Кіріспе

1995 жылы Гарт Никстің фантастикалық романы "Сабриэль" кітабы – Гарт Никстің 1995 жылы алғаш рет жарық көрген фантастикалық романы. Бұл оның Ескі Корольдік сериясының бірінші кітабы, одан кейін "Лираэль", "Абхорсен", "Клариэль", "Алтын қол" және "Терциел мен Элинор" кітаптары жарық көрді.

Сюжетке кіріспе

Роман екі көршілес, құрастырылған елде өрбиді: Оңтүстікте Анселстиер орналасқан, оның технологиялық деңгейі мен қоғамы 20 ғасырдың басындағы Австралияға ұқсас, ал солтүстікте Ескі Патшалық жатыр, онда еркін сиқыр мен Хартиялық сиқыр бар – бұл фактіні Анселстиер үкіметі ресми түрде жоққа шығарады және Анселстиер халқының көпшілігі сенбейді. Екі елдің арасында қабырға тұр. Шекараға жақын жерде кейбір сиқыр Қабырғадан өтеді, әсіресе Ескі Патшалықтан жел соққан күндері. Патшалық отбасы құлағаннан бері қауіпті күштер кезігіп жүр, олар өлі еместерден бастап, қуатты сиқыршылар мен еркін сиқыр элементтеріне дейін жетеді. Бұл тірі өлілерді Некроманттар қайта тірілтеді, олар Ескі Патшалықта саяхаттайды немесе Өлімде тұрады, өздерінің бұйрықтарын орындау үшін «Қолдарды» пайдаланады. Қауіпті тірі өлілердің мәселесін шешу үшін Абхорсен атағымен белгілі бір Некромант, өлгендерді тыныштандыру үшін қоңыраулар мен қылыш қолданады. Сабриел заманында, оның әкесі Терсиел Ескі Патшалықтағы өлгендерді тыныштандыру міндетін атқарады, әсіресе жаңа зұлымдық көтеріліп жатқандықтан бұл қиынға соғады. Ағымдағы Абхорсен осындай зұлымдыққа тап болып, жетінші қақпадан тыс қалғанда, ол өзінің қоңырауларын (некроманттың негізгі құралдары, өлгендерді басқару үшін түрлі жолдармен қолданылады) және қылышын бақылауындағы өлі емес елші арқылы қызы Сабриелге жібереді. Сабриел Анселстиердегі қыздар мектебінде, оның арқылы әкесіне шабуыл жасап, Абхорсен әулетін жоятын адамдардан қашып, тығырылған. Байланған өлі емес де сөйлеуге тырысады, бірақ ол сөздерді аңғару үшін Өлімге кіруі керек. Әкесі (Өлімдегі өлі емес елші арқылы сөйлейтін) оған Ескі Патшалыққа оралып, Абхорсен рөлін қабылдап, Керригордың қайта тірілуін тоқтатуға бұйырады. Өлімде әкесінен кеңес алғанда, ол кіші өлімен қақтығыстан мүжілмей қалады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кітап Сабриелдің жаңа ғана өлтірілген қоянды өлімнен қайта тірілткенімен басталады. Ол - Анселстиердегі қыздар интернаты Уайверли колледжінде оқитын жас қыз. Сабриел тұратын жатақханаға өлі емес жан кіреді және барлық қыздарды қорқытады. Сабриэль оның қолында сөмке ұстап тұрғанын және сөйлеуге тырысқанын байқайды. Ол оның не екенін көру үшін Өлімге кіреді және оған бекітілген жіптердің Бірінші қақпаның сарқырамасынан өтіп жатқанын байқайды; бұл тіршілік иесінің өлімнің ішінде некроманттың бақылауында екендігінің белгісі. Ол өте әлсіз, бірақ Сабриэль оның Жетіінші Өлім қақпасынан өткен әкесімен байланысты хабаршы екенін айтады. Әкесі оған (хабаршы арқылы) Абортсен рөлін атқаруға және Керригорды (қуатты еркін сиқырлы некромант) жеңуге нұсқау береді. Ол еркін сиқырды байлайтын жарғыны бұзу үшін өмірге қайта оралуға тырысады және осылайша Ескі патшалықтың жарғысын жояды. Ол қорапқа Абортсеннің қоңыраулар қорабы, Абортсеннің семсері және Ескі патшалықтың картасы бар. Мектептен шыққан Сабриел атасынан алған қағаздарды пайдаланып, Қабырғадан өтеді. Оның баратын жері - Әбсерсеннің