Кіріспе

Адамдағы ақуызды кодтайтын ген Acyl CoA дегидрогеназа, C 2 - C 3 қысқа тізбекті фермент, адамда ACADS генінде кодталады. Бұл ген тетрамерлі митохондриялық флавопротеинді кодтайды, ол ацил- CoA дегидрогеназалар тұқымдасына жатады. Бұл фермент митохондриялық май қышқылдарының бета- тотығу жолының бастапқы сатысын катализдейді. ACADS генінің қысқа тізбекті ацил коферментінің А дегидрогеназаның жетіспеушілігімен байланысы бар. Кодталған белоктың 412 амин қышқылы бар, ал оның мөлшері 44,3 кДа (адам) немесе 44,9 кДа (түйе).

Функция

SCAD ферменті май қышқылдарының бета- тотығу процесінің бірінші бөлігін флавофермент дегидрогенациясы арқылы май қышқылының C2 C3 транс қос байланысын қалыптастыру арқылы катализдейді. SCAD қысқа тізбекті май қышқылдарына тән, C2 және C3 ацил- CoA аралығында. Бета-окистенудің соңғы нәтижесі ацетил-КоА. SCAD-тың дұрыс бүлінбеуіне әкелетін ақаулар болған кезде реактивті оттегі түрлерінің (ROS) өндірісі артады; ROS-тың көбеюі митохондрияларды бөлінуге мәжбүрлейді, ал митохондриялық ретикулум дән тәрізді құрылымға ие болады.

Клиникалық маңызы

ACADS генінің мутациялары қысқа тізбекті ацил коферментінің А дегидрогеназа ақуызының (SCADD) жетіспеушілігімен байланысты; бұл сонымен қатар бутирил CoA дегидрогеназаның жетіспеушілігі деп аталады. Көптеген мутациялар белгілі бір популяцияларда анықталды және ақаулы геннің аллельдік және генотиптік жиілігін анықтау үшін ірі зерттеулер жүргізілді. Қысқа тізбекті ацил- CoA дегидрогеназа бета- окистену процесінде қатысатындықтан, бұл ферменттің жетіспеушілігі май қышқылдарының көбеюімен сипатталады. Бұл жетіспеушілік қан плазмасында бутирилкарнитин (С4) деңгейінің жоғарылауымен және зәрде этилмалоно қышқылының (ЭМА) жоғарылауымен сипатталады. Бұл кемшілікке ұшыраған адамдардың генотиптері мутацияның, варианттың немесе екеуінің бірігуінің нәтижесінде пайда болады. Ауру жұқтырған бір топтың ішінде үш топ анықталды: бір топтың өсуі сәл төмен, тамақтану қиындықтары және гипотония; басқа топтың ұстамалары болды; ақырында, бір топтың гипотониясы болды және ұстамалары жоқ. Басқа зерттеулер кейбір адамдарда бұл жетіспеушілік қалыпты жағдайда симптомсыз болуы мүмкін екенін көрсетті, ал физиологиялық стресс жағдайында, мысалы, ораза ұстағанда немесе науқастағанда, симптомдар пайда болады. Бұл жетіспеушілікті емдеу кейде белгісіз болуы мүмкін, өйткені ол кейде симптомсыз болуы мүмкін. Бұл ауруды емдеу басқа май қышқылдарының тотығу бұзылыстарын емдеуге ұқсас, биохимиялық және физиологиялық гомеостазды қалпына келтіруге тырысу арқылы анаболизмді ынталандыру және энергияның баламалы көздерін қамтамасыз ету арқылы. SCAD жетіспеушілігі аутосомалық рецессивті түрде мұраланады. Отбасының қауіпті мүшелеріне тасымалдаушыларды тексеруді жүргізу мүмкін, сондай-ақ, бала туғанда тексеруді де жүргізу мүмкін. Геномдық кең ассоциация зерттеуінде (GWAS) ACADS- тегі бір нуклеотидтік полиморфизм оральдық глюкозаға төзімділік тестісі (OGTT) көрсеткен инсулинді босатудың азаюымен байланысты.