Кіріспе
Мамору Ошиидің 2004 жылғы фильмі "Қойындыдағы рух 2: Тазалық" – Жапонияда жай ғана "Тазалық" (イノセンス) деп белгілі, 2004 жылы Жапонияда түсірілген анимациялық киберпанк фильмі. Фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Мамору Ошии жүзеге асырған. Бұл фильм Ошиидің 1995 жылғы "Қойындыдағы рух" фильмінің жеке жалғасы болып табылады және Масамуне Широудың мангасына еркін негізделген. Фильмді Production I. G және Studio Ghibli бірлесіп Tokuma Shoten, Nippon Television Network, Dentsu, Buena Vista Home Entertainment, Toho және D Rights үшін өндірді, ал таратуын Toho жүзеге асырды. Жапонияда 2004 жылдың 6 наурызында, ал АҚШ-та 2004 жылдың 17 қыркүйегінде Go Fish Pictures компаниясы көрсетті. Фильмнің АҚШ-тағы кассалық көрсеткіштері Go Fish Pictures компаниясының күткенінен асып түсті. "Тазалық" 2004 жылғы Nihon SF Taisho сыйлығына ие болды. Сондай-ақ, ол 2004 жылғы Канн кинофестивалінде бақ сынасып, тарихындағы алғашқы және жалғыз "Алтын пальма" жүлдесі үшін күрескен аниме болды. Фильмнің саундтрегі "Тазалық O.S.T." деген атпен шықты, ал "Қойындыдағы рух: Тазалық – Ұзақ қоштасудан кейін" атты роман 2004 жылдың 29 ақпанында жарық көрді.
Ghost in the Shell 2: Innocence, known in Japan as just Innocence (イノセンス), is a 2004 Japanese animated cyberpunk film written and directed by Mamoru Oshii. The film serves as a standalone sequel to Oshii's 1995 film Ghost in the Shell and is loosely based on the manga by Masamune Shirow. The film was co produced by Production I. G and Studio Ghibli for Tokuma Shoten, Nippon Television Network, Dentsu, Buena Vista Home Entertainment, Toho and D Rights, and distributed by Toho. It was released in Japan on March 6, 2004, and was later released in the US on September 17, 2004, by Go Fish Pictures. The film's US box office performance had exceeded Go Fish Pictures' expectation. Innocence received the 2004 Nihon SF Taisho Award. It was also in competition at the 2004 Cannes Film Festival, making it the first and only anime in history to compete for the Palme d'Or. The soundtrack for the film was released under the name Innocence O. S. T. and a related novel called Ghost in the Shell: Innocence After the Long Goodbye was released on February 29, 2004.
Сюжет
Хикая "Призрак в доспехах" мангасының "Робот Рондо" тарауына шартты түрде негізделген ("Фантомдық қор" элементтерімен). 2032 жылы басталатын оқиғада, Қоғамдық қауіпсіздік 9-бөлімінің кибернетикалық операторы Бату, "Призрак в доспехах" оқиғаларынан кейін, өте аз кибернетикалық жаңартулар жасаған агент Тогусамен бірге жұмыс істейді. Жарақаттанған гиноидтардың (қуыршақ тәрізді секс-роботтардың) салдарынан бірнеше өлім оқиғасынан кейін, 9-бөлім тергеу жүргізуге шақырылады. Гиноидтардың барлығы түсініксіз себептермен істен шыққандықтан, өлімдер алдын ала жоспарланған кісі өлтіру деп саналады; Бату мен Тогуса террористік немесе саяси мотивтерді анықтау үшін жіберіледі. Сонымен қатар, соңғы гиноидтың қалдықтарында заңсыз "арбақ" болғаны анықталды. 