Кіріспе

Лондондағы өнер мекемесі, Англия. Корольдік өнер академиясы (RA) – Англияның Лондон қаласындағы Пикадиллидегі Бурлингтон үйінде орналасқан өнер мекемесі. 1768 жылы құрылған бұл мекеме көрнекті суретшілер мен сәулетшілер басқаратын, тәуелсіз және жеке қаржыландырылатын ерекше ұйым болып табылады. Оның мақсаты – көрмелер, білім беру және талқылаулар арқылы бейнелеу өнерін дамыту, оны тамашалауға және бағалауға мүмкіндік беру.

Тарих

Корольдік өнер академиясының бастауы 1755 жылы өнер, өндіріс және сауданы қолдау қоғамының мүшелері, ең алдымен мүсінші Генри Чир, дербес өнер академиясын құруға жасаған әрекетінде жатыр. Осыған дейін көптеген суретшілер, Чир мен Уильям Хогарт сияқты, өнер, өндіріс және сауданы қолдау қоғамының мүшелері болған немесе Сент-Мартинс-Лейн академиясы сияқты шағын жеке өнер академияларында жұмыс істеген. Чирдің әрекеті сәтсіз аяқталғанымен, он жылдан кейін Корольдік өнер академиясын құру үшін пайдаланылған «Құжат» деп аталатын жарлық, 1755 жылы Чир жасаған нұсқаға өте ұқсас болды. Сент-Мартинс-Лейн академиясының табысы Ұлыбритания суретшілер қоғамы мен Суретшілердің еркін қоғамын құруға алып келді. Сэр Уильям Чемберс, британ үкіметінің сәулетшілер бөлімінің басшысы, король Георг III-ке деген ықпалын академияға корольдік демеушілік пен қаржылық қолдау алу үшін пайдаланды. Корольдік өнер академиясы 1768 жылдың 10 желтоқсанында король Георг III-нің жеке жарлығымен «өнер студенттерінің пайдалануы үшін дизайн мектебін немесе академиясын құру» миссиясымен құрылды және жыл сайынғы көрме өткізілді. Суретші Джошуа Рейнольдс алғашқы президенті болып тағайындалды, ал Фрэнсис Милнер Ньютон алғашқы хатшы болып сайланды, ол 1788 жылы отставкаға шыққанға дейін екі он жыл бойы осы лауазымды иеленді. 1768 жылдың 10 желтоқсанында Георг III қол қойған құрылтай құжатында 34 құрылтайшы мүше аталды және академияның жалпы мүше саны 40-қа дейін болуы мүмкін еді. Құрылтайшы мүшелері: Рейнольдс, Джон Бейкер, Джордж Баррет, Франческо Бартолоцци, Джованни Баттиста Сиприани, Августино Карлини, Чарльз Кэтон, Мейсон Чемберлин, Уильям Чемберс, Фрэнсис Коутс, Джордж Дэнс, Натаниел Дэнс, Томас Гейнсборо, Джон Гвинн, Фрэнсис Хейман, Натаниел Хоун-аға, Анжелика Кауфман, Иеремия Мейер, Джордж Майкл Мозер, Мэри Мозер, Фрэнсис Милнер Ньютон, Эдвард Пенни, Джон Иниго Ричардс, Пол Сэндби, Томас Сэндби, Доминик Серрес, Питер Томс, Уильям Тайлер, Сэмюэл Уэль, Бенджамин Уэст, Ричард Уилсон, Джозеф Уилтон, Ричард Йео, Франческо Зуккарелли. 