Кіріспе

Компьютерлік белсенділік – наразылық білдіру құралы

Интернет-белсенділігі, хактивизм немесе хактивизм (хак және активизм сөздерінің біріктірілуі) – саяси күн тәртібін немесе әлеуметтік өзгерістерді ілгерілету үшін азаматтық наразылықтың бір түрі ретінде хакерлік сияқты компьютерлік техникаларды қолдану. Хакерлік мәдениет пен хакерлік этикаға қатысты, оның мақсаттары көбінесе сөз бостандығы, адам құқықтары немесе ақпаратты ашық ету қозғалыстарымен байланысты. Хактивистік әрекеттер көптеген саяси идеалдар мен мәселелерді қамтиды. Фринет – цензураға төзімді коммуникация үшін құрылған, өзара байланысты платформа, саяси ойлар мен сөз бостандығын кодқа аударудың жарқын мысалы. Хакерлік белсенділіктің түрі ретінде Аноним және WikiLeaks сияқты белсенділер желісі арқылы немесе ортақ мақсаттарға жұмыс істейтін жеке белсенді арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, бұл олардың басшылық фигурасы болмайды. "Хактивизм" – бірнеше мағынасы бар, даулы термин. Бұл сөз электрондық тікелей әрекетті сипаттау үшін пайда болды, ол бағдарламалау дағдыларын және сыни ойлауды біріктіре отырып, әлеуметтік өзгерістерге ұмтылады. Бірақ хак кейде киберқылмысты білдіргендей, хактивизм де зиянды, құрылымды бұзушы және интернетті техникалық, экономикалық және саяси платформа ретіндегі қауіпсіздігіне нұқсан келтіретін белсенділік ретінде қолданылуы мүмкін. Бұрынғы әлеуметтік белсенділік нысандарымен салыстырғанда, хактивизм беспрецеденттік табысқа жетті, оған көбірек қатысушылар тартылды, көбірек құралдар пайдаланылды және сайлау нәтижелерін өзгертуге, қақтығыстарды бастауға және бизнесті құлатуға мүмкіндік берді. АҚШ-тың 2020-2022 жылдарға арналған қарсыбарлау стратегиясына сәйкес, мемлекеттік қарсыластар мен трансұлттық қылмыстық ұйымдардан басқа, "хактивистер, ақпарат ашушылар және ашық жариялау ұйымдары сияқты идеологиялық мотивацияланған тұлғалар да маңызды қауіптер тудырады".

Шығуы және анықтамасы

Жазушы Джейсон Сак 1995 жылы жаңа медиа суретшісі Шу Ли Ченнің «Fresh Kill» фильмін түсіндіргенде «хактивизм» терминін алғаш рет қолданды. Дегенмен, бұл термин көбінесе Dead Cow Cult (cDc) мүшесі «Омегаға» жатқызылады, ол 1996 жылы топқа электрондық хат арқылы оны қолданған. Терминнің түбір сөздерінің мағыналық әртүрлілігіне байланысты, хактивизмнің анықтамасы нақты емес және оның қамтитын әрекет түрлері мен мақсаттары бойынша маңызды пікір келіспеушіліктер бар. Кейбір анықтамаларға кибертерроризм актілері кіреді, ал басқалары әлеуметтік өзгерістерге қол жеткізу үшін технологиялық хакерлік қолдануды ғана растайды.

