Кіріспе

Proteaceae тұқымдасына жататын бұта немесе ағаш түрі Батыс Австралияға тән Banksia victoriae, әдетте Woolly Orange Banksia деп аталады, Banksia өсімдіктер тұқымдасына жататын үлкен бұта немесе кіші ағаш түрі. Ол Батыс Австралияда Нортгемптон, Батыс Австралия және Калбарри арасында кездеседі, кейде өсімдіктер солтүстікке қарай Зюйтдорп табиғи қорығына дейін жетеді.

Сипаттама

B. victoriae әдетте биік бұта ретінде өседі, бірақ ескі өсімдіктер кейде жеті метрге дейін өсіп, ағаш әдетіне ие болады. Оның арқасы жылтыраған сұр түсті, сабақтары қалың түкті. Жапырақтары ұзын және кең, терең үшбұрышты жапырақтары мен жүнді беттері бар. Гүлдер Banksia-ның "гүл тікенектерінде" кездеседі, гүлдер жүздеген жұп гүлден тұрады, олар ағаш оське айналған спираль түрінде тығыз орналасқан. B. victoriae гүлшоғыры апельсин түсті, ұзын. Гүлденгеннен кейін гүлдің ұшында 30-ға дейін фолликул пайда болады. Бұл гүлдер әдетте құрғаған гүлдермен жасырылады, олар тікенде ұзақ уақыт қалады.

Ашылуы және атауы

B. victoriae тұқымдарының алғашқы үлгілері 1830 жылдардың басында Англияға жіберілген тұқымдар болуы мүмкін. Бұл тұқымдар бірнеше бақтарға таратылды, ал 1835 жылға қарай үш бақ сәтті гүлденуіне мүмкіндік берді: Эдинбургтегі Корольдік ботаникалық бақ, Нортумберлендтің 5-ші герцогы Джордж Персидің бағы және Сидкуптың Генри Беренс бағы. Сол жылы олардың екіншісін Сара Дрейк суреттеп, Эдвардстың ботаникалық тізіліміне 1728 тақта ретінде енгізді. Қоса мәтінде Джон Линдли өсімдікті B. speciosa (Showy Banksia) деп атады, бірақ "Біз жапырақтың төменгі жағының ақ түстерін де, тамырларының әлсіздігін де таппадық, бұл түрге тән". 1857 жылы Уолтер Худ Фич Гласневин ботаникалық бағындағы Дэвид Мур ұсынған кескіленген гүлге негізделген B. victoriae суреттеген кезде түрдің бірегейлігі туралы күмән туды. Фичтің суреті Кёртистің ботаникалық журналының 82-томында 4906 тақтасы ретінде пайда болды және оған мынадай мәтін ілесіп келді: "Менің ойымша, оның жоғарыда келтірілген B. speciosa-мен бірдей екендігіне күмән жоқ. Reg., бірақ Br. speciosa B. емес. және Құқық., Бот. Маг. 3052; және дәл сондай сенімді, бұл Мейснердің B. Victoriæ". Осылайша 1835 жылғы тақта шын мәнінде B. victoriae болды, бұл ұсынысты Джордж Бентам өзінің 1870 жылғы Flora Australiensis түрін емдеуде қолдады. Бұл ерте жинауға қарамастан, 1850 немесе 1851 жылы Джеймс Драммонд B. victoriae-нің ресми жариялануына негіз болатын өсімдік материалдарын жинады. Ол бұл түрді бір рет ғана жинаған, мүмкін, Хатт өзенінің маңында жинаған, ал оның материалдары Англияға Драммондтың алтыншы жинағының бөлігі ретінде жіберілген. 1855 жылы Карл Мейснер "Hooker's Journal of Botany and Kew Garden Miscellany" журналында түрдің ресми сипаттамасын жариялады, оны "Б. специозаға өте жақын, бірақ жапырақтарының сегменттері үлкен, жазық, астынан ақ емес, жоғарыда скробикуляциялы және т.б. болып табылатындығымен оңай ажыратуға болатын асыл түр" деп атады. Ол оны Виктория патшайымның құрметіне атады; сондықтан түрдің толық атауы Banksia victoriae Meisn. Ол кейіннен B. victoriae-ге жатқызылған 1835 жылғы тақта туралы білмейтін көрінеді. Жалпы атауы - жүнді апельсин банксиа.