1769 жылы король Уильям Хоаре мен Иоганн Зоффаниді тізімге қосты. Корольдік академия бастапқыда Палл-Маллдегі тар пәтерлерде орналасқан, бірақ 1771 жылы кітапханасы мен мектептері үшін уақытша орынға, сол кезде корольдік сарай болған Олд Сомерсет Хаусына көшірілді. 1780 жылы ол Страндта орналасқан және Академияның алғашқы қазынашысы Чемберс жобалаған Жаңа Сомерсет Хаусының бірінші аяқталған қанатындағы арнайы салынған пәтерлерге көшірілді. Академия 1837 жылы Трафальгар алаңына көшірілді, онда ол жаңадан аяқталған Ұлттық галереяның шығыс қанатын (басқа академик Уильям Уилкинс жобалаған) иеленді. Бұл ғимараттар екі институтты да орналастыруға көп ұзамай тым кішкентай болып шықты. 1868 жылы, Академия құрылғаннан кейін 100 жыл өткен соң, ол Пикадиллидегі Берлингтон Хаусына көшірілді және сол жерде қалып отыр. Корольдік академияның барлық суретшілерге ашық қазіргі заманғы өнердің алғашқы көрмесі 1769 жылдың 25 сәуірінде ашылып, 1769 жылдың 27 мамырына дейін жалғасты. 136 өнер туындысы көрсетілді және қазір Корольдік академияның жазғы көрмесі деп аталатын бұл көрме осы күнге дейін жыл сайын үзіліссіз өткізіліп келеді. Британ институтында осындай жылдық көрме тоқтатылғаннан кейін Академия көрме бағдарламасын кеңейтіп, 1870 жылы Ескі шеберлердің уақытша жылдық қарыз көрмесін қосты. Корольдік академия өзінің миссиясын орындаудың тағы бір жолы ретінде Британиядағы алғашқы өнер туралы лекцияларды ұйымдастырды. Бірінші президенті Рейнольдс басшылығымен алғашқы бағдарламаға Уильям Хантердің лекциясы кірді. 2018 жылы, Академияның 250 жылдығында, ірі жөндеу жұмыстарының нәтижелері таныстырылды. Жоба 2008 жылдың 1 қаңтарында Дэвид Чипперфилд Архитекторларын тағайындаумен басталды. 2012 жылы Heritage Lottery Fund қолдауы алынды. 2016 жылдың 19 қазанында RA-ның Берлингтон бақшасы жабылып, жөндеу жұмыстары басталды. Жөндеу жұмыстарына 150 терезелерді қалпына келтіру, 52 терезеге шыны жаңарту және екі үлкен шатыр шамдарын орнату кірді. «Жаңа РА» 2018 жылдың 19 мамырында көпшілікке ашылды. 56 миллион фунт стерлингті құрайтын жобаға жаңа галереялар, лекция театры, студенттер үшін қоғамдық жобалар кеңістігі және Берлингтон үйі мен Берлингтон бақтарын байланыстыратын көпір кірді. Бұл процестің бір бөлігі ретінде RA коллекциясынан 10 000 жұмыс цифрландырылып, онлайн режимде қолжетімді болды.