Нысандар мен әдістер

Өзін-өзі "хактивист" деп жариялағандар көбінесе анонимді жұмыс істейді, кейде топта, ал кейде бірнеше киберперсоналармен жалғыз қасқыр ретінде әрекет етеді. Бір белсенді Джим Уоррен PGP-нің кеңінен таралуын сенаторлар Байден мен ДеКончини жазған 266-шы сенат заңына жауап ретінде ұсынды, онда "коммуникация жүйелері үкіметке дауыс, деректер және басқа да хабарламалардың қарапайым мәтіндік мазмұнын алуға мүмкіндік беруі керек" деп талап етілді. WikiLeaks – саяси мақсаттағы веб-сайттың мысалы: ол "үкіметтерді ашық ұстауға" тырысады. Көшіру (Mirroring): Веб-сайттарды көшіру – веб-сайттардағы түрлі цензуралық кедергілерді айналып өту үшін қолданылатын құрал. Бұл техника цензураланған веб-сайттың мазмұнын көшіріп, оны цензураланбаған басқа домендер мен субдомендерде таратады. Құжаттарды көшіру, веб-сайттарды көшіруге ұқсас, түрлі құжаттар мен өзге де жұмыстарды сақтауға бағытталған техника. RECAP – «АҚШ сот шешімдерін босату» және оларды онлайн ашық қолжетімді ету мақсатымен жазылған бағдарламалық қамтамасыз ету. Бұл бағдарламалық жобаның форматы – таратылған құжаттарды жинау және мұрағаттау. Ірі көшіру жобаларына Интернет-мұрағаты және Викиресурс сияқты бастамалар кіреді. Анонимдік: Адам құқықтары, үкімет тарапынан жасалатын қысым және т.б. мәселелер туралы кең аудиторияға жеткізу үшін түрлі веб-құралдарды (тегін және/немесе бір рет қолданылатын электрондық пошта шоттары, IP-адресті жасыру, блог платформалары) пайдаланатын әдіс, осы арқылы жоғары деңгейдегі анонимділікті сақтау. Доксинг: Жеке және/немесе құпия құжаттар мен жазбаларды бұзу және жариялау практикасы. Хактивистер бұл әрекетті ашықтықты қамтамасыз етудің бір түрі деп санайды, ал сарапшылар бұл – мазақтау (құқық бұзушылық) деп санайды. Веб-сайтты қайта бағыттау: Бұл әдіс веб-сайттың адресін серверде өзгертуді қамтиды, нәтижесінде сайтқа кіруге тырысқандар жасаушының (әдетте бастапқы сайтты айыптау үшін) жасаған веб-сайтына бағытталады. Protestware: Әлеуметтік мақсатты немесе наразылықты насихаттау үшін зиянды бағдарламаны пайдалану. Protestware – жобаның жасаушысының өзіндік түрде тарату үшін жасаған нәрсесі, көбінесе бұзушылық тудыратын мақсатта. Бұл термин орыс-украин соғысы кезінде npm экожүйесіне жасалған peacenotwar (бейбітшілікке қарсы соғыс) жеткізу тізбегіне шабуылдан кейін танымал болды.

Дау

Терминді кім қолданғанына байланысты, хактивизм – саяси мақсаттағы технологиялық бұзушылық, анархиялық азаматтық наразылықтың құрылымдық түрі немесе жүйеге қарсы белгісіз әрекет болуы мүмкін. Ол антикапиталистік немесе саяси наразылықты білдіруі мүмкін; спамға қарсы белсенділерді, қауіпсіздік сарпшыларын немесе ашық кодты қолдаушыларды көрсетуі мүмкін. Өздерін хактивист деп атайтындардың кейбіреуі саяси себептермен веб-сайттарды бұзуға көшкен, мысалы, үкіметтердің және олардың идеологиясына қарсылардың веб-сайттарына шабуыл жасап, оларды өзгерту. Басқалары, мысалы, Окблод Руфин («Cult of the Dead Cow» және «Hacktivismo» ұйымдарының «сыртқы істер министрі») веб-сайттарды бұзу немесе қызмет көрсетуден бас тартуды қамтитын хактивизм анықтамаларына қарсы күшпен сөйледі. Хактивизм көбінесе анонимділігіне байланысты көлеңкелі болып көрінеді, бұл көбінесе шеткі топтар мен қоғамның маргиналды мүшелерінің жұмысына байланысты. Хактивистер жасаған әлеуметтік желідегі шабуылдарға жауапты тұлғалардың болмауы корпоративтік және мемлекеттік қауіпсіздік шараларына онлайн және офлайн режимінде әсер етті. Өзін хактивист деп сипаттағандар DoS шабуылдарына қатысса, сыншылар DoS шабуылдары сөз бостандығына шабуыл екенін және олардың күтпеген салдары бар екенін айтады. DoS шабуылдары ресурстарды ысыраптап, «DoS соғысына» алып келуі мүмкін, онда ешкім жеңіске жете алмайды. 2006 жылы «Blue Security» спамдерге қарсы DoS шабуылдарын автоматтандыруға тырысты; бұл «Blue Security»-ге қарсы үлкен DoS шабуылға әкелді, нәтижесінде олар, олардың бұрынғы провайдері және DNS провайдері интернеттен шығарылып, олардың бизнесі жойылды. «Anonymous» ұйымының бірнеше сайтқа қызмет көрсетуден бас тарту шабуылдарынан кейін, «WikiLeaks»-тің басып тасталғандығына жауап ретінде EFF ұйымының негізін қалаушысы Джон Перри Барлоу: «Мен сөз бостандығын, кімнің болмасын, қолдаймын, сондықтан DDoS шабуылдарына қарсымын, олардың нысанасына қарамастан, олар киберкеңістіктің уытты газы» деді. Екінші жағынан, көптеген хактивистердің адвокаты Джей Лидерман DDoS шабуылдары уақыт, орын және тәсіл бойынша белгілі бір шектеулермен наразылық білдірудің заңды түрі болуы мүмкін деп санайды.

