Кіріспе
Тұрмыстық қалдықтарды жинау қызметі Кербсайд жинауы немесе кербсайд жинауы - тұрмыстық қалдықтарды және қайта өңдеуге болатын заттарды жинау және жою бойынша тұрмыстық шаруашылықтарға, әдетте, қалалық және қала маңындағы аймақтарда көрсетілетін қызмет. Бұл жұмысты әдетте арнайы жасалған көліктермен жергілікті әкімдіктер қабылдайтын немесе оларға сәйкес келетін контейнерлерге үй қалдықтарын жинап, жағажайға қояды.
Kerbside collection or curbside collection is a service provided to households, typically in urban and suburban areas, of collecting and disposing of household waste and recyclables. It is usually accomplished by personnel using specially built vehicles to pick up household waste in containers that are acceptable to, or prescribed by, the municipality and are placed on the kerb.
Тарих
ХХ ғасырдан бұрын үй шаруашылығының қалдықтары салыстырмалы түрде аз болатын. Үй ішіндегі қалдықтар көбінесе ашық терезеден лақтырылып, бақшаға көмілген немесе аулаға тасталған (көбірек қалалық археологиядан қараңыз). Адамдардың шоғырлануы тығыз болған кезде, қалдықтарды жинаушылар, түнгі адамдар немесе гонг фермерлері деп аталатын, түнгі топырақты бөшке шкафтарынан жинап, өз міндеттерін тек түнде орындады (осыдан кейін атау). Осы уақытта қалалар өскен сайын қоқысты жою мәселесі көтерілді. Көбінесе қоқыс қала сыртындағы пайдаға болмайтын жерлерге, мысалы, сулы-сазды жерлерге тасталатын. Мысалы, Лондон қаласын алайық. Рим дәуірінен бері қаладағы қоқыстарды Темаса өзенінің жағасында Лондон қабырғасының сыртына тастаған. Тағы бір мысал - 1830-шы жылдардағы Манхэттен, онда мыңдаған шошқаларға көшеде жүруге және қоқыс жеуге рұқсат етілді. Шағын өнеркәсіп "құс балалары" ретінде дамыды, олар шошқа азығына сатудан бас тартқан асханаларды жинады, ал сақина мен сүйекті адам сүйектермен (жапсырма үшін пайдаланылатын) және сақиналармен (ағаш массасын жасаудың өнертабысына дейін қағаз өндіру үшін маңызды) тауарлармен сауда жасады. Кейін, XIX ғасырдың соңында, өнеркәсіпте шошқаларға қоқыс жем етілді. Санитациялық инженерия 19-ғасырдың ортасында қолға алынып, адам қалдықтары үйден құбырлармен жеткізілген кезде, гонг фермерін қалалық қоқыс жинаушы алмастырды, өйткені үй қоқысының саны өсіп келе жатқан, оның ішінде көмірден ұшқан күл, үйді жылыту үшін жанған. Парижде, парда мен сүйекті адам қалалық қоқыс қоқысшысымен бірге жұмыс істеді, бірақ еріксіз: 1884 жылы Евгений Пубель тұңғыш рет кербендегі жинақтау және қайта өңдеу жүйесін енгізді, тұрғындардан қалдықтарды тез бүлінетін заттарға, қағаз бен матаға, ыдыс-аяқ пен қабыршаққа бөлуді талап етті. Сонымен қатар ол жеке меншік коллекторлар мен қалалық жұмысшылар арасында ынтымақтастық орнату ережелерін бекітті және қоқыс контейнерлерінің стандартты өлшемдерін жасады: оның есімі Францияда қазір қоқыс контейнерінің синонимі болып табылады. Пуббельдің тұсында Парижде жиналған азық-түлік қалдықтары мен басқа да органикалық заттар жақын маңдағы Сент-Оуэнге жеткізіліп, компостқа салынады. Бұл жағдай 20-ғасырдың басында, қалдықтар ағынын ластайтын пластик заттар пайда болған кезде де жалғасты. 19-ғасырдың аяғынан 20-ғасырдың ортасына дейін, тұтыну және бір рет пайдаланылатын өнімдердің өсуіне сәйкес, муниципалитеттер демпингке қарсы жарлықтар шығара бастады және жағажайда жинауды енгізді. Тұрғындар әр түрлі қоқыс контейнерлерін пайдаланып, жағажайда жинауға мүмкіндік берді, бірақ негізгі түрі Пуббельдің металл қоқыс контейнерінің өзгеруі болды. 1960 жылдардың аяғында ғана Glad компаниясы жасыл қоқыс жәшігін енгізді. Кейінгі уақытта қалдықтарды басқару әдістері пайда болғандықтан, қалдықтар ағынын дұрыс бағыттауға мүмкіндік беретін контейнерлер түрлерінің қатары пайда болды. Мұндай контейнерлерге көгілдір қораптар, жасыл жәшіктер және дөңгелекті жәшіктер немесе қоқыс контейнерлері жатады. Уақыт өте келе қалдықтарды жинау машиналары қолмен итергізілетін құлаққап арбасынан немесе ағылшынша шаң арбасынан, бұл көліктер әлі күнге дейін аталған атаумен, ірі тығыздағыш жүк көліктеріне дейін біртіндеп ұлғайды.