Қайырымдылық мәртебесі

Корольдік академия мемлекеттен де, монархтан да қаржы алмайды және қайырымдылық ұйымы ретінде жұмыс істейді. Корольдік академияның Берлингтон Хаустағы орны Ұлыбритания үкіметіне тиесілі және академияға 999 жылға шарттық арендаға берілген, аренда төлемі шамалы.

Тұрақты жинақтау және несиелер

Оның маңызды кіріс көздерінің бірі – уақытша көрмелер ұйымдастыру. Бұл көрмелер Ұлттық галерея, Тейт галереясы және Ұлыбританиядан тыс көрнекті сурет галереяларындағы көрмелермен салыстыруға болады. 2004 жылы Академияның тұрақты коллекциясының ең бағалы туындылары Бурлингтон үйінің бастапқы бөлігінде жаңадан қалпына келтірілген қабылдау залдарында қойылды, бұл залдар қазір Джон Мадейскинің тамаша залдары деп аталады.

Көрмелер

Бұрынғы көрме хатшысы сэр Норман Розентальдың басшылығымен Академияда қазіргі заманғы өнердің амбициялық көрмелері өткізілді. 1997 жылы «Сенсация» көрмесінде Чарльз Саатчиге тиесілі жас британдық суретшілердің туындыларынан тұратын жинақ қойылды. Көрме Маркус Харвидің сотталған кісі өлтіруші Майра Хиндлидің портреті көрсетілгендігі үшін дау тудырды. Сурет көрмеде көрсетіліп тұрғанда зардап шекті. 2004 жылы Академия бірқатар қаржылық дау-дамайлар мен Розенталь мен басқа да жоғары лауазымды қызметкерлер арасындағы араздық туралы хабарларға байланысты БАҚ назарына ілікті. Бұл мәселелер табысты болуы күтілген көрмелердің тоқтатылуына әкеп соқты. 2006 жылы Академия мүсіннің тірегін ғана қате көрсетіп, кейін оны көрсетуді дұрыс екенін түсіндіру арқылы баспасөз назарына ілікті. 2024 жылдың 3 ақпанынан 28 сәуіріне дейін RA «Өткеннің өрілуі, 1768 – қазіргі заман» көрмесін ұсынады, мақсаты – «Корольдік өнер академиясымен байланысты өнер мен Ұлыбританияның отаршылдық тарихы арасындағы байланыстарды» ашып, талқылау. Алайда, «The Guardian» газетіндегі Колин Гранттың сөзіне қарағанда, көрме «эксклюзивті және түсініксіз RA-ны сынға салуға тырысқанымен» «бірқатар қарапайым» болып көрінеді.

Жазғы көрме

Академия жыл сайынғы ашық көркем көрме – Жазғы көрмені ұйымдастырады, яғни кез келген адам өз туындысын көрмеге қабылдау үшін жіберуге құқылы. 1769 жылы құрылған бұл көрме әлемдегі ең көне және ең ірі ашық көрме болып табылады және Лондонның әлеуметтік маусымының құрамына кіреді. Академия мүшелері, сондай-ақ Корольдік академиктер деп белгілі, туындыларды іріктеп, көрмеге қояды. Сурет, мүсін, кино, сәулет, фотосурет және графика сияқты әртүрлі техникаларда жасалған көркем туындылар көрсетіледі. Трейси Эмин 2005 жылғы көрмеге қатысқан. 2007 жылдың наурызында Эмин Академияның шақыруын қабылдап, апталық газет бағанында: «Бұл менің конформист болғанымды білдірмейді; бұл Корольдік академияның ашыққа шығуының белгісі, бұл пайдалы және тамаша» деп мәлімдеді.

Достар бағдарламасы

1977 жылы сэр Хью Кассон Корольдік академияның достарын қоры құрды, ол мекемеге қаржылық көмек көрсету мақсатындағы қайырымдылық ұйымы.

Әдеби бірлестіктер

Pin Drop Studio белгілі жазушылар, актерлер мен ойшылдардың көрменің басты бағдарламасына жауап ретінде таңдалған қысқа әңгімелерді оқитын тікелей іс-шаралар ұйымдастырады. Әдеби кештерді Pin Drop Studio негізін қалаушы Саймон Олдфилд жүргізеді. Шақырылған қонақтардың арасында Грэм Свифт, Себастьян Фолкс, Лайонел Шрайвер, Уильям Бойд, Уилл Селф, Элин Аткинс, Сиан Филлипс, Лиза Доун және Бен Окри болды. RA және Pin Drop Short Story Award – жыл сайын Корольдік академияның жазғы көрмесі сияқты принциптер бойынша өткізілетін, ашық конкурсқа қатысуға болатын жазу сыйлығы. Сыйлық табыстау кешінде жеңімпаз әңгімесін арнайы шақырылған қонақ толығымен оқып береді. Бұрынғы жеңімпаздардың әңгімелерін Стивен Фрай, Пенелопа Уилтон, Джульет Стивенсон және Гвендолин Кристи оқыған.

