетшілер және кейінірек аркебузиерлерден құралған муниципалитет милициясы Португалия корольдік армиясының негізгі бөлігін құрады, сонымен қатар корольдің, әскери ордендердің және феодалдық билеушілердің кіші әскери күштері де болды. Бірнеше сәтсіз әрекеттерден кейін, 1570 жылы Португалия королі Себастьян Ордэнансасты құрды – муниципалитет милициясын алмастыратын және ұлттық армияның негізін қалайтын орталықтан басқарылатын әскери аумақтық ұйым. 60 жылдық шетелдік үстемдіктен кейін (1580–1640), Ордэнанса Португалияны қайта жарату соғысы үшін қайта ұйымдастырылды. Португалия армиясы үш қатарға бөлінді, 2-ші және 3-ші қатарлар милиция күштері болды. Ордэнанса 3-ші қатарға айналды және 1-ші және 2-ші қатар әскерлері үшін аумақтық жұмылдыру ұйымы және жергілікті қорғаныс үшін үй күзетшісі ретінде қызмет етті. 2-ші қатар көмекші әскерлерден, сондай-ақ аймақтық қорғаныс міндетін атқаратын милиция бөлімшелерінен тұрды. 18 ғасырдың соңында көмекші әскерлер «Милиция» деп аталды. Пиреней соғысында милиция полктері мен Ордэнанса бөлімшелері елді Наполеонның басқыншы әскерінен қорғауда маңызды рөл атқарды. 19 ғасырда да милиция бөлімшелері Либералдық соғыстарда маңызды рөл атқарды, осы әскерлердің көпшілігі король Мигельдің жағында соғысты. Тұрақты милициядан басқа, соғыстың екі тарапында да күресу үшін ерікті милиция бөлімшелері құрылды. Конституциялық режим орнағаннан кейін, бұрынғы милиция мен Ордэнанса Ұлттық гвардиямен алмастырылды. Алайда, Ұлттық гвардия тиімсіз және тәртіпсіз күш екенін көрсетті. Олардың бөлімшелері көптеген қастандықтар мен төңкерістерге қатысып, саясиланды. Ұлттық гвардия биліктің сенімін жоғалтып, 1847 жылы таратылды, бұл Португалиядағы ұлттық милицияның ұзақ тарихына нүкте қойды. 20 ғасырда милиция сияқты күштермен бірнеше тәжірибелер жасалды. 1911 жылдан 1926 жылға дейін португал армиясы милиция армиясы ретінде ұйымдастырылды. Сонымен қатар, 1936 жылы Estado Novo режимі Португалия легионын ел мен әлеуметтік тәртіптің жауларымен күреске арналған саяси ерікті милиция ретінде құрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бастап Португалия легионы азаматтық қорғанысқа жауапкершілікті өз мойнына алды, бұл оның Суық соғыс кезеңіндегі негізгі рөлі болды, 1974 жылы таратылғанға дейін.

Ресей мен Кеңес Одағы

Ресей империясы да, Кеңес Одағы да ешқашан милициямен теңестіруге болатын ұйымдасқан күшке ие болған жоқ. Оның орнына, ұлттық төтенше жағдайлар кезінде Ресей мемлекетінен бұрын пайда болған ұйымдық форма қолданылды, ол Narodnoe Opolcheniye (Халық жасағы) деп аталды. Ағылшын фьрдімен салыстыра отырып, бұл жергілікті полк полкінің немесе полктің ерікті түрде қосылуы болды, бірақ оның тұрақты құрамы немесе офицерлері болған жоқ, олар әдетте көрнекті жергілікті азаматтардан сайланды. Патшалық билік, әсіресе 18 ғасырдың соңындағы Пугачев шаруалар көтерілісінің қайталануынан қауіптеніп, милиция күштерін қаруландыруға және ұйымдастыруға өте тартынды. Тек 1812 жылғы ұлттық төтенше жағдай кезінде ғана ополчение "кохорталарын" құруға рұқсат берілді. 223 мыңнан астам еріктілер, нашар дайындалып, азын-малын қару-жарақпен жабдықталған, дегенмен олар тұрақты армия үшін пайдалы резерв болды. Бұл өздігінен құрылған халық күштері Ресей империясының бірнеше ірі соғыстарына, тіпті шайқастарға қатысқан болса да, бір жылдан артық қызмет етуге міндетті емес еді және әсіресе 1813 жылғы Германиядағы науқан кезінде үйлеріне қайтты. Кеңес Одағының әскери тарихында тек бір рет "Народное ополчение" Қызыл Армияның тұрақты күштеріне, атап айтқанда Ленинград пен Мәскеуде қосылды. Ресейде және бұрынғы коммунистік блок елдерінде милиция термині азаматтық полиция күштерін атау үшін ғана қолданылды және оны Батыс елдеріндегі милиция анықтамасымен шатастыруға болмайды. Бұл термин 1917 жылдың соңындағы революциядан кейінгі Ресейде пайда болды және жаңа кеңес құқық қорғау органдары мен таратылған патша полициясы арасындағы айырмашылықты көрсету мақсатында болды. Украина сияқты кейбір мемлекеттерде "милиция" "полиция" деп өзгертілді, ал басқа мемлекеттерде (мысалы, Беларусь) атау өзгеріссіз қалды. Ресейде "милиция" 2011 жылдың наурызында "полиция" (Полиция, Politsiya) болып өзгерді.

