Кіріспе
Француз суретшілерінің салоны және көрме алаңы. Société des Artistes Indépendants (Тәуелсіз суретшілер қоғамы) немесе Salon des Indépendants 1884 жылғы 29 шілдеде Парижде құрылды. Бұл қауымдастық Парижде "қазылар алқасы мен сыйақысыз" ("sans jury ni récompense") ұранымен ірі көрмелер ұйымдастырудан бастау алды. Альберт Дюбуа Пилет, Одилон Редон, Жорж Серат және Пол Сигнак оның негізін қалаушыларының арасында болды. Келесі үш онжылдық бойы олардың жыл сайынғы көрмелері, сондай-ақ Күзгі салон, 20 ғасырдың басындағы өнердегі бағыттарды анықтады. Адамдар осы жерде алғаш рет өнер туындыларын көріп, олар туралы жиі әңгімелесті. Бірінші дүниежүзілік соғыс салонның жұмысын тоқтатты, бірақ Тәуелсіз суретшілер өз қызметін жалғастырды. 1920 жылдан бері штаб-пәтері Гранд-Паледің кең жертөлерінде орналасқан (Француз суретшілері қоғамы, Ұлттық көркемөнерлер қоғамы, Күзгі салон қоғамы және тағы да басқаларының жанында).
The Société des Artistes Indépendants (Society of Independent Artists) or Salon des Indépendants was formed in Paris on 29 July 1884. The association began with the organization of massive exhibitions in Paris, choosing the slogan "sans jury ni récompense" ("without jury nor reward"). Albert Dubois Pillet, Odilon Redon, Georges Seurat and Paul Signac were among its founders. For the following three decades their annual exhibitions set the trends in art of the early 20th century, along with the Salon d'Automne. This is where artworks were often first displayed and widely discussed. World War I brought a closure to the salon, though the Artistes Indépendants remained active. Since 1920, the headquarters has been located in the vast basements of the Grand Palais (next door to the Société des Artistes Français, the Société Nationale des Beaux Arts, the Société du Salon d'Automne, and others).
Тарих
Салон дес Индепендан (Салон дес Артист Индепендан) – Париж қаласында өтетін, көпшілікке арналған тәуелсіз өнер көрмесі. Ол ресми үкіметтің демеушілігімен ұйымдастырылған салонның қатал дәстүрлілігіне жауап ретінде құрылды. 1884 жылы Париж қаласындағы павильонда (Шанз-Элизе) алғашқы көрме ұйымдастырылғаннан бері, Тәуелсіз суретшілер қоғамы өз өнерінде белгілі бір тәуелсіздікке ие суретшілердің туындыларын біріктіруге міндеттенді. Іс-шара сыйлықтардың және іріктеу жюриінің болмауымен ерекшеленеді. Дегенмен, орналастыру және ілу комитеттері бар. Парижде күз айларында өтетін Күзгі салоннан айырмашылығы, Индепендан көктемде өткізіледі, бұл суретшілер көрмеге дайындалғанда қыс айларында шығармашылыққа ықпал етеді. Салон тарихында бірнеше маңызды оқиғалар болды. Екінші империя кезінде ресми Сурет және мүсіншілік академиясының қолдауына ие болмаған немесе саяси жағдайлардың қолдауы болмаған суретшілер жыл сайынғы салонның көрмелерінде өнер көрсетуге мүмкіндік ала алмады. Жылдар өте келе Парижде жұмыс істейтін суретшілердің саны, ресми салонға туындыларын ұсынған суретшілердің саны және жюри қабылдамаған туындылардың саны артты, бірақ Екінші империя да, Үшінші республика да осы жағдайға жауап таба алмады. Суретшілер көп жыл бойы мемлекеттік қолдауға сенеді. 1884 жылы суретшілер өздерін ұйымдастыра бастады, ал Көркем өнер министрлігі «Тәуелсіз суретшілер тобына» көрме ұйымдастыруға рұхсат берді, ал Париж қаласы презентация үшін жайлар беруге келісті. Осылайша, 15 мамырдан 15 шілдеге дейін қазіргі заманғы өнердің алғашқы «еркін» көрмесі 400-ден астам суретшінің 5000-нан астам туындысын көрсетті. Париж Кеңесі төрағасының орынбасары және Францияның Ұлы ложасының бас магистрі Месуэр, сол кеңестің Көркем өнер комиссиясының төрағасы Фредерик Хаттат, Республикалық гвардияның қолбасшысы Альберт Дюбуа Пилле, Францияның Ұлы Шығысының мүшесі болғанмен, компанияның бастамасы қиын болды.
