Кіріспе

2006 жылғы ФИФА әлем чемпионаты түрлі дау-дамайлар тудырды, соның ішінде алаңдағы даулар, ресми шешімдерді сынға алу және команданың жалақысы мәселелері. Олардың көбісі белгілі бір төреші шешімдеріне негізделген, бұл әлемнің көптеген бұқаралық ақпарат құралдарының төрешілер әлем чемпионатын бұзады деп мәлімдегеніне әкелді. Әлем кубогының көптеген рекордтары да даулы қоңыраулар арқылы орнатылды, соның ішінде Грэм Поллдың үш карта қатесі және Валентин Ивановтың бір матчта карточкалар саны.

Хорватия мен Австралия (топтық кезең)

F тобының екінші орынды иеленушілері арасындағы шешуші ойын - Хорватия мен Австралия арасында бірнеше төреші қателері мен даулар орын алды. Бірінші таймның басында австралиялық шабуылшы Марк Видуканы хорват қорғаушысы Йосип Шимунич айыппұл орнында жерге ұрып-соқты, бірақ ағылшын төрешісі Грэм Полл айыппұл соққысын немесе айыппұл соққысын талап етті. Бірінші таймда хорват қорғаушысы Стьепан Томас айыппұл орнына қолмен соққы берді, ал Австралияға айыппұл соққысы берілді, алайда Грэм Полл екінші таймның ортасында Австралия қайтадан теңестіруге тырысқанда, дәл осындай әрекет үшін Томасты жазаламады. Австралиялық шабуылшы Гарри Кевелл екінші таймда Австралия үшін теңестірген кезде, ол голға офсайдқа айналды, бірақ гол әлі де тұруға рұқсат етілді. Екінші таймда ойын тоқтаған кезде екі шар алаңға түсті, ал Грэм Полл Австралия жеңіске жету үшін гол соққан сәтте толық уақыт ойнатты.

Үш сары карточка

Англиялық төреші Грэм Полл хорват Йосип Шимуничті алаңнан шығарып жібермес бұрын оған қателікпен үш сары карточка береді. Шимюничке 61-ші минутта Гарри Кьюэллге жасаған қателесуі үшін Полл сары карточка көрсетті. 90-шы минутта Полл Шимюничке тағы да сары карточка көрсетті, бірақ міндетті қызыл карточкамен ұстанбады. 93-ші минутта, Полл соңғы сыбызғыны соққаннан кейін, Шимунич ашуланып, Поллға жақындап, оны итеріп жіберді. Осылайша, Poll Шимуничке үшінші сары карточка берді және оған қызыл карточканы да көрсетті. Сұрақтар туындады, неге Поллдың көмекшілері Фил Шарп пен Гленн Тернер және төртінші ресми Кевин Стотт қателікті түсінбеді. Кейіннен Полл басқа төрешілерді кінәлауды жоққа шығарды: "Мен төреші едім, бұл менің қателігім және кінә маған тиесілі". Сауалнама бойынша, ойыннан кейін ойыншылар киім ауыстыратын бөлмеде қателік туралы естігенде, "сенбеушілік" сезімін сезінді. Ол және басқа да шенеуніктер ойынның DVD-ін қарап шықты, ал Полл өзінің "арманы аяқталғанын" түсінді. Сондай-ақ, ол қателігінің себебін түсіндіріп, "Шимуничті екінші рет броньдаған кезде Австралияның үшінші нөмірі Крейг Мурдың атын қате жазып алды және қателігін түсінбеді" деді. Шимунич Австралияда туған, сондықтан ағылшынша австралиялық акцентпен сөйлейді, бұл қателікке себеп болуы мүмкін. ФИФА төрешілер комитетінің президенті Анхель Мария Виллар Поллды қорғады, бірақ қателік болғанын мойындады. Ол мәлімдемесінде: "Стутгартта өткен Хорватия мен Австралия арасындағы бейбіт ойынның судьясы Грэм Полл қателік жасады". Шварцерді жапондық форвард Ацуши Янагисава кедергіге ұшыраған сияқты, ол топты ашық соққыға ұшырату үшін алға шықты. Жапондық шабуылшы Наохиро Такахара Шварцермен соқтығысып, оның қақпаға шайқалып жатқан допты тоқтата алмады. Шварцер кейіннен журналистерге "Эль-Фатах" өзінің қателігі үшін кешірім сұрағанын және Австралияның капитаны Марк Видукаға "Алланың өз жағында болғанына риза екенін, өйткені нәтижелер ақырында Австралияның жағына түсті" деп айтты. Видука журналистерге "Ол қателік жасағаны анық, бірақ әркім қателік жасайды" деді. Австралияның жаттықтырушысы Гус Хиддинк "екі есе кешірім сұрады" деген шешімге келді. Хиддинк бұл анық қателесу деп санайтынын, сонымен қатар Шварцердің мұндай оқиғаларға қарсы "өзін одан да жақсы қорғай алатынын" айтты. Егер Кейхиллге сары карточка көрсетілсе, ол Австралия үшін шешуші гол соққаннан бірнеше минуттан кейін, 11 есебімен, ол алаңнан шығарылмақ еді. Жапондық жаттықтырушы Зико ФИФА-ның пікірлеріне ренжігенін білдіріп, "Эль-Фатах" австралиялықтардан қателігі үшін кешірім сұраған, бірақ ФИФА мойындаған қателік үшін кешірім сұрамаған. Жапония футбол қауымдастығы египеттік төрешіге қарсы ресми шағым түсірді, ол ағылшын төрешісі Грэм Поллмен бірге үйге жіберілді.

