Кіріспе

Фреш Киллс қоқыс полигоны – АҚШ-тың Нью-Йорк қаласындағы Стейтен-Айленд ауданында орналасқан қоқыс полигоны. Атауы полигонның Стейтен аралының батысындағы Фреш-Киллз эстуариясының жағалауындағы орналасқан жерімен байланысты. 1948 жылы уақытша қоқыс тастау орны ретінде ашылған бұл полигон 1955 жылы әлемдегі ең ірі қоқыс полигонына айналды және 2001 жылы жабылғанға дейін солай болып қала берді. 1986 жылы, ең қарқынды жұмыс істеген кезінде, Фреш Киллс күніне тұрғын үй қалдықтарын қабылдады, бұл Нью-Йорк қаласының қалдықтарды басқару жүйесінде маңызды рөл атқарды. 1991 жылдан жабылуына дейін ол Нью-Йорк қаласының тұрғын үй қалдықтарын қабылдаған жалғыз полигон болды. Ол биіктігі әртүрлі болатын төрт үйіндіден тұрады және шамамен қатты қалдықтарды құрайды. Археолог Мартин Джонс оны «әлем тарихындағы ең үлкен адам жасаған құрылымдардың бірі» деп сипаттайды. 2008 жылдың қазан айында 30 жылдық, кезең-кезеңмен қайта құру жобасы аясында полигонның жаңару жұмыстары басталды. Қазір бұл полигон Фрешкиллс паркіне айналды.

Басталуы

Нью-Йорктегі қалалық өртеу орындары 1937 жылы 21 нысанмен ең жоғары қуаттылыққа жетті және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайта өңдеу және үнемдеу бағдарламалары жанғыш материалдарды пайдалану мен тастауды азайтқанда төмендеді. Нәтижесінде 1944 жылға қарай қаланың тоғыз өртеу орны жабылды және қалдықтарды өртеу көлемі күрт азайды. 1946 жылға қарай тек он өртеу орны жұмыс істеді, ал олардың қуаттылығы 1937 жылдан бері жартысына дейін кеміді. Бұл қаланың сегіз полигонына көбірек қатты қалдықтарды жеткізуді талап етті. Бруклиндегі және Бронкстегі екі полигонның әрқайсысына толуға бір және екі жыл ғана қалды. Тек Куинстегі Эджмере полигоны ғана ұзақ мерзімді перспективаға ие болды, сондықтан баламалы орын табу қажет болды. Бұл жоспарды Триборо көпірлері мен туннельдер басқармасының төрағасы Роберт Мозес қолдады. Ол бұл аймақты Стейтен аралының өнеркәсіптік базасы ретінде дамытуды қалаған, себебі ол Артур Килл арқылы Нью-Джерсидің ауыр өнеркәсібіне қарсы орналасқан. Мозес бұл жобаны аралдың дамуының кілті деп есептеді, сонымен қатар, парктік аймақтардың, тас жолдардың, өнеркәсіптің және тіпті әуежайдың құрылу мүмкіндігін көреді. Стейтен аралының тұрғындары мен олардың өкілдері бұл жоспарға қарсы болды. Ассамблея депутаты Эдмунд П. Радиган заң шығарушы органда бөліну туралы заң жобасын ұсынды. Кейіннен губернатор вето білдірген заң жобасы қабылданды, ол барлық қоқысты полигонға тастаудан бұрын өртеуді талап етті. Фреш-Киллсті үш жыл ғана пайдалану туралы әңгіме Холлға саяси жағынан беделін сақтап қалуға мүмкіндік беру үшін жасалған болуы мүмкін. 1946 жылғы ведомствоаралық есепте былай делінген: "[Фреш-Киллс] учаскесін дайындауға және сатып алуға жұмсалған айтарлықтай қаражатты ескере отырып, [осы шығындарды ақтау үшін] қала осы жерде бірнеше жыл бойы қоқысты тастауы керек". Алғашқы қадамдардың бірі – қоқыс тасымалдау кемелерінің өтуіне мүмкіндік беру үшін батпақты қазу болды. Полигон ашылуға азық қалғанда, қалалық жоспарлау комиссиясы полигонды кеңейту жобасын мақұлдады, ол 13 бөлімнен тұратын жобаны көздейді. 1950 жылы биіктігі арттырылды, ал 1955 жылға қарай Фреш-Киллс Нью-Йоркте жиналған тұрмыстық қоқысқа арналған негізгі полигон ретінде әлемдегі ең ірі полигонға айналды. Көп талқылардан кейін Нью-Йорк қаласы бұрынғы ластанудан келген зиян үшін 1 миллион доллар төлеуге және тазалау жұмыстарын жүргізуге міндеттелді. Джерси жағалауындағы кәсіпкерлерге белсенділік болмаған айларда жоғалған табыс үшін ешқандай өтемақы төленбеді.