Инфрагендік орналасу

Мейснер 1855 жылы жарық көрген түрінде B. victoriae үшін инфрагенерлік орналасуды ұсынбағанмен, келесі жылы А. П. де Кандольдің Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis үшін Proteaceae туралы тарауында оны ұсынды. Мейснердің Банксианың таксономиялық орналасуы бойынша B. victoriae секциясына Еубанксиа, Dryandroideae сериясына орналастырылды. Бұл жүйе 1870 жылға дейін сақталды, ол кезде Джордж Бентам өзінің орфографиялық жүйесін жариялады, онда ол түрлерді Orthostylis бөліміне орналастырды. Басымдық принципіне қатысты бұл қағида Кунце замандастарымен елеулі түрде ескерілмеген, ал Банксия Л. f. 1940 жылы ресми түрде сақталып, Сирмуеллерадан бас тартты. Бентамның құрылымы бір ғасырдан астам уақыт бойы сақталып, кейін Алекс Джордждың 1981 жылы "The genus Banksia L. f. (Proteaceae) " монографиясында жарияланған қайта қарауымен алмастырылды. Джордж түрді Банксиа Банксиа субгеніне, Банксиа бөліміне, Crocinae сериясына орналастырды. Алайда Джордж бұл түзетуді қабылдамады және оны 1999 жылғы Австралия флорасы сериясы үшін монографиясында жоққа шығарды. Джорджтың Банксияның таксономиялық орналасуы бойынша B. victoriae орналасуын келесідей қорытындылауға болады: 2007 жылдың басында Маст пен Тиле Банксияның қайта орналасуын Дриандраны оған көшіру арқылы бастады және B. subg. Spathulatae қасық тәрізді котиледондары бар түрлер үшін; осылайша олар автономды B. subg. Банксия, қасық пішінді котиледондары жоқ түрлерді қамтиды. Олар Дриандраның ДНК-ын іріктеу аяқталғаннан кейін толық ретке келтіруді алдын ала болжады; бұл арада, егер Маст пен Тиледің номенклатуралық өзгерістерін уақытша ретке келтіру ретінде алсақ, онда B. victoriae B. subg. Банксия.

Таралуы және мекендейтін ортасы

[[Файл:Banksia victoriae картасы. B. victoriae таралуы, Батыс Австралияның биогеографиялық аймақтарының картасында көрсетілген. Алайда, Джеральдтон құмдық жазығы мен Ялгоо биогеографиялық аймақтары арасындағы шекара IBRA 6.1 нұсқасында едәуір өзгертілді және жалпыға қол жетімді деректерден түрдің қазір Ялгоо аймағында да кездесетінін қарастыру керек пе екені анық емес. Бұл түр биік бұталы жерлердің арасында, терең сары немесе ашық қызыл құмда өседі. Бұрын бұл өсімдік тек жағалауда ғана кездеседі деп саналған, бірақ "Банксия атласы" жобасы барысында жағалаудан бірнеше шақырым қашықтықта бірнеше дана табылды. Шағын аумақпен шектелгенімен, бұл аймақта өте кең таралған және кейде өсімдіктерге үстемдік етеді.

Экология

Басқа протеалар секілді, B. victoriae-де протеоидтік тамырлар бар, тамырлары қысқа жақтық тамыршалардың тығыз шоғыры бар, олар жапырақ шөгіндісінің астында топырақта кілем жасайды. Бұл қоректік заттардың еріуін арттырады, осылайша Австралияның фосфор тапшы жерлері сияқты қоректік заттар аз топырақта қоректік заттардың сіңуіне мүмкіндік береді. Бұл түрдің лигнотубері жоқ, сондықтан өсімдіктер орман өртінен қаза табады. Алайда, ол орман өрті болғаннан кейін әуедегі тұқым қорын босатуға бейімделген, сондықтан тез қалпына келеді. Серотонин деп аталатын бұл мінез-құлық B. victoriae-ді сәтті регенерация үшін қолайлы от режиміне тәуелді етеді. Түрге төнген басқа қауіптерге Phytophthora cinnamomi өлім-жітіміне бейімделу және кескіш гүлдер саудасына арналған гүлдерді жинаудан болатын гүлдердің жоғалуы жатады. Алайда, қазіргі уақытта ол жойылып кету қаупі төнген деп саналмайды, себебі популяцияның едәуір бөлігі Калбарри ұлттық паркі ішінде кездеседі; Тұқымнан көбейту оңай, бірақ кесінділерден көбейту қиын. Ол тез өседі және тұқымнан 3-4 жылда гүлдейді. Джордж жасыл жапырақтан төмен емес, тек жеңіл кесуді ұсынады. Ол сондай-ақ кескіш гүлдер өндірісі үшін өте танымал, өйткені оның жапырақтары мен гүлдері сәнді, сонымен қатар гүлдің сәндері бұтақта пайда болады, бұл гүлдерді сабақпен кесуге мүмкіндік береді.