Кіріспе

Жаңа Зеландияның ислам федерациясы Жаңа Зеландияның ислам қауымдастықтары федерациясы (FIANZ) 1979 жылы сәуірде Мазхар Красники және басқа да мұсылман қауымдастығы басшылары Аукленд, Веллингтон және Кентерберидің өңірлік ислам ұйымдарын Жаңа Зеландияның орталықтандырылған кең ауқымына біріктіру үшін құрды.

Шығу тегі

Кантербери мұсылман қауымдастығы құрылғаннан кейін Крайстчерчтегі жергілікті мұсылмандар Окленд пен Веллингтондағы басқа да мұсылман ұйымдарымен хат алысып, ұлттық мұсылман ұйымын құруға және халал ет саудасын дамытуға көмектесуге ниетті болды. 1978 жылы 18 қарашада Крайстчерч қаласында алғашқы дайындық кездесуі өтті: Оклендтен Хаджи Аббас Али мен Роберт "Абдул Салам" Дрейк (Понсонби мешітінің сәулетшісі) келді; Хаджи Саламат Хан, доктор Хаджи Халид Рашид Санду және Абдул Рахман Хан Веллингтоннан келді; Палмерстон Норттан Гамбиядан аспирант Әли Таал келді. 1979 жылы 6 ақпанда Палмерстон-Норт қаласында және 1989 жылы 15 сәуірде Оклендте өткен екі кездесуден кейін консенсусқа қол жеткізілді және Жаңа Зеландияның исламдық қауымдастықтар федерациясы (FIANZ) ресми түрде құрылды. Окленд тұрғыны Мазхар Красники (Косоводан келген албандық СС Гойя босқыны) тұңғыш президент болды, доктор Хаджи Ханиф Куази бірінші Бас хатшы болды, ал Хаджи Хусейн Сахиб FIANZ-тің бірінші қазынашысы болды.

1980 жылдар

1981 жылы шейх Халид Хафиз Веллингтонның имамы болып тағайындалды, ол 1999 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымға ие болды. Жаңа Зеландияға келгеннен кейін көп ұзамай ол Жаңа Зеландияның Ислам қауымдастықтары федерациясының жоғары діни кеңесшісі болып тағайындалды. 1984 жылдың маусым айында Федерация Жаңа Зеландияның ет өндірушілер кеңесімен (кейіннен ет өнеркәсібі қауымдастығы) халал сертификаттау қызметтерін сыйақыға беру туралы алғашқы жылдық келісімшартқа қол қойды. Алғашқы келісім-шарт 1984 жылы 169 000 долларға жасалды. Қазіргі уақытта бұл сан 1 миллион доллардан асады және Жаңа Зеландиядағы исламдық іс-шаралардың көп бөлігін субсидиялауға көмектеседі. 1988 жылдың сәуірінде FIANZ өзінің алғашқы Оңтүстік аралдағы АЖМ-ін Кантербери мешітінде өткізді және Сауд Арабиясынан Крайстчерч тұрғыны доктор Салех Аль Самахи президент болып сайланды. 1989 жылы 24-25 маусымда мешітте (Рикартон) Оңтүстік аралдағы екінші жалпы жиналыс өтті, онда Веллингтоннан доктор Санду президент болып сайланды, ал доктор Аль Самахи вице-президент болды. Келесі жылы жергілікті ислам дінін қабылдаған Сорайя Гилмор FIANZ қазынашысы болып тағайындалды.

XXI ғасырға

2005 жылдың қараша айында Федерация өзінің 25 жылдығын (бір жыл кешігіп) және Құрбан айт мерекесін Веллингтондағы Парламент үйінде атап өтті. Іс-шараға FIANZ президенті Мұхаммед Джавед (Завед) Икбал Хан (фуджилік), президенттік тұсауын алған Мазхар Красники және бұрынғы президент доктор Хаджи Мұхаммед Ашраф Чоудхари қатысты. 2008 жылдың маусым айында Веллингтондағы парламентте Жаңа Зеландия үкіметінің мемлекеттік қызметкерлері "FIANZ First Stakeholders Forum" ұйымдастырды. "Жаңа Зеландия мұсылман отбасыларын нығайту" деген тақырыпта өткен бұл кездесуге аздаған мұсылман ғана шақырылды. Ақырында, жалғыз құрметке ие және қызықты баяндамашы - Нигерияның Хамильтон қаласынан келген доктор Мустафа Фарук (FIANZ сайтында оның есімі қате жазылып отыр). Келесі жылы FIANZ 2009 жылдың 24-25 қазанында Окленд қаласында "FIANZ Ұлттық мұсылман конвенциясын" ұйымдастырды және оның тақырыбы "Мықты мұсылман отбасыларын құру" болды. Оған 300-ге жуық жергілікті мұсылман қатысты. Ең маңызды баяндамашылар доктор Мустафа Фарук пен FIANZ хатшысының көмекшісі Брент "Абдул Латиф" Смит (Жаңа Зеландия армиясының майоры) болды. Канадалық оңшыл белсенділер Лорен Саузерн мен Стефан Молиньюстың 2018 жылдың тамызында Оклендке жоспарланған сапарына жауап ретінде FIANZ президенті Хазим Арафе Иммиграция министріне, Этникалық қоғамдастық істері министріне және Жаңа Зеландияның адам құқықтары жөніндегі комиссиясына хат жолдады. 2018 жылдың 6 шілдесінде Окленд қаласының әкімі Фил Гофф Окленд кеңесі өзінің орындарын "этникалық немесе діни шиеленістерді" және жік салатын сөйлеуді насихаттауға пайдалануға рұқсат бермейтінін мәлімдеді. Бұл Саузерн мен Молиноның гастрольдік турнесін басқа орындардың жоқтығына байланысты тоқтатуға мәжбүр етті.

Мәселелер

Соңғы отыз жылда Жаңа Зеландияда мұсылмандардың саны артып келе жатқандықтан, Федерацияға көптеген шағымдар келіп түсті. Ең маңызды мәселе FIANZ-тің ең алдымен діни азшылықтың ұйымы ма, әлде этникалық азшылықтың мәдени ұйымы ма деген мәселеде жатыр: Федерация өзінің істерін Жаңа Зеландия ұйымы емес, дамушы елдердегідей жүргізеді деген ұсыныс бар. 1983 жылы Веллингтонның бір араб мұсылманы FIANZ-ті "фиджилік жұмысшылар тобы" деп жоққа шығарды. Жақында FIANZ басшылығы "консервативті бизнесмендер клубы ретінде бейтарап мұсылмандар ретінде, Жаңа Зеландия қоғамына жақсы кіріктіріліп, сексистік көзқарас танытты". Басқа да сын көзқарастар мәдениет мәселелерін көрсетеді. "Халық алдында" сүннетті ұстануға деген ықыласына қарамастан, Федерация кейде белгілі бір лауазымды адамдардың жеке құралы ретінде әрекет ету сезімін туғызды. Кейде кейбір мәселелерді ұзын мерзімді мақсаттардан гөрі жоғары субъективті бағалаулар шешкен сияқты. Бұрын да Федерация аппаратындағы лауазымдарға тағайындаулар туралы сұрақтар көтерілген. Сонымен қатар, FIANZ 2008 жылғы сайлау науқанына 10 000 доллардан астам қаржы жұмсапты деген жария болғаннан кейін, Федерацияның кейбір басшылары мен Жаңа Зеландияның Еңбек партиясының арасындағы тығыз қарым-қатынас туралы сын айтылды.