Франция мен Оңтүстік Корея (топтық кезең)

Франция мен Оңтүстік Корея арасындағы ойынның 31-ші минутында француздық жартылай қорғаушы Патрик Вийра голға бас соққы берді, оны кореялық қақпашы Ли Вун Чжа гол сызығының артында сақтап қалды. Мексикалық төреші Бенито Аркундья мен оның желіліктері доптың шекарадан өткеніне сенбеді, сондықтан гол берілмеді. Ойынның нәтижесі соңғы минутта 11 теңге түсіп, француздарды таң қалдырды. Француздық жаттықтырушы Реймонд Доменек Франция "екінші рет ұпай жинады, бірақ төреші мұны мойындамады" деп сенді. Теледидардағы ретрансляциялардан голдың берілуі керектігі көрінді. Француз футболшысы Тьерри Генри топтың гол сызығынан өткенін көрген кезде "қате күйзелгенін" мәлімдеді, өйткені "егер ол (рефери) бізге жарамды гол беріп қойған болса, онда кореялықтарға матчқа оралуға мүмкіндік бермейтін еді". Алайда, бас соққыға әкелген бұрыш соққысы гол соққысы болуы керектігін де ескеру керек, өйткені топ француз ойыншысынан ауладан шығып кетті. Сонымен қатар, Францияға қарсы жасалған қасақана ойынға сыбызғы соғылған сияқты, бұл голдың күшін жоятын еді. Бұл даулар әлем чемпионатында гол сызығы технологиясын қолдану мүмкіндігін қайта жандандырды. ФИФА өкілі Маркус Сиглер қысқа мерзімдегі ықтималдықты жоққа шығарып, "оның енгізілуі 100 пайыз сенімді жүйе жасалуына байланысты" деді. Француз қақпашысы Фабиен Бартез ойын барысында бейне-ойнауларға қарсы екенін білдіріп, "ойынды тоқтату ұят" деп атап өтті. Бартез "әр жартысында бір, әр қақпаның артында бір" төреші болғанын қалайтынын айтты. ФИФА президенті Сепп Блаттер Иванов туралы: "Бүгін төреші қатысушылармен, ойыншылармен бірдей деңгейде емес деп санаймын. Төрешіге сары карточка беруі мүмкін еді", дегенмен кейіннен ол: "Португалия мен Нидерланды арасындағы матчта оның әрекеттері туралы айтқаныма өкінемін" деп, сөзінен бас тартты. Менеджерлер де бір-бірін әділ ойнамағандығы үшін айыптап отырды; Португалияның Луиз Фелипе Сколари: "ФИФА әділ ойын туралы айтады. Бұл жерде әділ ойын болған жоқ", - деп жауап берген голландиялық Марко ван Бастен: "Егер сіз әділ ойын туралы айтатын болсаңыз, алдымен өзіңізді күтіңіз [Португалия] барлық осы айла-шарғылармен және уақытты ысырап етумен сәл тәжірибелі болды". 7-ші минутта Португалияның Криштиану Роналду Халид Булахруздан жамбасқа соққы алғаннан кейін жарақат алып, ойыннан шықты. International Herald Tribune газетінің жазушысы Роб Хьюз "Буларуздың [Роналдуға] жасаған әрекетіне қарағанда ойыншыны матчтан шығаруға тырысқанда одан да мысқылшыл және қатыгез әрекет жасалғанын" көрмегенін және оған екі рет қызыл карточка берілуі керек еді, бірақ тек сары карточканы алды.

