Кіріспе

Американдық дәрігер Джеймс Сибли Уотсон кіші (1894 жылы 10 тамыз - 1982 жылы 31 наурыз) - американдық дәрігер, меценаты, баспагер, редактор, фотограф және кинодағы алғашқы эксперименттер жүргізуші.

Ерте өмір

Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында туған Джеймс Сибли Уотсон кіші өзінің ата-бабалары Дон Алонзо Уотсон мен Хирам Сибли құрған "Western Union" телеграф компаниясының мұрагері болды. Дон Алонзо мен Хайрам Сиблий өте жақын дос және іскер серіктес болғандықтан, олар ұлдарына бір-бірінің есімдерін берген: Джеймс Сибли Уотсон аға және Хайрам Уотсон Сиблий. 1891 жылы Дж. С. Уотсон ағасы әкесімен ұзақ уақыт бірге болған Эмили Сиблидің қызымен үйленді. Эмили Рочестерде көрнекті қайырымдылықшы болды, ол қаланың Мемориалдық көркемсурет галереясын құрды. Олардың ұлы Дж. С. Уотсон кіші осылайша байлық пен атақ-даңқты мұра етті және өнерге деген құрметті дамытып, Рочестер қауымдастығында белсенді, жомарттықты ынталандыратын бай отбасында өсті. Уотсон 1916 жылы 22 маусымда Гарвардтан бітіріп, Гарвард айлық басылымының редакторлар кеңесінде қызмет етті. Гарвардта Уотсон екі досын тапты: оның болашақ бизнес серіктесі Скофилд Тейер және ақын Э. Э. Каммингс. Бітіргеннен бірнеше ай өткен соң Уотсон күйеуінің өнерге деген құлшынысын бөліскен және Марианна Мур, Кеннет Бёрк және Гастон Лашез сияқты әртүрлі суретшілерді жомарттықпен қолдаған Хилдегард Лассел Уотсонға үйленді. 1918 жылы Уотсон мен Хилдегардтың Майкл Лассел Уотсон есімді ұлы, ал 1921 жылы Жанна Куакенбуш есімді қызы болды. Ұялшақ болмысына және табиғи тыныш тұруға қарамастан, Уотсон көптеген таланттар мен қызығушылықтарға ие болған адам болды және өмірінде бірнеше табысты мансапқа қол жеткізді. Ол тек дәрігер ғана емес, сонымен қатар баспа және кино индустриясына елеулі үлес қосты. Бос уақытында ол суретші, ұшқыш, шебер мерген және өнертапқыш болды.

Диалдағы мансап

Уотсон Америкадағы модернисттік әдеби қозғалысқа тікелей қатысқан. The Dial журналында оның қызметі Франсис Браун журналды басқарған кезде редакциялық оқырман ретінде басталды, бірақ 1918 жылы Скофилд Тейер оған жақындап, қаржы жағынан қиындыққа ұшыраған иесі Мартин Джонсоннан The Dial журналын сатып алуға шақырғанда, Уотсонның рөлі әлдеқайда маңызды болды. Олардың бірлескен кәсіпорны 1920 жылдың қаңтар айында алғашқы санын шығарды және Каммингс және Гастон Лашез сияқты Тейер мен Уотсонның достарының еңбектерін көрсетті. Тейер ресми түрде редактор, ал Уотсон президент болғанмен, Уотсон шын мәнінде журнал аяқталғаннан кейін 1920 жылдан 1929 жылға дейін редактор болып қызмет етті. Редакторлық міндеттеріне қоса Уотсон The Dial журналында анонимді түрде немесе "W. C. Blum" деп жариялады. Бұл псевдоним Уильям Карлос Уильямсқа арналған құрмет болды, Уотсон Тайердің келіспеушілігіне қарамастан оған құлшылық етті және оны қолдады. Уотсон сондай-ақ журнал үшін шетелдік шығармаларды, соның ішінде Рембоның "Аспанның тозақтағы мезгілі" атты шығармасын аударды. 1926 жылы Тейер жүйке бұзылысынан зардап шеккеннен кейін, Марианна Мур оның орнын бас редактор ретінде алды, Уотсон Мурға көмектесті және Тейермен байланыста болды. Осы үш адамның сарапшы редакторлығымен "Диал" американдық модернизмдегі ең ықпалды журналдардың біріне айналды.