үйі, әкесінің үйі. Қабырғаға жақын жерде ол оңтүстік полковнигі мен оның әскерін кездестіреді. Солдаттар Қабырғаны бұзып, оның арғы жағына өту үшін Көлеңкелік қолдарды тосқауылдау үшін күш-жігерін жұмсайды. Қабырғаға жақын аумақтарда эвакуация жүргізіліп жатыр. Тек Ескі патшалықтың тұрғындарына ғана айқышқа іліп қоюға рұқсат етіледі. Сапарды жалғастыра келе, Сабриел өзін күшті өлі жандырманы - Мордикант аңдып жүргенін түсінеді. Ол аңды басып шығып, өзен ортасындағы аралда орналасқан Абхорсеннің үйіне жетеді. (Өлілер жылдам әрі терең ағын судан өте алмайды.) Абхорсеннің үйінде Сабриэль тынығып, тамақ пен басқа да керек-жарақтарды, сондай-ақ қару-жарақ ала алады. Ол сондай-ақ Моггетті, кішкентай ақ мысық түрінде, мойынтірекке күшті байлау сиқыры салынған және одан ілінген шағын Саранетті кездестіреді. Моггет оның әкесімен бірге болуды талап етеді. Кейін олар үйді қоршап тұрған қабырғаларға қарап, өлілердің көпір салуға тырысқанын байқайды. Сабриэль су тасқынын шақыру рәсімін орындайды, содан кейін үйден Қағаз қанатымен қашады (жақсылықпен қозғалатын ұшақ тәрізді құрылым). Әуеде Сабриел мен Моггетке өлілер шабуыл жасайды, Сабриел қайтыс болудан сақтану үшін Моггеттің жағасын босатады. Олар Моггеттің байланбаған түрінде Сабриелді өлтіргісі келетін тұңғиыққа түседі. Алайда, ол оны осы мақсат үшін берілген сақинамен қайтадан байлап алады. Келесі күні Сабриэль мен Моггет туннель арқылы басқа шұңқырға барады, ол Моггет патша отбасының тарихи жерленген жері болып табылады. Әр патша қайықта жерленеді. Сабриел қайықтың біріндегі мүсіннің ағаштан жасалған мүсін емес, екі жүз жыл бойы сол күйінде тұтқындалған адам екенін біледі. Ер адам Сабриелге ол тұтқындалғанға дейін Патша күзетшісі болғанын айтады және құпия болып қалатын себептермен Touchstone (шаянның аты) деп аталуын сұрайды. Сабриел, Тачстоун және Моггет өздерінің саяхаттарын жалғастырады, олар теңіз жағалауындағы ауылды Өлі жаратылыстан құтқару үшін тоқтайды. Олар қайықты сатып алып, Ескі патшалықтың жағалауымен жүзіп, астанасы Белисаирге жетеді. Олар Abhorsen-ді Белисаирдің жер асты су қоймасынан табады, ол өлімнің тұзағында қалады. Өлімде ұзақ болғандықтан, ол ұзаққа орала алмайды, бірақ аз уақыт қалғанда, Abhorsen Сабриелге Керригор деп аталатын зұлымдық туралы айтады. Керригор өлімнен алыстап, Ескі патшалық пен Анцельстерде апат туғызуды көздейді. Сабриэль әкесімен бірге соңғы рет бөліседі - ол қоңырау шалу үшін Астараелді (оның дыбысы оны естіген әркімді өлімнің әлеміне жібереді) және Керригордың апатын кешіктіреді; және ол Тоучстонды құтқару үшін оны (және өзін) Астараелдің музыкасынан мүмкіндігінше алыстату үшін. Өлімге ұрыспас үшін, ол оны өмірге назар аудару үшін қатты сүйеді. Астараелді шақыру барысында Сабриелдің әкесі Моггетті босатып жібереді. Олар табысқа жетеді, бірақ Керригордың денесі сақталғанша, ол қайта-қайта өлімнен қайта тіріледі. Сабриэль мен Тоучстоун басқа қағаз қанатты қолданып, оларды қабырғаға мүмкіндігінше жақын алып келеді және Кэрригордың денесін табу үшін Анцельстерге өтіп, Клэр егіздері Санар мен Райелдің көрегендік нұсқауларына сәйкес келеді. Олар мәйітті тауып, Сабриел Керригорды Ранна мен Моггеттің жағасымен байлап, жеңеді. Ол өледі, бірақ бұрынғы Abhorsen оған Ақырғы өлімге өтуіне кедергі жасайды, өйткені ол басқа біреудің...