Groupe және Société арасындағы қатынастар
Группа мүшелері бұл негізге қарсы шығып, 1884 жылдың 1 желтоқсанында Париж қалалық кеңесінің президенті Люсьен Буа ашқан "жақында болған холера эпидемиясының құрбандарына" арналған көрме өткізуге қол жеткізді. Бірақ қаржылық тұрғыдан бұл сәтсіздікке ұшырады. Дегенмен, 1885 жылдың көктемінде "Группа" келесі көрмесін ұйымдастырды, бұл жолы одан сәл жақсы нәтижелерге қол жеткізді.
Алғашқы көрмелері
Салон де Индипенденттер суретшілердің өз жұмыстарын ресми «Салон» (Луи XIV құрған) арқылы емес, кең жұртшылыққа тәуелсіз түрде ұсыну қажеттілігінен туындады. Пол Сезанн, Пол Гоген, Анри де Тулуз-Лотрек, Камиль Писсарро, Альберт Дюбуа-Пилле, Одилон Редон, Жорж Серат, Пол Сигнак сияқты инновациялық суретшілердің шағын тобы Салон де Индипенденттерді құрды. Олардың жалғыз талабы – өз шығармаларын кез келген шектеусіз халыққа ұсыну құқығы болды. Ұйымның Ережелерінің 1-бабы: «Тәуелсіз суретшілер қоғамының мақсаты – қабылдау комиссиясын тарату принципіне негізделген, суретшілерге өз туындыларын толық еркіндікпен халыққа ұсынуға мүмкіндік беру». Алғашқы көрмеден түскен түсім холера құрбандарына жұмсалды. Екінші көрме 1886 жылы Тюильри бағындағы уақытша ғимаратта өтті, онда 200 картина қойылды, соның ішінде Анри Руссоның тұңғыш жұмысы көрсетілді. 1905 жылға қарай Пьер Боннар, Жан Метцингер және Анри Матисс онда көрме өткізді. Көптеген авангард суретшілері, соның ішінде Тәуелсіз суретшілер қоғамымен байланыстылар, 1890 жылдары коммерциялық галереяларға көшті. 1900 жылғы Универсалды көрмеге дайындық кезіндегі орын тапшылығына байланысты 1899 жылғы көрмеде 1897 жылғы 1000-нан астам суретшінің орнына тек 187 суретші қатысты. 1900 жылы «Indépendants» көрмесі өзінің төмен нүктесіне жетті – онда бар болғаны 55 қатысушы болды және маңызды сын-пікірлердің саны азайып кетті.
1901 жыл - бұрылыс
Алайда, 1901 жылы қоғам 1000-нан астам картинамен қайта жанданды, және сыншылар оған қайтадан назар аудара бастады. Сол жылғы көрмеге жазылған сын-пікірлер мүлдем оңтайлы болды, тіпті оны топтың 17 жылдық тарихындағы «ең керемет көрмелердің» бірі деп атады. Фонтанас 1897 жылы «Неге М. Синяк?» деп сұраған, ал 1899 жылы қоғамды «денесі ауыр» деп мәлімдеген ол, 1901 жылы Салонды жоғары бағалап, күрт пікірін өзгертті. Көркемсурет сыншысы Роджер Маркс сол жылғы көрмені жоғары бағалады, және ең бастысы, ол оның табысын қоғамның негізінде жатқан еркіндік идеяларымен байланыстыра берді. «Жалпы алғанда, тәуелсіздердің көрмесі наразылық білдірген Salon des Refusés көрмесінен артық және жақсы; ол барлық адамның құқықтары тең, әркім тек өзіне жауапты және жеке жауапкершілікті сақтайтын ашық қоғамның үлгісін көрсетеді. Суретші өзін ашық, әдемілеусіз, қандай болса сондай етіп мойындайды және көрсетеді; ал көрермен қазылар алқасынан ешқандай нұсқау алмай, өзінің қалауынша ілеседі және бастауынан соңына дейін өзінің жолын өзі таңдайды. Адамды тәуелсіздігін пайдалануға, өздігінен ойлауға, ешкіммен ақылдаспай еркіндіктің қуанышында өмір сүруге үйрету – ерік-жігерді дамытудың бақытты жолы емес пе?!» Келесі жылдары көрме саны және маңыздылығы арта берді. 1904 жылы 2395 жұмыс, ал 1905 жылы Салон 669 суретшінің 4269 жұмысын көрсетті. 1908 жылы «Тәуелсіздер» көрмесінде алты мың жұмыс қойылды. 1910 жылы суретшілердің саны 1182-ге жетті, ал 1930 жылы 2175-ке дейін өсті. Бірақ қоғамның мүшелік принциптері сапаға қарағанда санды бағалайды деген сынға ұшырады: 1926 жылы сыншы Луи Вокселл 3726 өнер туындысының тек 100-інің ғана құнды екенін айтты.
