Кіріспе

Сергей Лукьяненконың 2004 жылғы романы Twilight Watch (Сумеречный Дозор, сондай-ақ Dusk Watch деп те аталады) - орыс жазушысы Сергей Лукьяненконың 2004 жылы жарық көрген фантастикалық романы. Бұл Night Watch және Day Watch сериалдарының жалғасы және Last Watch және New Watch сериалдарымен жалғасып, Sixth Watch сериалымен аяқталатын сағаның үшінші бөлігі.

Құрылымы мен стилі

Лукьяненко "Түнгі күзет" романына қарағанда "Күнгі күзет" романында қолданған құрылымына жақын. Twilight Watch үш сюжетке бөлінеді: ешкімнің уақыты, ешкімнің кеңістігі және ешкімнің күші. Әр әңгіменің басында сөз басталады, содан кейін жеті тарау болады, ал соңында эпилог болады. Прологты қоспағанда, әр әңгіменің оқиғалары "Түнгі күзет" мүшесі, жарық сиқыршысы Антон Городецкийдің дауысы арқылы бірінші тұлғада жазылған. Прологтағы оқиғалар үшінші тұлғада жазылған және Гордецкийдің көзінше орын алмайды. Бүкіл роман өткен заманда жазылған.

Ешкімнің уақыты жоқ

Антон Городецкийге Гессер Уочтарға және Инквизицияға жіберілген құпия ескерту хаттарын тексеруді тапсырады. Хаттарда күшті Ұлы Нұр Басқа адам баласына оны "Басқа" етіп өзгертуге уәде береді, ол адам баласының терең қалауы. Алайда, Басқалар үшін бұл мүмкін емес және сол себепті, жарық басқа қауіп төндіреді, өйткені осы адамның өтінішін орындаудан бас тарту ол немесе ол Қараңғыда материядан айырылады дегенді білдіреді. Антон істі қарауға тағайындалады да, хаттар келген Мәскеудің бай ауданы Ассольға барады. Бұл істі күндізгі күзеттегі Костя Саушкин, Инквизициядан Эдгар мен Витезиславпен бірге қарастыруға тағайындалды. Антон адамның Гессердің баласы, 60 жастағы бизнесмен екенін біледі. Төртеу Гессерді ұлын Басқаға айналдыруға уәде беру туралы қарсы алады, бірақ Гессер ұлының тірі екенін білгенін де мойындамайды. Кейін оның ұлы басқа, ал Гессер оған бастамашылық ету құқығын талап етеді. Кітаптың соңында Арина есімді сиқыршының Гессердің ұлын Фуаранның кітабы арқылы Басқаға айналдырғаны туралы айтылады.