Қан тұқымы

Мыңдаған жылдар бұрын, Тоғыз жарқын нұрлылардың жетісі өздерінің күштерін құрбан етіп, Жарғыны жасады: күшті нысандардың (Ұлы тастар мен Қабырға) және үш сиқырлы қан сызығының үйлесімі, олар Абхорсен, Клэр және Патшалық отбасы деп аталады. Жетісінен бесеуі мүлдем жоғалып кетті (әрқайсысы бір нысанға немесе қан сызығына еніп), ал екеуі белгілі бір дербестікті сақтады. Бірі өзінің күшін Патшалық қан сызығына, бірі Абхорсендерге, ал бірі Клэрлерге жұмсады (сондықтан Клэрлер Сабриелді "туысқан" деп күтеді). Қалған екеуі, "Қабырға салушылар" деп белгілі, өздерін бірнеше күшті нысандарға, соның ішінде Тастар мен Қабырғаға сіңіріп, кейін жоғалып кетті. Осы артефакттар, Жарғы тастары, Патшалықтағы бейбітшілік пен тәртіпті сақтайтын Жарғы сиқырының желісінің бастауы болып табылады. Қан сызықтарының барлығы да жалпы халыққа қарағанда күшті Жарғы магистрлерінің жоғары концентрациясына ие.

Абортсендер

Ежелгі патшалықтың ең құрметті тұлғаларының бірі – Абхорсен, қауіпті, еркін сиқыр күштерін, некроманттарға тән және Шарттың игілікті сиқырын қолданып, өлім есіктерін өлі рухтардың тірілікке қайта оралуына қарсы қорғайды. Сабриэль мен оның әкесі – Абхорсен әулетінің мүшелері. Олар ескі патшалықты құрған жеті жарқыраған шамшырақтың аттарымен аталатын қоңырауларды, сондай-ақ олардың ата-бабасы шамшырақтың сыйлаған өліммен туа біткен байланыстарын пайдаланып, өз күштерін арттырады. Қоңыраулар кішісінен үлкеніне дейін: Ранна, Мозраил, Кибет, Дирим, Белгаер, Сараннет және Астараел. Сараннет, «байлаушы», Абхорсеннің бастапқы өкілі саналады және осы әулетке өзінің күштерін берген жарқыраған шамшырақ деп есептеледі. Оның сыйы – «байлау», дәл осылай Абхорсеннің міндеті – өлгендерді өліммен «байлау». Ранна, «ұйықтатушы», тыңдаушыларды ұйықтатып жібереді, ол ең аз алаяқтығымен көзге түседі. Мозраил, «оятушы», өлгендерді оятып, оларды тірілтеді, ал некромантты өлімге жақындатады. Кибет, «қадам басушы», өлгендерді өлімге қайтаруға мәжбүрлейді немесе шақырушы қалаған жерге жібереді, бірақ шақырушы сақтық танытпаса, ол өзі де «қадам басып» қалуы мүмкін. Дирим – «сөйлеуші», өлгендерге сөйлеу қабілетін сыйлайды немесе алып тастайды. Белгаер – «ойлаушы», өлгендерге тәуелсіз ойлау қабілетін қайтаруға және ескі естеліктерді жаңғыртуға болады, бірақ абайсыздықтан оларды жоюға да мүмкін. Астараел – «Қайғылы». Соңғы қоңырау, ол оны естігендердің барлығын, соның ішінде шалушыны да, терең өлімге жібереді. Астараелдің үнін естігеннен кейін қайта оралу мүмкін емес. Барлық үш әулет сияқты, Абхорсен әулеті де олардың міндетін ғана емес (Абхорсен тек тікелей туыстардың ішінде таңдалады) және оларға күштерін сыйлайды, сонымен қатар олардың сыртқы келбетін анықтайды. Абхорсен әулетінің барлық мүшелерінің шашы қара, ал терісі табиғи емес, өте ақшыл болады. Ескі патшалықты апаттардан қорғайтын отбасылардың арасында және Өлімнен келетін апаттардан қорғайтын жалғыз отбасы ретінде, Абхорсендер өлімді сезу қабілетімен ерекшеленеді. Олар өлі емес жандарды анықтап, тірілерден ажырата алады, өлімге өтіп, өлі емес әскерлермен күресіп, оларды соңғы өлімге жібере алады. Олар ғана өлімге кіруге құқылы, сондықтан да олар – бұзылмаған Шарт белгілері мен сиқырлық күштерін сақтап қалған жалғыз некроманттар. Олардың символы – көк түсті фонда күміс кілт.

