Кіріспе
Австралияға тән бұта түрлері Банксиа канеи, әдетте тау банксиасы деп аталады, ешқандай тұқым түрі танылмаса да, төрт топодем (географиялық оқшауланған популяциялар) сипатталған, өйткені популяциялар арасында ересектер мен жасөспірімдердің жапырақтарының пішінде елеулі айырмашылықтар бар. Б. маргинатаға ұқсаса да, ол басқа субальпий түрлеріне, B. saxicola-ға жақын.
Banksia canei, commonly known as the mountain banksia,
Although no subspecies are recognised, four topodemes (geographically isolated populations) have been described, as there is significant variation in the shape of both adult and juvenile leaves between populations. Although superficially resembling B. marginata, it is more closely related to another subalpine species, B. saxicola.
Сипаттама
Banksia canei - бұл ағашты бұта ретінде өседі, әдетте көптеген бұтақтары бар. Оның қабығы тегіс, көлденең линцельдермен, бастапқыда қызғылт қоңыр, содан кейін сұр түстерге айналады. Қатты жапырақтары сабақтары бойымен кезектесіп орналасады және пішіні мен өлшемі айтарлықтай өзгереді. Ересектер жапырақтары сызықты немесе тар сопақша пішінде болады және әдетте өлшемі 1 см, бірақ кейбір популяцияларда жапырақтары қысқа немесе ұзын болады. Жасөспірімдер жапырақтары әдетте тісті жиектері бар үлкен және кең болады. Жаңа өсім негізінен ақпаннан сәуірге дейін байқалады. Гүлдердегі күрделі тікенектер желтоқсан мен мамыр аралығында пайда болады, ал ақпан мен сәуір айларында гүлденудің ең жоғары деңгейіне жетеді. Олар 1 - 3 жастағы тармақтардың түйіндерінен пайда болады немесе соңғы болуы мүмкін. Олар цилиндр пішінде, орталық ағаштан жасалған тікенектен тұрады, одан көп сандаған тығыз гүлдік бірліктер оған перпендикуляр түрде пайда болады. Олардың көбісі биік және кең, бірақ кейбіреулері биікке жетеді. Бұтақтарында қызғылт түсті, олар әдетте ашық сары түске айналады. Банксиялардың көпшілігі сияқты, антез акропеталдық; жеке түйіндердің ашылуы гүлдің тікенегінен жоғары қарай төменгі жағына дейін өседі. Гүлдің бұтақтары ашық сұр немесе көк түсті, ал стилдері сары түсті болуы мүмкін. араларында тұқымға ұқсас пішінді, сүрек түсті, қара қоңыр түсті бөлгіш жатыр. Тұқымның беті тегіс немесе ұсақ қырқалармен жабылған болуы мүмкін, және көбінесе жылтыр болады. Алдымен екі жапырақ өседі, олар бірнеше ай бойы сақталады, өйткені тағы бірнеше жапырақ пайда болады. Бұрынғы жинақтарда Фердинанд фон Мюллер 1853 жылы Омео маңында жинаған үлгісі және 1908 жылы Кидра шыңы маңында Ричард Хинд Камбаге тапқан үлгісі бар. Алайда, сол кезде бұл өсімдіктер бірде-бір жаңа түр деп санамаған, керісінше, оны жергілікті кең таралған B. marginata-ның ерекше тау түрі деп санаған. 1981 жылы Banksia тұқымдасына арналған монографиясында Алекс Джордж B. marginata-ға ұқсастығы бар, бірақ оның ескі пішіндері мен қалың жапырақтары B. integrifolia және B. saxicola-ға жақын туыстығын көрсетті. Банксия тұқымдасының қазіргі таксономиялық орналасуы ботаник Алекс Джордждың 1999 жылғы "Австралияның флорасы" кітаптар сериясы үшін монографиясына негізделген. Алайда, бұл салициналардың кіші топтары Джордж тарапынан қолдау таппады. Ол екі субальпий таксонын (B. canei және B. saxicola) тізбектің соңында орналастырды, өйткені олар жақында дамыған түрлер деп ойлады, өйткені ол топты тропикалық шығу тегі бар деп есептеді және B. dentata ең көне ұрпақ. 