Шри-Ланка

Шри-Ланкада алғашқы милициялар Ланка патшалары тарапынан құрылды, олар аралдың ішінде де, сыртында дағы әскери науқандары үшін милиция армияларын жинады. Мұның себебі патшалардың тұрақты армиясы болмауы, оның орнына бейбіт уақытта Корольдік гвардиясы болды және соғыс кезінде милиция құрылды. Аралды бірінші отарлаушы держава ретінде португалиялықтар жергілікті басшылар – мудалиярлардың басшылығымен жергілікті милицияларды құрды. Бұл милициялар португалиялықтардың Ланка патшаларына қарсы көптеген науқандарына қатысты. Голландтар осы милицияларды пайдалануды жалғастырды, бірақ олардың сенімсіздігіне байланысты аралдағы науқандарында швейцариялық және малайлық жалдамалы әскерлерді жақтады. Британ империясы голландтарды елдің жағалау аймақтарынан ығыстырып, тәуелсіз Канди патшалығын жаулап алуға тырысты. 1802 жылы британдық офицерлермен сингальдықтардың тұрақты бөлімін құрған алғашқы шетелдік держава британдықтар болды, ол 2-ші Цейлон полкі деп аталды, сондай-ақ Сепой корпусы деп те белгілі. Ол британ әскерлерімен бірге Канди соғыстарында шайқасты. 1848 жылы Пуран Аппу бастаған Матале көтерілісінен кейін, онда бірқатар сингальдық жауынгерлер көтерілісшілердің жағына өтті, британдық күштерге сингальдықтарды қабылдау уақытша тоқтатылды және Цейлон полктері таратылды. 1861 жылы Цейлон жеңіл жаяу әскері еріктілері милиция ретінде құрылды, бірақ көп ұзамай әскери резервке айналды. 1910 жылы ол Цейлон қорғаныс күштеріне айналды және милиция бөлімдерінен тұрды. Олар екі дүниежүзілік соғыста құрылған Коломбо қалалық гвардиясы және қалалық гвардиялық артиллериясы болды. Шри-Ланка азамат соғысының күшеюімен, шабуыл қаупі төнген жергілікті ауыл тұрғындары өз отбасылары мен үйлерін қорғау үшін жергілікті милициялар құрды. Шри-Ланка әскерилерінің мәліметінше, бұл милициялар "LTTE жасаған қырғындардан" кейін құрылды және 1990 жылдардың басында Шри-Ланка ішкі күзет күштері ретінде қайта құрылды. 2007 жылы Ішкі күзет күштері Шри-Ланка азаматтық қауіпсіздік күштеріне айналды. 2008 жылы үкімет қосымша қорғау үшін ауыл деңгейінде 15 000-ға жуық азаматтық қорғау комитеттерін құруға шақырды. 2004 жылы Тамил Иламның азат ету жолбарыстары "Тамил Иламның көмекші күштерін" құрғанын мәлімдеді. LTTE полициясының сол кездегі басшысы, күштерді қалпына келтіру, құрылыс, орманды қорғау және ауыл шаруашылығы сияқты міндеттерге тағайындау жоспарланғанын, бірақ қажет болған жағдайда Шри-Ланка әскерімен күресу үшін де пайдалануға болатынын айтты. 2009 жылдың басында Шри-Ланка қарулы күштерінің қолынан LTTE-нің әскери жеңілісімен ол таратылды.

Судан

Жанжауид жасақтары қарулы араб мұсылмандарынан құралған, олар Хартум үкіметі үшін араб емес мұсылман "қозғалысшыларға" қарсы күреседі. Олар Суданның батыс аймағы Дарфурда және шығыс Чадта белсенді. Human Rights Watch мәліметінше, бұл жасақтар соғыс қылмыстары, адамзатқа қарсы қылмыстар және этникалық тазалау сияқты құқық бұзушылықтарға жауапты.

Швеция

2012 жылы Швеция Ұлттық гвардиясы 22 000 адамнан тұрады, олар 300-700 гвардияшыдан тұратын 40 жеңіл жаяу әскер батальонына бөлінген. Бұл батальондар әдетте әр муниципалитетке бір компаниядан бөлінеді. Батальондардың негізгі міндеті – елдің ішіндегі маңызды әскери және азаматтық объектілерді күзету. 2001 жылы жедел әрекет ететін бөлімшелердің саны барлығы 42 000 сарбаздың ішінде 5 000-ға жуық болды. 2014 жылы 22 000 сарбаздың 17 000-ы жедел әрекет ететін бөлімшелерде болады. Әскер санының азаюымен бірге сапа мен заманауи жабдықтар да артады. Бұл бөлімшелер моторизацияланған және басқа Ұлттық гвардия бөлімшелеріне қарағанда жиірек жұмылдыруға дайын. Жедел әрекет ететін бөлімшелерде эскорт міндеттері сияқты, Ұлттық гвардияның қалған бөлімшелеріне қарағанда көбірек жауынгерлік міндеттер бар. Жағалауға жақын орналасқан кейбір батальондарда 90 моделіндегі шайқас қайықтарымен жабдықталған теңіз компаниялары бар. Бірнеше батальондар Ұлттық гвардияға жаңа мүмкіндіктер қосу мүмкіндігін бағалау үшін жақында «арнайы» компаниялар құрды. Қазіргі уақытта бұл сегіз барлау/еркіндік компаниясы, төрт CBRN взводы, бір қозғалыс взводы, инженерлік взвод және әскери полиция бөлімінен тұрады.

