Кіріспе

Лондон сәулет мұрасы әр түрлі тарихи кезеңдердегі көптеген сәулет стильдерін қамтиды. Лондонның сәулет эклектизмінің негізі оның ұзақ тарихынан, қайта жаңғырудан, Ұлы Лондон өртінен және "Блитц" соғысінен болған қирауынан және ірі мемлекеттік жоспарлауды шектеген жеке меншік құқықтарын мемлекеттік танудан туындайды. Бұл Лондонды сәулет жағынан біртекті Париж және Рим сияқты басқа еуропалық астаналардан ерекшелендіреді.

Тарихқа дейінгі

Римге дейінгі қоныстар туралы мәлімет болмаса да, Дептфорд пен Воксхолл көпірінде тарихи дәуірге дейінгі өткелдер болған, ал Тамаза өзенінің археологиясынан кейбір тарихи дәуірге дейінгі қалдықтар белгілі. Уотлинг көшесінің бағыты ежелгі жолмен жүруі мүмкін. Ежелгі Уэльс аңызы бойынша, Триновант қаласының (Луд құдайына арналған) негізін Бранның ізбасарлары қалады, оның кесілген басын құрлыққа қараған ақ мұнараның астына көміп тастады.

Римдік Лондон (б.з. 60-500 ж.)

Лондондиум бастапқыда әскери сауда порты ретінде құрылған, ал провинцияның алғашқы астанасы Камулодунумда болған. Бірақ 61 жылы Будикан көтерілісінен кейін, екі қала да жермен-жексен болған кезде, астана Лондонға көшірілді, ол Форум мен провинциялық преториум құру арқылы тез дамыды. Қала бастапқыда Британиядағы және бүкіл Еуропадағы көптеген басқа қалалар сияқты классикалық жоспармен салынған, шамамен төртбұрышты нысанда, оңтүстік жағы Темза өзенімен қалыптасқан және инсулалардың блоктарына бөлінген. Екі шығыс-батыс көше (қазіргі Чипсайд және Төменгі Темза көшесі) Ньюгейт пен Лудгейттен басталып, кардоны құрады, бұл Лондон мұнарасының қазіргі орналасқан жерінде Кентербери мен Доверге баратын жолмен жоғалған қақпаға (немесе қақпаларға) әкеледі. Уотлинг көшесінің кеңейтілуі декуманус максимусты құрды, ол өзенді Биллингсгейттен көне Лондон көпірі арқылы Саутваркке және одан арғы оңтүстік жағалау жолына дейін кесіп өтті. Форум қазіргі Лиденхолл базарының орнында орналасқан және ежелгі уақытта Альп тауларынан солтүстікке қарай орналасқан ең үлкен ғимарат болған деп айтылады; қалдықтарын әлі де кейбір базар дүкендерінің жертөлесінде көруге болады. Төртбұрышты қабырғалы және торлы қала көп ұзамай Уолбрук өзенінің батысына қарай, солтүстікке қарай батпақты Мурфилдс және шығысқа қарай кейіннен Минори деп аталатын аймаққа дейін кеңейтілді. 2013 жылы мұнда римдік-британдық қабірден бүркіттің мүсіні табылды, бұл Минорилердің екінші ғасырдың басында қала шекарасынан тыс жерде болғанын көрсетеді. Амфитеатрдың бір бөлігі Лондон Гильдиясы алаңының астында қалды; 100 Lower Thames Street жертөлесінде римдік монша кешеніне қол жетімді. Каструм алаңшасы қаланың солтүстік-шығысында, Лондон мұражайына жақын орналасқан. Кейінгі ғасырларда Лондоннан қашықтықты Лондон тасына қарап есептеген. Алғашқы шіркеулердің негізіне жетекші христиандардың кейінгі римдік жеке үйлері салынды деп есептеледі; мұнараның жанындағы Барлық қасиеттілердің криптасында және мүмкін кейбір Пауыл соборында мозаика қалды.