Ешкімнің орнында

Антон әйелі Светланамен (Түнгі күзетті тастап кеткен), оның анасымен және қызымен (Надя) бірге шалғай аймаққа демалуға барады. Ол жерде ол екі адам баласына қасқырлар шабуыл жасағысы келгенін, бірақ оларды орманда тұратын құпия әйел құтқарып қалғанын біледі. Антон сиқырлы түрде үлкен қыздың естелігін оқиды және ол сөреде "Фуаран" атты кітапты көргенін байқайды. Антон бұған сенбейді, өйткені Фуаран - бұл ғасырлар бұрын жоғалған немесе тіпті ешқашан болмаған деп саналатын, өте күшті және аңызға айналған артефакт. Әңгіме бойынша, кітапқа ежелгі сиқыршы (Фуаран) жазған, онда қарапайым адамды Басқаға айналдыратын сиқыр бар. Антон сиқыршының үйін және сиқыршы Аринаны табады, ол 1-деңгейден жоғары, бірақ Фуаран емес. Оның орнына Антонның тапқан нәрсесі - Аринаның авторлығымен жазылған Фуаран аңызы туралы кітап. Кітапта Фуаранның басқаның күшін қалай көтеруді және адамға басқаның күшін беруді қалай ашқаны түсіндіріледі. Кітапта әлемнің орташа сиқырлы температурасы 97 градус болғаны, ал адамдардың сиқырлы температурасы 97 немесе одан жоғары болғаны айтылған. Олардың жылылығы қоршаған ортаға беріледі, ал Басқалардың температурасы 97 градустан төмен, сондықтан олар қоршаған ортаның 'жылылығын' сіңіреді. Басқаның сиқырлы температурасы төмендеуі, олардың көбірек сіңіруі. Жетіінші деңгей Басқалардың сиқырлы температурасы шамамен 90 градус, ал сыныпталмағандардың температурасы 40 градус. Ең сирек кездесетін басқа түрі - сиқырлы температурасы жоқ, нөлдік басқа, сиқырлы күшті сіңіретіндіктен, оның күші шексіз болды. Светланамен сөйлескеннен кейін Антон Надяның мүлдем басқа емес екенін біледі. Кейін Антон торға отырып, көзін ашқанда, оның үстінде тұрған Эдгарды (инквизиторды) көреді. Эдгар Антонға Аринаны жауапқа тартуға шақырып отырғанын түсіндіреді. Айтпақшы, "Бұл жылан" 20-шы жылдары "Күзет" экспериментіне қатысып, идеалды социалистік мемлекет құруға ықпал етті. Арина нанды жеген әркім жаңадан пайда болған үкіметке толықтай сенуіне себеп болатын дәрі-дәрмекті нанға салып беруді мақсат еткен. Оның орнына, барлық субъектілер тез арада іске айналдырылды, бұл үкіметтің құлдырауына және барлық субъектілердің өліміне әкелді, деп болжанады, себебі Аринаның саботаж актісі. Антон мен Эдгармен бетпе-бет келген Арина түнектің төртінші деңгейіне түседі, онда жұп оны іздей бастайды, бірақ ол қашып кеткенін біледі. Эдгар мен Антон шынайы әлемге оралып, Арина өзін дәлелдегендей, Жоғары Басқаның үйін іздеу ақылға қонымсыз деп шешеді. Мақсаттарын жоғалтып алғаннан кейін, жұп екіге бөлінді, Эдгар сиқыршыны табу үшін көмекке жүгінді, ал Антон отбасына оралды. Үйге оралғанда Света мен Антон Светаның анасы қыздарымен орманға шыққан кезде оның "ескі досы" қыздарын серуенге шығарып кеткенін біледі. Света мен Антон оның Арина екенін бірден біліп, сиқырлы жолмен онымен байланыс жасайды. Инквизиция бүлікшілердің қашып кетуін болдырмау үшін күмбез тұрғызды, ал ол Надяны тұтқынға алып, қашып құтылудың жолын іздеуді талап етті. Света Надяны іздеуге сиқырлы құралдарды жібергеннен кейін (ол Антонды шауып тастауға жақындады) және ештеңе таба алмады, Светаның күшін сезінген және ол өздеріне келіп қалады деп қорқыған қасқырлар пайда болды. Бұл адам жиырма жастағы, үш баласы бар екен. Олар Аринаның Надяны қайда алып кеткенін көргенін мойындады және егер балаларды іздегендері үшін кешірім берілсе, олар Аринаның ізін тауып, онымен күресуге көмектесетін болады деп келісті. Ақырында, Арина мен қатты ашуланған Света арасындағы шайқастан кейін Надя құтқарылды, және өлім-жітім жоқ. Шолпанның бесінші деңгейі арқылы Аринаға келген Света өмірге жаңаша көзқараспен қарағандай өзгерген. Аринаны өзін-өзі қорғау үшін ғана басқа адамға немесе басқаларға зиян келтірмеуге мәжбүрлегеннен кейін, Света оған кетудің жолын табуға көмектесуге келісті.