Патшалық отбасы

Ғасырлар бойы патшалар Ескі Корольдікті өздерінің Белисаирдегі сарайынан әділ биледі, бейбітшілікті сақтаушы, зор күш ретінде, Керригордың қолынан құлағанға дейін – немесе Рогирек принці, Рогир лақап атымен белгілі, патшалық отбасының бұзық мүшесі, ол қыздары мен анасын өлтіріп, олардың қанын Ұлы Жарғы тастарын бұзу үшін пайдаланды. Корольдік қазір олардың 200 жылдық жоқтығынан зардап шегуде. Abhorsens-тен айырмашылығы, Патшалар өз қалауынша Өлімге өте алмайды және көбінесе еркін сиқырды қолданбайды. Олардың шеберлігі дипломатия және Жарғы сиқырында. Олар Клэрлер мен Abhorsens-термен Ұлы Жарғы ретінде байланысты. Олардың дипломатиядағы шеберлігіне байланысты, олар "сөйлеуші" Диримнің ұрпақтары саналады. Олардың символы – қызыл теңіздегі алтын мұнара.

Клэрлер

Клэрлер – сиқырлы әулеттердің ішіндегі ең ірі отбасы. Олар әділдік пен болашақты көрудің төрешілері, және Ескі Корольдіктің солтүстік шебіндегі мұздығынан барлығын көреді. Клэрлер – көрушілер әулеті, қажет болған жағдайда олардың күштері бірігіп болашақты айқын көруге мүмкіндік береді, ал жеке-жеке олар тек шашыраңқы көріністерді ғана көреді. Клэрлер де Хартиялық сиқырға ие, бірақ Абхорсендер мен Корольдік әулеттерге қарағанда оның күші әлсіз. Олар "оятушы" Мосраелдің ұрпақтары. Клэрлер жастардың алғашқы көру қабілетін "оянуымен" тойлайды. Абхорсендер сияқты, Клэрлердің де сыртқы келбеті ұқсас. Клэрлердің барлық қыздары (ұлдары аз), есте сақтаушыларды қоспағанда, қоңыр терілі және ақшыл, көздің жауын алатын ақ шашты болады. Клэрлердің мұздығында сонымен қатар, сиқыр мен тарихтың сақталымы – үлкен кітапхана орналасқан, және ол ерекше қауіпті, бірақ өлмейтін жандарды "суық сақтау" үшін де пайдаланылады. Олардың символы – жеті қырлы жұлдыз.

