Кіріспе

Циклиндер тұқымдасының мүшесі Циклин Е циклиндер тұқымдасының мүшесі. Циклин Е клеткалық циклдің G1 фазасынан S фазасына өту үшін қажет G1 фазасы Cdk2- мен байланысады, бұл ДНК- нің қайталануын бастауды анықтайды. Циклин E/ CDK2 кешені p27Kip1 (циклин D ингибиторы) фосфорилендіреді, оны ыдырау үшін белгілейді, осылайша циклин А экспрессиясын ынталандырады, бұл S фазасына өтуді қамтамасыз етеді.

Циклин Е функциялары

Циклиннің барлық мүшелері сияқты, циклин Е циклинге тәуелді киназалармен кешенді түзеді. Әсіресе, Циклин Е CDK2- мен байланысады. Циклин E/ CDK2 көптеген төменгі сатыдағы белоктарды фосфорилирлеу арқылы көптеген жасушалық процестерді реттейді. Циклин E/ CDK2 G1 фазасында және G1 S фазасына ауысуда маңызды рөл атқарады. Циклин E/ CDK2 ретинобластома протеинін (Rb) фосфорилендіріп, G1 прогрессиясын ынталандырады. Гиперфосфорилирленген Rb енді E2F транскрипциялық факторымен әрекеттеспейді, сондықтан оны S фазасына G1 фазасына дейін клеткаларды жетелейтін гендердің экспрессиясын ынталандыру үшін босатады. Циклин Е/ CDK2 сонымен қатар G1 және S фазалары кезінде р27 және р21 фосфорилирлейді. Smad3, жасуша циклының прогрессиясын тежейтін TGF β жолының негізгі медиаторы, циклин E/ CDK2 фосфорилирлеуі мүмкін. Smad3 циклин E/ CDK2 фосфорилирлеуі оның транскрипциялық белсенділігін тежеп, сонда жасуша циклының прогрессиясын жеңілдетеді. CBP/p300 және E2F 5 циклин E/CDK2 субстраттары болып табылады. Бұл екі белоктың фосфорилирленуі жасуша циклының прогрессиясы кезінде транскрипциялық оқиғаларды ынталандырады. Циклин E/ CDK2 клеткалық циклдің прогрессиясы кезінде гистон генінің транскрипциясын ынталандыру үшін p220 ((NPAT) фосфорилирлеуі мүмкін. Жасушалық циклдің прогрессиясындағы қызметінен басқа циклин E/ CDK2 центросомалық циклда да рөл атқарады. Бұл функция нуклеофосминді фосфорилирлеу (NPM) арқылы орындалады. Содан кейін NPM дубликацияланбаған центросомаға байланудан босатылады, осылайша дубликацияны іске асырады. CP110 - циклин E/ CDK2 субстраттарының тағы бірі, ол центриолдық дупликация мен центросомалық бөлінуді қамтиды. Циклин Е/ CDK2 сонымен қатар FOXO1- ді фосфорилирлеу арқылы ДНК зақымдануына апоптотикалық жауапты реттейді.

Циклин Е және қатерлі ісік

Циклин Е- нің экспрессиясы ұлпаның пайда болуына әсер етеді. Ол әртүрлі қатерлі ісіктердің, соның ішінде сүт, көк ішек, көк шұлық, тері және өкпе қатерлі ісіктерінің пайда болуына әсер етеді. Циклин E1 ДНК көшірмелерінің көбеюі ми қатерлі ісігіне қатысы бар. Сонымен қатар циклин Е белсенділігінің бұзылуы жасушалар желісінің ерекше аномалияларына, мысалы жасушалардың көбеюіне, апоптозға немесе қартаюға байланысты жетілуінің бұзылуына әкеледі. Бірнеше механизм циклин Е-нің реттемеден тыс экспрессиясына әкеледі. Көп жағдайда генді күшейту артық экспрессияға әкеледі. Протеозомалардың дефектілі деградациясы - бұл тағы бір механизм. Бірнеше қатерлі ісік жасушаларында FBXW7 функциясының жоғалуының мутациялары табылды. FBXW7 циклин E- ні убиквитинациялау үшін нысанаға алатын F қорапшалы ақуыздарды кодтайды. Циклин Е- нің артық экспрессиялары G1 қысқаруына, жасушалардың көлемінің азаюына немесе пролиферация үшін қажетті сарысудың жоғалуына әкелуі мүмкін. Циклин Е- нің реттеуінің бұзылуы сүт безі қатерлі ісігінің 18 - 22% - ында байқалады. Циклин Е - бұл сүт безі қатерлі ісігінің прогностикалық маркері, оның өзгерген экспрессиясы ісіктің сатысы мен дәрежесінің өсуімен көбейеді. Молекулалық салмағы төмен циклин E изоформаларының емшек қатерлі ісігі үшін патогенетикалық және прогностикалық маңызы зор екені дәлелденді. Бұл изоформалар CKIs- ге төзімді, CDK2- мен тиімді байланысады және жасуша циклының прогрессиясын тиімдірек ынталандырады. Олар түйіндік теріс сүт қатерлі ісігінің бастапқы сатысының болжамын анықтайтын таңғажайып белгі болып табылады. Жақында жүргізілген зерттеулер циклин Е- нің артық экспрессиясы HER2+ сүт безі қатерлі ісігі бар пациенттерде трастузумабқа қарсы тұрудың механизмі болып табылатынын көрсетті. Осылайша, трастузумаб пен CDK2 ингибиторларын бір мезгілде қолдану тиімді стратегия болуы мүмкін. Циклин Е- нің артық экспрессиясы асқазан- ішек жолдарының әртүрлі жерлеріндегі карциномалардың пайда болуына әсер етеді. Осы карциномалардың ішінде циклин Е асқазан мен жоғарғы ішектің қатерлі ісігінде маңызды болып көрінеді. Циклин Е- нің артық экспрессиясы асқазан аденомалары мен аденокарциномаларының 50- 60% - ында байқалды. ~ 10% колоректальды карциномаларда циклин E генінің амплификациясы, кейде CDK2 генінің амплификациясымен бірге кездеседі. Циклин Е сонымен қатар өкпе қатерлі ісігінің прогностикалық маркері болып табылады. Циклин Е экспрессиясының артуы мен өкпе қатерлі ісігінің болжамы арасында маңызды байланыс бар. Циклин Е экспрессиясының жоғарылауы нашар болжамды жағдаймен байланысты деп есептеледі.