Швейцария

Ең танымал және ежелгі милициялардың бірі – Швейцарияның қарулы күштері. Швейцария ұзақ жылдар бойы пропорционалды түрде әлемдегі екінші ірі әскери күшті сақтап келді, Израиль қорғаныс күштерінің резервтік күштерінің шамамен жартысына тең, жалпы халықтың шамамен 33% құрайтын милиция. "Милиция қағидаты" мемлекеттік міндеттердің Швейцария саяси мәдениетінің орталық бөлігі болып табылады және әскери мәселелермен ғана шектелмейді. Мысалы, көптеген муниципалитеттерде міндетті өрт сөндіру бөлімінде әскери міндетті өрт сөндіруші ретінде қызмет ету кең таралған. Швейцария Конфедерациясының 1999 жылғы 18 сәуірдегі Федералды Конституциясының 58.1-бабы (ресми, француз тіліндегі нұсқасы) былай демелі: «Швейцарияның әскері бар. Ол негізінен милиция қағидасына сәйкес ұйымдастырылған». Дегенмен, елдің милициялық жүйесінде кәсіби әскерилер әскери құрамның шамамен 5 пайызын құрайды. 1995 жылы әскерилер саны 400 000-ға дейін (резервистерді қоса алғанда, бұл халықтың 5,6 пайызын құрайды), 2004 жылы 200 000-ға дейін (80 000 резервисті қоса алғанда, немесе халықтың 2,5 пайызы) және 2022 жылы 150 000-ға дейін (50 000 резервисті қоса алғанда) азайтылды. Алайда, Швейцария милициясы ересек ер адамдардың көп бөлігінен (әйелдердің ерікті қатысуымен) тұрады, оларға әдетте үйде немесе орталық арсеналда сақтауға болатын автоматты мылтық беріледі және олардың көпшілігі уақыт-уақытпен жауынгерлік дағдыларды жетілдіру және мергендікке арналған жаттығуларға қатысуға міндетті. Швейцария Федералды Конституциясының милициялық ережелері 59-бапта қамтылған, онда ол «әскери қызмет» (Militärdienst) деп аталады.

Сирия

Сирияның Ұлттық қорғаныс күштері үкіметті қолдаған жасақтардан құрылды. Олар үкіметтен жалақы және әскери техника алады, ал 2013 жылғы мәліметтер бойынша саны шамамен 100 000 адамды құрайды. Бұл күштер жаяу әскер рөлінде әрекет етеді, тікелей қарсыластармен жерде шайқасады және логистикалық және артиллериялық қолдау көрсететін армиямен үйлесімде контр-партизандық операциялар жүргізеді. Сирия армиясынан өзгеше, NDF сарбаздарына шайқас даласында олжа алуға рұқсат беріледі, оны кейіннен қосымша ақша табу үшін сатуға болады. Бұл – ішкі тәртіпті сақтауға немесе жергілікті аумақты жаудан қорғауға бағытталған әскери құрылым. Бұрынғысы жасаққа айналып, көбінесе патшалық жарлық арқылы құрылған. Әрбір ұйымдағы қызмет әртүрлі деңгейдегі дайындықпен байланысты.

XVI және XVII ғасырлар

Феодалдық жүйенің құлдырауы мен 16 ғасырдағы әскери революция кезінде милиция ағылшын өміріндегі маңызды институтқа айналды. Ол графтық округ негізінде ұйымдастырылды, және корольдік лауазымды тұлға – әдетте сенімді дворян – Лорд-лейтенанттың міндеттерінің бірі болды. Әр округтің жүздіктеріне де бейбіт сот судьяларына немесе магистраттарға бұйрықтарды жеткізетін Лейтенанттың орынбасары жауапты болды. Әрбір қауым белгілі бір талаптарға сай келетін ер адамдардан квота ұсынатын, олардың есімдері тізімдерге енгізілетін. Сондай-ақ, әрбір үйдің әлеуметтік статусына қарай қару-жарақ, зәрлі киім, жылқы немесе олардың ақшалай құнына баға берілетін. Милиция әскерін жаттығу мақсатымен уақыт-уақыт жинау қажет болған, бірақ бұл сирек орындалатын. Сәйкесінше, милиция полктері төтенше жағдайға жеткілікті дайындықпен келмейтін, және өз округтерінен тыс жерде қызмет етуге сенімді болмайтын. Бұл жағдай көптеген адамдарды алаңдатты. Осының салдарынан, әскери жаттығулар мен оқуларға тұрақты қатысуға дайын милиция мүшелерінен құралған элиталық күш құрылды. Олар, әсіресе Лондон қаласында артиллериялық полигонды жаттығулар үшін пайдаланатын, жаттықтырылған отряд полктеріне біріктірілді. Жаттықтырылған отрядтар Англия азамат соғысында парламент тарапынан маңызды рөл атқарды, Гластерді қоршаудан босату үшін аттанды (1643 жылдың 5 қыркүйегі). Лондондық жаттықтырылған отрядтардан басқа, азамат соғысының екі тарапы да милицияны аз пайдаланды, өз әскерлерін басқа тәсілдермен жинауға басымдық берді.