1902-1904: Жаңа классикалық канонға қарай
1902-04 жылдары 1901 жылғы Салонның сәттілігі жалғасты. Сыншылар Жерорта теңізі жағалауындағы неоимпрессионистердің суреттеріндегі үйлесім мен әдемілікті күшейтіп мақтады. Өнер сыншысы Фагус «La Revue Blanche» журналында Анри Эдмонд Кростың сол жылғы туындылары «прованс қарағайларының дірілі, арабеске қарай, әдемі сызыққа, жаңа классикалық канонға қарай көркем көтерілісін» көрсеткенін жазды. Бұл жылы Тулуз-Лотрек туындыларының ретроспективасы да ұйымдастырылды. «Gazette des Beaux Arts» журналы 1903 жылы алғаш рет жылдық Салонды қарап, «Тәуелсіздердің» есейгенін көрсетті. 1903 жылы Жан Метцингер үш картинасын «Тәуелсіздер Салонына» жіберіп, оларды сатудан түскен қаражатпен Парижге көшіп келді. 1904 жылы ол Роберт Делонеймен бірге, Кростың Венеция сериясын ұсынған «Тәуелсіздер» көрмесінде бірнеше суретін тағы да көрсетті. 1905 жылы Салонда Сеurat пен Винсент ван Гогтың туындыларының ретроспективасы ұйымдастырылды, олармен бір бөлмедегі Ренессанс стиліндегі мүсіндермен салыстырылды. 1905 жылғы «Тәуелсіздер» көрмесінде Анри Матисс Альберт Марке, Жан Пюй, Анри Мангуен, Отон Фриес, Рауль Дюфи, Кес ван Донген, Андре Дерейн, Морис де Вламинк, Шарль Камойн және Жан Метцингермен бірге көрмеге қатысты. Бұл көрмені Вокселл 1905 жылдың 4, 18 және 23 наурызында «Gil Blas» басылымында қарады. Матисс «Люкс, тыныштық және құмар» атты фовизмнің алғашқы туындысын көрсетті. Дивизионистік техникада және жарқын түстерде салынған бұл картина 1904 жылы француз Ривьерасындағы Сент-Тропеде неоимпрессионист суретшілер Пол Сигнак және Анри Эдмонд Кросспен бірге жаз бойы жұмыс істегеннен кейін жазылды. Бұл картина Матистің дивизионистік техниканы қолданған ең маңызды туындысы болып табылады, бұл техниканы Сигнак ұсынған, ал Матисс 1898 жылы Сигнақтың «Эжен Делакруадан неоимпрессионизмге» деген эссесін оқығаннан кейін қабылдаған. Сигнак 1905 жылғы «Тәуелсіздер Салонынан» кейін бұл туындыны сатып алды. Матисс асылу комитетінің төрағасы болды, оған Метцингер, Боннар, Камойн, Лапрад Люс, Мангуен, Марке, Пюй және Валлотон көмектесті. 1906 жылы Метцингер «Тәуелсіздер Салонының» асылу комитетіне сайлану үшін жеткілікті беделге ие болды, оған қоса ол сегіз туындысын көрмеге қойды.