Жабылу

Қоғамның күшті қысымы нәтижесінде 1996 жылы штаттық заң қабылданды, ол полигонның 2001 жылдың соңына дейін қатты тұрмыстық қалдықтарды қабылдауын тоқтатуды талап етті. 1997 жылға қарай, полигонның төрт үйіндісінің екеуі жабылып, қалың, су өткізбейтін қақпақпен жабылды. Полигон 2001 жылдың 22 наурызында соңғы қоқыс баржасын қабылдады. 1986-1987 жылдары ең жоғары жұмыс істеген кезеңінде Fresh Kills күніне өте көп мөлшерде қоқыс қабылдады. Егер полигон ашық қалғанда, оның биіктігі 500 футқа (152 метр) немесе одан да жоғары жетер еді деп есептелді. Осы биіктікте ол Тодт төбесінен де биік болар еді, бұл оны Мэн штатындағы Монт-Дезерт аралының оңтүстігіндегі Шығыс жағалаудағы ең биік нүктеге айналдырар еді. Стейтен-Айленд округінің президенті Гай Молинаридің жергілікті қысымымен және қала әкімі Руди Джулиани мен Нью-Йорк штатының губернаторы Джордж Патакидің қолдауымен,

11 қыркүйек шабуылдарынан кейін қолданылуы

2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Fresh Kills Ground Zero-дан келген қирандылардың шамамен үштен бір бөлігін сұрыптау үшін уақытша қайта ашылды. Осы кезеңде 1600-ден астам жеке зат табылды. Қирандылардың шамамен бір бөлігі осы жерге сұрыптау үшін жеткізілді. Мыңдаған детектив және криминалистикалық сарапшылар 1,7 миллион сағаттан астам уақыт бойы Fresh Kills полигонында шабуылдарда қаза тапқан адамдардың қалдықтарын табуға тырысты. Соңғы есеп бойынша 4257 адамның дене қалдықтары табылды, бірақ осы қалдықтардан тек 300 адамның ғана жеке басы анықталды. 2011 жылы ескерткіш салынды, ол сонымен қатар қирандылардың ішінде жеке басын анықтау мүмкін болмағандарды да құрметтейді. Қалған қалдықтар полигонның бір бөлігіне жерленді; бұл қирандыларда әлі де дене қалдықтарының фрагменттері болуы мүмкін.

Қайта дамыту

Фреш-Киллз алаңы қалпына келтірілген ылғалды жерлерге, демалыс орындарына және көгалдандырылған қоғамдық саябақтарға айналдырылды. Бұл 1890 жылдары Бронкстегі саябақтар тізбегінен бері Нью-Йорк қаласындағы саябақтардың ең маңызды кеңейтілуі болды. Жаңа саябақты «Джеймс Корнер Field Operations» дизайнерлік фирмасы жобалаған, бұл фирма Манхэттендегі High Line саябағын жобалауға да жауапты. 2005 жылдың қаңтар айында Стейтен-Айленд округінің әкімі Джеймс Молинаро бұрынғы қоқыс полигонынан шығатын үш жолды тұрақты қозғалысқа ашу жоспарларын жариялады, бұл жолдардың тығынын азайту мақсатында жасалған. Парктің құрылысы 2008 жылы басталды. Парктің үш кезеңді дамуы, соның ішінде 11 қыркүйекке арналған ескерткіш, 30 жылға созылуы күтілуде. 2008 жылдың мамыр айында қоршаған ортаға әсерін бағалау жөніндегі есеп жобасы жарияланды. Саут Парк бөлігіндегі дамудың бірінші кезеңіне арналған құрылыс жобалары 2011 жылдың ортасында аяқталды. Аяқталғаннан кейін , Фрешкиллс паркі Орталық парктен үш есе үлкен болады. Ол түрлі қоғамдық кеңістіктер мен көптеген іс-шараларға арналған нысандардан тұрады. Алаң табиғат жолдары, атпен саяхаттау, тау велосипедтері, қоғамдық шаралар, ашық ауада тамақтану, спорт алаңдары және каноэ/байдарка сияқты көптеген спорттық және бағдарламаларды қолдауға жеткілікті. Фрешхиллс паркінің бірінші бөлігі – Шмуль паркі 2012 жылы жұртшылыққа ашылды. Парк 2037 жылға дейін аяқталмаса да, Парктер департаменті 2010-2011 жылдары бұрынғы қоқыс полигонында екі жүзге жуық жануарлар түрін көргенін хабарлады. Олардың ішінде қызыл қанатты қарақұстар, американдық алтынқұйрықтар, қызыл құйрықты бүркіттер, американдық кестрельдер, оспрейлер, сақиналы фазандар, ағаш құландар, күріш бүркіттері және солтүстік кескіш тасбақалар бар.