Англия империясы мен Британ империясындағы отаршылдық

Солтүстік Американы ағылшындар 1607 жылы қоныстандыра бастаған кезде, күшті испандықтардың және жергілікті халықтың қастандық ниеттеріне қарамастан, отаршылар арасында милиция құру дереу қажет болды. Джеймстаундағы милиция Powhatan Федерациясына және басқа да жергілікті биліктерге қарсы үздіксіз күрес жүргізді. Виргиния компаниясының Бермудадағы тағы бір бекінісінде 1612 жылы нығайту жұмыстары бірден басталды. 1614 жылы испандықтардың шабуылы Бермудалық милициямен басқарылатын, дайын болмаған Касл аралдарының бекіністерінен жасалған екі оқпен тойтарылды. XIX ғасырда Бермуда бекінісі Британияның Батыс Гибралтарына айналды, ол Батыс Атлантикадағы Корольдік теңіз күштерінің штабы мен кемежайларын қорғау үшін тұрақты армия гарнизонымен нығайтылды. Алайда, XVII ғасырда Бермуданың қорғанысы толығымен милицияның қолына берілді. Барлық ер азаматтарды өздерінің приходтарының милициясында оқытуға және қызмет етуге міндеттеумен қатар, Бермуда милициясы Нью-Лондонды (Сент-Джордж) қоршап тұрған көптеген бекіністерді күзету үшін оқытылған артиллериялықтардың тұрақты құрамын қамтыды. Бұл тұрақты құрам еріктілерді тарта отырып және қылмыскерлерді жазалау ретінде құрылды. Бермудалық милиция соғыс кезеңдерінде көп рет шақырылды және бір рет көтерілісші қарақшыларды басу үшін жұмылдырылды. 1707 жылғы Одақ туралы заңдар Бермудалық және басқа да ағылшын милицияларын британдықтар етті. Бермудадағы милиция құрамында атты әскер (жаяу әскер) де болды және ол еріктілермен және (1701 жылдан бастап) тұрақты әскердің шағын тобымен бірге қызмет етті. 1812 жылғы Америка соғысынан кейін Бермуда Парламенті милиция заңын жаңартпағандықтан милиция таратылды. Бұл Бермуда гарнизонының тұрақты армиясының күшеюінен және Бермуданың Корольдік теңіз күштерінің Солтүстік Америка және Батыс Индия станциясының штабы мен кемежайы ретінде дамуынан туындады, бұл милицияны қажетсіз деп есептеді. XIX ғасырда Бермуданы нығайтуға империялық қорғаныс шығындарының үлкен сомалары жұмсалды және британ үкіметі 80 жыл бойы отарлық заң шығарушы органды көндіруге, өтінуге, жалбарынуға және қорқытуға тырысты, содан кейін милиция және ерікті бөлімшелер құрылды (1894 және 1894 жылдары). Милиция тарихи түрде жаяу әскер күші болғанымен, 1850 жылдардан бастап Ұлыбританиядағы көптеген бөлімшелер жағалау артиллериясының маңыздылығының артуына байланысты милиция артиллериясы ретінде қайта бағытталды және Бермудадағы жаңа милиция бөлімі де осы үрдіске қосылды. Бермуда милиция артиллериясы деп аталған бұл бөлім Корольдік артиллерияның бір бөлігі ретінде таңбаланды және киім-кешекпен қамтамасыз етілді, жағалау батареяларын күзетуге міндеттелді. Ұлыбританиядағыдай, қабылдау еріктілердің қатысуымен жүзеге асырылды, олар белгілі бір мерзімге қызмет етуге міндеттелді, ал Бермуда ерікті атқыштар корпусы Ұлыбританиядағы ерікті атқыштар корпусы сияқты ұйымдастырылды. BVRC-ге қабылдау тек ақ нәсілділерге шектелген, бірақ BMA негізінен басқа шенділерді (толық еуропалық тегі емес) қабылдады, бірақ оның офицерлері 1953 жылға дейін ақ нәсілді болды. 1908 жылы Ұлыбританиядағы милиция, еріктілер күштері және ерлер күштері Территориялық күшке біріктірілген кезде бұл бөлім қайта ұйымдастырылмады, бірақ BVRC 1921 жылы территориялық болып қайта ұйымдастырылды, ал BMA 1926 жылы. BVRC атауы 1951 жылға дейін Бермуда мылтықтары деп өзгертілмеді, ал Бермуда милиция артиллериясы (және 1939 жылдан бастап Бермуда милиция жаяу әскері) 1965 жылы Бермуда полкін құруға дейін милиция ретінде танылды. Британдық Үндістанда 1907 жылы милицияның арнайы класы құрылды. Бұл жергілікті офицерлердің басшылығымен толық уақытты көмекшілерден тұратын Шекара корпусы түрінде болды. Олардың рөлі Солтүстік-Батыс шекарасында тайпалық полиция және шекара күзетшілерінің функцияларын біріктірді. Аймақтық бөлімшелерге Жоб милициясы, Куррам милициясы және Чагай милициясы кірді. 1946 жылдан кейін Шекара корпусы қазіргі Пәкістан армиясының құрамына енді.