2007 жылдың басында Маст пен Тиле Банксия тұқымын Дриандраны біріктіру арқылы қайта ұйымдастырды және B. subg. Қашық пішінді котиледондары бар таксондар үшін Spathulatae; осылайша B. subg. Банксияны қасық тәрізді котиледонсыз таксондарды қамтитын болып қайта анықталды. Олар Дриандраның ДНК-ын іріктеу аяқталғаннан кейін толық ретке келтіруді алдын ала болжады; бұл арада, егер Маст пен Тиледің номенклатуралық өзгерістерін уақытша ретке келтіру ретінде алсақ, онда B. canei B. subg. Спатулата.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Банксиа канеидің бірнеше бөлінген популяциялары оңтүстік-шығыс Австралияның альпілік аймақтарында, әдетте солтүстік-шығыс Виктория мен оңтүстік-шығыс Жаңа Оңтүстік Уэльстегі биіктіктерде тіркелді. Бір ерекшелік төменгі биіктікте, жартылай ауыл шаруашылығы үшін тазартылған жерде, Йоуриде табылды. 1978 жылы түрді қарастырған мақалада Альф Салкин географиялық жағынан оқшауланған өсімдіктер популяциясын көрсету үшін топодем терминін қолданды. Салкин төрт популяцияны (топодемдерді) сипаттады, олардың әрқайсысы субальпілік аймақтардағы гранит негізіндегі тас топырақтарында кездеседі және бір-бірінен кең өзен аңғарларымен оқшауланады. Олар геологиялық салқын кезеңдерде төменгі биіктікте, ал жылы кезеңдерде жоғары биіктікте өмір сүрген. Төрт негізгі популяцияның әрқайсысы басқаларынан жапырақтың морфологиясымен ерекшеленеді. Батыстан шығысқа қарай популяциялар: Веллингтон өзені, Хоуит тауынан оңтүстікке қарай Морока мен Баркли өзендерінің арасындағы аймаққа дейін. Ересектер жапырақтарының шеттері айқын көрінеді (тісті), басқа түрлерге қарағанда әлдеқайда көп, олар кез-келген жерде "тістер" болуы мүмкін. Ересектер жапырақтары ұзын, ал гүлдері ұсақ, тек перианты ұзын. B. canei гүлдерінің арасында азық іздеген жануарларға сары түкті бал жегіш (Lichenostomus melanops), аралар, құйрықтар және құмырсқалар жатады.
The Wellington River form, in the Snowy Range from Mount Howitt southwards to an area between the Moroka and Barkly Rivers. The margins of the adult leaves are prominently dentate (toothed), much more so than other forms which may have occasional 'teeth' here and there. The adult leaves are long, while the flowers are small, with perianths only long. Animals recorded foraging among the flower spikes of B. canei include the yellow tufted honeyeater (Lichenostomus melanops), bees, wasps and ants.
Бағбандықта қолдану
Banksia canei өсіруде біршама баяу өседі және тұқымнан гүлдеуге шамамен бес-жеті жыл кетеді. Оның түкті, фолликулярлы жеміс пішіндері әдемі, бірақ әдетте жапырақтарымен жасырылады. Англияда сәтті өсіріліп, температураның төмендеуіне төзімді болса да, Банксиа канеиді Австралия бақшаларында тірі ұстау қиын деген атақ бар. Өсімдіктер көбінесе құмыраларда көшеттер ретінде жақсы өседі, бірақ жерге отырғызылғаннан кейін жойылады. Бұл түрдің суыққа төзімділігі бар, ол көптеген банксияларды суретке түсірген суретші Селия Россердің құрметіне аталған. Бұтаның ұзындығы мен кеңдігі гүлдің ұзын, кең бұтақтарын шығарады. Салкин оның маңыздылығы бау-бақша әлеуетінде емес, географиялық жағынан алыс екі популяцияда көрініс тапқанында деп санайды. Ол бұл "барлығы жоғалған аллеломорфтарды" білдіретін ертерек (мүмкін ата-бабалар) түрінің қайта пайда болуын білдіреді деп сезінді. Алайда, содан бері бұл сорт жоғалып кетті.
Цитаталанған мәтін
Салкин, Абрахам Исак (Альф) (1979). "Шығыс Австралиядағы банксияның түрленуі". (Масгистрлік диссертация). Клейтон, Виктория: Монаш университеті.