9-бөлім адамның санасының қуыршақтарға жасанды түрде көшіріліп, роботтарды көбірек тірідей етуге тырысқандығын, бұл да өлімдердің себебі болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Қылмыс орнына шақырылған ақпараттық соғыс/технология маманы Ишикава құрбанның Джек Уолксон екенін хабарлайды – гиноид компаниясы LOCUS SOLUS-тағы жүкті жеткізуші, оны якуза өлтірген болуы мүмкін. Якузаның бұрынғы басшысы жақында гиноидпен өлтірілген, сондықтан Ишикава Уолксонның жауапты деп есептелгенін және өш алу үшін өлтірілгенін болжайды. Бату мен Тогуса якуза барына сұрақ қою үшін кіреді, бірақ бардың қонақтары оларды қорқытады. Бату атыс ашып, көптеген топ мүшелерін, соның ішінде Уолксонды өлтірген киборгты жаралайды немесе өлтіреді. Ағымдағы басшы өзінің ізашарының LOCUS SOLUS-қа қатысы бар екенін мойындайды, бірақ қалай екенін білмейтінін айтады. Бату үйіне қайтар жолда дүкенге кіргенде, майор оны ескертеді, ал көрінбейтін шабуылшы оның қолына оқ атып жарақаттайды. Атысқа түсіп, Бату дүкен иесін жаңылысқандықтан өлтіруге жақындап кетеді, бірақ Ишикава пайда болғанда тоқтатылады. Зақымдалған қолы ауыстырылып жатқанда, Ишикава Батудың миына хакерлік шабуыл жасалғанын, оның өзін-өзі атып, дүкендегілерге шабуыл жасауына себеп болғанын хабарлайды. Ишикава Батудың якузаға шабуыл жасағаннан кейін одан әрі дау тудыру үшін хакерлік шабуыл жасалғанын түсіндіреді, бұл 9-бөлімнің тергеуін тоқтатуға бағытталған. Бату мен Тогуса Кимнің сарайына барады – бұрынғы сарбаз, қазір қуыршақтарға құмар хакер. Көп ұзамай Ким өлі болып көрінсе де, адам өлшеміндегі қуыршақтың қабығында "өмір сүретінін" және келушілермен философиялық әңгімелер жүргізетінін көрсетеді. Ким LOCUS SOLUS-қа байланыстарын мойындайды және компанияның халықаралық суларда құпия штаб-пәтері бар екенін айтады. Майордың тағы да ескертуінен кейін Бату Кимнің оның және Тогусаның миына құпия түрде кіргенін және оларды жалған шындыққа қамап отырғанын түсінеді. Тогусаның миын қалпына келтіріп, Бату Кимді бағындырып, оның дүкенде миын бұзғанын білетінін мәлімдейді. Материалдық дәлелдерді жинауға ниеттенген Бату LOCUS SOLUS штаб-пәтеріне кіреді, ал Тогуса оның қауіпсіздік жүйелерін қашықтан хакерлеп, білмейтін Кимді прокси ретінде пайдаланады. Кемедегі қауіпсіздік бұзушылықты сезіп, Кимнің кибер-миын жоятын вируспен жауап береді. Сонымен қатар, жасырын вирус өндірістік желідегі гиноидтарға жауынгерлік бағдарламаны жүктейді, олардың кемедегі барлық адамдарға шабуыл жасауына себеп болады, нашар қаруланған және үрейленген қауіпсіздік күштерін оңай қырып салады. Бату кеменің орталығына қарай шайқасқанда, майор гиноидты қашықтан басқару арқылы пайда болады, Батуға гиноидтармен күресуге және кеменің қауіпсіздігін бұзуға көмектеседі. Кемеге бақылауды алған майор Батуға гиноидтар туралы шындықты ашады. LOCUS SOLUS жас қыздарды сату үшін якузаны пайдаланып, олардың саналарын гиноидтарға көшірген, оларды шынайырақ ету үшін адам "арбақтарымен" жабдықтаған. Бату жас қызды "арбақ көшіру" машинасынан құтқарады, ол Джек Уолксонның LOCUS SOLUS туралы шындықты білгеннен кейін, қыздарды құтқару үшін арбақ процесіне бұрмалауға уәде бергенін түсіндіреді. Бұл гиноидтардың иелерін өлтіруіне себеп болды, бұл Уолксонға полицияның назарын аударуға және якуза басшысын жанама түрде өлтіруге мүмкіндік берді. Уолксонның әрекеттері қыздарды құтқарып қалғанына қарамастан, Бату гиноидтарды да құрбан еткенін, оларға зақымдалған арбақтар беріп, қатты ауырғандықтарын айтады. Істі шешкен соң Бату майордан бақытты ма екенін сұрайды. Ол оның желіде әрқашан қасында болатынын жауап береді, содан кейін гиноидтан ажыратылады.
