Кіріспе

Циклин А ақуыздар отбасы циклиндер отбасының мүшесі, бұл клеткалық цикл арқылы прогрессияны реттеуде жұмыс істейтін ақуыздар тобы. Жасушаның бөлінуіне және көбеюіне әкелетін кезеңдер жасуша циклі деп аталады. Жасушаның сәтті бөлінуі мен көбеюі оның тіршілігі үшін маңызды болғандықтан, жасуша циклы арқылы тиімді және қатесіз прогресті қамтамасыз ету үшін бірнеше компоненттермен тығыз реттеледі. Мұндай реттеуші компоненттердің бірі циклин А болып табылады, ол екі түрлі жасуша циклының кезеңдерін реттеуде рөл атқарады.

Түрлері

Циклин А алғаш рет 1983 жылы теңіз қайыңдарының эмбриондарында анықталған. Алғашқы ашылғаннан бері циклин А гомологтары көптеген эукариоттарда, соның ішінде Drosophila, Xenopus, тышқандарда және адамдарда анықталды, бірақ ашытқы сияқты төменгі эукариоттарда табылмады. Белсенді эмбрионалды және соматикалық түрінде кездеседі. Дрософилада бір циклин А генінің анықталғаны анықталды, ал Ксенопуста, тышқанда және адамда циклин А-ның екі түрлі түрі бар: А1, эмбриональды спецификалық форма және А2, соматикалық форма. Циклин А1 көбінесе мейоз кезінде және эмбриогенездің ерте кезеңінде экспрессияланады. Циклин А2 бөлінген соматикалық жасушаларда экспрессияланады. Осылайша CDK серіктесінің ферменттік белсенділігін белсендіреді. Циклин А - жасуша циклының бірнеше сатысын реттейтін жалғыз циклин. Циклин А S фазасында екінші функция атқарады. Циклин А ДНК синтезін бастаумен қатар, қосымша репликациялық кешендердің құралуын болдырмау арқылы ДНК- ні бір клеткалық циклде бір рет қайталануын қамтамасыз етеді. Бұл циклин А/ CDK2 кешенінің CDC6 сияқты белгілі бір ДНК репликациялық механизм компоненттерін фосфорилирлеуі арқылы болады деп есептеледі. Белсенділенген p53 p21 гендерін іске қосады. P21 - циклин А CDK2/1 және циклин D/ CDK4 сияқты бірнеше циклин/ CDK кешендеріне байланатын және CDK- лардың киназа белсенділігін бұғаттайтын CDK ингибиторы. Белсенділенген p21 циклин D/ CDK4- ті байлап, оны pRb- ті фосфорилдеуге қабілетсіз етеді. PRb гипофосфорилирленген болып қалады және E2F- ке байланады. E2F циклин А сияқты жасуша циклының прогрессиясына қатысы бар циклиндердің транскрипциясын белсендіре алмайды және жасуша циклы G1 - де тоқтатылады. Жасуша циклының тоқтауы жасушаның бөлінуінен бұрын және зақымдалған ДНК-ны қыз жасушаларға беруінен бұрын ДНК-ның зақымдалуын қалпына келтіруге мүмкіндік береді.