Кіріспе
Американдық академик Кент К. Берридж (Kent C. Berridge, 1957 жылы туған) - американдық академик, қазіргі уақытта Мичиган университетінде психология (биопсихология) және нейробиологтар профессоры болып жұмыс істейді. Берридж 2018 жылы психология бойынша Граумейер сыйлығының бірлескен иегері болды.
Kent C. Berridge (born 1957) is an American academic, currently working as a professor of psychology (biopsychology) and neuroscience at the University of Michigan. Berridge was a joint winner of the 2018 Grawemeyer Award for Psychology.
Ерте өмір және білім
Берридж 1957 жылы дүниеге келген. Берридж 1979 жылы Калифорния университетінің Дэвис университетінде ғылым бакалаврын, 1983 жылы Пенсильвания университетінде докторлық дәрежесін алды.
Зерттеу
Берридж мотивация, әсер ету, сыйақы, сыйлық, эмоция, қорқыныш, ләззат, есірткіге тәуелділік, тамақтану бұзылыстары және шешім қабылдау пайдалылығы туралы ми жүйелеріне қатысты зерттеулер жүргізеді. Сондай-ақ, ол әріптесі доктор Дж. Уэйн Алдриджмен бірге жануарларда мінез-құлықтың табиғи синтаксистік тізбектерін (мысалы, киіну; дәмге жауап беру үлгілері) зерттейді. Доктор Пьотр Винкильманмен бірге ол адамдағы санасыз эмоция мәселесін зерттеді.
Ұнату
Берридж көңіл көтерудің ми жүйесіне қатысты жұмысымен танымал. Дәмді зерттеушілер әзірлеген "Дәмді реактивті талдау" деп аталатын "жақсылау" сынағын қолдана отырып, Берридж кеміргіштер, приматтар мен адамдар арасында ұқсас дәмге бет жағымдылығы жауаптарын өлшейді. Бір нәрсе тәтті болса, оны жарып жеу сезімі пайда болады. Бір нәрсе қатты ащы болса, адам бас сілкіп, жылап қалады. Берридж мидағы "гедоникалық ыстық нүктелерді" анықтауға көмектесті, мысалы, ядролық аккумбенс және вентральді паллид, онда опиоид, эндоканнабиноид және ГАМК нейротрансмиссиясы тәсiлдің "жақсылауын" үйлестіреді. Берридж бұл гедоникалық ыстық нүктелер мидың дәмді тамақ, жыныстық қатынас, есірткі және басқа да сыйлықтармен (бұрынғы кезде мидың допаминдік жүйелері ойнайды деп есептелген рөл) ортақ гедоникалық ләззат сезімдерін қалай туғызатыны үшін маңызды болуы мүмкін деп болжайды.
Есірткі
Берридж және оның әріптесі доктор Терри Робинсон қазіргі заманғы тәлім-тәрбие теориясын ұсынды. Бұл теорияға сәйкес, есірткіге тәуелділік мезолимбикалық дофамин жүйесінің сезімталдануынан пайда болады. Допамин әдетте тамақ пен жыныстық қатынас сияқты сыйлықтармен байланысты ынталандыруларға ынталандыруды жатқызу үшін жұмыс істейді және сыйлық "иялауды" тудырады. Дәрі-дәрмектер осы "мұқтаждық" жүйесін басып алады. Есірткілерді қайта-қайта қолданғаннан кейін дофамин жүйесі өте тез жауап береді, ал есірткі сигналдары аса айқын болады. Бұл дегеніміз, есірткіге тәуелді адамдар үшін ескеру мүмкін емес, ал олар кездескенде, олар қатты құмарлықтарға және / немесе қайталануға әкелуі мүмкін. Бұл сезімталдық сигналы есірткіге тәуелді адам есірткіден бас тартқаннан кейін де, есірткіден бас тартқаннан кейін де бірнеше жыл бойы жалғасуы мүмкін. Бұл факт бұрынғы нашақорлардың есірткіге деген бейімділігін, кейде ұзақ жылдар бойы бас тартқаннан кейін де, қайтадан қайта бастайтынын түсіндіреді.
Допамин
Берридж пен Робинсон мидағы мезолимбикалық дофаминнің рөлін қайта анықтауға көмектесті, бұған дейін оны ләззат нейротрансмиттері деп қараған болатын. Допаминді енді ләззат беруші ретінде қарастырмайды. Оның орнына дофамин сыйақыны орнатады деп есептеледі, яғни, ынталандыруды ынталандыруға байланысты ынталандыруларға сыйлық ретінде береді.