Алюзиялар мен сілтемелер
"Бейкүнә" туындысы фантастикаға, философияға және Дзенге көптеген сілтемелер енгізеді, сонымен қатар эстетикалық және моральдық мәселелерді көтеріп, жауап береді. Мысалы, фильм 1886 жылы Аугуст Вильер де Л'Иль Адамның "Ертеңгі кеш" романынан алынған цитатамен басталады: «Егер біздің құдайларымыз бен үміттеріміз ғылыми құбылыстардан басқа ештеңе болмаса, онда махаббатымыз да ғылыми екенін мойындауымыз керек». Фильмде Будда, Конфуций, Декарт, Ескі Ғидат, Мейдзи дәуірінің сыншысы Сайто Рёку, Ричард Докинс, Макс Вебер, Якоб Гримм, Платон, Джон Милтон, 14 ғасыр драматургі Зеами Мотокио, Триденттік мисса және француз ағартушысы, «Адам – машина» кітабының авторы Жулиен Офрей де Ла Метриден алынған көптеген цитаталар бар. Кейіпкерлер мен олардың аттарында басқа көне туындыларға көптеген сілтемелер кездеседі. Мысалы, «Хадали» модельдік роботтары «Ертеңгі кеш» кітабындағы Хадали есімді адамға ұқсас роботқа сілтеме жасайды, сонымен қатар бұл кітап «андроид» сөзін танымал етті. LOCUS SOLUS компаниясы 1914 жылы Реймонд Руссельдің романымен аталған, ол фильммен ортақ тақырыптық элементтерді, мысалы, тірі суреттерді бейнелейтін сарайды бөліседі. Полицияның криминалистік сарапшысы Харавей, көбінесе, «Киборг манифесті» атты феминистік туындысының авторы Донна Харавейдің құрметіне аталған. Харавей кейіпкері Азимовтың «Роботтар» сериясынан Сьюзан Кэлвинге негізделген болуы мүмкін. «Роботтар» сериясы фильмдегі андроидтарда да айтылады, өйткені олар Азимовтың робототехниканың үшінші заңының өңделген нұсқасына бағынады. Куыршақтар да «Бейкүнә» туындысының маңызды мотиві болып табылады; олардың көпшілігі белгілі бір «жанға» ие, бірақ толығымен адам емес. Олар өте мазасыз, эротикалық шартық буынды әйел куыршақтарымен танымал қуыршақ жасаушы Ханс Беллмердің өнеріне негізделген. Парад сахнасы Тайваньдағы діни процессия мен ғибадатханаға негізделген. 2009 жылғы ағылшын тіліндегі дубляжда өлтірілген жүк инспекторы Жак Вокансон деп аталды. Оның аты XVIII ғасыр француз өнертапқышынан алынған, ол адам мен жануарларға ұқсас автоматтарды жасаған.
Атауының өзгеруі
Жапониядан тыс елдерде фильмді жақсырақ таныстыру мақсатында, фильмнің атына "Шалқадағы жын 2" деген қосымша берілді, ал "Бескүнә" атауы субтитр ретінде қолданылды. Кейбір жанкүйерлер бұл Ошидің фильмнің Голливуд стиліндегі стандартты жалғасы емес, дербес туынды ретінде тұра алатыны және солай болуы жоспарланғаны туралы айтқан сөздерімен келіспеді.
Ағылшын тіліндегі дубляж
Go Fish Pictures «Innocence» фильмін шығарғанда, оны ағылшын тілінде дубляжсыз, тек субтитрмен шығарды, бұл даулы шешім болды, себебі Manga Entertainment компаниясы Жапониядан тыс шығарған «Ghost in the Shell» анимелерінің бәрі дубляждалған. Anime News Network Manga Entertainment UK компаниясының австралиялық дистрибьюторы және көп жылғы серіктесі Madman Entertainment, сондай-ақ Ричард Эпкардың (Бату дауысы) Epcar Entertainment студиясымен бірлесіп ағылшын тілінде дубляж жасау жоспарланғанын хабарлады. Бұл 1999 жылғы «X» фильмінен бері Manga UK компаниясы жасаған алғашқы дубляж, ал Madman үшін де тұңғыш рет болды. Бұл дубляж Ұлыбританияда Manga, ал Австралияда Madman Entertainment компаниясы тарапынан шығарылды (Go Fish Pictures нұсқасы қолданылды). Paramount және DreamWorks лицензиясы бойынша Bandai Entertainment Солтүстік Америка нарығы үшін екінші дубляж жасады, онда Manga/Madman нұсқасының көптеген дауыстық актерлері жұмыс істеді, актерлік құрам мен түсірілім тобына өзгерістер енгізілді және Animaze студиясы пайдаланылды.