Австрия
Австрияда көшеде жинауға барлық жерде болады. Қызметті қала әкімдігі жүзеге асырады. Қайта өңдеуге жарамсыз қалдықтар үшін алым қолданылады, ал қайта өңдеуге жарамды қалдықтар тегін жиналады, оларды негізінен қапталған тауарларды сатушы компаниялар міндетті алым арқылы қаржыландырады. Жалпы қалдықтар үшін әртүрлі контейнерлер қолданылады (қара), қағаз (қызыл), пластик (сары), органикалық қалдықтар (жасыл немесе қоңыр), металл (көк) және шыны (ашық шыны үшін ақ, түсті шыны үшін жасыл). Кейбір ауылдарда контейнерлер орнына боялған пластикалық қаптар қолданылады. Көптеген жерлерде қаңтар айының басында Рождество ағаштарын жинау қызметі көрсетіледі.
Канада
Калгари, Альберта "Curbside" қайта өңдеуді қабылдады және көк контейнерлерді қолданады. "Көк арба" бағдарламасы барлық түрдегі қайта өңдеуге жарамды материалдарды, соның ішінде пластмассаны да қабылдайды. Ол апта сайын айына 8 доллар төленеді. Бұл бағдарлама міндетті. 1981 жылы Resource Integration Systems (RIS) компаниясы Laidlaw International компаниясымен бірлесіп, Онтарионың Китченер қаласында 1500 үйде бірінші көк қорапты қайта өңдеу жүйесін сынақтан өткізді. Жобаның сәттілігіне байланысты Китченер қаласы 1984 жылы бүкіл қала бойынша қайта өңдеу жүйесі үшін мемлекеттік конкурсқа келісім-шарт жасады. Лайдлоу конкурста жеңіп, көк қорапты қайта өңдеу жүйесін жалғастырды. Бүгінде әлемнің жүздеген қалаларында көк қорап жүйесі немесе оған ұқсас нұсқалар қолданылады. Канаданың көптеген муниципалитеттері "жасыл контейнерлерді" тротуарда қайта өңдеу үшін қолданады. Монктон сияқты басқалары ылғал/құрғақ қалдықтарды бөлу және қалпына келтіру бағдарламаларын қолданады.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияда жалпы қалдықтарды және кәдеге жаратуды, сондай-ақ кейбір жерлерде органикалық қалдықтарды жинайтын жерді жергілікті қала немесе аудан кеңесі немесе жеке мердігерлер басқарады. Осыған байланысты, жергілікті атқарушы органдар мен компаниялар арасында салық жинаудың әдістері мен әдістері әртүрлі. Жинақтаудың кейбір мысалдары: Окленд қаласы: 240 литрлік екі дөңгелекті контейнерлер жеткізіледі: жалпы қалдықтар үшін қызыл қақпақты контейнер, апта сайын жиналады, ал қайта өңдеуге арналған көк қақпақты контейнер, екі апта сайын жиналады. Крайстчерч қалалық кеңесі: үш дөңгелекті контейнерлер жеткізіледі: жалпы қоқыс үшін 140 литрлік қызыл қақпақты контейнер, қайта өңдеуге арналған 240 литрлік сары қақпақты контейнер және органикалық қалдықтар үшін 80 литрлік жасыл қақпақты контейнер. Органикалық қалдықтар контейнерлері апта сайын, ал қайта өңдеуге жарамды және жалпы қалдықтар контейнерлері апта сайын жиналады. Гамильтон және Хатт қалалық кеңестері: 45 литрлік контейнер - қайта өңдеуге арналған заттар, апта сайын жиналады. Жалпы қалдықтар апта сайын пайдаланушы төлейтін ресми кеңес торталарын пайдалана отырып жиналады. Дунедин қалалық кеңесі, Палмерстон Солтүстік қалалық кеңесі және Веллингтон қалалық кеңесі: Екі контейнер беріледі: шыны үшін 45 литрлік немесе 70 литрлік контейнер және шыны емес қайта