Кіріспе

"Айтыс" - 1969 жылы жарық көрген Токусацу ғылыми-фантастикалық фильмі, режиссері Иширо Хонда, арнайы эффекттерімен Эйджи Цубурая. Жапония мен АҚШ-тың халықаралық бірлесіп жасаған фильмінде Джозеф Коттен, Сезар Ромеро, Акира Такарада, Масуми Окада, Ричард Джекель, Патрисия Медина және Акихико Хирата ойнайды.

Сюжет

Үш адам, доктор Кен Таширо, доктор Жюль Массон және журналист Перри Лоутон сейсмикалық белсенділікке байланысты батисферада тұтқындалып қалды. Оларды 200 жылдан астам уақыт бұрын (алфа 19 ғасырдың басында іске қосылған) Крейг Маккензи басқарған суперсу асты кемесі Альфаның экипажы құтқарады. Маккензи оларды доктор Массонның жарақаттарын емдеу үшін "Нульдік кеңістікке" апарады. Жол бойында оларға қарсыласы "Қара акула" суперсубмаринасы шабуыл жасайды, оның капитаны - Маккензидің қарсыласы доктор Малик. Супер технологияны қолдана отырып, Маккензи Қара Акуладан қашып құтылады. Альфа экипажы жуырда "Нульдік ендікке" оралады, ол - экватор мен Халықаралық дата сызығының қиылысында теңіз деңгейінен он бес миль тереңдікте жасырылған, әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдар мекендейтін, теңіздегі апаттардан жоғалып кеткен деп хабарланған супер озық утопия. Ол 19 ғасырдан бері өмір сүріп келеді, өйткені оның тұрғындары қартайып, өлмейді, ал жердегі дүниені азаптап жатқан ашкөздік пен саяси бөліну бұл жерде белгісіз. Сондай-ақ, ол жасырын түрде адамның технологиялық және мәдени жетістіктеріне көмектеседі. Алайда, Малик супер қаруды және жасанды түрде жалғанған жәндіктерді, мысықтарды және антропоморфты жарғақтарды пайдаланып, Latitude Zero-ды жоюды қалайды. Ол Маккензимен одақтасқан жапондық физикті, доктор Окаданы және оның қызы Цуруконы ұрлап, Окаданы өзінің жоспарларына көмектесуге мәжбүр етеді. Сонымен қатар, кондордың қанатын арыстанға жапқан қатыгез эксперименттен кейін ол Куройдың миын алып тастап, оны жаратылысқа жаза ретінде орнатады. Окададан апат сигналын алғаннан кейін Маккензи құтқару экспедициясын ұйымдастырады. Таширо, Масон және Лоутон, "Шексіз кеңістіктегі" дәрігер доктор Энн Бартон және Кобо көмектесуге ерікті. Джеймс Бонд стиліне ұқсас құрылғылармен жабдықталған және арнайы ванна арқылы физикалық зиянға төзімді болған олар Маликтің арал базасына, Қанды тасқа, кіріп, жаудың басқару орталығына жету үшін күресіп, Окадаларды құтқарады. Команда қашып бара жатқанда, Малик Black Shark-ке кіреді және оларға лазерді атып жібереді, бірақ Курой Маликке қарсы айналып, лазерге шабуыл жасайды. Қарудың әсерінен аралдың жартастары су асты кемесіне құлап түсіп, кеме жойылып, оның ішіндегілердің бәрі қаза табады. Барлығы 0-шы ендікке келгендердің ішінде, тек Лоутон ғана үйіне қайтуды қалайды. Ол АҚШ әскери-теңіз кемесінде тұрып, өзінің барлық білімі Жоқ Шектілік бар екенін біледі. Ол өзінің оқиғасы ешқашан болған жоқ деген ойға көніп бара жатқанда, кемеге Нью-Йорктегі сейфте оның атына алмаздар сақталғанын хабарлап, кемеге бағытын өзгертуге бұйрық беріледі.

Жазу

1967 жылы Тохо екі үлкен жобаны жүзеге асыру үшін күресіп жатты. Бірі - Сакио Коматсудың ESPY мангасының адаптациясы, екіншісі - The Flying Battleship, Atragon-дың рухани жалғасы. Сол жылы Toho компаниясының директоры Масами Фудзимото Америкаға барып, Ambassador Productions бас директоры Дон Шарппен бірге арнайы эффекттер фильмдерін түсіру туралы кездеседі. Шарптың жобаларының бірі Тед Шердеманның NBC радиосы сериалының Latitude Zero фильмінің бейімделуі болды, оны Шердеман соңғы бірнеше жылдан бері фильмге бейімдеуге тырысып келеді. Тед Шердеманның радио сериалы 1941 жылы NBC телеарнасында таратылды. Latitude Zero-дың алғашқы эпизодында Арктикалық шеңбердің маңында Беринг теңізінде болған дауылдан аман қалған Hope ескі кемесінің үш экипаж мүшесі болашақ су асты кемесін табады. "Омега" деп аталатын су асты кемесі 1805 жылы іске қосылған, ал капитан Крейг Маккензи сыртқы келбетіне қарамастан өте ескі. Оның жан қорғаушысы Симбаның күші ғажайып, оған оқ тимейді. Сериалдардағы оқиғалар олардың "Шығындылық нөл" су асты дүниесінің жауларымен (әсіресе, зұлым Лукрециямен) шайқасқандағы оқиғаларына қатысты. Басқа эпизодтардың сюжеттері (барлығы 17 эпизод) уақытқа жоғалып кетті, бірақ бірінші эпизод бір жерде сақталған. Жапон нұсқасында Шиничи Секизава сценарий кеңесшісі ретінде жазылған, бұл рөлді Стюарт Галбрейт IV жапон нұсқасын жазу ретінде сипаттады.