Роман
Масаки Ямаданың "Бейкүндік: Ұзақ қоштасудан кейін" (Innocence: After the Long Goodbye) атты романы фильмге дейінгі оқиғаларды қамтитын және Батудың өзінің иті Габриелді (Габу) іздеуінен баяндайтын туынды. Ол 2004 жылғы 29 ақпанда Tokuma Shoten баспасынан жарық көрді, ал ағылшын тіліндегі нұсқасы 2005 жылғы қазанда АҚШ-та Viz Media баспасы арқылы жарияланды. Viz Media кейін 2005 жылғы сәуірде төрт томдық Ani манга жинағын шығарды.
Музыкалық антология
Бұл Production I.G. өндірісіндегі музыкалық бейнелерден тұрады.
Қабылдау
Rotten Tomatoes сайтының мәліметінше, 99 сынға негізделген 64% сыншы оң баға берген, ал орташа бағасы 6,3/10 құрады. Сыншылардың пікірі: "Анимациясы әдемі, бірақ сюжеті тым күрделі және түсініксіз, бұл Ghost in the Shell 2: Innocence фильмін ерекше де, сонымен бірге шаршататын етеді". Metacritic сайтында 27 сыншының бағасы бойынша 100 балдық шкаладан 66 бал алды, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлер" дегенді көрсетеді. Нью-Йорк Таймс газетінің Манола Даргис бұл фильмді жоғары бағалап, "Бескүнәлік тек көздің қуанышын сыйламайды, сонымен қатар толық метражды анимациялар арзан әзілдерге, қайғыға және жағымпаздыққа қарағанда маңыздырақ болуы керек екенін дәлелдейді" деп жазды. Алайда, сын көптеген факторларға байланысты, көбінесе фильмнің философиялық диалогқа тым көп ден қойғаны және осы себепті оны түсіну қиын екені айтылады. Сондай-ақ, кейіпкерлердің дамуы аясында оның соңы әлсіз және мағынасыз деп сипатталған. Хелен Маккарти "500 Essential Anime Movies" кітабында сценарийдің және режиссураның сапасын жоғары бағалап, "Бұл көруге қиын фильм, бірақ барлық уақыттағы ең жақсы анимелердің бірі" деген пікірін білдірді.
Марапаттар
2004 жылғы «Нихон SF Тайшо» сыйлығының «Үздік ғылыми-фантастикалық фильм» аталымын жеңіп алған «Иносенция» фильмі 2004 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетілді, бұл Канн фестиваліндегі барлығы алтыншы анимациялық фильм болды. «Персеполис» фильмімен бірге ол сол жылы «Алтын пальма» сыйлығы үшін бақ сынаған ресми іріктеуге түскен жалғыз анимациялық фильм еді. (Сыйлықтың иегері «Фаренгейт 9/11» фильмі атанды.) 2023 жылға дейін фильм төрт «Энни» сыйлығына ие болды, оның ішінде «Үздік анимациялық фильм» және «Режиссурадағы үздік жетістік» номинациялары бар. «Иносенция» «Spirited Away», «Millennium Actress» және «Weathering with You» фильмдерімен бірдей төрт номинация алып, «Энни» сыйлығында аниме фильмдері арасында екінші орынға ие болды, ал бес номинациямен «Ghost in the Shell» (1995) және «Belle» (2021) фильмдері одан озып кетті.
Жапония
Фильм 2004 жылдың 15 қыркүйегінде Buena Vista Home Entertainment Japan (кейін Walt Disney Studios Japan) компаниясы арқылы VHS және DVD форматында шығарылды. 2005 жылы UMD нұсқасы жарық көрді, ал 2005 жылдың 7 қыркүйегінде көп тілді субтитрлерді қамтитын "Халықаралық нұсқа" DVD-сі шығарылды. Фильм 2006 жылдың 6 желтоқсанында Blu-ray Disc форматында жарық көрді. 2008 жылдың 6 тамызында Disney компаниясы Blu-ray форматында "Абсолюттік басылымды" шығарды. Walt Disney Japan 2018 жылдың 22 маусымында фильмнің 4K ремастерін Ultra HD Blu-ray және Blu-ray Disc форматында шығарды. Бұл ремастер алғашқы фильмнің 4K Ultra HD шығарылымымен бірге ұсынылды. Сол күні Bandai Namco Arts және Disney компаниялары шектеулі уақытқа екі фильмді қамтитын Ultra HD Blu-ray комбо-жинағын бірлесіп шығарды.