Белгілі хактивистік оқиғалар

1990 жылдардың соңында Гонконгтың "Блондинки" тобы қытайлық азаматтарға бұғатталған веб-сайттарға кіруге көмектесіп, Қытайдың компьютерлік желілерін нысанаға алды. Топ Қытайдың интернет жүйесінде, әсіресе спутниктік байланыс саласындағы әлсіз жерлерді анықтады. Ұйымның басшысы Блонди Вонг, Қытаймен серіктестік жасайтын американдық компанияларға шабуыл жасау жоспарларын да баяндады. 1996 жылы АҚШ Әділет министрлігінің бас бетінің атауы "Әділетсіздік департаменті" деп өзгертілді. Коммуникациялық әдептілік туралы заңға наразылық білдіру үшін бас бетке порнографиялық суреттер қосылды. 1998 жылы Electronic Disturbance Theater мүшелері FloodNet веб-құралын жасады, ол пайдаланушыларға DDoS шабуылдарына қатысуға (немесе олар электрондық азаматтық мойынсұнбаушылық деп атады) мүмкіндік берді, бұл Чиапастағы zapatista бүлікшілерін қолдау мақсатында жасалды. 1998 жылдың желтоқсанында АҚШ-тан "Жер асты легиондары" деп аталатын хакерлік топ пайда болды. Олар Ирак пен Қытайға қарсы киберсоғыс жариялады және осы елдердің адам құқықтарын бұзуына жауап ретінде интернетке қол жеткізуді тоқтатуды жоспарлады. Underground Legions-тың бұл әрекетіне қарсылық білдірген хакерлер, интернет жүйелерін тоқтату арқылы хакерлік топтың ақпаратқа еркін қол жеткізуге ешқандай әсері болмайды деп мәлімдеді. 2001 жылдың шілдесінде Hacktivismo, Dead Cow Cult сектасы "Hacktivismo декларациясын" жариялады. Бұл хактивизмге қатысушылардың мінез-құлық кодексі ретінде қызмет етті және хакерлер қауымдастығының "Интернеттің мемлекеттік цензурасын" тоқтату және ондағы "пікір білдіру және сөз бостандығы" құқықтарын бекіту мақсатын жариялады. 2009 жылғы Иран сайлауындағы наразылықтар кезінде Anonymous Иран веб-сайтын құру арқылы Иранға және одан ақпарат таратуға қатысты, сондай-ақ Иран үкіметіне видео манифест таратты. Google, SayNow және Twitter инженерлерімен бірлесіп, 2011 жылғы наразылықтар кезінде Египет халқына үкімет тарапынан интернетке қол жеткізуді тоқтату кезінде байланыс құралын ұсынды. Нәтижесінде Speak To Tweet пайда болды, онда телефон арқылы жіберілген дауыстық хабарламалар Twitter арқылы Google SayNow-тағы дауыстық хабарламаға сілтемемен бірге жарияланды. 2010 жылдың 29 мамырында өзін "Аргентиналық Кака" деп атаған хакер Уганда мемлекеттік үйінің веб-сайтына кіріп, нацистік партияның символы - свастикамен бірге Адольф Гитлердің суретін жариялады. Телеком Египет халқына қолдау білдіретін видео жариялады, онда телефон арқылы байланыс орнатуға жасаған күш-жігері және интернет сүзгілерінен және үкіметтік бақылаудан қалай қашуға болатыны туралы айтылды. Хактивистік топ сондай-ақ, біреу маңызды хабар жіберіп жатқан жағдайда радиожиіліктерді мұқият бақылайтынын мәлімдеді. Project Chanology, "Operation Chanology" деп те аталады, - 2008 жылы Сайентология шіркеуінің мүшесі Том Крузбен жасалған сұхбаттан алынған материалды алып тастауға байланысты интернет цензурасына қатысқаны үшін шіркеуді жазалау мақсатындағы Сайентология шіркеуіне қарсы хактивисттік наразылық болды. Anonymous хакерлер тобы DDoS шабуылдары арқылы "шіркеуді интернеттен шығарып тастауға" тырысты. 2008 жылдың ақпанында бұл қозғалыс заңды, зорлықсыз наразылық әдістеріне көшті. 