Саяси мәселелер

1688 жылғы Даңқты революцияға дейін тәж бен парламент арасында қарым-қатынас шиеленісіп, келіспеушіліктер болды. Англия азамат соғысы ерекше әскери мұра қалдырды. Уигтер де, торилер де азаматтық бақылаудан тыс үлкен тұрақты армия құруға күмәнмен қарады. Біріншілері, оның патшалық тиранияның құралы ретінде қолданылуы мүмкін деп қорқып, екіншілері Жаңа үлгідегі армияны және оның монархияға қарсы әлеуметтік-саяси төңкерісін еске алатын. Екеуі де қорғаныс мақсатында және шетелдегі соғыстарды жүргізу үшін азаматтық бақылаудағы шағын тұрақты армияны, ұлттық қорғаныстың бірінші қатары ретінде үлкен теңіз флотын, ал қосымша қорғаныс және ішкі тәртіпті сақтау үшін көршілерінен құралған милицияны қалаған. Осының нәтижесінде, 1689 жылғы Англияның Құқықтар туралы биллі (жарлығы) басқа нәрселермен қатар: «Тыныш уақытта патшалық шегінде парламенттің келісімінсіз тұрақты армияны жинау немесе ұстау заңға қайшы» және «протестанттар өздерінің жағдайына сәйкес және заңмен рұқсат етілгендей өздерін қорғау үшін қару-жараққа ие болуы керек» деп жариялады. Бұл олардың тұрақты армияға қарсалық ретінде, тираниялық монарх немесе үкіметтің әскерді қолдануына қарсы азаматтық бостандықтарды сақтау үшін милицияда қызмет етуге лайықты екенін білдіреді. Тәж әлі де (британ конституциясында) әскерді пайдалануды бақылайды. Бұл офицерлер мен қатардағы әскерилердің саяси бейтарап мемлекет басшысына, саясаткерге емес, ант беруін қамтамасыз етеді. Тұрақты армияның қаржыландырылуы парламенттің жылдық қаржылық дауыс беруімен жүзеге асырылады, ал көтеріліс актісі, Армия актісімен алмастырылды, ал қазіргі Қарулы күштер актісі де жыл сайын Парламент тарапынан жаңартылады. Егер ол күшін жойса, тәртіпті сақтаудың заңдық негізі жоғалады және әскерлер бұйрық бойынша жасалған әрекеттері үшін заңдық иммунитетінен айырылады. Британ империясы құрылғаннан кейін, тұрақты күштердің қолдауы шектеулі болған колонияларда да милиция құрылды. Шетелдік милиция алғаш рет Вирджиния штатының Джеймстаун қаласында және Бермудада құрылды, онда Бермуда милициясы келесі екі ғасыр бойы Ұлыбританиядағыға ұқсас даму жолын өтті.

18 ғасыр және Одақ актілері

1707 жылы Одақ актісі Англия Корольдігі мен Шотландия Корольдігін біріктірді. Шотландия теңіз флоты Корольдік теңіз флотына қосылды. Шотландияның әскери (теңіз күштерінен өзге) күштері ағылшын күштерімен бірікті, ал бұрыннан бар шотланд полктері өздерінің есімдерін сақтап қалды, бірақ жаңа британдық армияның басқарушы құрамы Англиядан тағайындалды. Шекараның екі жағындағы халықтық жасақтарға бұл қалай әсер еткені нақты белгісіз.

Британдық милиция

1757 жылғы милиция туралы заң одан да кәсіби армия құрды. Жақсырақ тізімдер сақталды, ал ер адамдар ұзақ мерзімге қызмет ету үшін сайлау арқылы таңдалды; Діндік достар қоғамының мүшелері, квакерлер, өзінің ішкі сенімдеріне орай, милицияға міндетті түрде шақырудан босатылуы үшін арнайы ереже жасалды. Армияға лайықты форма мен жақсы қару-жарақ берілді, және күштер жаттығу сессиялары үшін уақыт-уақытпен "жиналып" тұрды. Милиция француз және Наполеон соғыстары кезінде әр түрлі уақытта кеңінен жұмылдырылды. Олар бірнеше осал жерлерде қызмет етті, әсіресе Оңтүстік жағалауда және Ирландияда орналасты. Брайтон қаласында бірнеше лагерь ұйымдастырылды, онда принц-регент милиция полктерін тексерді. (Осыдан "Брайтон лагері" әнінің бастауы шыққан.) Милицияны шетелде қызмет етуге мәжбүрлеуге болмады, бірақ ол армияның резерві ретінде қарастырылды, себебі милициядан тұрақты армияға "көшуге" ниет білдіргендерге сыйлықтар берілді.

Ирландиялық отаршылдар

Ирландия Парламенті 1715 жылы әр округ пен округтік қалаларда милиция полктерін құру туралы заң қабылдады. Оған мүшелік 16 мен 60 жас аралығындағы протестанттармен шектелді. 1793 жылы, Наполеон соғыстары кезінде, ирланд милициясы отыз жеті округтік және қалалық полк ретінде қайта ұйымдастырылды. Қайта ұйымдастырылған әскердің офицерлері протестанттар болса, қатардағы әскерилерге барлық дін өкілдерінің қатысуына рұқсат берілді.

Шотландиялық әскерилер

17 ғасырдың соңында Шотландия Корольдігінде (кейін Англия Корольдігімен жеке одақ құрған) көптеген адамдар шотланд милициясын қайта жандандыруды қалады, мақсаты – Ұлыбританияда шотландтардың құқықтарын қорғау. Шотландия Ұлыбритания Корольдігінің құрамына енгеннен кейін, 1757 жылғы Милиция заңы оған қолданылмады. Шотландияның дәстүрлі милиция жүйесі сақталды, тек Шотландияның белгілі бір елді мекендері ғана милиция полкіне ие болды. Бұл Шотландиядағы кейбір адамдардың наразылығын тудырды, сол себепті шотланд милициясын құру үшін Милиция клубы құрылды. Милиция клубы және басқа да шотланд джентльмендер клубы шотланд ағартушылығының қайнар көзіне айналды. 1797 жылғы Милиция заңы шотланд лорд-лейтенанттарына өздерінің құзыретіндегі «каунтылерде, Стюарттықтарда, қалаларда және жерлерде» милиция полктерін құруға және басқаруға өкілеттік берді.

