Кіріспе

Батыс Австралияның оңтүстік жағалауында кездесетін Proteaceae тұқымдасына жататын үлкен бұта немесе кіші ағаш Banksia speciosa, әдетте көрнекті банксиа деп аталады, Proteaceae тұқымдасына жататын үлкен бұта немесе кіші ағаш түрі. Батыс Австралияның оңтүстік жағалауында Хоптун (33°57′ S) мен Ұлы Австралия шығанағы (шамамен 33° S 130° E) арасында кездеседі, бұталы жерлерде ақ немесе сұр құмда өседі. Бұл өсімдіктің бір сабағы бар, жалпақтары жұқа, әр жиегінде ұзын және кең үшбұрышты "тістері" бар. Бұл гүлдер жыл бойы гүлдейді. Жасы ұлғайған сайын олардың әрқайсысында отпен ашылғанға дейін тұқымдарды сақтайтын 20 - ға дейін түбіршектер пайда болады. Бұл өсімдік кең тараған болса да, өлімге өте сезімтал және өсімдіктердің көп бөлігі аурудан көз жұмды. 19-ғасырдың басында Роберт Браун жинаған және сипаттаған B. speciosa тұқымдасының ішінде Banksia сериясына жатқызылады. Оның ең жақын туысы - B. baxteri. B. speciosa өсімдіктері орман өртімен өлтіріледі және тұқымнан қалпына келеді. Гүлдер нектар мен жәндіктерге жем болатын құстарды, әсіресе бал жейтін құстарды және әртүрлі жәндіктерді тартады. Өсіру кезінде B. speciosa жазғы құрғақ аймақтарда жақсы сумен суармалы топырақта күн сәулесі мол жерде жақсы өседі. Ол ылғалды жазды аймақтарда өсірілмейді, бірақ ол Banksia serrata немесе B. integrifolia-ға жалғанған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

[[Файл:Banksia speciosa картасы. B. speciosa (showy banksia) таралуы, Батыс Австралияның биогеографиялық аймақтарының картасында көрсетілген. Фицджеральд өзенінің ұлттық паркіне қарасты Шығыс Маунт-Баррен және Хоптун маңынан шығысқа қарай Израильт шығанағына дейін, әдетте жағалаудың ішінде. Алқасы Ragged тауы мен Grass Patch-тің оңтүстік-батысына дейін созылады. Шығыс жағынан Ұлы Австралия шығанағындағы Пойнт-Калверде шеткі тұрғындар бар. Гүлдің тікенектерінде ана өсімдіктің жасына қарамастан, фолликулдердің саны бірдей. Жас өсімдіктер жаңбырдан кейін үш жылдан кейін гүлдей бастайды және қартайған гүлдер (осылайша тұқым) санының өсуіне қарай гүлдейтін болады. Бір зерттеуде он жылдық өсімдіктерде орташа есеппен 3,5 шашақ пайда болған, ал 21 жылдық өсімдіктерде 105 шашақ пайда болған, және бір өсімдікке 900-ден астам өмір сүретін тұқым бар деп есептелген. Өсімдіктер кем дегенде 40 жыл өмір сүреді, өйткені бұл жастағы адамдар дені сау және күшті болып табылады. B. speciosa Phytophthora cinnamomi салдарынан болатын өлімге өте сезімтал және Кейп-Ле-Гранд және Кейп-Арид ұлттық парктеріндегі саны күрт төмендеді, өйткені өсімдіктердің бүкіл популяциялары әсерден кейін жойылып кетті. Италиядағы балабақша өсімдіктері Phytophthora taxon niederhauserii патогенінің тамыры мен базальдық сабағының шіруінен құрып кетті. Кішкентай сақиналы саңырауқұлақ Phyllachora banksiae westraliensis түр-құрамында оның жалғыз қожайын түрі B. speciosa жапырақтарынан сипатталған. Бұл саңырауқұлақ жапырақтың жоғарғы бетінде диаметрі шамамен 13 мм болатын дөңгелек, жалпақ, қаймақ түстес дақтар түрінде көрінеді. Айналасындағы жапырақ ұлпасы кейде қызғылт-сары түсті болады. Бір немесе екі жалтыраған қара жеміс денелері 0,250,75*0,251 мм шамасында, бұл дақтардың ортасында пайда болады.

Өсіру

Тез өсетін және тартымды өсімдік, B. speciosa құрғақ климаттағы күндізгі жерде, жақсы суармалы топырақта тез өседі, бірақ Австралияның шығыс жағалауы сияқты ылғалды жазғы климатты аймақтарда нашар өседі. Ол Banksia serrata және B. integrifolia өсімдіктеріне осы аймақтарда өсіру үшін сәтті егілді. Тұқымдарды өңдеу қажет емес, олар 27 - 41 күн ішінде өседі. 1830 жылы Эдинбургтегі Корольдік ботаникалық бақтағы жылыжайда гүлденген бір үлгі.