Қабырға жасаушылар

Қабырға жасаушылар – Ескі Патшалықты Анцельстриерден бөліп тұратын Қабырғаның салушылары және Чартер тастарын жасағандар; Чартер сиқырының ерекше сиқырлы заттар жасауда шебер болған қандық тамыры. Олар Патшалық отбасының қару-жарағын (мысалы, Тачстоун қолданған қос қылыштар), Аборсендерге тиесілі, керамикалық және дерлік өткізбейтін Гетр бронясын, Аборсеннің қылышын және Клэрдің иелігіндегі басқа да қуатты Чартер сиқыры заттары мен қару-жарақтарын жасады. Осыдан соңғы екі жарқын нұр Ранна мен Белгаер болғанын болжауға болады. Олар барлық күштерін туындыларына салып, қандық тамыр қалдырмады. Сондықтан кітаптардың көп бөлігінде Қабырға жасаушылар "жойылған" және қазір жоқ болып көрінеді. «Лираэль» кітабының соңында және «Аборсен» кітабында Қабырға жасаушылардың қандық тамыры Принц Саместе қайта жанданғанын білеміз, бұл оның сиқырлы «ойыншықтар» жасау және қару-жарақтарды сиқырлау қабілетін түсіндіреді, әйтпесе бұл жұмысқа «айлар» кеткен болар еді. Бұл тамыр, басымен келіп, Ораннисті жеңу үшін ғана қайта келген болуы мүмкін. Қабырға жасаушының символы – күміс ара немесе қазық.

Сабриелдегі кейіпкерлер

Сабриэль — Басты кейіпкер. 53-ші Абхорсен. Романның басында ол 18 жаста, Вайверли колледжінде соңғы жылын аяқтап жатыр. Моггет — Көне, тегі белгісіз еркін сиқырлы құрылым; ақ мысық түрінде көрінеді және Абхорсенге қызмет ету үшін қызыл Жарғы сиқырымен байланған жаға арқылы бағынышты. Таңдау тасы — Бұрынғы патшайым мен ақсүйектің ұлы, патшалық қанның жалғыз мұрагері. Ол екі жүз жыл бойы сол кездегі Абхорсендер оны (және оның қанын) өлімнен құтқару үшін салтанатты қайықтың ағаш мүсіні ретінде тұтқынға алған. Ол сондай-ақ Сабриелдің барысқандағы сүйіктісі. Керригор — Бұрын Рогир немесе Рогиррек деп аталған. Ұлы өлгендердің еркін сиқырлы некромантия шебері, патша отбасының бұрынғы мүшесі, Жарғымен келіспейтін. Өткен Абхорсендердің күшті сиқырлары оны өліммен байланыстырды, ал денесі сиқыр жоқ Қабырғадан тыс Анцельстиерде жерленді; бірақ Сабриелдің әкесі тұсында ол оянды және еркін сиқырды байланыстыратын Жарғыны қайтадан жоюға тырысады. Керригор есімі, Таңдау тасы айтқандай, бала кезіндегі лақап есім, оны патшалық ханзада өзі ойлап тапқан. Бұл оның толық ресми аты Рогиректен шыққан. Терсиел ("Абхорсен" деп танылады) — Сабриелдің әкесі, Сабриелден бұрын Абхорсен. Ол қызын туғанда қайтыс болғаннан кейін қайта тірілтті. Ол әйелін құтқара алмады. Ол мектепте оқығанда оған жеке келіп-кетпесе де, айдың қараңғы түнінде отында өзін жіберіп, онымен жиі хабарласып тұрды.

Марапаттар

Сабриэль 1995 жылы жасөсперімдерге арналған ең жақсы роман және ең жақсы фантастикалық роман номинациялары бойынша Aurealis сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ, ол ALA-ның ерекше кітабы деп танылды және 1996 жылы ең жақсы ұзақ проза үшін Дитмар сыйлығының іріктеу тізіміне енді.

Фильм

Publishing News басылымының хабарлауынша, Гарт Никс 2008 жылдың ортасында Стив Фишер арқылы «Агенттік сахналық өнерлер» агенттігіне «Сабриел» фильмін ұсынуға дайындалып жатқан. Никс сценарийді актер және «Капоте» (2005) фильмінің «Оскар» сыйлығына ие болған сценарисінің авторы Дэн Футерменмен бірлесіп жазды, ал «Plan B Entertainment» компаниясының продюсерлері Деде Гарднер мен Джереми Клейнер фильмді өндіруге жауапты болды. Режиссерлік қызметті Ананд Таккер атқаруы тиіс болған. Жазушылардың ереуілінен ұсыныстың жоспарлануы кейінді, ақпан айында қайта басталды. Фильмнің қазіргі жағдайы белгісіз, бірақ Никс қазір Creative Artists Agency агенттігінде Мэтью Снайдермен жұмыс істейді.