19 ғасыр

1820 жылы әскери тізімдер жасалса да, мәжбүрлеу элементі жойылды, ал милиция 1852 жылғы Милиция заңымен қайта жаңғыртылған ерікті күшке айналды. Ол тұрақты армияға балама ретінде қарастырылды. Ерлер ерікті түрде бірнеше ай бойы армиялық гарнизонда негізгі жаттығудан өтетін. Содан кейін олар бейбіт өмірге оралып, бірақ әскери жаттығуларға (әдетте оқ ату полигонында) және жыл сайынғы екі апталық оқу лагеріне қатысатын. Мұның орнына олар әскери жалақы мен қаржылық сыйақы алатын, бұл олардың бейбіт жалақысына қосымша табыс болды. Әрине, көптеген адамдар жылдық лагерьді ақы төленген демалысқа теңеді. Сондықтан милиция шаруаларға, шахтерлерге және т.б., бейбіт жұмысынан уақытында шығып, қайта бастай алатын маусымдық жұмыспен айналысатын адамдарға тартымды болды. 1852 жылға дейін милиция толығымен жаяу әскерден тұрды, бірақ сол жылдан бастап бірқатар округтік жаяу әскер полктері артиллерияға айналдырылып, жаңалары құрылды. 1877 жылы Англси мен Монмутшир милициясы инженерлік күшке айналдырылды. 1881 жылы Соғыс министрі Хью Чайлдерс енгізген реформалар бойынша қалған милиция жаяу әскер полктері, екі тұрақты батальоннан кейін сап бойынша реттелген, саптық полктердің нөмірленген батальондары ретінде қайта аталды. Әдетте, ағылшын, уэльс немесе шотланд полкінде екі милиция батальоны (3-ші және 4-ші), ал ирланд полкінде үш (3-ші – 5-ші) батальон болар еді. Милицияны XIX ғасырдың екінші жартысындағы құлшыныс толқынында құрылған ерікті жасақтармен шатастырмау керек. Еріктілер күшінен және оған ұқсас емендік атты әскерден айырмашылығы, олар көбінесе қарапайым халықтың қатарынан саналды.

Арнайы резерв

Милиция Хальдейннің 1906 жылдан кейінгі реформалық либералдық үкіметтегі әскери реформалары арқасында Арнайы резервке айналды. 1908 жылы милициялық жаяу әскер батальондары "резерв" деп қайта аталды, сондай-ақ бірқатары біріктірілді немесе таратылды. Осы уақытта еріктілер жасақтарынан Арнайы резервтен кейінгі сандық Территориялық күш батальондары құрылды. Барлығы 101 жаяу әскер батальоны, 33 артиллерия полкі және арнайы резервтегі екі инженерлік полк құрылды. Жалпы әскерге шақырылған кезде арнайы резерв бөлімшелері қоймада құрылып, Ұлыбританиядағы осал жерлерді күзетумен бірге оқуларын жалғастыра берді. Арнайы резерв бөлімшелері Бірінші дүниежүзілік соғыс бойында Ұлыбританияда қалып қойды, бірақ олардың құрамы өзгерді, себебі Арнайы резервтің мақсаты – полктің шетелдегі бөлімшелеріне ауыстыруға жіберілетін жаңа сарбаздарды жеткізу болатын. Алғашқы милициялықтар тез арада жоғалып, батальондар жай ғана оқу орталықтарына айналды. Арнайы резерв 1921 жылы милиция атауына, ал 1924 жылы – Қосымша резервке қайта оралды, бірақ 1953 жылы таратылғанға дейін бірліктер іс жүзінде "тоқтап тұру" күйіне қойылды.

Қарулы күштер

Мюнхен дағдарысынан кейін 1939 жылғы Әскери оқу актісінде атау қысқа мерзімге қайта жаңғыртылды. Соғыс министрі Лесли Хоре Белиша 19-ғасырдың басындағы және одан бұрынғы жасақтардан бастап, бейбіт уақыттағы Ұлыбританияда белгісіз болған шектеулі әскери шақыруды енгізуді қалаған. Шақырылғандарды «жасақшылар» деп атау, оларды әскердің қалған бөлігінен ерекшелейтін болғандықтан, бұл шараны қабылдауды жеңілдетуі мүмкін деп есептелді. Тек 20 жасқа толған, әйелдерге үйленбеген еркектер ғана, 22 жасқа толудың алдындағы күнге дейін әскери қызметке шақырылатын, алты айлық толық уақытты оқудан кейін резервке жіберілетін (азаматтық киімнің толық жиынтығымен). Бірінші шақыру 1939 жылдың шілдесінің соңында басталса да, 3 қыркүйекте соғыс жариялануы 18-ден 41 жасқа дейінгі барлық еркектер үшін толық уақытты әскери шақыруды күшінге енгізді, жасақтарды тоқтатып, олар енді қайта жаңғыртылған жоқ.