Орта ғасырлар (1066 1603)

Лондонның ортағасырлық сәулетінің аз қалдықтары 1666 жылғы Ұлы өртте қаланың толықтай жойылуына байланысты, бірақ бірнеше шашыраңқы тірі қалғандар, сондай-ақ басқа жазбалар осы кезеңде қаланың көрнекті суретін береді. Орта ғасырларда Лондон негізінен Рим қала қабырғаларының шекарасында орналасқан, қазіргі уақытта Лондон қаласы деп аталатын аймақ, ал Вестминстер батыста бөлек кішігірім елді мекен болып табылады. 16 ғасырда қала қабырғаларынан тыс жерде - Стрэнд өзенінің маңындағы Линкольн мейрамханасы мен Смитфилдте - және Саутваркта Темзаның оңтүстік жағалауында, Лондон көпірімен ауданды Лондонның қалған бөлігімен байланыстыратын орташа даму болды. Лондон көпірінің ең алғашқы жазбасы 10 ғасырдан басталады, бұл ағаштан салынған құрылым, бірақ ең танымал инкарнация 1176 және 1209 жылдар аралығында салынған. Бұл 19 аркалы, ені 900 фут тас көпір, дүкендер, үйлер, ғибадатхана және ортасында үлкен қайық қозғалысын өткізу үшін көпір болды. Тек бір көпірмен Темза өзені қала ішіндегі негізгі көлік құралы болды, сонымен қатар теңіз арқылы теңізден тыс саудаға қол жеткізуді қамтамасыз етті; көптеген кемежайлар мен кемежайлар оның солтүстік жағалауын бойлаған.

Норман және готика

Ортағасырлық Лондонның көптеген маңызды құрылыстарын бастапқыда архитектураның маңыздылығын мойындаған Норманндар өздерінің күшін көрсету және Англияны жаулап алғаннан кейін жергілікті саксондық халықты бағындыру құралы ретінде салған. Нормандықтар басып алуы ағылшын сәулетінің тарихында үлкен бұрылыс болды, өйткені олар өздерімен бірге жаңа еуропалық роман стилін және олардың саксондық алдыңғыларына қарағанда үлкен сәулет амбицияларын әкелді. Англияны жаулап алғаннан кейін Норманндар Лондонның орталығында Темза өзенінің бойында қаладағы өздерінің билігін нығайту үшін бірнеше қамалдар салды, әсіресе бүгінгі күнге дейін сақталған Лондон мұнарасы. Ақ мұнара; Лондон мұнарасының орталық тұғыры 1080 жылдары роман стилімен аяқталды және қаладағы ең биік ғимарат болар еді; ол Жеңімпаз Уильямның патшалық резиденциясы ретінде қызмет етті. Ақ мұнараның басты элементі - бекіністің ішінде салынған ең көне және ең аз өзгертілген Англиядағы роман стилідегі шіркеулердің бірі - Сент-Джон шіркеуі. Лондонның орталығында қалған жалғыз романдық шіркеу - Смитфилдтегі Ұлы Бартолом шіркеуі, бұл әлдеқайда үлкен шіркеудің қалдықтары. Лондон мұнарасы кешені ғасырлар бойы екі сыртқы қорғаныс қабырғасын қосу арқылы кеңейтілді, ал кешен 13-ші ғасырдың аяғына қарай қазіргі пішініне жетті. Норманндар салған тағы бір маңызды Лондон құрылымы - Вестминстер залы. 1097 жылы Уильям II билік құрған кезде патшалық резиденция ретінде аяқталған зал Вестминстер сарайының іргетасына айналды, бұл кешен орта ғасырлар бойы біртіндеп кеңейіп, ақырында Англия парламенті ретінде қызмет етті. ХІV ғасырда Ричард II тұсында залды түбегейлі өзгертіп, ортағасырлық Еуропадағы ең үлкен залды құрады. Ричард II кеңейту кезінде ерекше кең кеңістіктегі балғалы шатыр қосылды, қазір ол ортағасырлық инженерлік керемет деп саналады, ал Норман сыртқы қабырғалары готика терезелері қосылып сақталды. Вестминстер залы 1834 жылғы өрттен аман қалды, ол ортағасырлық Вестминстер сарайының көп бөлігін жойды. Ол Барри мен Пугиннің Вестминстердің неоготика сарайына қосылды; олар оның нағыз готика стиліне таң қалды. Лондонның ортағасырлық залдарының басқа да сақталған мысалдарын бір кездері Лондонның мэриясы ретінде қызмет еткен Гильдхоллдан (1440) және Линкольн мейрамханасының ескі залынан (1492) табуға болады. Нормандар Людгейт төбесіндегі Ескі Сент-Полс соборын салуды бастады, ол сакстардың ағаштан жасалған алғашқы құрылысын алмастырды. 14 ғасырда собор аяқталған кезде, оның шығыс жағында, норманндар салған романдық кемемен қатар, әшекейленген роза тәрізді готика сәулетінің элементтері болды. Собор ортағасырлық Еуропадағы ең үлкен және ең биік шіркеулердің бірі болды; бір кезде ол Солсбери соборына ұқсас ерекше биік шпильмен тәжденіп, шамамен биік болды, бірақ оны 16 ғасырда найзағай соққаннан кейін қиратты. Аббатханаға ең маңызды қосымша Генрих VII шіркеуі болды. 15 ғасырдың аяғы мен 16 ғасырдың басында ағылшынның соңғы готика стилімен салынған, оның сәнді желдеткішпен көмбеленген төбесi бар. Аббатхананың егіз мұнаралы батыс беткі бөлігі 18 ғасырда Николас Хоксмурдың жобаларына қосылды, ол ғимараттың қалған бөлігімен үйлесімді болу үшін сенімді неоготика стилін пайдаланды. Орта ғасырдан сақталған басқа да маңызды готика шіркеулері: Саутварк соборы: Лондондағы алғашқы готика шіркеуі болған бұрынғы монастырь, Храм шіркеуі (13-ғасыр) - Темплер ер азаматтарының сирек кездесетін дөңгелек шіркеуі, сондай-ақ Ұлы өрттен аман қалған бірнеше қалалық шіркеулер Сент-Эндрю Андершафт, Сент-Хеленнің епископтар қақпасы, Сент-Олавтың Харт көшесі және Ньюгейтсіз Сент-Сепулхр.

