Кіріспе
Фильмдегі оптикалық дыбыс жүйесі - 1920-ші жылдардың басында Ли де Форест пен Теодор Кейс ойлап тапқан кинофильмдегі оптикалық дыбыс жүйесі. 1919 және 1920 жылдары аудио түтіктің өнертапқышы де Форест дыбысты тікелей параллель сызықтар ретінде фильмге түсіретін дыбыспен фильмге түсіру процесінде алғашқы патенттерін берді. Бұл параллель сызықтар микрофоннан электр толқынының фотосуреттерін түсірді, олар фильмді көрсеткен кезде дыбыс толқынына айналдырылды. Фенофильм жүйесі, синхронды дыбысты тікелей фильмге түсіретін, водевиль актілерін, музыкалық нөмірлерді, саяси баяндамаларды және опера әншілерін жазу үшін пайдаланылды. Phonofilm сапасы бастапқыда нашар болды және кейінгі жылдары біршама жақсартылғанмен, ол ешқашан Витафон сияқты диск жүйелеріндегі дыбыстың сенімділігіне, немесе RCA Photophone немесе Fox Movietone сияқты фильм жүйелеріндегі дыбысқа сәйкес келмеді. Де Форест фильмдері негізінен ірі студияларды фонофильмге қызықтыру үшін демонстрация ретінде жасалған қысқа фильмдер болды. Бұл фильмдер ойын-сауық тарихшылары үшін ерекше құнды, өйткені олар белгілі және аз танымал американдық вадевилл және британдық музыкалық зал актілерінің әртүрлі жазбаларын қамтиды, әйтпесе олар ұмытылмас еді.
Phonofilm is an optical sound on film system developed by inventors Lee de Forest and Theodore Case in the early 1920s. In 1919 and 1920, de Forest, inventor of the audion tube, filed his first patents on a sound on film process, DeForest Phonofilm, which recorded sound directly onto film as parallel lines. These parallel lines photographically recorded electrical waveforms from a microphone, which were translated back into sound waves when the movie was projected. The Phonofilm system, which recorded synchronized sound directly onto film, was used to record vaudeville acts, musical numbers, political speeches, and opera singers. The quality of Phonofilm was poor at first and while it improved somewhat in later years, it was never able to match the fidelity of sound on disc systems such as Vitaphone, or later sound on film systems such as RCA Photophone or Fox Movietone. The films of de Forest were short films made primarily as demonstrations to try to interest major studios in Phonofilm. These films are particularly valuable to entertainment historians, as they include recordings of a wide variety of both well known and less famous American vaudeville and British music hall acts which would otherwise have been forgotten.
Даму
1922 жылдың қарашасында де Форест Нью-Йорктегі 314 East 48th Street-те студиясы бар De Forest Phonofilm Corporation компаниясын және 220 West 42nd Street-те Candler Building-те кеңсесін құрды. Де Форест өзінің өнертабысына Голливудтың ірі киностудияларының ешқайсысын қызықтыра алмады. Фильмге түсіру үшін де Форест стандартты қыздырғыш шамды қолданып, фильмге күшейткіш дыбысты түсіруге тырысты. Бұл лампалар тез күйіп кетеді, тіпті жұмыс істесе де, ешқашан анық жазба шығармайды. Де Форест өзінің естуге қиын дыбыстық жолдарын қайта шығару үшін фотоэлемент қолданды, ол дыбыстық жол дыбыс қақпасынан өткен кезде оған келетін өзгермелі жарыққа тез жауап бере алмады, нәтижесінде жеткіліксіз жазбадан шыққан дыбыстың толық емес қайта шығарылуы болды. 1921 жылы фильм жүйесінде жұмыс істейтін дыбыс жасай алмаған соң, де Форест Теодор Кейспен байланыс жасап, Case Research Lab өнертабысы - Талофид (талий оксисульфиді) жасушасын жазылған дыбысты қайта жаңғырту үшін пайдалану туралы сұрастырды. Кейс де Форестке осы үлкен жаңартуды ұсынды, кейіннен оған саундтректі жазу үшін басқа Case Research Lab жасалымы - AEO Light-ті ұсынды.