Қазіргі кездегі қалдықтар

Британ армиясында әлі де үш бөлім өздерінің ополчение статусын сақтап тұр. Олар: Корольдік Монмутшир Корольдік инженерлері (1539 жылы құрылған), Джерси далалық эскадрильясы (Жерси аралының Корольдік ополчениесі) (1337 жылы құрылған) және Корольдік Алдерни ополчениесі (13 ғасырда құрылып, 1984 жылы қайта құрылған). Бұған қоса, Атолл таушылары – Атолл герцогының күтіміндегі салтанатты жаяу әскері ополчениесі болып табылады – олар Еуропадағы жалғыз заңды жеке армия.

Қиындықтар және Ирландияның тәуелсіздік соғысы

Солтүстік Ирландия мен Ирландия аралында 20-шы ғасырдағы қақтығыстарға қатысқан әртүрлі мемлекеттік емес жарымәскери топтар, мысалы әртүрлі Ирландия Республикалық Армиясының топтары мен лоялист жарымәскери топтары, сондай-ақ милиция деп сипатталуы мүмкін және кейде осылай аталады. Ulster Defence Regiment (UDR) – 1969 жылдың желтоқсанында Парламент Актісімен құрылған, 1970 жылдың 1 сәуірінде жұмысын бастаған жергілікті кәсіби милиция. Солтүстік Ирландияны "қол сұғымдық шабуылдарға немесе саботажға қарсы" қорғау үшін бейтарап күш ретінде құрылған, ол ақырында 7 559 ер және әйелден тұратын 11 батальонға жетті. UDR-дың 197 әскери қызметшісі қаза тапты, ал тағы 61 адамы полктен кеткеннен кейін, көбінесе Уақытша Ирландия Республикалық Армиясының қолынан қаза болды. Қорғаныс кесіктерінің нәтижесінде ол 1992 жылы Корольдік Ирландия Рейнджерлерімен біріктірілмей, Корольдік Ирландия полкінің "Үй қызметі батальондарын" құруға дейін 7 батальонға дейін қысқартылды.

19 ғасыр

XIX ғасырда әр мемлекет өз әскери күштерін әртүрлі ұстады, біреулері басқаларына қарағанда мұқиятрақ. Америкалық милиция түрлі үнді соғыстарында, 1812 жылғы соғыста, Америка Азамат соғысында және испан-американ соғысында қатысты. Кейде милиция бөлімшелері дайындықсыз, жабдығы жеткіліксіз және ықылассыздар болып табылған. Азамат соғысына дейін милиция бөлімшелері оңтүстік штаттарында құлдарды бақылау үшін қолданылған. 1860 жылы құрылған Республикалық партиямен байланысты Wide Awakes клубтары оңтүстік құл аулаушыларынан адамдарды қорғау үшін дереу әрекет етті. Калифорнияда 1850-1866 жылдар аралығында милиция губернатордың басшылығымен қарақшыларға және үндістерге қарсы науқандар жүргізді. Азамат соғысынан кейінгі қайта құру кезеңінде республикалық штат үкіметтерінің милициясы негізінен азат етілген құлдардан және халықшыл ақтардан құралды. Олардың бұрынғы Конфедерация штаттарында тәртіпті сақтау үшін орналасуы көптеген оңтүстік ақтар арасында наразылықты күшейтті. Америка Азамат соғысынан кейін Ку-клукс-клан және Ақ камелия рыцарлары секілді құпия ұйымдар Оңтүстікте жылдам тарады, 1860 жылдардың соңында ең жоғары деңгейге жетті. Әсері жағынан одан да маңыздысы жеке милициялар болды: 1874 жылдан бастап құрылған жартылай әскери ұйымдар, соның ішінде Луизианадағы Ақ лига, ол тез арада басқа штаттарда бөлімшелер құрды; 1875 жылы Миссисипидегі Қызыл көйлектер, Оңтүстік Каролина және Солтүстік Каролинамен; және басқа да «ақ сызық» милициялары мен мылтық клубтары. Ку-клукс-кланнан айырмашылығы, бұл жартылай әскери ұйымдар ашық болды, мүшелері өздерінің қауымдастықтарында жақсы танымал еді. Дегенмен, олар күш, қорқыту, зорлық-зомбылық, соның ішінде кісі өлтіру арқылы республикалық шенеуніктерді ығыстыру, ұйымдастыруды бұзу және азат етілгендердің дауыс беру және азаматтық құқықтарын басу үшін пайдаланды. Бұл жартылай әскери топтар «Демократиялық партияның әскери құралы» деп сипатталды және 1876 жылғы сайлауда Оңтүстікте демократтардың жеңісіне қол жеткізуге көмектесті.