Авангардтық фильмдер

The Dial басылымының соңғы жылдары, әсіресе басылым тоқтағаннан кейін, Уотсон эксперименталды қысқаметражды фильмдерге қызығушылық таныта бастады. Ол түсірген алғашқы фильм - "Насс-Ривер-Индианс" (1928), ол 17 минуттық этнографиялық фильм, бастапқыда Канадада таратылған, бірақ жақында қайта құрылған. 1926 жылы Уотсон Гарвардты бітірген және оның кинодағы тұрақты серіктесі болған Мелвилл Фолсом Уэббермен (1896-1947) жұмыс істей бастады. Олар бірге қысқаметражды авангардтық фильм түсірді, Ашер үйінің құлдырауы (1928), ол кеңінен табысқа жетті және Доктор Калигари кабинеті (1920) фильмдерінен бері киноға ең жақсы үлес ретінде танылды. Тақырыбы аз танымал "Таңбалас томат" (1930), дыбысты кино мелодрамасына пародия, "Содомдағы Лут" (1932) олардың келесі маңызды авангардтық өндірісі болды. Уотсон бұл фильмдерді "әуесқой" деп атағанмен, олар Уотсон мен Уэбберге авангардтық фильмдер жанрында ізашар мәртебесін берді. Уотсонның жақын досы Алек Уайлдер де Содомдағы Лоттың өндірісіне актерлерді жалдап, режиссердің көмекшісі ретінде қызмет етті, кейіннен "Ашер үйінің құлауы" үшін бастапқы сазды жазды. Уотсон Уайлдердің өмір бойына досы болды, ал Уайлдер оны 1975 жылғы хатында "ментор, рухани және шығармашылық тірегім" (45) деп сипаттады және тіпті өз өмірбаянын Уотсонға арнады.

Өнеркәсіптік және рентгендік фильмдер

Уотсон мен Уэббер сонымен қатар Бауш және Ломбпен бірлесіп "Ғылымның көзі" (1930) атты өнеркәсіптік фильм түсірді, ол 1931 жылы "Аматор кино түсірушілер" ұжымымен он үздік әуесқой фильмдерінің қатарына кірді. Уотсон, көрінеу Веберсіз, кейіннен Кодак зерттеу зертханаларымен бірлесіп, "Айқындықтар мен көлеңкелер" (1938) деп аталатын тағы бір өнеркәсіптік фильм шығарды. 1940-1960 жылдары Уотсон өзінің медициналық мансабына және рентген сәулелері немесе кинофлюорографиялық кино деп аталатын жаңа кино түсіру түріне батып кетті. 1953 жылы ол әріптестерімен бірге 3D рентген сәулелерін шығаратын процесс жасады. Уотсон радиолог ретінде жұмыс істеген кезінде 10 000-нан астам кинофлюорографиялық тексерулерді түсірді. Бұл фильмдерге қазір оңай қол жетімді болмаса да (кейде олар Истман үйінде бар), Барбара Хаммер олардың бірнешеуін өзінің Санктус (1990) және Доктор Уотсонның рентген сәулелері (1991) фильмдеріне енгізді.

Кейінгі өмірі

Уотсон The Dial және кинофильмдердегі жұмысынан кейін дәрігер және меценат ретінде жұмысын жалғастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол медицинадағы мансабын қайта бастады, алдымен асқазан-ішек ауруларын зерттеуге маманданды. Асқазанның ішкі жағын түсірген алғашқы түсті суреттер де оның еңбегі деп есептеледі. 1940 жылдары Рочестердің радиологтар тобына қосылды, бұл оның рентгендік фильмдеріне әсер етті. Уотсон сонымен қатар The Dial-де және өзінің кино мансабында кездескен көптеген тұлғалармен хат алмасуды жалғастырды, соның ішінде Каммингс, Кеннет Берк және Алек Уайлдер. 1978 жылы ол "Э. Э. Каммингстің Хильдегард Лассел Уотсонның өнер туындылары жинағын" Нью-Йорк штатының Брокпорт университетінің колледжіне сыйға тартты. 1980 жылдары Уотсон Дейл Дэвиспен бірге The Dial журналында жарияланған бірнеше авторларды жариялау үшін Sigma Foundation жеке баспасын құрды. Баспасөзде Мина Лой, Джуна Барнс және Маргарет Андерсонның шығармалары жарық көрді. Уотсон екінші рет Нэнси Уотсон Динге тұрмысқа шықты, ол күйеуінің мұрасын қоғамға қайтаруды жалғастырды. Ол Дейл Дэвисті Уотсонның өлімінен кейін әдеби орындаушысы етіп тағайындады және Дэвис жинаған Уотсонның құжаттарын Нью-Йорктың қоғамдық кітапханасына сатып жіберді.