Кіріспе

Гётеборг ботаникалық бақшасы (Göteborgs botaniska trädgård) Швецияның Гётеборг қаласында орналасқан және Еуропадағы ірі ботаникалық бақтардың бірі болып табылады.

Тарих

Гетеборг ботаникалық бақшасы бұрынғы толығымен ауылдық аймақта орналасқан, онда бұрын үлкен егістік жері болған. Бақшаға бастапқыда Шарль Феликс Линдберг қорынан арнайы көмекпен қаржыландырылды. Линдберг - швед бизнесмені және доноры, 1909 жылы қайтыс болды. 1912 жылы Гетеборг қалалық кеңесі ботаникалық баққа бастамашылық жасады. 1915 жылы шешім қабылданды, ал 1916 жылы жұмыс басталды. Парк 1919 жылы (ормандық жерлер) және 1923 жылы (өсірілетін жерлер) жұртшылыққа ашылды. Ол "эксперименттер мен биологиялық демонстрациялар өрісі және табиғи парк" ретінде жоспарланған. Stora Änggården 1812 жылы салынған және 1919 жылы архитектор Зигфрид Эрикссонның басшылығымен қайта жаңартылған. Қазір ол қызметкерлердің резиденциясы ретінде пайдаланылады. Гетеборг ботаникалық бақшасы 1923 жылы Гетеборгтың 300 жылдығын атап өткенде ашылды. Бақты жасаған атақты ботаниктердің бірі Карл Скоттсберг болды. Ол бақтың сирек кездесетін өсімдіктерін жинау үшін әлемді бірнеше рет зерттеу сапарларына шықты. Ол алғашқы директор болып тағайындалды және 1919 жылдан 1948 жылға дейін жұмыс істеді. Бас кіреберіс сыртындағы жолға оның есімі берілген (Карл Скоттсбергс гата). Бақшаның құрылысын, оның ішінде Кеңсе ғимаратының құрылысын қаржыландыру үшін көптеген адамдардан келген садақалар аса маңызды рөл атқарды. Кеңсе ғимаратын швед сәулетшісі Арвид Бьерке жобалап, 1926 жылы аяқтады. 1936 жылы гербарийді орналастыру үшін қанат қосылды. Натан Петтер Герман Перссон (1893-1978), 1947-1969 жылдар аралығында гербарийде куратор болып жұмыс істеген швед дәрігері және ботаник (бриология). Жерді қала мен жеке тұлғалар сыйға тартты. Қаланың бас кіреберісінен оң жақтағы биология және қоршаған ортаны қорғау ғылымдары кафедрасының ғимаратын салу үшін Гетеборг университетіне жер учаскесі берілді. Олардың жобалаушыларын архитекторлар Стиг Ханссон мен Уолтер Киеслинг жасаған. 1975 жылы экзотикалық ағаштар жинағы бар арборетумды қамтитын Вудлендс 1975 жылы табиғи қорық деп жарияланды және оған Änggårdsbergen деп аталды. Гетеборг қаласы 1998 жылы бақтың жұмысын Вестра-Гёталанд аймақтық кеңесіне тапсырды.

Сипаттама

Жалпы ауданы 175 гектар, оның көп бөлігі табиғат қорығы, Анггардсберген, оның ішінде арборетум. Бақтың көлемі 40 гектар, 16000 түрлі түрлер бар. "Rock Garden" "Мишлен" көгалдандырушысы бойынша екі жұлдызды иеленді. Сондай-ақ, Рододендрон аңғары, Жапон даласы, 4000-ға жуық түрлі өсімдіктер өсетін жылыжайлар, соның ішінде 1500-ге жуық орхидея, таңғажайып туфлилер және Пасха аралындағы сирек кездесетін Sophora toromiro ағашы сияқты көрікті жерлер бар. Парк Швецияда бірегей, өйткені ол қалалық университетке тәуелсіз. Қазіргі уақытта ол 175 гектар жерімен Еуропадағы ең ірі ботаникалық бақтардың бірі болып табылады, оған Анггардсберген төбелеріндегі жабайы табиғат қорымы кіреді. Бұл қорықта сондай-ақ, әлемнің көптеген бөліктерінен келген ағаштардың науқастық тәртіпте жинақталған шоғыры бар бақтардың ағаш өсіру орны орналасқан. Бақтың өңделетін бөлігі шамамен 40 гектар жерді алып жатыр, оның жартысы өсімдіктер төсегі. Сонымен қатар, кең алаңдар мен бұталар да бар. Бақтың символы - ақ анемон. Көктемде бұл гүлдер орманды алқаптар мен табиғи қорық аңғарларын жамылтып тұрады.