Төрағалар мен лауазымды адамдар

2019 жылдың 10 желтоқсанында Ребекка Солтер сэр Кристофер Ле Брун зейнеткерлікке шығуына байланысты Корольдік академияның тұңғыш әйел президенті болып сайланды. 2007 жылдың қыркүйегінде сэр Чарльз Саумарез Смит Корольдік академияның хатшысы және бас атқарушы директоры лауазымына тағайындалды, бұл жаңадан құрылған қызмет болатын. Саумарез Смит 2018 жылдың соңында осы қызметтен қанағаттанды, және 2019 жылдың маусым айынан бастап Амстердамдағы Ван Гог мұражайының директоры Аксель Рюгердің бұл лауазымды иеленетіні жарияланды.

Корольдік академия мектептері

Корольдік академиялық мектептер Ұлыбританиядағы ең көне өнер мектебі болып табылады және 1768 жылы құрылғаннан бері Корольдік өнер академиясының ажырамас бөлігіне айналды. RA мектептерінің басты қағидасы – олардың үш жылдық аспирантура бағдарламасы қабылдаған әрбір үміткер үшін тегін. Корольдік академиялық мектептер Ұлыбританияда суретшілерді кәсіби білім беруді бастаған алғашқы мекеме болды. Мектептердің ресми оқыту бағдарламасы 1648 жылы Людовик XIV құрған француз Кескіндеме және мүсіншілік академиясының үлгісімен жасалған. Ол сэр Джошуа Рейнольдс қадағалаған қағидаларға негізделген. Рейнольдс 1769 және 1790 жылдар аралығында мектеп оқушыларына арналған он бес лекциясында Ескі шеберлерді көшірудің, антик үлгілерінен және тірі үлгіден сурет салудың маңыздылығын баса көрсетті. Оның пікірінше, мұндай оқыту жоғары моральдық және көркемдік құндылықтарға ие туындылар жасауға қабілетті суретшілерді тәрбиелейді. Химия, анатомия, ежелгі тарих және ежелгі әдебиет кафедралары ашылды, ал соңғы екеуіне бастапқыда Сэмюэл Джонсон мен Оливер Голдсмит жетекшілік етті. 1769 жылы, мектептің жұмыстың алғашқы жылында, 77 студент қабылданды. 1830 жылға қарай мектептерге 1500-ден астам студент қабылданды, яғни әр жылы орташа есеппен 25 студент оқыды. Олардың арасында Джон Флаксман, Дж. М. У. Тернер, Джон Соан, Томас Роулендсон, Уильям Блейк, Томас Лоуренс, Децимус Бертон, Джон Констебл, Джордж Хейтер, Дэвид Уилки, Уильям Этти, Эдвин Ландсир және 1838 жылы Чарльз Люси сияқты тұлғалар бар еді. Мектепке алғашқы әйел студент ретінде 1860 жылы Лора Херфорд қабылданды. Чарльз Симс 1895 жылы мектептен шығарылды. Корольдік академия 1928 жылы сэр Фрэнсис Ньюболтты заң ғылымының алғашқы құрметті профессоры етіп тағайындады. 2011 жылы Трейси Эмин сурет салу профессоры, ал Фиона Рей – кескіндеме профессоры болып тағайындалды, олар академия тарихындағы алғашқы әйел профессорлар болды. Эминнің орнын 2016 жылы Майкл Лэнди, содан кейін Дэвид Ремфри алса, Рейдің орнын 2016 жылдың қаңтарында Шантал Джофф басты.