20 ғасыр

1903 жылғы милиция туралы заң бұрынғы милицияны «ұйымдастырылған» милиция деп атады, ол бұрынғы штаттық күзетшілердің бөліктерінен құрылып, штаттық Ұлттық гвардия бөлімшелеріне айналды, ал «ұйымдастырылмаған» милиция 17-ден 45 жасқа дейінгі барлық еркектерден тұрды, кейбір шенеуніктер мен басқалардан басқа. Кейбір штаттар, мысалы Техас, Калифорния және Огайо, жергілікті төтенше жағдайларда көмек көрсету үшін жеке штаттық қорғаныс күштерін құрды. Кейіннен Конгресс Ұлттық гвардия үшін «екі рет тіркелу» жүйесін енгізді, яғни Ұлттық гвардияға тіркелген әркім АҚШ армиясына да тіркелді. 1947 жылы АҚШ Әуе күштері тәуелсіз күш ретінде құрылғанда Ұлттық гвардия Армия Ұлттық гвардиясы мен Әуе Ұлттық гвардиясы болып екіге бөлінді. Осы құрылым аясында 1933 жылғы қорғаныс заңының «екі рет тіркелу» ережесі одан әрі толықтырылды, Армия Ұлттық гвардиясының қатардағы сарбаздары мен офицерлері де АҚШ армиясының резервтік құрамына тіркелді немесе тағайындалды. Әуе Ұлттық гвардиясының қатардағы әскери қызметшілері мен офицерлері де АҚШ Әуе күштерінің Әуе резервтік құрамына (ARC) тіркелді немесе тағайындалды. 20-шы ғасырда АҚШ-та милиция ұйымдары пайда болды, бұл жеке милициялар көбінесе үкіметке қарсы көзқарасқа ие және штаттардың азаматтық билігіне бағынбайды. Жеке ұйымдастырылған азаматтық милициямен байланысты топтар 1990 жылдардың ортасында кеңінен тарады. Көптеген милиция топтары діни немесе саяси экстремизмге негізделген, ал кейбіреулері жек көруші топтар ретінде қарастырылады.

21 ғасыр

2008 жылы Жоғарғы соттың Колумбия округіне қарсы Хеллер ісі бойынша шешімінде АҚШ құқығында қолданылатын "милиция" терминінің заңдық анықтамасы талқыланды. Соттың пікірі, оның obiter dicta бөлігінде, колониялық дәуірдегі осы түпнұсқалық шешімде "милиция" термині федералды түрде ұйымдастырылған милицияны және штаттардың азаматтық түрде ұйымдастырылған милицияларын қамтитынын нақтылады: "Колониялық Америкадағы "милиция" – "халықтың" бір бөлігі, яғни дене күші бар, белгілі бір жас шегіндегі еркектер" (7). Милицияның құрамында дене күші бар барлық ерлер болғанымен, федералды түрде ұйымдастырылған милиция олардың ішіндегі бір бөлігінен тұруы мүмкін" (23).

Техас

Техас милициясының ең маңызды бұрынғы әрекеті 1836 жылғы Техас революциясы болды. Техастықтар 1836 жылғы наурыз айында Аламо шайқасында жеңіліске ұшыраған кезде Мексикадан тәуелсіздік жариялады. 1836 жылғы 21 сәуірде Сэм Хьюстон басқарып, милиция қазіргі Хьюстон қаласының жанындағы Сан-Хасинто шайқасында Мексика армиясына шабуыл жасады. Соғыстан кейін милицияның бір бөлігі кейін Техас рейнджерлері деп аталған ұйымға қайта құрылды, ол бірнеше жыл бойы ресми ұйымға айналғанға дейін ерікті, жеке күш болды. 1845 жылы Техас АҚШ Одағына қосылғаннан кейін Техас милициясы Мексика-Америка соғысына қатысты. 1861 жылы Техас басқа Конфедерация штаттарымен бірге Одақтан бөлінді, ал Техас милициясы 1865 жылы аяқталған Америка Азамат соғысында белгілі бір рөл атқарды. Техас милициясынан шыққандар Теодор Рузвельттің «Rough Riders» ерікті жасағына қосылып, 1898 жылғы испан-американ соғысында оның қатарында шайқасты. «Rough Riders» жасағының бір бөлігі Сан-Антонио қаласының солтүстік-орталық бөлігіндегі Сан-Педро паркінде, қазіргі Сан-Антонио колледжі орналасқан жерге жақын жерде жаттығудан өтті. 1994 жылғы 19 сәуірде милиция тобы сол жерде жаттығу өткізуді ұсынғанда, оларға тұтқындаумен қорқытылды, тіпті Сан-Педро паркінің жарғысы мұндай іс-шараларды тыйымдайды. Бұл қауіп олардың жиналатын жерін өзгертуге әкелді. Көптеген басқа американдық штаттар сияқты Техас та мойындалған мемлекеттік милицияны, Техас мемлекеттік күзетін ұстап тұрады.

Вьетнам

Dân quân tự vệ (Өзін-өзі қорғау милициясы) – Вьетнам Халық қарулы күштерінің бір бөлігі. Милиция коммуналар, аудандар мен қалашықтарда ұйымдастырылады және коммуна деңгейіндегі әскери басқаруға бағынады. Өзін-өзі қорғау милициясы екі тармақтан тұрады: Dân quân tự vệ nòng cốt (Негізгі Өзін-өзі қорғау милициясы) және Dân quân tự vệ rộng rãi (Кең Өзін-өзі қорғау милициясы). Негізгі милициядағы қызмет мерзімі 4 жылды құрайды.

Югославияның СФР

Федералды Югослав халық армиясынан басқа, бұрынғы Югославия СФР-нің әр құрамына кіретін республиканың өзіндік Аумақтық қорғаныс күштері болды. Бейтарап Югославия кез келген супердержавадан, әсіресе Прага көктемінен кейін Варшава шартынан болатын агрессиядан қауіптенді, сондықтан Аумақтық қорғаныс күштері «Тотальді ұлттық қорғаныс» деп аталатын тотальді соғыс әскери доктринасының негізгі бөлігі ретінде құрылды. Бұл күштер әскери резерв күштеріне, жартылай әскери күштерге немесе милицияға сәйкес келеді, соңғысы әскери мағынада (әскери құралым сияқты). Оны полицияны білдіретін «Югослав милициясы» (Milicija) терминімен шатастыруға болмайды.