Солтүстік Америка
"Адам кінәсіздігі" 2004 жылдың қыркүйек айында АҚШ кассасында 28-орынды иеленді, ал ашылу күнінде 317 000 доллар тапты. Фильм АҚШ кассасында барлығы 1 миллион доллар жинады, бұл Go Fish Pictures компаниясының күтілген пайдасынан әлдеқайда асып түсті. 2004 жылдың 28 желтоқсанында DreamWorks Pictures (театрлық дистрибьютор Go Fish Pictures компаниясының бас компаниясы) АҚШ-та "Адам кінәсіздігі" фильмін DVD форматында шығарды. Amazon және басқа да веб-сайттарда фильмнің субтитрлеріне сын жауды: Театрлық нұсқадағы субтитрлерді пайдаланудың орнына DreamWorks DVD субтитрлерін жабық сырғанау (closed captioning) арқылы жасады, нәтижесінде субтитрлер фильмнің визуализациясына кедергі келтірді. Көрермендер диалогтармен қатар "Аяқ кірісі" немесе "Тікұшақ жақындап келеді" сияқты дыбыс эффектілерін де көрді. Көптеген шағымдар түскен соң DreamWorks қанағаттанбаған клиенттерге DVD-ді дұрыс субтитрленген нұсқасына ауыстыруға, пошта ақысын өтеуге уәде берді, сондай-ақ 4-ші нұсқада бұрынғы қате түзетілгенін хабарлады. Bandai Entertainment фильмді Blu-ray және DVD форматында АҚШ-та шығарды, сонымен қатар "Ghost in the Shell: Stand Alone Complex" сериалындағы актерлерді қамтитын ағылшын тіліндегі дубляж да бар. Bandai фильмке Paramount компаниясынан қысқа мерзімге лицензия алған. Funimation фильмді DVD және Blu-ray комбо-жинағында 2017 жылдың 7 ақпанында шығарды. Комбо-жинаққа жапондық нұсқасы, ресми ағылшын аудио тректері мен субтитрлері, сонымен қатар қосымша мүмкіндіктер кірді. 2024 жылдың 17 сәуірінде GKIDS Солтүстік Америкада фильмді тарату құқығын сатып алғанын және жаз айларында жаңа 4K ремастерленген нұсқасын кинотеатрларда көрсетуге жоспарлап отырғанын мәлімдеді.
Ұлыбритания
Manga Entertainment, алғашқы фильмді шығарған және онымен бірлесіп өндірген, сондай-ақ телесериалды шығару үшін Bandai Entertainment-пен ынтымақтасқан, 2006 жылдың 27 ақпанында Ұлыбританияда "Innocence" фильмін ағылшын тілінде дыбыстады, онда "Ghost in the Shell: Stand Alone Complex" фильмінде қолданылған актерлер тобы қатысты. Manga UK дубляжы ұзақ жылдардан бері аниме саласындағы әріптесі Madman Entertainment-пен бірлесіп жасалды, ол 1996 жылы құрылғаннан бері Manga UK туындыларын Австралияда таратады. Аймақ 1 Blu-ray дискісіндегі Ұлыбританияның ағылшын тіліндегі дубляжында дыбыс жолағы төмен жиілікке ауысқандықтан аудио қате бар, нәтижесінде дауыстар өте терең және жасанды естіледі, ал дыбыс эффектілері баяулап ойнатылған сияқты. Бұл дубляж NTSC емес, PAL стандарттары бойынша жасалғандықтан болды. Бұл қате стандартты DVD нұсқасында да кездеседі.
Австралия
Лицензиялау туралы дау Австралияда да оның шығуына әсер етті. Madman оны Go Fish Pictures арқылы лицензиялағанмен, қолданылған ағылшын тіліндегі дубляж Manga Entertainment-тен алынған, ал Madman барлық Ghost in the Shell туындыларына лицензия берген. DVD нұсқасында екі түрлі лицензия қолданылуына байланысты лицензиялау құны өте жоғары. Madman Blu-ray нұсқасы үшін Manga Entertainment дубляжын немесе Bandai дубляжын пайдаланатыны әлі белгісіз.