Тюдор және халық тілі

Тюдор дәуірі Лондонның экономикалық жағынан да, шетел саудасының өсуі арқылы да, 1500 жылы шамамен 50 000-нан 1600 жылы 250 000-ға дейін өскен халқының саны жағынан да тез кеңею кезеңі болды. Нәтижесінде қала едәуір өсті, ал 16 ғасырдың аяғында Лондон халқының басым бөлігі алғаш рет қала қабырғаларынан тыс жерде өмір сүрді. Генрих VII және Генрих VIII осы кезеңде патшалық жұмыстардың едәуір санын тапсырды, атап айтқанда бірнеше сарайлардың кеңейтілуі мен құрылысы, соның ішінде Вестминстер залынан Чарринг-Кросқа дейінгі аралықта созылып жатқан Уайтхолл сарайы, Гринвичтегі экстравагантты Нонсуч сарайы және әлі күнге дейін ішінара сақталған Сент-Джеймс сарайы. Ұлы Лондондағы ең елеулі Тюдор сарайы - Hampton Court Palace, бастапқыда кардинал Вулси үшін салынған, кейіннен Генри VIII резиденциясы болды. Христофер Рен 17 ғасырдың аяғында сарайды кеңейткен, ол әлі күнге дейін өзінің Тюдор архитектурасының көп бөлігін сақтап қалды. Оның түпнұсқасы 16 ғасырдағы үлкен зал, часовня, астрономиялық сағат және қақпа үйлері бар. Ол көбінесе Англиядағы Тюдор архитектурасының ең жақсы үлгілерінің бірі ретінде қарастырылады. Бұған мысал ретінде Брюс қасабасын (16 ғасырдың басында) көруге болады: Англиядағы ең көне кірпіш үйлердің бірі деп саналады, Ламбет сарайының қақпа үйі (1495) және Сент-Джеймс сарайы (1536). Тюдор архитектурасы әдетте ағаштан жасалған және үйді қара-ақ "шахмат тақтасы" түрінде жасайтын, тоқылған және боялған, жергілікті тілге тән ғимараттармен тығыз байланысты. Ұлы өртке дейін Лондонның көптеген коммерциялық және тұрғын үй ғимараттары осы формада болған. Мұндай ғимараттардың тек аз ғана бөлігі сақталған, соның ішінде Степл мейрамханасы: Тюдор дәуіріндегі Канцелярия мейрамханасы, 41 Киім жәрмеңкесі: 1597 жылы басталған Лондонның ең көне үйі және Принц Генри бөлмесі: 1610 жылы салынған ағаштан жасалған жағажайлы қала үйі. Мұндай құрылыстардың басым көпшілігі Ұлы өртте жойылғанмен, ағаштан жасалған көптеген үйлер, шын мәнінде, 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басына дейін сақталып қалды, бірақ жаңа дамуға жол ашу үшін қиратылды. Мысалы, Эдвард дәуірінде Уайч көшесін қирату арқылы Кингсвейге жол ашылды, бұл Strand және High Holborn арасындағы жаңа жол.