Түсірілім

Америка актерлері ойнаған басқа 1960 жылдардағы Toho фильмдерінен айырмашылығы, Latitude Zero толықтай ағылшын тілінде түсірілді. Жапон актерлері, соның ішінде Акира Такарада мен Акихико Хирата, барлық ретімен ағылшын тілінде сөйлейді. Өндірістің басталуы кезінде фильмді 70 мм Panavision-те түсіру жоспарланған, бірақ жабдық Тохода жоқ еді, сондықтан формат CinemaScope-ке ауыстырылды. Өзінің өмірбаянында Vanity Will Get You Somewhere атты кинофильмде актер Джозеф Коттен америкалық продюсер Дон Шарптың америкалық актерлерді компаниясы банкротқа ұшыраған кезде Жапонияға жібергенін айтады. Коттен Тохо фильмнің барлық емес, бірақ көбіне өндіріс бюджетімен айналысатынын атап өтті. Доктор Окаданы Такамару Сасаки ойнады (Тронды қан (1957), Қаза қылыш (1966)), бірақ соңғысы ауырып, оның орнына Тецу Накамура келді, бұл Хонданың кейіпкерге қатысты барлық көріністерді қайта түсіруін білдірді. Суретке түсіру кезінде екі маңызды мәселе қарастырылды: біріншісі иммунитеттің ваннасына қатысты. Сол кезде Америкада кино түсіру кодексі жаңа ғана алынып тасталды және Льюис ваннаға кіргенде Линда Хейнстің көкіректерін көрсету арқылы пайдаланғысы келді. Иширо Хонда мұндай кадрды түсіруден бас тартты, бұл оның жалаңаш көрінуі үшін ғана баламалы нұсқа идеясын қамтыды, бірақ ол шынымен емес еді. Хейнс осы тақырыпты былай деп еске алды: "Олар мені ванна сахнасынан шыққан кезде жалаңаш болғым келді. Жапонияда бұл үлкен мәселе емес. Бірақ мен бұны істеген жоқпын, тіпті олар мені сахнаға түсіру үшін көкірек түстес көбікпен жасалған резеңкелерді көкірекке жапты.

Арнайы әсерлер

Су асты жанартауының жарылысынан пайда болған түтін мен оттың үлкен қабырғасы су желісінің астында камерамен бекітілген шағын су резервуары арқылы жасалды. Судың артына аспанның түсі түсіріліп, суға түрлі-түсті бояулар құйылып, бұлттар сияқты түтін пайда болды. Бұл әдіс Атрагон (1963) және Догора, ғарыш жындысында (1964) қолданылған.

Шығару

Latitude Zero 1969 жылы 29 шілдеде Жапонияда жапон тілінде дубляжмен шығарылды. Ол Америка Құрама Штаттарында National General Pictures компаниясы шығарды. Акира Такарада мен Акихико Хирата ағылшын тіліндегі нұсқада ағылшын тілінде сөйлейді және дубляж жасалмайды. Фильм 1969 жылдың шілдесінде Далласта сынақ көрсетілімін өткізді және 1970 жылдың желтоқсанында жалпы театрлық релизге шықты. Фильм 1974 жылы Жапонияда Mothra-мен қос шот бойынша қайта шығарылды.

Қабылдау

Variety басылымы бұл фильмді Венеция кинофестивалінің сатып алушылар базарында қарап, "сары ойнау және су астындағы шеберлік, гаджеттер мен қозғалыстың көмегімен лагерьлік ойын" деп атады. Алайда, оқиға "Нолдық ендікте" ең әлсіз элемент болып табылады. Роджер Гринспун (Нью-Йорк Таймс) Latitude Zero сюжеті "ең әлсіз элемент" деп тапты, сонымен қатар "Фильмнің шынайы қасиеті оның сүйкімді және мұқият модельдерінде, оның тапқыр арнайы эффекттерінде, оның жеміс-жидек интерьерінде, оның теледидар экрандарының күрделі желісінде жатыр" деп атап өтті. The Monthly Film Bulletin' "арнайы эффекттердің айтарлықтай өзгермелі болуы және модель жұмысының айрықша нашар көрінуі өкінішті" деп мәлімдеді және шолу "Toho студиялары ерекше таланттары мен ресурстарын ерекше және қымбат аяқ тартуды өндіру үшін қолданған көрінеді" деген қорытындыға келді.