2008 жылдан 2009 жылға дейін "Project Chanology" аясында бірнеше наразылық акциялары өткізілді. 2011 жылдың 3 маусымында LulzSec ФБР веб-сайтын бұзды. Бұл жеке секторға жатпайтын сайтқа жасалған алғашқы шабуыл болды. Сол аптада ФБР LulzSec жетекшісі Хектор Ксавьер Монсегурды анықтады. 2011 жылдың тамызында "Оливер Тьюкет" есімімен жұмыс істейтін Anonymous мүшесі Сирия Қорғаныс министрлігінің веб-сайтын бақылауға алып, сайттың пошта серверін Қытай әскери-теңіз флотына тиесілі серверге ауыстырды, сондай-ақ Израильдің үкіметтік веб-порталын қосты. Anonymous және New World Hackers 2016 жылғы Dyn кибершабуылына жауапкершілікті өз мойнына алды, бұл Эквадордың Лондондағы елшілігінде Wikileaks негізін қалаушы Джулиан Ассанжға интернетке қол жеткізуді тоқтатуына жауап ретінде жасалды. WikiLeaks шабуыл туралы мәлімдеме жасады. Кейіннен FlashPoint шабуылды жасағандардың сценарий жасаушылар екенін мәлімдеді. 2013 жылы "Миллион маска" науқанының онлайн бөлігі ретінде Филиппиндегі Anonymous 30 мемлекеттік веб-сайтты бұзып, адамдарды 5 қарашада парламент үйінің алдына жиналуға шақыратын YouTube видеосын жариялады, бұл филиппин үкіметіне наразылық білдіру мақсатында жасалды. 2014 жылы Sony Pictures Entertainment компаниясы Guardians Of Peace (GOP) деп аталатын топтың шабуылына ұшырады, олар 100 терабайттан астам деректерді, оның ішінде жарияланбаған фильмдер, қызметкерлердің жалақысы, әлеуметтік қамтамасыздандыру деректері, парольдер және шот туралы ақпаратты иеленді. GOP әртүрлі әлеуметтік желілерге кіріп, парольдерін diespe123 (die pictures entertainment) деп өзгертіп, парақшаларда қауіпті хабарламалар жариялады. 2016 жылы VICE жас хакер Cyber Anakin ресейлік веб-сайттарға, мысалы, KM.RU электрондық пошта провайдеріне және Nival ойын компаниясына қарсы шабуыл жасағанын хабарлады, бұл Украинаның шығысындағы Малайзиядан келген MH17 рейсін құлатуға байланысты Ресейге деген наразылығын білдіру мақсатында жасалды. Киберқауіпсіздік зерттеушісі Трой Ханттың мәлімі бойынша, бұзушылықтардан кемінде 1,5 миллион адам зардап шекті. Бірнеше жыл өткен соң, Латвиядағы тәуелсіз жаңалықтар сайты Meduza KM.RU деректерінің бұзушылығын пайдаланып, Ресей, Қазақстан және Үндістан сияқты елдердің әйел шахматшыларын мазалаған адамның кім екенін анықтады, оларға қолданылған презервативтер жіберілді. 2016 жылы түрік бағдарламашысы Азер Кочулу npm-ден left pad бағдарламалық пакетін алып тастады, бұл left pad-қа тәуелді басқа бағдарламалық пакеттердің сәтсіздігіне әкелді. Бұл Kik хабарлау қосымшасы Кочулуға пакетін атауын өзгертуден бас тарғаннан кейін заңдық шаралармен қорқытқаннан кейін жасалды. Npm соңында Kik-тің жағына шықты, бұл Кочулуды наразылық ретінде npm-ден барлық пакеттерін алып тастауға мәжбүр етті, оның ішінде left pad-ты да. 2 жасқа бас бостандығынан айырылған британдық хакер Кейн Гэмбл, сол кездегі ЦРУ директоры Джон Бреннан және ФБР бұрынғы орынбасары директоры Марк Ф. Джулиано болып танысып, өте құпия ақпаратқа қол жеткізді. Сот Гэмблдің "саяси мотивацияланған кибертерроризмге" қатысқанын айтты. 2021 жылы Anonymous американдық веб-хостинг компаниясы Epik-тің дерекқорларын бұзып, жариялады. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне жауап ретінде Anonymous ресейлік компьютерлік жүйелерге бірнеше кибершабуылдар жасады.