Италия мен Франция (финал)

Зинедин Зидан 7-ші минутта соққыны ашып, соққыны соққыға айналдырды. Бұл жаза Флорент Малуда итальяндық қорғаушы Марко Матераццидің қарсыласы болғандықтан итальяндық айыптау алаңына кіргеннен кейін тағайындалды. Бұл хабарлау біршама даулы болды, ол Associated Press ESPN сайтында жарияланды "Малуда сүрінді, көпшілігі айыппұл аймағында секіріп кетті деп айтар еді, ал Элизондо бірден айыппұл соққысын белгіледі". Италия 19-шы минутта Матераццидің бас соққысымен теңестіріп, айыппұл соққысынан жеңімпаз атанды. Алайда, бұл айыппұл туралы дауды Зинедин Зиданның итальяндық ойыншыны көкірекке баспен соққы бергені үшін қосымша уақыт аяқталғанда шығарылуы туралы талқылау көлеңкелеп қалды.

Аз танымал командаларды төрелік етудің жалпы мәселелері

Ойын төрешілері бұқаралық ақпарат құралдары мен команда өкілдерінің бейтараптыққа қатысты айыптауларына тап болды. Олар финалда үлкен және жақсы қалыптасқан командаларға артықшылық беріп, аз қалыптасқан футболшы елдердің есебінен болды. Австралия құрамасы Италияға қарсы екінші раундтағы матчта қорғаушы Лукас Ниллге қарсы соққының салдарынан турнирден шығарылғаннан кейін, Австралиялық көмекші жаттықтырушы Грэм Арнольдтың: "Біз ешқандай жақсылық көрмейтін кішкентай футболшымыз. Біз тек әділдікті талап етеміз, бірақ төрт ойыннан кейін бұл мүмкіндікті пайдаландық деп ойламаймын". Сонымен қатар, екінші раундтағы матчта Бразилияға қарсы шыққаннан кейін Гананың бас бапкері Ратомир Дуйкович "реферидің өзінен төмен сары футболка киіп жүргені дұрыс болар еді" деп мәлімдеді. Бұл талаптардың бір негізі - дәстүрлі күштер мен жаңадан пайда болған командалар арасындағы төрешілер санкциялаған қателердің теңгерімсіздігі. 27 маусымда ФИФА-ның веб-сайтында жарияланған статистикаға сәйкес, бірінші сегіз команданың жалпы таза артықшылығы - матчқа 3,1 айыппен, жасалған айыптардан 93 артық. Орташа алғанда, 27 маусымда финалдағы ең көп айыпты құрама дебютанттар болды: Гана, айыпты және айыпты арасындағы арақатынасы 1,95 болды, Тунис 1,76 айыпты / айыпты және Австралия 1,75 қатынасымен. Ал, ең аз қателік жасаған командалар Италия, Бразилия және Испания , олардың орташа есеппен 0,66, 0,67 және 0,75 қателік жасаған / сақталған қатынастары бар. Екінші жағынан, ең аз (үш ойынның ішінде 50-ден аз) қателік жасаған командалар Тринидад және Тобаго, Коста-Рика, Кот-д'Ивуар, Оңтүстік Корея, Парагвай, Польша және Жапония (соңғысы 38 қателікпен). Сонымен қатар, 5 команданың көбісі қате бағаланған, төртеуі "А құмырасында" болды, сондықтан олар алдыңғы 8-ге (Италия, Аргентина, Франция және Бразилия) және басқа жаңа Еуропалық Украинаға орналасты. Алғашқы үш ойында бірде-бір жағдайда офсайдта деп қате бағаланған командалардың тек біреуі (Мексика) "А құмырасына" орналасты. Бұл статистиканы бейтараптық туралы мәлімдемені қолдауға пайдаланса да, олар кейбір командалардың қатал екенін және күшті командалардың тәртіпті екенін және олардың табыстылығы шамадан тыс қателік жасамауына байланысты екенін көрсетеді. Сонымен қатар, ұстап тұрған команда қорғаныстағы командаға қарағанда көбірек қателік жасауы мүмкін екенін және сондықтан сәтті командалар көбірек қателік жасауы мүмкін екенін ескеру керек. ФИФА президенті Сепп Блаттер турнир алдында төрешілер ірі жұлдызды ойыншыларды қорғауы керектігін айтты: "Төрешілерге "ойыншылардың физикалық мінсіздігін қорғаңыздар" деп айқын айтылды, бұл үлкен жұлдыздарды қорғау дегенді білдіреді".