Голливуд басқа дыбыс жүйелерін таңдайды
Голливуд студиялары көбінесе фонофильмнен бас тартып, оның орнына дыбыстық фильмге арналған әртүрлі жүйелерді енгізді. 1924 жылы Western Electric дыбыс дискідегі дыбыс жүйесін, фильмді дыбыс бар фонографпен синхрондаған және олардың өздерінің оптикалық дыбыс жүйелерін дамыта бастады. Олар дыбыс үшін стандартты фильм жылдамдығы ретінде секундына 24 кадр (минутына 90 фут) деп шешті, өйткені олар баяу фильм жылдамдықтарының дыбысты жақсы қайталай алмайтынын тапты. Warner Bros. компаниясы бірінші болып дыбысты дискідегі жүйе Vitaphone-ды қолданды. Warner Bros. 1926 жылы 6 тамызда Джон Бэрримордың қатысуымен "Дон Хуан" көркем фильмін Витафонда тек музыка мен дыбыс эффекттерімен шығарды. 1927 жылы 6 қазанда Warner Bros. компаниясы Vitaphone-те Аль Джолсонмен бірге The Jazz Singer атты әнін шығарды. "Джаз әншісі" тек музыка мен дыбыс эффекттері үшін емес, сөйлеу сызықтары үшін синхрондалған дыбысты қолданған алғашқы көркем фильм болды, осылайша сөйлеу дәуірі басталды. Fox Movietone жүйесі алғаш рет 1927 жылы 21 қаңтарда Нью-Йорктегі Сэм Х. Харрис театрында көпшілікке көрсетілді. Кейін 1927 жылы Фокс F. W. Мурнаудың Sunrise фильмінің алғашқы дыбысын шығарды. 1928 жылы RCA Photophone кинопроцесінің дыбысын жаңадан құрылған RKO Radio Pictures студиясы мен Paramount Pictures қабылдады. Western Electric компаниясының ERPI бөлімшесі кинотеатрлардағы аппараттық жабдықтар нарығында үстемдік еткендіктен, дыбыс революциясы басталғанда, оның стандартты секундына 24 кадр жылдамдығы Fox және басқа студиялар дыбыс фильмдерін шығара бастаған кезде жалпыға бірдей қабылданды. Нәтижесінде Кейстің сынақтары мен де Форесттің алғашқы фонофильмдері секундына 21 кадр жылдамдықпен түсірілді, егер стандартты дыбыс проекторда орындалса, динамиктер мен әншілерге жоғары "гелий дауыстары" берілді. Конгресс кітапханасы мен басқа да кино архивтері кейбір алғашқы фонофильмдердің жаңа көшірмелерін басып шығарды, оларды мерзімді түрде кадрларды қайталап және саундтректерді стандартты проекторлармен және телекино жабдықтарымен үйлесімді ету үшін "ұзартып" өзгертті.
Төмендеу
Кейс пен де Форест арасында дау туындады, себебі де Форест Кейс пен Эрл И. Спонаблдің Case Research Lab-тегі жұмысына толықтай сене бастады. Кейс зерттеу зертханасы өзінің камерасын жасады. Бұл камераны Кейс пен Спонабл 1924 жылы 11 тамызда президент Кулиджді түсіру үшін пайдаланды, де Форест көрсеткен фильмдердің бірін жасап, ол "оның" өнертабыстарының өнімі деп мәлімдеді. Кейс сонымен қатар бағдарламаның тек "DeForest Case Patents" деп есептегеніне наразылығын білдірді, өйткені Phonofilm табысы Кейс пен оның Case Research Lab жұмысына негізделген. Де Форесттің дыбыстық фильмнің жұмыс істейтін жүйесін жасаудан гөрі өзінің атақ-даңқы мен танылуына көбірек көңіл бөлгенін көріп, де Форесттің Case Research Lab-тің Phonofilm-ті құрудағы үлесін азайтуға тырысуына байланысты, 1925 жылдың күзінде Кейс де Форестпен байланысын үзді. 1926 жылдың 23 шілдесінде Fox Film Corporation компаниясының Уильям Фокс Кейстің патенттерін сатып алып, де Форестің оларға қол жеткізуін тоқтатты. Кейстің өнертабыстарына қол жеткізе алмай, де Форестке толық емес дыбыстық фильмдер жүйесі қалды. Ол процессті пайдаланудан бас тартты, кем дегенде АҚШ-та (осыдан төмендегі Ұлыбритания бөлімін қараңыз). Де Форест Кейске қарсы сот ісін жүргізуден кейін қаржылық қиындықтарға тап болды және үнді кинотеатрға арзандатуға тырысқан екінші кинотеатрларға үнді жабдықтарды сатуды бастады. 1926 жылы қыркүйекте оның компаниясы банкротқа ұшырады. Флейшерлер Song Car Tune фильмдерін Phonofilm-те шығаруды тоқтатты. Дегенмен, 1927 жылдың маусым айында продюсер Пэт Пауэрс де Форест компаниясын сатып алу туралы сәтсіз ұсыныс жасады. Осыдан кейін Пауэрс бұрынғы DeForest технигі Уильям Гартиді Phonofilm жүйесінің клондалған нұсқасын шығару үшін жалдады, ол Пауэрс Cinephone болды.