WikiLeaks сайты

WikiLeaks – 2006 жылы құрылған медиа ұйым және баспагер. Ол коммерциялық емес ұйым ретінде жұмыс істейді және қайырымдастықтар мен медиа серіктестіктері арқылы қаржыландырылады. Ол құпия құжаттар мен анонимді көздерден алынған басқа да ақпарат құралдарын жариялайды. Оны австралиялық редактор, баспагер және белсенді Джулиан Ассанж құрды, ол қазір WikiLeaks-пен жұмыс істегені үшін АҚШ-қа экстрадициялануына қарсы күресіп жатыр. 2018 жылдың қыркүйегінен бастап Кристинн Храфнссон бас редактор болып қызмет етеді. Оның веб-сайтында он миллионнан астам құжат және оларға байланысты талдаулар жарияланғаны айтылған. WikiLeaks-тің ең соңғы жариялануы 2021 жылы, ал түпнұсқа құжаттардың ең соңғы жариялануы 2019 жылы болды. 2022 жылдың қарашасынан бастап ұйымның веб-сайтындағы көптеген құжаттарға қол жеткізу мүмкін болмады. WikiLeaks түрлі үкіметтердің адам құқықтары мен азаматтық бостандықтарын өрескел бұзуы туралы ақпараттар мен құжаттар жинақтарын жариялады. Ол 2007 жылдың 12 шілдесінде Бағдадқа жасалған әуе шабуылынан алынған, "Қосалқы кісі өлтіру" деп аталатын видеожазбаны жариялады, онда Reuters агенттігінің ирактық журналистері мен бірнеше бейбіт тұрғындар АҚШ тікұшағының экипажынан қаза тапты. WikiLeaks сонымен қатар АҚШ пен Сауд Арабиясының дипломатиялық хаттарын, Сирия мен Түркия үкіметтерінің электрондық хаттарын, Кения мен Samherji компаниясындағы сыбайлас жемқорлықты жариялады. WikiLeaks сондай-ақ, киберсоғыс және ЦРУ жасаған бақылау құралдарын, сондай-ақ Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің Франция президентіне бақылау жасағанын ашатын құжаттарды жариялады. 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлау науқаны кезінде WikiLeaks Демократиялық Ұлттық Комитеттен (DNC) және Хиллари Клинтонның науқанының жетекшісінен электрондық хаттарды жариялады, бұл партияның ұлттық комитеті Бэрни Сандерстің науқанын әлсіретуге тырысып, алғашқы сайлау кезінде Клинтон науқанының бір бөлігі ретінде әрекет еткенін көрсетті. Бұл ақпараттар DNC төрағасының отставкаға келуіне және Клинтонның науқанына елеулі зиян келтіруіне әкелді. Науқан барысында WikiLeaks Хиллари Клинтон, Демократиялық партия және Сет Ричтің өлімі туралы жалған теорияларды таратты. WikiLeaks бірнеше марапаттарға ие болды және мемлекеттік және корпоративтік құпияларды ашу, ашықтықты арттыру, баспасөз бостандығын қолдау және демократиялық пікірсайыстарды күшейту үшін мақталып, ықпалды институттарға қарсы тұрды. WikiLeaks және оның жақтастары ұйымның жарияланымдарының шынайы құжаттарды жариялауда мінсіз рекорды бар екенін айтады. Ұйымды жамандау мақсатымен Palantir және HBGary компанияларының тоқтатылған науқандары сияқты әрекеттер жасалды. WikiLeaks-тің төлем жүйелері төлем процессорларындағы мәселелерге байланысты бұзылды. Нәтижесінде, Wau Holland Foundation WikiLeaks-тің қайырымдастықтарын өңдеуге көмектеседі. Ұйым кейбір мазмұнын тиісінше іріктемегені және жеке тұлғалардың жеке өмірін бұзғаны үшін сынға ұшырады. Мысалы, WikiLeaks әлеуметтік қамсыздандыру нөмірлерін, медициналық ақпаратты, несие карталарының деректерін және өзіне-өзі зиян келтіру әрекеттері туралы мәліметтерді жариялады. Жаңалықтар ұйымдары, белсенділер, журналистер және бұрынғы мүшелер ұйымды Клинтонға қарсы және Трампты қолдайтын көзқарасы, Ресей үкіметімен байланыстары, ақпарат ағып кетуін сатып алу және сату, ішкі ашықтықтың болмауы туралы айыптаулар бойынша сынға алды. Журналистер ұйымды жалған ту туралы теорияларды тарату және ақпараттың мазмұнын шамадан тыс және бұрмаланған түрде сипаттау үшін де сынға алды. ЦРУ ұйымды "Vault 7 ашылғаннан кейін" "мемлекеттік емес жауынгерлік барлау қызметі" деп анықтады.