Төрешілерді қорғау

Топтық кезеңнің қорытындысы бойынша турнирдің барысы туралы қорытындылай келе, Сепп Блаттер ФИФА-ның турнирде төреші болуын қорғап былай деді: " Төрешілер - тек адам, олар қателеседі. Біз қателіктерді азайтуымыз керек, бірақ бәріміз әлі де кемелділікті іздейміз". Блаттердің мәлімдемесінен кейін, ең үлкен екі даудың ортасында тұрған төрешілер Иванов пен Пол ФИФА таңдаған он екі командалық төрешілер тізіміне кірмеді.

Того

Африканың жаңа құрамасы Тогоның бас бапкері кім болатыны туралы бірнеше ай бойы күмән туғызғаннан кейін, Отто Пфистер Оңтүстік Кореяға қарсы алғашқы матч алдында ғана осы жұмысқа бекітілді. Бұған дейін Пфистер команданың жаттықтырушысы қызметінен кеткен болатын. Ойыншылар ақы төлеу туралы даулар туындағандықтан Францияға қарсы топтық финалдық матчты бойкоттаймыз деп қорқытты.

Тәрбие

Кейбір матчтар карталардың көптігімен назар аударды. Италия мен АҚШ арасындағы матчта үш қызыл карточка болды, оның ішінде италиялық Де Россиге қарсыласын тербеп соққы бергені үшін шеруге шығуға бұйрық берілді. Бұл матч Нидерланды мен Португалия арасындағы кездесуден кейін екінші орын алды (ол жерде төрт, сондай-ақ 16 сары түсті болды). Хорватиялық ойыншы да (қате) төреші Грэм Поллдан үш сары карточка алғаннан кейін алаңнан шығарылды.

Жарықшылар мәселесі

Кейбір голландтық жанкүйерлер "Бавария" сырасының логотипі бар шалбарларын шешуге мәжбүр болды, өйткені Budweiser турнирдің ресми сырасы болды. Олар стадионнан шығып кетпей, аяқ киіммен ойынды көруге кірісті.

Хулигандық

Неміс полициясы хулигандықты тоқтатуға және онымен күресуге деген қанағаттануын білдірсе де, қоғамдық тәртіпті бұзуға әкеп соғатын бірқатар ықтимал тұтану нүктелері бар деген болжамдар кең тараған. Шенген келісімінің салдарынан елге кіретін бірнеше жолдар, соның ішінде ашық құрлық шекаралары бар, белгілі тәртіпсіздіктерді ұйымдастырушылар мен тәртіпсіздіктерді ұйымдастырушылар өте нақты проблема болып көрінді. Алайда, әлем чемпионаты кезінде Германия ЕО азаматтарына паспортсыз саяхат жасау ережелерін тоқтатты. 8 маусымда неміс полициясы Чехия шекарасы арқылы елге кіруге тырысқан 9 ағылшын хулиганын ұстады. Ұлыбританияда Англия құрамасы қатысатын кезеңде белгілі футболшы хулигандардың шетелге баруын шектеу туралы әсіресе қатаң саясат бар. 3500 тыйым салу бұйрығы берілді, ал 8 маусымға дейін барлығы, 150-ден басқалары өз паспорттарын тапсырды. 9 маусымда Channel 4 News хабарлағандай, Франкфурттағы Англияның фанаттары 600 жылдық Ромер қалалық ғимаратының терезелеріне футбол шарларын соқты. Жергілікті полиция бұл кішігірім оқиғаға қатысты ешқандай шара қолданбаған және қала әкімі кеңсесінің қызметкерлері вандализмге ұмтылысты жақсы көңіл-күймен қабылдады. Англияның Парагваймен алғашқы матчы күні екі Англия фанаты денелеріне свастикалар мен СС белгілері боялған үшін тұтқындалды. Екеуі Англияға сотқа жіберілді; біреуі кінәлі деп танылып, 2008 жылға дейін футбол матчтарына қатысуға тыйым салынды, ал екіншісі тыйым салынбады, өйткені оның арқасына символ (SS қос сиг рунасы) боялды, және ол оны көре алмады немесе оның не екенін білмеуі мүмкін. Сотта айыпты деп танылған жанкүйердің қолында "J" әрпі бар екені айтылды, бұл еврейлерге деген қорлық деп саналады, бірақ оның мағынасын білмейтінін мәлімдеді. Сондай-ақ, Германияға турнирге келген 300 мың поляк жанкүйерлері хулигандар туралы да алаңдаушылық білдірді. Бұл болжам Дортмундте Германия мен Польша арасындағы ойын алдында және одан кейін 429 адамның тұтқындалуына әкелген жауласқан топтардың арасындағы қақтығыстар кезінде расталды. 14 маусымда Ұлыбританиядағы ITV жаңалықтары сол күнге дейін 7 Англия фанаты тұтқындалғанын, біреуі "ауыр қылмыс" жасағаны үшін тұтқындалғанын хабарлады.