Кітапхана, мұрағат және жинақтар

Корольдік академияның бірінші президенті сэр Джошуа Рейнольдс өзінің танымал автопортретін сыйға тартып, Корольдік академияның коллекциясын бастады. Одан кейін Гейнсборо және Бенджамин Уэст сияқты негіздейтін мүшелердің де сыйлықтары келіп түсті. Соңынан, әрбір сайланған мүше өзінің көркемдік еңбегінің ерекшелігін көрсететін өнер туындысын (дипломдық жұмыс деп аталады) табыс етуге міндетті болды, және бұл практика бүгінге дейін сақталуда. Қосымша сыйлықтар мен сатып алынулардың нәтижесінде шамамен мың картина мен мың мүсіннен тұратын коллекция қалыптасты, ол британдық өнер мектебінің дамуын көрсетеді. Академияның қағазға салған туындылар коллекциясында 18 ғасырдың ортасынан бастап Ұлыбританияда жұмыс істеген суретшілердің суреттері мен эскиздерінің маңызды қоры бар, олардың ішінде Джордж Ромни, Лорд Лейтон және Лейра Найт есімдері бар. Фотографиялық коллекцияда академиктердің, пейзаждардың, архитектураның және өнер туындыларының фотосуреттері сақталған. Коллекцияға 1850 жылдарға жататын Уильям Лейк Прайстің алғашқы портреттері, Дэвид Уилки Уинфилдтің портреттері және Эдвард Муйбридждің "Жануарлардың қозғалысы" (1872–85) фотожұмыстары кіреді.

Қабырғалар мен төбелерге салынған суреттер

Ғимараттың қабырғалары мен төбелерін безендіретін суреттердің арасында Бенджамин Уэст пен Анжелика Кауфманның туындылары бар, олар Сомерсет Хаустағы бұрынғы ғимараттан көшіріліп, кіреберіс залына (Хатчисон 1968, 153 б.) орналастырылған. Ортасында Уэсттің шамамен 1779 жылы салған "Табиғатты ашатын үш сұлу" (The Graces Unveiling Nature) дөңгелек суреті, оны от, су, ауа және жер элементтерін бейнелейтін панельдер қоршап тұр. Әр басында Кауфманның екі дөңгелек суреті ілінген: батыс жағында – "Композиция", ал шығыс жағында – "Сурет немесе Түс және Жене немесе Өнер".

Микеланджелоның Тадей Тондо

Академия коллекциясының ең бағалы мүлігі – сэр Джордж Бомонт Академияға қалдырған Микеланджелоның «Таддей-Тондо» шығармасы. Тондо әдетте 2018 жылдың мамыр айында ашылған Жинақ галереясында қойылған. 1504–1506 жылдары Флоренцияда жасалған бұл Микеланджелоның Ұлыбританиядағы жалғыз мүсіні және Құдай ана мен бала, сондай-ақ нәресте Иоанн Крестительді бейнелейді.

Соғыс ескерткіштері

Кіреберіс порталында екі соғыс ескерткіші орналасқан. Біреуі Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған Корольдік академия мектебінің студенттерінің құрметіне, ал екіншісі – сол соғыста өмірін берген 2003 суретшілер полкінің адамының есімін сақтайды. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандарға арналған қосымша тақта да бар.

Мүшелік

Корольдік академияның құрамына 80-ге дейін кәсіби суретшілер кіреді, олардың әрқайсысы Корольдік академияның Бас ассамблеясының жасырын дауыс беруі арқылы сайланады және жекелеген Корольдік академиктер (RA) деп белгілі. Корольдік академия осы Корольдік академиктермен басқарылады. 1768 жылғы Негіздеме құжаты Корольдік академияның жалпы мүше санының 40 суретшіні құрауына мүмкіндік берді. Алғашқыда граверлер академиядан толығымен шеттетілді, бірақ 1769 жылдың басында Ассошиацияланған гравер санаты құрылды. Олардың саны алтымен шектелді және басқа серіктестерден өзгеше, толыққанды академиктер дәрежесіне көтеріле алмады. 1853 жылы Академия мүшелерінің саны 42-ге дейін арттырылды және граверлерге де ашылды. 1922 жылы, Корольдік академияның құрылғаннан кейін 154 жыл өткен соң, Энни Суиннертон Корольдік академияның алғашқы әйел серіктесі атанды.