Анонимді

Мүмкін, ең көп таралған және танымал хактивисттер тобы – Anonymous соңғы онжылдықта көптеген ірі онлайн шабуылдарда көзге түсіп, кең таралды. Anonymous – 2003 жылы 4chan форумдарында пайда болған, бірақ 2008 жылы Сциентология шіркеуіне тікелей шабуыл жасаған кезде ғана танымал болған децентрализацияланған топ. Содан бері Anonymous көптеген онлайн жобаларға қатысты, мысалы Operation: Payback және Operation: Safe Winter. Дегенмен, олардың көптеген жобалары қайырымдылық мақсатында болғанымен, 2015 жылы Париждегі террористик шабуылдардан кейін Anonymous, шабуылдарға жауапкершілікті қабылдаған ИСИД-ке соғыс жариялаған бейнежазба жариялады. ИСИД-ке соғыс жариялағаннан бері Anonymous, ИСИД-тің насихатын таратуды тоқтату үшін осы қозғалысқа қатысты бірнеше Twitter аккаунттарын анықтады. Алайда, Anonymous құрастырған тізімдерді Twitter «өте қате» деп сынады, себебі онда ИСИД мүшелерінің емес, журналистер мен ғалымдардың аккаунттары тіркелген. Anonymous Black Lives Matter қозғалысына да қатысып келеді. 2015 жылдың шілде айының басында Anonymous Алтон Стерлинг пен Филандо Кастильдің атылуына жауап ретінде «Ашу күніне» шақырып жатыр деген қауесет тарады, бұл күні наразылықтар мен тәртіпсіздіктерге әкелуі мүмкін еді. Бұл қауесет Anonymous-тың ресми YouTube аккаунтына жарияланбаған бейнежазбаға негізделген. Anonymous-қа қатысты Twitter аккаунттарының ешқайсысы «Ашу күні» туралы ештеңе жазған жоқ, ал бұл қауесеттер 2014 жылы Майк Браунның қазасынан кейін тараған ұқсас қауесеттерге ұқсас болды. Оның орнына, 15 шілдеде Anonymous-қа қатысты Twitter аккаунты Black Lives Matter қозғалысына бірлік күніне шақыратын бірнеше твиттер жариялады. Twitter аккаунты бүкіл елдегі наразылықтарды үйлестіру үшін «#FridayofSolidarity» хэштегін пайдаланды және «Бірлік күнінің» бейбіт наразылықтарға арналғандығын атап өтті. Аккаунт сондай-ақ топтың «Ашу күні» жоспарларынан хабарсыз екенін мәлімдеді. 2017 жылдың ақпан айында топ балалар порнографиясына қатысты қараңғы желідегі 10 000-нан астам сайтты бұғаттады. DkD[|| өзінің саяси көзқарастарымен жер астындағы белгілі хакер болды және түрлі саяси себептермен сайттарды бұзумен айналысты. Оның тұтқындалуына жауап ретінде The Ghost Boys «Free DkD[||!» слоганымен көптеген сайттарды бұзды.

LulzSec

2011 жылдың мамыр айында Anonymous ұйымының бес мүшесі Lulz Security хакерлік тобын құрды, ол LulzSec деп те белгілі. LulzSec атауы интернет жаргонындағы «lulz» – күлкі, әзіл және «sec» – қауіпсіздік сөздерінің қосылуынан туындаған. Топ мүшелері Интернет-реле арналарында өзін тану үшін арнайы никнеймдерді пайдаланды, олардың ең танымалдары: «Sabu», «Kayla», «T Flow», «Topiary», «AVUnit» және «Pwnsauce». LulzSec мүшелері күніне 20 сағатқа дейін байланыста болғанымен, бір-бірін жеке өмірде танымады және жеке ақпараттарын бөліспеді. Мысалы, мүшелерінің кімдігі анықталғаннан кейін «T Flow» 15 жаста екені белгілі болды. Басқа мүшелер оның жоғары деңгейдегі бағдарламалау қабілетіне орай, оның шамамен 30 жаста деп ойлады. LulzSec тобының алғашқы маңызды нысаналарының бірі HBGary болды, ол Anonymous мүшелерін анықтаған деген технологиялық қауіпсіздік компаниясының мәлімдемесіне жауап ретінде жасалды. Осыдан кейін LulzSec мүшелері көптеген компаниялар мен ұйымдарға шабуыл жасады, олардың ішінде: Fox Television, Tribune Company, PBS, Sony, Nintendo және Сенаттың .gov веб-сайты бар. Бұл ұйымдарға жасалған шабуылдар көбінесе құпия пайдаланушы ақпаратына қол жеткізіп, жүктеу немесе веб-сайтты бұзумен аяқталды. LulzSec, WikiLeaks немесе Anonymous сияқты саяси мақсатта жұмыс істемегенімен, ақпарат еркіндігіне қатысты олармен ұқсас көзқарастарды бөлісті. Олардың саяси тұрғыдан ынталандырылған шабуылдарының бірі Аризона штатының полициясына қарсы жаңа иммиграциялық заңдарға жауап ретінде жасалған шабуыл болды. Топтың үкіметтің назарын аударған алғашқы шабуылы 2011 жылы ФБР веб-сайтын толықтай істен шығару болды. Оқиғадан кейін LulzSec жетекшісі «Sabu» ФБР арқылы Хектор Ксавьер Монсегур ретінде анықталды және ол топтың алғашқы тұтқындалған мүшесі болды. Тұтқындалғаннан кейін Монсегур қылмыстық әрекеттер жасағанын мойындады. Одан кейін ол АҚШ үкіметімен ынтымақтастыққа кірісіп, ФБР-ге 8 әріптесін тұтқындауға көмектесті, 300-ге жуық кибершабуылдың алдын алды және қолданыстағы компьютерлік жүйелердегі осал жерлерді анықтауға көмектесті. 2011 жылдың тамызында Монсегур «компьютерлік хакерлікке қатысу, компьютерлік хакерлік, алаяқтық мақсатта компьютерлік хакерлік, қолжетімділік құрылғысын алаяқтыққа пайдалануға қатысу, банк алаяқтығына қатысу және үкіметпен ынтымақтастық келісіміне сәйкес ауыр жеке басты ұрлау» қылмыстарын мойындады. Ол бір жыл жеті айға сотталып, 1200 доллар айыппұл төледі.