өңдеуге арналған 80 литрлік немесе 240 литрлік дөңгелек контейнер. Бұл екі контейнер кезекпен апта сайын жиналады. Жалпы қалдықтар апта сайын пайдаланушы төлейтін ресми кеңес торталарын пайдалана отырып жиналады. Родни аудандық кеңесі: 45 литрлік контейнер - қайта өңдеуге арналған заттар, апта сайын жиналады. Жалпы қалдықтарды жинау бойынша кеңес жоқ, барлық жалпы қалдықтарды жинауды тәуелсіз компаниялар жүргізеді. Таупо аудандық кеңесі: 45 литрлік контейнер - қайта өңдеуге арналған заттар, апта сайын жиналады. Жалпы қалдықтар апта сайын пайдаланушы төлейтін қызыл түсті белгілер жүйесі арқылы жиналады. Бір қызыл түсті белгі 60 литрлік қоқыс қапшығына немесе жарты қызыл түсті желімше екі супермаркет қапшығына бір-біріне байланған. Жоғарғы Хатт қалалық кеңесі: Қайта өңдеу материалдары пластик қаптарға салынып, бірінші аптада қағаз бен картон, екінші аптада пластик, металл және шыны жиналады. Жалпы қалдықтар апта сайын пайдаланушы төлейтін ресми кеңес торталарын пайдалана отырып жиналады. Уайтакер қалалық кеңесі: Қайта өңдеуге арналған 140 литрлік қоқыс контейнері екі апта сайын жиналады. Жалпы қалдықтар апта сайын пайдаланушы төлейтін ресми кеңес торталарын пайдалана отырып жиналады. 1996 жылы Жаңа Зеландияның Окленд, Уайтакер, Норт-Шор және Лоуэр-Хатт қалаларында жол жиегінде қайта өңдеу контейнерлері болды. Жаңа Плимут, Вангуи және Верхний Хатт қалаларында қайта өңдеуге жарамды материалдарды жинап, оларды арнайы қаптарға салып отырды. 2007 жылға қарай жаңа зеландиялықтардың 73% -ы жағажайдағы қайта өңдеуге қол жеткізді. Органикалық қалдықтарды жол жиегінде жинауды Маккензи және Тимару аудандық кеңестері жүзеге асырады. Крайстчерч қалалық кеңесі бұл жүйені өздерінің көше жиындарына енгізеді. Басқа кеңестер сынақ жүргізуде. Елде қолданылатын схемалардың айырмашылығы, мысалы, қоқыс контейнерлерінің түсі, қайта өңдеу дөңгелекті қоқыс контейнерлерінен, түсті пластикалық қораптардан немесе пластикалық қаптардан жиналады ма, сондай-ақ қоқыс контейнерлері, қораптар мен қаптар жолдар мен тротуарларды бұзады деген факт, сондай-ақ қажетті қосымша жинау көліктері мен қалдықтарды жинау қызметі жол тығынысына ықпал етіп, көмірқышқыл газы шығарындыларын шығарады деген сын айтылды. Кейбіреулер түрлі-түсті айырмашылықтарды түсінбеушілікке ұшыратады, ал кейбіреулер ұлттық схеманы қалайды. Үлгі ретінде Үлкен Манчестердегі екі көршілес кеңесті салыстыруға болады: Бьюри кеңесі және Салфорд қалалық кеңесі. Бьюри банкалар, пластик және шыны үшін көк түсті, қағаз және картон үшін жасыл түсті, ал бақша қалдықтары үшін қоңыр түсті қолданады. Солфорд қағаз бен карточка үшін көк түсті, банкалар, пластик және шыны үшін қоңыр түсті, ал бақша қалдықтары үшін қызғылт түсті қолданады. Көптеген кеңестер жалпы қалдықтар үшін сұр немесе қара контейнерлерді қолданады, Ливерпуль сияқты бірнеше ерекшеліктермен, жалпы қалдықтар үшін қызғылт түсті контейнерді қолданады, бұл түсті басқа кеңестер қолданбайды. Ұлыбританияда тағы бір даулы мәселе - қалдықтарды жинау жиілігі. Көптеген қалалар қаржы үнемдеу үш...