Стюарт Лондон: Иниго Джонс және классицизмнің өрлеуі (16031666)

Алғашқы Стюарт дәуірі классикалық стильдің XV ғасырдың соңы мен XVI ғасырдың басында Италияда пайда болғаннан кейін бір ғасыр өткен соң кеш келгенін көрді. Оның көрнекті сәулетшісі 1615 жылы Корольдің құрылыс инспекторы болып тағайындалған Иниго Джонс болды. Италияда саяхаттап, Андреа Палладионың I quattro libri dell'architettura-ның көшірмесіне ие болған Джонс классикалық сәулет өнерінің әсеріне ұшыраған алғашқы ағылшын сәулетшілерінің бірі болды. Оның ішкі Лондондағы алғашқы үлкен жұмысы - Банкет үйі, Уайтхолл (1622), негізінен ортағасырлық Уайтхолл сарайының кеңейтілуі, Палладиан Портленд тас қасбеті және фламанд суретшісі Рубенстің жақсы боялған төбесі. Лондонның алғашқы классикалық ғимараты ретінде сол кездегі примитивті негізінен ағаштан жасалған ортағасырлық қала ол Лондон сәулетінің тарихындағы маңызды ғимарат, оны Эрик де Маре былай деп сипаттады: "Лондондықтарды күрделі Палладиандық қабырғалы құрылыспен таң қалдырған архитектуралық жаңалық, оның негізгі қасбеттері ритмикалық қатарлы биік терезелер, оюлы сәндер мен классикалық пилястрлар бар, барлығы математикалық, мұқият пропорционалды дәлдікте, ғимаратқа қарағанда сахналық жиынтықтай көрінді". 1633 жылы Гринвичтегі тағы бір корольдік комиссиясы аяқталды және Джонстың таза палладиан стилін көрсетеді, ол Еуропаның материктегі сәнді барокконы бейнелемейді. Мүмкін, Джонстың ең маңызды сәулет тапсырмасы Ковент-Гарденді қайта құру болды. 1630 жылы Джонс Бедфорд графына қаланың батысындағы аумақты қайта дамытуды тапсырды. 1630 және 1633 жылдар аралығында Джонс Лондонның алғашқы заманауи алаңын жобалап, салдырды; батыс жағында бағаналы үйлер мен Санкт-Пол шіркеуі орналасқан классикалық стильдегі алаң. Пиацца Джорджия дәуірінде Лондонның Батыс бөлігінде салынған сәнді алаңдардың жобасына айналды, ал Сент-Пол шіркеуі Ұлы өрттен кейін Рен салған барокколық қала шіркеулерінің архитектуралық жобасына айналды. 1642 жылы ағылшын азаматтық соғысының басталуы Англиядағы құрылыс қызметін қатты үзіп жіберді және парламент жеңісінен кейін Джонсқа Карл І-мен тығыз байланысы болғандықтан үлкен айыппұл салынды. Кейін ол 1652 жылы кедейлікпен көз жұмды. Оның Лондондағы Banqueting House, Queen's House, St Paul's Covent Garden және Queen's Chapel үйлері осы күнге дейін сақталған. Линдси үйі (1640) Линкольн мейрамханасы алаңдарындағы өте ерте Палладиандық қала үйі, мүмкін Джонс. Оның қысқа архитектуралық мансабы мен аз сақталған жұмыстарына қарамастан, Джонстың Англияға классикалық архитектураны енгізуі ағылшын архитектурасының тарихындағы ең маңызды кезеңдердің бірі болып табылады.

Барокко Лондон: Ұлы өрт және Кристофер Реннің қайта құруы (16661714)