Парк, жылыжайлар және ғимараттар

Ботаникалық бақтың топографиясы өте әртүрлі, оның көп бөлігі қарама-қарсы өсімдіктермен әртүрлі орналасулар арасында жасалған шекараларға табиғи түрде сәйкес келетін дөңес жерлерден тұрады. Әлемнің әр түкпірінен келген 5000 түрлі өсімдіктер өскен бұл үлкен және керемет тау бақшасы халықаралық деңгейде танымал. Жақын жерде жасыл тыныштық жапондық Глейд бар, онда құнды өсімдіктер жиналған және 1950 жылдары бұрынғы куратор Тор Ницелиус Шығыс Азиядағы жабайы мекендерінен Гетеборгтегі ботаникалық баққа әкелген. Рододендронның 500-ден астам түрі мен өсірілген түрлері жаздың басында әдемі, хош иісті көрініс береді. Жылдың әр мезгілінде келушілер әлемдегі ең үлкен гүлдесте мен түйіршікті өсімдіктер коллекциясын тамашалай алады. Гүлдік бақ, көпжылдық өсімдіктер мен оның ішінде егіннің ауысуы мен әдеттегі швед шприцтерімен бірге асхана бақшасы да ерекше қызықты. Гетеборг ботаникалық бағында бір жылдық өсімдіктерді өсірудің жаңа әдісімен танымал болды. Ашық жерде 16000 өсімдік түрі, жылыжайларда 4000 өсімдік түрі бар. Олардың арасында Швецияның ең жақсы 1500 орхидеясы мен Пасха аралындағы ерекше Торомиро ағашы (Sophora toromiro) бар. Бұл ағаш өзінің табиғи мекен-жайында жойылып кеткен, бірақ Гетеборг ботаникалық бағының күш-жігерінің арқасында өсірілген түрінде аман қалды. Көк үйлердің артында салт-дәстүрлі бақшасы бар сары түске боялған Stora Änggården ауылдық үйі орналасқан. Ол қызметкерлердің резиденциясы ретінде қолданылады, сонымен қатар ағаштан жасалған Боутсман коттеджін, сондай-ақ Көк үй деп те атайды. 1794 жылы салынған, ол бастапқыда Гетеборгтің ескі порт ауданында, Майорнаның тұрғын ауданындағы Стигбергсторгеттен төмен орналасқан. 1917 жылы оны алып тастап, екі жылдан кейін Бамбук бұтақтарының маңында қазіргі орнында қайта тұрғызды. Гертбақшадағы жазғы үй XVIII ғасырдың аяғына таман салынған. Оны Гётеборг қала инженері Бенгт Вильгельм Карлберг өзінің жеке үйі Карралундтың бақшасы үшін жобалаған. Ол 1959 жылы ботаникалық бақта қайта құрылды, ол бір уақыт бойы Рёсска мұражайы мен қазіргі ХДК (Дизайн және қолөнер мектебі) арасындағы бақта тұрды.

Марапаттар

2003 жылы Гетеборг ботаникалық бақшасы Швецияның ең әдемі саябағы деп танылды. Бұл туралы Briggs & Stratton компаниясы бастаған халықаралық сауалнамада айтылған. Бұл Швецияда алғаш рет ұйымдастырылған байқау болды. Ботаникалық бақтың Мишленнің Жасыл нұсқауында екі жұлдызы бар.