Auckland Council: Two 240 litre wheelie bins are supplied: a red lidded bin for general refuse, collected weekly, and a blue lidded bin for recyclables, collected fortnightly. Christchurch City Council: Three wheelie bins are supplied: a 140 litre red lidded bin for general refuse, a 240 litre yellow lidded bin for recyclables, and an 80 litre green lidded bin for organic waste. The organic waste bins are collected weekly, while the recyclables and general refuse bins are collected on alternating weeks. Hamilton City Council and Hutt City Council: A 45 litre bin is supplies for recyclables, collected weekly. General refuse is collected weekly using user pays official council bags. Dunedin City Council, Palmerston North City Council and Wellington City Council: Two bins are supplied: a 45 litre or 70 litre bin for glass, and an 80 litre or 240 litre wheelie bin for non glass recyclables. These two bins are collected on alternating weeks. General refuse is collected weekly using user pays official council bags. Rodney District Council: A 45 litre bin is supplies for recyclables, collected weekly. There is no council collection of general waste, and all general waste collection is carried out by independent companies. Taupō District Council: A 45 litre bin is supplies for recyclables, collected weekly. General refuse is collected weekly using user pays system of orange tags one orange tag is to be placed on a standard rubbish bag up to 60 litres capacity, or half an orange sticker can be placed on two supermarket bags tied together. Upper Hutt City Council: Recycling is to be placed in plastic bags, with paper and cardboard collected in the first week, and plastic, metal and glass in the second week. General refuse is collected weekly using user pays official council bags. Waitakere City Council: A 140 litre wheelie bin is provided for recyclables, collected fortnightly. General refuse is collected weekly using user pays official council bags. By 1996 the New Zealand cities of Auckland, Waitakere, North Shore and Lower Hutt had kerbside recycling bins available. In New Plymouth, Wanganui and Upper Hutt recyclable material was collected if placed in suitable bags. By 2007 73% of New Zealanders had access to kerbside recycling. Kerbside collection of organic waste is carried out by the Mackenzie District Council and the Timaru District Council. Christchurch City Council is introducing the system to their kerbside collection. Other councils are carrying out trials. There has been criticism in the difference of schemes used in the country such as the colour of bins, whether the recycling is collected from wheelie bins, coloured plastic boxes or plastic bags, and also the fact that the bins, boxes and bags obstruct the roads and pavements, and how the additional collection vehicles and waste collection services needed also contribute to traffic congestion and produce carbon dioxide emissions. Some find the colour differences confusing, and some people want a national scheme. A typical example is to compare two neighbouring councils in Greater Manchester; Bury Council and Salford City Council. Bury uses blue for cans, plastic and glass, green for paper and cardboard and brown for garden waste. Salford uses blue for paper and card, brown for cans, plastic and glass, and pink for garden waste. Most councils use grey or black bins for general waste, with a few exceptions such as Liverpool, which uses a purple bin for general waste, a colour that is used by no other council. Another controversial issue in the UK is the frequency of the waste collections. To save money, many councils are reducing the frequency of both general waste and recycling collections. This has caused problems from larger households, and has led to an increase of overflowing bins and fly tipping. For example, previously, Bury Council collected general waste once a week and recyclables fortnightly. This has now changed to fortnightly for general waste and monthly (every 4 weeks) collection of recyclables. A few councils are using "forced" recycling, by replacing the large, 240 litre general waste bin with a smaller 180 litre or 140 litre bin, and using the old 240 litre one for recyclables. This may be made worse by fortnightly collections of the "small" bin, and strict rules such as "No extra waste will be collected" and "Bin lids must be fully closed". Stockport Council is a notable user of this scheme. Their recycling rates have substantially increased as a result, but