1666 жылғы Ұлы өрт ортағасырлық қаланың 90% -ын жойды, оның ішінде 13 500 үй, 87 приход шіркеулері, 44 компания залы, Корольдік биржа, Кеден үйі, Ескі Сент-Полс соборы, Брайдуэлл сарайы және басқа да қала түрмелері, Бас хат кеңсесі және үш қала қақпалары; Лудгейт, Ньюгейт және Альдерскейт. Ұлы өрт Лондон тарихындағы апатты оқиға деп саналса да, оның салдарынан болған орасан зор жойылу негізінен ортағасырлық қаланы қайта жоспарлау және жаңғырту үшін тарихи мүмкіндік берді. Классикалық стильдегі қайта құрудың радикалды жоспарларын Кристофер Рен сияқты сәулетшілер тез дайындады, ол қаланың қатал ортағасырлық көше жоспарын кең бульварлармен, алаңдармен және барлық жаңа ғимараттар үшін бірыңғай классикалық стильді ұтымды желілік жүйеге ауыстыруды ұсынды. Алайда, осындай грандиоз жоспарларды аяқтау үшін қажетті жұмыс күшінің жетіспеушілігі, өрттен жоғалған мүлікті қайта бөлу мен өтеуге байланысты асқынулар және қаланы қайта құрудың шұғыл қажеттілігі, қаланы бастапқы ортағасырлық көше жоспарының айналасында қайта құруға шешім қабылданды. Компромистік актіде, ақыр соңында салынған дизайн - барокколық ою-өрнек пен үлкен күмбезді пайдаланатын, бірақ бұрынғы готика соборының латын кресті орналасуына негізделген гибридтік дизайн. Барокколық дизайндағы латын кресті орналасуының ыңғайсыз қосылуы нәтижесінде собордың жалпы құрамы сол кезеңдегі салыстырмалы барокколық соборларға қарағанда төмен деп саналады, бірақ 1710 жылы аяқталған 111 метрлік күмбез - бұл ең үлкен ғимараттардың бірі және Лондонның ең тұрақты көрнекі орындарының бірі болды. Ол 1710 жылдан 1962 жылға дейін Лондонның ең биік ғимараты болды. Көптеген шіркеулер, мысалы, Санкт-Петер-Апон-Корнхилл, голланд классицизмі мен палладиандық ықпалды көрсетеді, ал басқалары, мысалы, Санкт-Мария-Альдермари, бұрынғы ортағасырлық шіркеулердің таза неоготик рекреациялары, ортағасырлық дәуірдің соңғы кезеңіндегі тік готиканы еске түсіретін желдеткішпен көмкерілген төбемен толық. Бұл ғимараттардың сәулет өнерінің қадір-қасиетіне қарамастан, Вреннің Санкт-Полс және қала шіркеулерін қайта құруының ең маңызды жетістігі олардың ансамбль ретінде жалпы өзара әрекеттесуі болды. Каналеттоның 1750 жылғы Лондон қаласына арналған көріністері Сент-Полс және Қала шіркеулерінің қала үстінде қалай көтерілгенін көрсетеді. Нәтижесінде, көрікті аспан суреті пайда болды.

Кейінгі сәулет тапсырмалары

Осы кезеңнің көрнекті сәулетшісі Кристофер Ренге екі жаңа әскери аурухананы жобалау тапсырылды; 1692 жылы аяқталған армия ардагерлері үшін Челси корольдік ауруханасы және 1712 жылы аяқталған Гринвич ауруханасы (соңыда Ескі Корольдік әскери-теңіз колледжі деп аталды). Челсидегі Корольдік аурухана - Реннің ең тыныш жұмыстарының бірі, оның қызыл кірпіш қасбеттері ұзақ тұрғын үй террасаларына ұқсайды. Алайда, онда әдемі шіркеу және сәнді интерьері бар үлкен зал бар. Ал, оның қарама-қарсысысы, Ескі Корольдік әскери-теңіз колледжі, оның сәнді Боялған залы, Сент-Полс часовнясы және Иниго Джонстың Квинс үйін қоршап тұрған шығыс және батыс қанаттары ағылшын барокко қозғалысының салтанатты ұлылығы деп саналады. Қазір бұл жер ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасына кірген. Ағылшын бароккосының басқа да керемет мысалдары - Комиссар шіркеулері, 1710 жылы Парламент актісіне жауап ретінде салынған 12 ерекше шіркеу. Олардың көпшілігін Реннің бұрынғы көмекшісі Николас Хоксмур жасаған. Хоксмур өзінің грек, рим, мысыр және тіпті ортағасырлық сәулет өнерінің әсерінен қалыптасқан эксцентрикалық және ерекше стилімен танымал. Мүмкін, ең мақталған және ең танымал осы шіркеулер - Христос шіркеуі, Спиталфилдс (1729) оның сауда белгісі барокко мен готиканың араласқандығын, сондай-ақ монументалдылықтың әсерлі сезімінен тұратын ғимараттарды құруға деген бейімділігін көрсетеді. Джеймс Гиббстің "Сент Мэри ле Странд" және Томас Арчердің "Сент Джонс Смит сквері" сияқты басқа да комиссарлық шіркеулер - бұл ағылшын бароккосының соңғы үлгілері, олар Врен немесе Хоксмурдың жобаларына қарағанда еуропалық ықпалды әлдеқайда күшті, бірақ ерекше ағылшын сезімталдығын көрсетеді.