Мәдениетті бөгеу

Хакерлік кейде мәдениетті бұрмалау түрі ретінде сипатталады. Бұл термин саяси хабарламаларды және медиа мәдениетін сынға алу, оларға қарсы шығу практикасын білдіреді, мақсаты – қолданыстағы жағдайға наразылық білдіру. Көбінесе бұл көрермендердің санасындағы сезімтал ойлау процестеріне бағытталған, олардың санасын ояту және парадигмалық өзгерістерге қол жеткізу үшін жасалады. Мәдениетті бұрмалаудың түрлері көп: билбордтарды бұзу, телеарналардың сигналдарына араласу, импровизациялық өнер көрсетулер, құқық бұзушылықтарды ұйымдастыру, мемдер және артистизм. "Мәдениетті бұрмалау" терминін алғаш рет 1984 жылы Negativland тобының американдық музыканты Дональд Джойс қолданған. Дегенмен, мәдениетті бұрмалау практикасы қашан басталғаны туралы әлі де әртүрлі пікірлер бар. Әлеуметтік зерттеуші Винс Кардуччи мәдениетті бұрмалаудың тамыры 1950 жылдардағы Еуропалық әлеуметтік белсенділер тобы – Ситуационисттік интернационалға дейін жетеді деп санайды. Ал автор және мәдениет сыншысы Марк Дери ортағасырлық карнавалды сол кездегі әлеуметтік иерархияны бұзудың бір жолы ретінде мәдениетті бұрмалаудың ең ерте түрі деп есептейді. Мәдениетті бұрмалау кейде вандализммен шатастырылады. Алайда, вандализмнің басты мақсаты – қирату, ал саяси идеяларға аса мән берілмейді, мәдениетті бұрмалаудан ерекшеленеді. Артистизм көбінесе мәдениетті бұрмалаудың ең күмәнді түрі болып саналады, себебі көбінесе мүліктің зақымдалуына себеп болады.

Медиа-жазу

Медиа-хакинг – түрлі электрондық медианы инновациялық немесе әдеттен тыс жолдармен пайдаланып, мүмкіндігінше көп адамға хабар жеткізу мақсатындағы әрекет, көбінесе бұл Дүниежүзілік желі арқылы іске асырылады. Медиа-хакингтің кең таралған және тиімді тәсілі – блогта жариялау, себебі мұндай блогтарды әдетте тәуелсіз бір немесе бірнеше адам басқарады, және олар сыртқы күштердің ықпалына ұшырамайды. Әлеуметтік закладтау және интернет-форумдар хабарламаның басқа сайттардың қолданушыларына да көрінуіне мүмкіндік береді, осылайша оның таралу аймағы кеңейеді. Медиа-хакинг саяси мақсаттар үшін жиі қолданылады, оны саяси партиялар да, оппозициялық белсенділер де пайдаланады. Мысалы, 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Демократиялық және Республикалық партиялар интернет қолданушыларына қатысты хабарларды жеткізу үшін түрлі медиа құралдарын қолданды. Сонымен қатар, оппозициялық белсенділер президенттік үміткерлерге жеке жауап беру үшін блогтар мен Twitter сияқты әлеуметтік желілерді пайдаланды. Twitter сияқты платформалар үміткерлерге қолдау деңгейін бағалауға көмектеседі, бірақ көбінесе бұл сайт оң қолдау көрсетуден гөрі наразылық білдіру үшін қолданылады. Мобильді технология да саяси мақсаттар үшін медиа-хакингке ұшырауы мүмкін. Оппозициялық белсенділер саяси шаралар үшін «ақылды топтарды» жылдам және тиімді ұйымдастыру үшін SMS-ті кеңінен пайдаланды. Бұл Филиппинде ең нәтижелі болды, онда SMS арқылы медиа-хакинг ел президентінің сайлануына немесе қызметтен алынуына екі рет айтарлықтай әсер етті.