there are usually complaints from household residents. Trafford Council also use a similar scheme, but the small grey bin is emptied every week. In addition, the two named councils, and more, collect food waste together with garden waste, by sending out kitchen caddies and compostable bin liners. These prevent food waste (including meat and fish) from going to landfill or incineration, and to increase the council's recycling rate. The food and garden waste is usually collected weekly or fortnightly, and is taken to an in vessel composting facility or an anaerobic digestion plant, where the biodegradable waste is organically recycled into soil fertiliser to be used on local farms. In North West England, all the glass collected for recycling is used within the UK, around half of the plastics and cans are used in the UK; the rest is sent further afield to continental Europe or China to be made into new products, and paper and cardboard collected is sent to local paper mills to be reprocessed into newspapers, tissues and paper towels, cardboard and office paper. Once again, some of the paper will be sent further afield. Some councils only use three bins, i. e. general waste, food and garden waste and mixed recyclables. This means that a single stream recycling system is used, so plastics, cans and glass go into the same bin as paper and cardboard. Although this is much easier for the residents, there is more sorting required, and the paper quality is sometimes of a low grade due to food waste or liquid contamination or shards of glass in the paper, and so this scheme has been criticised. Also, most councils require residents to remove all plastic caps and lids from plastic bottles, and thoroughly rinse them out to avoid unpleasant smells or liquid contamination. This is because the caps and lids are made from a different type of plastic (PP) from the bottle (PET/HDPE); if the bottles are squashed down and folded over like toothpaste tubes and caps are screwed back on, the size and volume of bottles is greatly reduced, so that more bottles can be contained inside the recycling bins. In fact many bottlers, especially bottled water companies, have now designed their bottles to be collapsible; though this message has not been effectively disseminated to the consumer. A collapsible bottle takes between 25% and 33% of the space a non collapsed bottle. Labels and neck rings can, however, be left on the bottles and they do not need to be removed. This also means that only plastic bottles can be recycled. Many councils are still trying to remind residents that plastic pots, tubs and trays (yoghurts, desserts and spreads), plastic carrier bags, crisp packets and cling film cannot be recycled via the kerbside economically. If too many incorrect, unsuitable or unsafe materials are put into the recycling bin, this means that the whole vehicle load of recycling will have to be rejected and sent directly to landfill or incineration at a high cost. Contamination is normally a problem if recyclables are collected from wheelie bins, as the bin collection workers can only look at the top; there may be a small amount of contamination 'hidden' at the bottom. Councils that use many bags and boxes (Edinburgh) suffer from less contamination but are complicated and the loose paper and cardboard, and plastic recycling bags are blown around by the wind, and paper can become wet due to rain or snow, or contaminated with food residue, dirt, oil or grease.
Баск елі
Гипускоа провинциясында бұл жүйе көптеген қалаларда, мысалы, Усурбил, Эрнан, Ойартсун, Анцуола, Легоррета, Ицасондо, Зальдибия, Аноэта, Алегия, Ирура, Зизуркиль, Астигаррага, Ордизия, Онати және Лезода қолданылады. Бұл қалаларда үлкен табысқа қол жеткізгендіктен, қалдықтардың 80% -дан астамы қайта өңделеді, Гипускоадағы 34 қала 2013 жылы осы жүйені құруды қарастырып жатыр, мысалы, Аррасате, Бергара, Аретсабалета, Эскориатса, Легаспи, Толоса немесе Пасая. "Атез ате" жүйесі - әр түрлі қоқыстарды үйдің сыртындағы атриумаға аптаның белгілі бір күні немесе күндері ілу. Мысалы, Ернан қаласында органикалық қоқыстарды үш күнде, пластик пен металл заттарды екі күнде, қағазды бір күнде және қалдықтарды бір күнде ілу керек. Бұл жүйе 2009 жылы Усурбил қаласында, дәл Зубиета маңында, осы қалада салынатын Гипускоа аймағының өрт сөндіру зауытына байланысты басталды. Үш жылдан кейін, өрт сөндіру орнын салуды аймақ үкіметі тоқтатты, бұл өрт сөндіру орнының ластану көзі және ғимараттың қымбаттауы екенін білдірді.