Грузин тілі (17141811)

Грузин дәуірі (1714-1830) кезінде экономикалық және отарлаушылық экспансия болды, өйткені Ұлыбритания Лондонды өзінің орталығы ретінде әлемдік сауда күші ретінде пайда болды. Бұл Лондонның халық санының өсуінде көрініс табады. Қаланың батысында Блумсбери, Мэрилебон, Мейфэр және Кенсингтон, сондай-ақ Лондонның Хэмпстед, Ислингтон, Хакни және Дулвич секілді спутниктік ауылдарында едәуір жаңа даму болды. Вестминстер (1750) және Блэкфриарс (1769), ерте орта ғасырдан бері бірінші рет Темза өзенінің арғы жағындағы жаңа көпірлер салынуымен қала өзеннің оңтүстігіне қарай едәуір тарай бастады. "Грузин" стилі - бұл 18-ғасырдағы неоклассикалық архитектураның британдық интерпретациясы, ол Палладиан сәулетінен, әсіресе шотланд сәулетшісі Колен Кемпелл арқылы алынған. Кейде "Грузин стиліне әке" деп сипатталатын Кампеллдің "Витрувий британик" атты әсерлі кітабы XVIII ғасырдың қалған бөлігіне арналған ағылшын сәулетінің реттілігін белгіледі. Бұл тынысырақ стиль 17 ғасырдың аяғындағы өркендеген бароккоға қарсы реакция болды, онда қарапайым безендірілмеген кірпішке, геометриялық үйлесімділікке және классикалық илхамданған орнамаларға қатаң көңіл бөлінді. Осы реакциялық мотивке қарамастан, грузин сәулетшілері Кристофер Рен мен басқа да ағылшын барокколық сәулетшілердің үлкен әсерін алды. Грузин стиліне қарағанда, 4 Корольдің орындық жолындағы 4 Ұлы өрттен кейін салынған қарапайым жазық террасаларда немесе Рейннің Реал Челси ауруханасының қарапайым кірпіш қасбеттерінде қарауға болады. Лондонда елеулі жұмыстар жасаған грузин кезеңінің негізгі сәулетшілеріне Джеймс Гиббс, Роберт Адам, Джеймс Уайт, Уильям Кент және Уильям Чемберс жатады.

Грузиндік үйлер

Лондонның осы дәуіріндегі тұрғын үйлер кірпішпен қапталған іргетастарға салынған, төбелі қабатты, биік пианино билеушілерінің қабылдау қабаттары мен шатырлық қабаттарымен ерекшеленеді. Олар әдетте алтын секциялы пропорцияларға арналған лондондық тас кірпіштен (сары сары) салынған, көбінесе үш бұрышты қасбеттерге "көрініссіз" бағаналар немесе пилястрлар және мұқият пропорцияланған және өте үлкен ақ жайма терезелер, мансардалы шатырлар. Олар кең, түзу қоғамдық көшелерде кірпішпен жасалған күмбездерге тірелген кең асқабақтармен формальды бақ алаңдарына, жарты айға және террасаларға топтастырылған, көбінесе романтикалық көріктенген бақтарға жеке кіру мүмкіндігі бар. Кейін коммерциялық меншіктердің қол сұғушылығы Лондонның көптеген жерлерінде тарихи көшелердің енін айтарлықтай қысқартты, мұнда бастапқы жоспарлар Континенттік қала құрылысындағымен салыстырмалы болды. Шығыс Лондондағы Спиталфилдс ауданында кейбір ерекше континенталды ерекшеліктері бар көптеген ерте грузиндік үй-жайлар бар; Сохо, әсіресе Мирд-стрит және Вестминстер ерте грузин стиліне тән көптеген ғимараттарды сақтап қалды. Грузияның әдеттегі үйі бір отбасына арналған, әр қабатта алдыңғы және артқы бөлмелер және жартылай ені артқы "камода" қанаты бар. Жергі қабатты бизнес үшін, биік пианино нобильді ресми ойын-сауық үшін және жоғары қабаттарды отбасылық жатын бөлмелерімен бөліп, олардың барлығына қосалқы баспалдақ арқылы кіруге болады. Қызметшілер ас үйдің астындағы ас үйде, үйдің төбесіндегі төбе бөлмелерде тұратын. Функционалдық ерекшеліктердің әрқайсысы қасбеттің сәндік схемасында ашылулардың бірізді биіктігімен, шығыңқы карниздермен және дөңгелек бас аркалар мен негізіндегі рустикация және төмендеу бағаналар, мүсіндік баслықтар, балюстрадалар және жоғарғы бөлігін білдіретін фриздер сияқты тыныш сәндік қалыптармен көрініс тапты.