Шындықты бұрмалау

Реалити-хакинг – саяси, әлеуметтік немесе мәдени жағынан наразылық тудыру мақсатында заңсыз немесе заңдық тұрғыдан күмәнді цифрлық құралдарды зорлықсыз қолдану нәтижесінде туындайтын кез келген құбылыс. Бұл құралдарға веб-сайттарды бұзу, URL-дерді қайта бағыттау, қызмет көрсетуден бас тарту шабуылдары, ақпарат ұрлау, веб-сайттардың пародийалары, виртуалды отырыстар және виртуалды саботаж кіреді. 1970-ші жылдардағы Fluxus және Happenings сияқты өнер қозғалыстары, спонтандылықты, примитивтік мінез-құлыққа оралуды және іс-әрекеттердің және әлеуметтік тұрғыдан белсенді өнер практикаларының эстетикалық мәселелермен теңесетін этиканы қадағалап, еркін ұйымдар мен топтық іс-қимылдарға қатысты қабылдағыштық атмосферасын қалыптастырды. Бұл екі тарихтың 1990-жылдардың ортасы мен соңындағы бірігуі виртуалды отырыстар, электрондық азаматтық наразылық, қызмет көрсетуден бас тарту шабуылдары, сондай-ақ Халықаралық валюта қоры мен Әлемдік банк сияқты ұйымдарға қатысты жаппай наразылықтарға әкелді. Коллективтердің, желілік өнер топтарының және технология мен нақты өмірдің өзара алмасуымен айналысатын (көбінесе экологиялық алаңдаушылықтан туындаған) адамдардың пайда болуы «реалити-хакинг» практикасын тудырды. Реалити-хакинг адамдардың саяси және қоғамдық санасын ояту мақсатында, ең оңай қол жетімді күнделікті коммуникацияларды өзгертуге негізделген. Бұл термин алғаш рет Нью-Йорк және Сан-Франциско суретшілері арасында қолданысқа енді, бірақ кейіннен мәдениетке қарсы бағытталған саяси белсенділер мектебі тарапынан қабылданды.

Көркем шығармаларда

1999 жылғы «Матрица» ғылыми-фантастикалық фильмі, тағы басқалармен бірге, симуляция гипотезасын кеңінен танымал етті – шындық, әдетте оған түскендердің білмейтін, бір түрлі симуляция екендігі туралы ұсыныс. Осы контексте «реальностьты хакерлеу» – бұл симуляцияланған шындық ортасының жұмысын көрсететін кодты (мысалы, «Матрица» фильміндегі сандық жаңбыр) оқу және түсіну, сондай-ақ физика заңдарын өзгерту немесе симуляцияланған шындықты өзгертү үшін оны манипуляциялау. Реальностьты хакерлеу – готикалық панк эстетикасымен шабыттанған «Ақ қасқыр» қалалық фэнтези рөлдік ойыны «Mage: The Ascension»-да мистикалық практика ретінде зерттеледі. Осы ойында Реальность Кодерлері (Реальность Хакерлері немесе Реальность Крекерлері деп те аталады) – Виртуалды Адепттердің құрамындағы фракция, цифрлық технологияларға негізделген магиямен айналысатын құпия қоғам. Олардың мақсаты – киберкеңістіктің артықшылықтарын нақты кеңістікке әкелу. Мұны істеу үшін, олар біздің Әлемнің жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін, жақсырақ айтқанда, «көз кодты» анықтауға тиіс болды. Сондықтан олар осымен айналысып келеді. Кодерлер қоғамның әртүрлі деңгейлеріне еніп, ең көп білімді жинады. Кодерлердің маңызды мақсаттарының бірі – жаппай халықты болашақ әлемге дайындау. Олар Виртуалды Адепттердің идеяларын бейне ойындар және «нақты» шындықтан гөрі виртуалды шындықты көбірек еліктейтін «реалити-шоулар» арқылы таратуда. Реальность Кодерлері өздерін Виртуалды Адепттердің болашағы деп санайды, Грант Моррисон немесе Теренс МакКенна сияқты болашақ көрушілердің бейнесінде әлемді құруға ұмтылады. Локациялық ойында (немесе кең таралған ойында) реальностьты хакерлеу – нақты әлемдегі құбылыстарды пайдалану және оларды ойынның сюжеттік әлемімен байланыстыру.

Академиялық түсіндірмелер

Хактивизм мен қалалық хакерлік құбылысын зерттеуге түрлі академиялық көзқарастар қалыптасқан. 2010 жылы Гюнтер Фризингер, Йоханнес Гренцфуртнер және Томас Баллхаузен осы тақырыпқа толық арналған жинақ жариялады. Олар былай деп мәлімдейді: "Қалалық кеңістіктер шайқас аренасына айналды, символдар жаулап алынды, жаңа құрылымдар пайда болды: Нетмәдениеті көп жағдайда контрмәдениетті ығыстырып, қазіргі заманғы қаланың үздіксіз өзгеріп отыратын ортасына баса назар аударды. Ағымдағы пікірлер мен ұстанымдарды ескере отырып, маңызды сұрақтар жаңарып, қайта қарастырылды. Бірақ, капиталистік қысым мен консервативті саясаттың ықпалы астында мәдени негізде қарсылық қалай құруға болады деген негізгі мәселе әлі де шешілмей тұр".