Ешкімнің күші

Антон кейіннен Гесармен сөйлесу үшін Мәскеуге барады, бұл кезде Гесар телефон арқылы Антонның жаңа ғана болған сиқыршылар үйіне баруын сұрайды. Антонмен бірге сиқырлы жолмен сапарға шыққаннан кейін олар Костя, Эдгар, Забулон және Светланамен кездеседі. Витезославтың күл-тозаңдары жасырын бөлмеден табылды, оны кім өлтіргенін айта алмаймыз, тек оның күшті адам болуы керек, себебі Витезослав Жоғары Вампир болған. Алғашында олар Аринаны күдіктенеді. Алайда, көп ұзамай Витезославты өлтіріп, кітапты алған Басқаның Костя екені анықталады. Костя өзі де, вампирді осы максималдық әлеуетке дейін көтеру үшін донорлардан жасалған қан коктейлін ішкеннен кейін Жоғары Вампирге айналды. Бастапқыда Витезослав кітапты тауып, Эдгарға телефон шалып, ол вампирдің Фуаранның кітабын тапқанына сенбеді. Бірақ Костя кітаптың жалған екеніне сенбей, Витезославқа қоныстасты. Инквизитор кітаптың шынымен жұмыс істейтінін көргісі келді және оны Костяда сынап көрді, 12 донордан жасалған қан қоспасынан жасалған коктейльді пайдаланып, оның күшін экспоненциалды түрде арттырды, содан кейін Костя Витезославты вампирлік дуэльге шақырды. Мұндай жекпе-жекте жеңілген адам күлге айналады. Оның түпкі мақсаты - Халықаралық ғарыш станциясына барып, Жерді орбитадан қарап отырып кітапты оқу (Фуаранның сиқыры кастердің көзқарас аясындағы барлық адамдарға әсер етеді), барлық адамдарды Басқаларға айналдырады, сондықтан ол ақыр соңында басқалардан айырмашылығы жоқ. Костядан басқалары бұл апат болатынын түсінеді "трамвайда біреудің аяғына бас тигізіп, ол сені қарғайды; енді ол сені өртеп жібере алады". Сонымен қатар, басқалар шын мәнінде сиқырлы энергияны шығаратын адамдар екенін түсінбейді. Басқалар оны шығаратыннан гөрі сіңіреді, сондықтан оны пайдалана алады. Басқаның сиқырлы деңгейі сіңіру/шығарылу қатынасына байланысты. Тарихта бірнеше "нөл" болған: Иса (Ехшуа), Мерлин және Антон мен Светлананың қызы Надя. Олардың күші шексіз, өйткені олар тек сиқырды сіңіреді. Егер Костя барлық адамдарды Басқаларға айналдыра алса, онда қолда бар сиқырлы энергияның мөлшері күрт азаяды. "Фуаранның" тиімділігін Антонға көрсету үшін, ол оны адамға қолданады, оны төменгі деңгейдегі Басқаға айналдырады. Бұл кезде Костя да, Антон да Антонның да әсер еткенін түсінген жоқ, өйткені ол Костяның алдында тұрды, оны сыныптамасыз (Гессер / Забулон / Света деңгейі) сиқыршыға айналдырды. Костя Байконур ғарыш айлағына жетеді және ракета ұшыру үшін оны дайындауға арналған адамдарды ақылмен басқарады. Антон оны ұстап алады және оған қарсы шығады, Гесар, Забулон және Эдгар бәрі оның ақыл-ойына байланысты, және оған энергияны тамақтандыруды ұсынады. Әрқайсысы оған әртүрлі қиратушылық сиқырды қолдануға кеңес береді. Олар Костяның зымыран ұрлауды жоспарламайтынын түсінеді, өйткені тіпті Жоғары Вампир де зымыранды орбитаға өздігінен шығара алмайды. Оның орнына ғарыш стансасына кіретін порталды ашуды жоспарлап отыр. Қауіпсіздік шарасы ретінде ол ғарыш киіміне әлі де киіп жүр. Алайда, Костя порталды ашуға дайындалғанда, Антон Гесар, Забулон және Эдгардың оған арнаған барлық энергиясын алып, өзінің ойларын Костядан қорғау үшін өзін қорғайтын қалқан жасауға жұмсады. Антон вампирдің түсінуін қаламайтын нәрсе, өйткені Костя Басқа (санаттамасыз Басқа) болғандықтан, ол кеңістіктің кеңістігінде ешқандай сиқыр жасай алмайды. Ол жерде ол пайдалана алатын энергия болмайды, ол кеңістікте барлық басқалардың энергия көзінен бөлініп тұрады. Костя қалқанды Антон қорқып, өзін қауіп-қатерден қорғағысы келгендіктен орнатты деп есептей отырып, мұндай қорқынышты әрекетке таңғалатынын білдірді және порталды ашты. Тек қана вампир оның ішіне кіргенде ғана Антонның көңілі орнықты. Ракетаны орбитаға шығару үшін мыңдаған есептеулер қажет. Ол Костяның станцияның нақты орнын анықтай алмайтынын білген. Портал Костяны орбитаға шығарып, оны ғарыш киімімен жүзіп, ешқандай сиқырлық әрекет жасай алмай қалдырды. Ол ғарыш станциясына телепорт жасай алмады, планетаға қайта оралу порталын аша алмады. Ол орбитада ғана қалуы мүмкін, өйткені орбитасы ыдырап, ол кітаппен бірге атмосфераға қайта кіргеннен кейін жанды. Костяның және басқалардың өлімімен Мәскеудегі Күндізгі қарауылда бір жоғары деңгейдегі сиқыршы (Завулон), ал Мәскеудегі Түнгі қарауылда төрт сиқыршы (Гесар/Ольга/Света/Антон) бар.