Ұлыбританиядағы фонофильмдер
1925 жылдың шілдесінде Уильям Дж. Эллиотт режиссерлік жасаған "The Gentleman" комедиялық қысқаметражды фильмі Англияда алғашқы болып кино өндірісі үшін қолданылған фонофильмді пайдаланып түсірілді. 1926 жылы Ұлыбританиядағы кинотеатр желісінің иесі М. Б. Шлезингер Phonofilm-тің Ұлыбританиядағы құқықтарын сатып алды. Шлезингер 1926 жылдың қыркүйегінен 1929 жылдың мамырына дейін британдық музыкалық залдың Мари Ллойд-младший және Билли Мерсон сияқты орындаушыларының қысқа фильмдерін түсірді, сонымен қатар Сибил Торндайк және Брансби Уильямс сияқты танымал сахна актерлері Шекспир, Шоу және Диккенстің шығармаларының үзінділерін орындады. 1926 жылдың 4 қазанында Phonofilm өзінің Ұлыбританияда премьерасын Лондонның Империя кинотеатрында ұсынылған қысқа фильмдер бағдарламасымен өткізді, оның ішінде Сидни Бернштейннің Phonofilm-ті Ұлыбританияға қарсы алған қысқа фильмдері бар. Британдық кино институтының веб-сайтына сәйкес, De Forest Phonofilm-тің Ұлыбританиядағы бөлімшесін 1928 жылы тамызда British Talking Pictures және оның 1928 жылы қыркүйекте құрылған British Sound Film Productions еншілес компаниясы сатып алды; British Talking Pictures De Forest-тің негізгі активтерін, соның ішінде патенттер мен театр аудио жабдықтарының дизайнын сатып алды деп есептеледі. 1929 жылдың наурыз айында Эдгар Уоллес романының бір бөлігіне негізделген "The Clue of the New Pin" көркем фильмі "The Crimson Circle" -мен бірге көрсетілді, бұл фильм де Уоллес романының негізінде жасалған Ұлыбританияның неміс бірлесіп түсірген фильмі еді. Crimson Phonofilm-те түсірілді, ал Pin британдық Phototone-те түсірілді, бұл 12 дюймдік фонограф жазбаларын қолданып, фильммен синхрондалған дыбыс дискісі. Алайда, Phonofilm және British Phototone британдық бөлімдері көп ұзамай жабылып қалды. Ұлыбританияда Phonofilm-те жасалған соңғы фильмдер 1929 жылдың басында жарық көрді, себебі Vitaphone-дің бәсекелестігі және Fox Movietone және RCA Photophone сияқты кино жүйелерінде дыбыс. 1929 жылы маусымда RCA Photophone компаниясында түсірілген Альфред Хичкоктың Blackmail дыбысты көркем фильмі жарыққа шыққанда, Ұлыбританиядағы Phonofilm тағдырын бекітті.
Австралиядағы фонофильмдер
1925 жылы маусымда Phonofilm өзінің алғашқы австралиялық кеңсесін 129 Батерст көшесінде ашты. 1925 жылы 6 шілдеде Австралиядағы Phonofilms-тің алғашқы бағдарламасы Сиднейдегі Пикадилли театрында көрсетілді. 1925 жылдың қараша және желтоқсан айларында Принс Эдвард театрында да бағдарлама көрсетілді. 1927 жылы 6 сәуірде Сауда министрі Герберт Праттен Сиднейдегі Рашкатерс-Бэйдегі Фонафильм студиясының ашылуын атап өту үшін ДеФорест фильмінде пайда болды. 1927 жылы 12 мамырда Сиднейдегі Лицей театрында Йорк герцогы мен голландиялық герцогиняның Ферм-Коувке келген фонофильмі көрсетілді. Phonofilm 1927 жылдың қазанында Австралиядағы барлық операцияларын тоқтатты және 1928 жылдың қазанында Австралиялық компанияға қалған студиялық нысандарын сатып жіберді.
Испаниядағы фонофильмдер
1928 жылы испан продюсері Фелисиано Мануэль Виторес "Фонофильм" фильмінің испандық құқықтарын ДеФоресттен сатып алып, оны "Фонофильм" деп атады. Ол осы процесте төрт фильм түсірді, Cuando fui león (1928), En confesionario (1928), Va usted en punto con el banco (1928) және El misterio de la Puerta del Sol (1929). Алғашқы үшеуі - испан комедияшысының Рампердің қатысуымен Мануэль Марин режиссерлік еткен қысқа фильмдер, ал соңғысы - Испанияда түсірілген алғашқы дыбысты көркем фильм. Фильм 2005 жылы Divina Home Video компаниясы Испанияда түсірген, бірнеше жыл бойы жоғалған фильм деп саналған.
Латын Америкасындағы фонофильмдер
Конгресс кітапханасындағы Морис Зуари жинағында Фенофильмде түсірілген шамамен 45 фильм бар. Фенофильм тарихы туралы Зуари шығарған DVD-де Фенофильмнің "Латын Америкасы бөлімшесі" опера әншілерінің Люция ди Ламмермурдан Секстетті орындаған қысқа фильмін түсіргені айтылады. Phonofilm компаниясының осы бөлімшесі туралы қосымша ақпарат жоқ. 1926 жылы ДеФорест Кубаның ұлттық әнұранын және "Шат жесір" кітабынан үзінділерді қамтитын Куба дыбыс деректі фильмі деп аталатын қысқа фильм шығарды. Алайда бұл фильм туралы немесе Кубада басқа фонофильмдер түсірілгені туралы аз мәлімет бар.
Фенофильмнің мұрасы
Фенофильмдер процесінде 200-ден астам қысқа фильмдер түсірілді, олардың көпшілігі Конгресс кітапханасының (45 атау) және Британдық кино институтының (98 атау) жинақтарында сақталған. 1976 жылы Австралиядағы бір багажникте бес фонофильм табылды, ал бұл фильмдерді Австралияның Ұлттық кино және дыбыс мұрағаты қалпына келтірді.