Грузиндік таунхаус

Лондондағы грузин үйлері жай ғана терраса түрінде болған жоқ. Көптеген қала үйлері деп аталатын әлдеқайда сәнді үйлер ақсүйектер мен ақсүйектердің қаладағы тұрғын үйлері ретінде, олардың ауылдық үйлері немесе әсем үйлеріне қарама-қарсы салынған. Лондонның ең үлкен таунхаустары Спенсер Хаус сияқты жеке ғимараттар болды, бірақ кейбіреулері Чандос Хаус сияқты террасалы ғимараттар болды. Георгий кезеңінде бұл үлкен үйлердің көбі бір кезде Пикадилли мен Парк-Лейнді алып тұрды, бірақ олардың көпшілігі 19-шы ғасырдың аяғы мен 20-шы ғасырдың басында сәннен шыққандықтан, оның ішінде Пикадиллидегі Девоншир үйі де қиратылды. Бүгінгі күнге дейін сақталған бірнеше үйге Спенсер үйі, Бурлингтон үйі, Апсли үйі, Чандос үйі, Кембридж үйі, Мельбурн үйі, Марлборо үйі және Ланкастер үйі кіреді. Бұған қоса, Ұлы Лондон аймағында грузин дәуірінен қалған бірнеше әдемі сарайлар бар. Бұлардың ішінде Уильям Кенттің пейзаждық бақтары бар Палладиан вилласы Чизуик үйі және Роберт Адамның сәнді интерьері бар Сион үйі бар.

Грузин шіркеулері мен азаматтық сәулет

Грузин дәуірінде көптеген азаматтық, сауда және діни құрылыстар салынған. Георгий дәуіріндегі шіркеулер әлі де Кристофер Реннің жұмысына қатты әсер еткен, ол өзінің қала шіркеулерімен Англиядағы шіркеу дизайнында классикалық сәулет өнерін қолданудың ізашарсы болды. Бірақ барокко стиліне деген сүйіспеншіліктің төмендеуіне байланысты, грузин шіркеуінің дизайны Реннен гөрі Палладианның тынысырақ тәсілін қабылдады. Джеймс Гиббстің "Ауылдағы Сент-Мартин" (1722) - бұл кезеңнің архетиптік шіркеуі, сыртқы жағынан тыныш Палладиан орнамасы бар қарапайым неоклассикалық "ғибадатхана шіркеуі" және Вреннің қала шіркеулерін еске түсіретін биік шпиль. Оның пішімі Англия мен шетелде көп көшірілді. Гиббстің "Сент Питер, Вере-стрит" (1722) - шіркеу дизайнының 18 ғасырда қарапайымдылығының өсуінің тағы бір көрсеткіші. Лондонның грузин дәуіріндегі азаматтық сәулет өнерінде Палладиан сәулет өнері басым болды. Бұл Уильям Кенттің "Уайтхоллдағы ат күзетшілері" (1750) - қатал палладиандық эссесімен дәлелденген. Грузиндік Лондонның ең маңызды зайырлы сәулет комиссиясы Сомерсет үйі болды, бұл Strand-тағы үкіметтік кеңселер жиынтығы, ол сол жердегі сол есімді 16-ғасырлық үйді алмастыратын болды. Құрылысты Уильям Чемберс жобалап, 1776 жылы аяқтады. Ғимарат үлкен ауланың айналасында төртбұрышты болып орналасқан. Сыртқы жағының оңтүстік жағында Теміз өзеніне қарап тұрған үлкен терраса, ал жер деңгейінде Виктория бөгенінің құрылысы алдында бір кезде Теміз өзеніне тікелей қараған су қақпасы. Георгий дәуірінде Темза өзенінің арғы жағындағы жаңа көпірлер салынды; Лондонға салынған алғашқы көпірлер ерте орта ғасырдан бері салынған. Бұл көпірлерге 1750 жылы Вестминстер көпірі, 1769 жылы Блэкфрайрс көпірі және 1777 жылы Ричмонд көпірі кірді. Ричмонд көпірінен басқа барлық көпірлер қазір ауыстырылды. Бұл өте маңызды болды, өйткені Лондон көпірі 500 жылдан астам уақыт бойы өзендегі жалғыз көпір болды. Олардың құрылысы өзеннің оңтүстігіндегі дамуды қатты көтермеледі.