1909, оңайлатылған нысандар
Джон Голдингтің 1959 жылы жарияланған кубизм тарихы бойынша, 1909 жылғы 25 наурыздан 2 мамырға дейін өткен «Салон де Индепендантарда» кубистік суреттердің бірі алғаш рет көпшілік назарына ұсынылды: Жорж Брактың «Нормандиядағы кішкентай порт» (Petit port en Normandie), № 215, «Пейзаж» деген атпен (Шикаго өнер институты). 1909 жылғы 25 наурызда Луи Воксель «Салон де Индепендантарда» көрсетілген Брактың (Bracke, қатесіз) туындыларын «кубтық ерекшеліктер» (bizarreries cubiques) деп сипаттады. 16-шы залде Деран, Дуфи, Фриж, Лапрад, Матисс, Жан Пюй, Руо және Вламинктың туындылары ілінді.
1910 ж. білімсіз геометрлер
Глейз алғаш рет «Салон де Индепендан» көрмесіне қатысады: «Рене Аркос портреті» және «Ағаш» атты екі картина, ондағы геометриялық пішіндердің қарапайымдалуына жасалған баса назар, картинаның реалистік мазмұнын көбінесе жоққа шығарады. Глейздің естеліктерінде айтылғандай, Александр Мерсеро оны Метцингермен таныстырады, бірақ олар бір-бірінің туындыларына «Күзгі Салоннан» кейін ғана шынайы қызығушылық танытады. Лоло Монмартрдағы «Lapin Agile» кабаресінің иесі Фредерик Жерарға (Le Père Frédé) тиесілі болған деген күман бар. Роланд Доргелес және оның екі досы – Андре Варно мен Жюль Депакит, жануардың құйрығына бояу щеткасын бекітеді. Ал қалғанын есек өзі істеді. Осы картина 400 франкқа (қазіргі шақта 1257 евроға тең) сатылып, Доргелес оны «Orphelinat des Arts» балалар үйіне сыйлады. Картина «l'Espace culturel Paul Bédu» (Milly la Forêt) мәдени орталығының тұрақты коллекциясына кіреді.
1921 жыл - жаңа дәуір
1921 жылы қаңтарда ашылған Салон де Индипендантеде алдыңғы жылға қарағанда кубистік картиналар аз болды. Брак пен Метцингердің туындылары көрсетілмеді. Көрмеге Глейз, Ферат, Хейден, Маркуссис, Хеллесен және Сурваж суретшілері қатысты. Кубистермен бірге Хелен Пордриат, Марте Лоранс, Ирен Лагут, Элис Халичка және Соня Левицка да болды. Көрмеде Биссиер, Бланшар, Дуфи, Лоте, Тирман, Задкин және Липчицтің жұмыстары да қойылды. Суреттерді ілу комиссиясы Сигнактың әліпбилік тәртіп жүйесін қолдауына қарсы болды. Лежер 1923 жылы орналастыру комиссиясынан шықты. 1924 жылы туындылар ұлты бойынша және әліпбилік тәртіппен жіктелді. Лоте 1925 жылы 20 мүшеден тұратын орналастыру комиссиясынан тағы сегіз адаммен бірге кетіп қалды. Лоттың пікірінше, бұл өзгеріс негізінен "демалыс күндері сурет салатындар" үшін жасалған. Сигнак және оның жақтастары "барлық қатысушыларға тең көңіл көрсетуді" және "les petites chapelles" (кішкентай шіркеулер) құруға болмайтынын айтып, әліпбилік тәртіпті қорғады. Соңғысы, әсіресе, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін танымал суретшілермен байланыс құруды қалаған неокубистерге қарсы бағытталған еді. 1920 жылдан бастап Société des Artistes Indépendants салондық көрмелері үшін Гран-Пале алаңын алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Салон де Индипенданте Jeune création суретшілер тобының көмегімен жаңартылды, оған Дюноер де Сегонсак, Бернард Буфет, Жан Карзу, Морис Бойтель, Ив Брайер, Аристид Кайло, Даниэль дю Жанеран және тағы басқалар атсалысты.