Расизм

Бір газетте неонацистік скинхедтер шетелдіктерге қарсы зорлық-зомбылық жоспарлап отырғаны туралы хабарланғаннан кейін, "шетелдіктер сияқты" адамдар бұрынғы Шығыс Германияның кейбір аймақтарына бармауы керек деп мәлімделген. Германияда Берлин қабырғасы құлағаннан және кейіннен Германияның қайта бірігуінен бері елдегі иммигранттарға, сондай-ақ шетелдік қонақтарға қарсы зорлық-зомбылықпен шабуыл жасаған шағын, бірақ дауысты неонацистік азшылық бар. Неміс полициясының мәліметінше, неонацистік жеккөрушілік қылмыстары көбейіп, соңғы бірнеше айда айтарлықтай өскен. Адам құқықтары жөніндегі екі ұйым, Берлиндегі Африка кеңесі мен Адам құқықтары жөніндегі халықаралық лигасы әлем чемпионаты кезінде қара және азиялық футболшыларды Германияның шығысындағы кейбір аймақтардан аулақ болуға кеңес берді. 2001 жылы Германия үкіметі тыйым салған өте оңшыл NPD ұйымы 10 маусымда Гелзенкирхен арқылы шеру өткізуді жоспарлаған болатын. Бұл шеруді алдымен неміс полициясы тыйым салған, бірақ кейіннен Гельзенкирхен әкімшілік соты рұқсат етті. Конкурс кезінде Франкфурт пен Хернеде басқа да оңшыл шерулер жоспарланған, бірақ кейіннен оларға тыйым салынды. ФИФА футболшылар мен шенеуніктердің нәсілшілдік пікірлері үшін командаларға ойыншылар мен шенеуніктерден ұпай алу мүмкіндігін жариялады. "Футбол расизмге қарсы" логотипі әр алаңның ортаңғы шеңберін әлем чемпионатының барлық матчтарында басталғанға дейін жауып тұрды. Әр тоқсан финалдық матч алдында капитандар үндеу жүйесі арқылы "расизмге қарсы декларация" оқыды. Еуропалық Одақ әлем чемпионаты алдында расизмге қарсы науқанды бастады. Еуропалық одақтың Әділет және ішкі істер жөніндегі комиссарының өкілі Фризо Роскам Аббингтің айтуынша, бұл науқанның мақсаты - жезөкшелік желілері мен адам саудасы.

Әйелдерді сату

Кейбір халықаралық адам құқықтары жөніндегі топтар (Еуропа Кеңесінің Парламенттік Ассамблеясы (ЕАКБ), Скандинавия Кеңесі және Халықаралық Амнистия) әлем чемпионатына дейін және оның барысында әйелдер саудасының артуына алаңдаушылық білдірді. ПАСЕ мен Amnesty 30 000 әйел мен қыз әлем чемпионаты кезінде құлдыққа түсіп, зорлық-зомбылықпен жезөкшелікпен айналысуы мүмкін деп мәлімдеді. Олар Германия билігін әлем чемпионаты кезінде секс орындарын бақылауға және адам саудасының құрбандарына қолдау көрсетуге шақырды. Неміс полициясының мәліметінше, әлем чемпионаты кезінде мәжбүрлеп жезөкшелікпен айналысудың айтарлықтай өсімі болған жоқ. Дүниежүзілік чемпионат алдында Германияға (заңды және заңсыз) жезөкшелердің едәуір ағыны болғанмен, олардың көпшілігі алғашқы екі апта ішінде кеткен. Бірнеше қалалардың полиция қызметкерлері жезөкшелердің айтуынша, іс жүзінде сауда-саттық азайды.

Компьютерлік бұзылу

ФИФА-ның IT-сервистерін ұсынатын Avaya компаниясы 2002 жылғы әлем чемпионатының IT-желісінде сәтсіз іске асырылған қызмет көрсетуден бас тарту шабуылдарын күткенін және оған дайын екенін мәлімдеді. Германияның әлем чемпионаты жүйесіне ешқандай сәтті шабуыл жасалмады.