Регенттік (18111837)

Лондон британдық архитектураның соңғы грузин кезеңінің Регент ретінде белгілі ең жақсы үлгілеріне ие. Бұл стильділік жағынан ертедегі грузин сәулетінен ерекшеленеді, бірақ ол неоклассицизмнің стильдік үрдісін жалғастырады. Техникалық тұрғыдан Регенттік дәуір 1811 жылдан 1820 жылға дейін ғана созылды, онда Принц-Регент өзінің әрекетке қабілетсіз әкесі Джордж III-нің өкілі ретінде билік жүргізді, бірақ өнер мен сәулеттегі ерекше үрдістер 19-ғасырдың алғашқы 40 жылына дейін созылды. Регенттік - бұл ең алдымен классицизмнің қатаң түрі, ол тікелей Греко-рим сәулетімен байланысты. Регенттікте жоғары және төмен рельефті фигуралық немесе өсімдіктік мотивтері бар фриздер, мүсіндер, урналар және портиктер сияқты өркендетілген ою-өрнек қолданылды, бұл ретте ерте грузин сәулетінің таза сызықтары мен симметриясы сақталды. Георгийлік үлгідегі терезелер, бірінші қабаттағы балкондар сақталды, олар Регенттік кезеңде әсіресе танымал болды, олар нәзік құйма темірден жасалған немесе дәстүрлі бальзаттармен. Ертедегі грузин және Регенттік архитектура арасындағы ең айқын айырмашылық - бұрын ашық болған кірпіш қасбеттерін мәрмәр немесе табиғи тас секілді боялған кремді түстермен боялған штукатурмен жабу. Бұларға Регент паркін қоршап тұрған үлкен тұрғын үйлер кіреді: Камберленд террасасы, Кембридж террасасы, Парк сквері және Парк Крессент. Нэштің бұл ғимараттарда қатты шүберек қолдануы жиі алдамшы болды, өйткені ол сапасыз құрылысты жасыруға көмектесе алды: Нэштің Регент паркіне қаржылық қызығушылығы болды. Регент паркіне арналған басқа террасалардың (Корнуолл, Кларенс және Йорк) дизайны грек қайта өркендеуіне маманданған архитектор Децимус Бертонға тапсырылды. Бұл террасаларда Регент классицизміне тән барлық белгілер қолданылады: сәулелі шүберекпен жабылған ғибадатхана тәрізді қасбеттер, шығып тұрған верандалар, коринфтік немесе иондық бас қалашықтары бар портикалар, үлкен фронтондар және қасбеттердің жоғарғы бөлігі бойымен созылатын фигуралы фриздер. Бертонның Палл Моллдегі Афинеум клубының (1830) дизайны, оның скульптуралық фризі Британ мұражайындағы жақында сатып алынған Элгин мәрмәрінен үлгі алған, бұл тағы бір тамаша мысал. Афинеумға жақын жерде Нэш "Лондонның ең жақсы Регент террасы" деп аталатын Карлтон Хаус террасы (1829) Карлтон Хаус орнында. Ол 1826 жылы жаңа король Джордж IV Букингем сарайына көшіп келгеннен кейін қиратылған болатын. Нэш үш үйдің террасасын өзінің қолтаңбасымен, қатаң классикалық стильмен жобалауға жұмысқа орналасты: штукатурмен жабылған, коринфтік портик, балкондар, фронтон және Аттик парапеті бар, ол дориялық бағаналармен подиум үстінде орналасқан. Нештің ең маңызды байланысы оның ең үлкен қамқоршысы - принц-регентпен болды. Бұл қарым-қатынастың ең тұрақты мұрасы - Джордж III билік еткен кішігірім Букингем үйінен Нештің жобаларына арналған керемет неоклассикалық сарайға айналған Букингем сарайы. 1825 жылдан бастап Нэш үйді батысқа қарай кеңейтіп, екі қанатты қосты, бұл ашық аула немесе Сент-Джеймс паркіне қараған Құрмет сарайын құрады. Стил Регенттер паркі шетіндегі Нэштің террасаларына ұқсас, бірақ сарай штукатурланған кірпіштің орнына алтын түстес ванна тасымен салынған. Негізгі блоктың алдыңғы қасбеті төменгі жағында дориялық бағаналардан тұратын екі қабатты веранданы, жоғарыда коринфтік бағаналар, мүсіндермен үстіне орнатылған және биік рельефті мүсіндермен безендірілген фронтонды қамтиды. Королева Викторияның тұсында Шығыс қанаттың қосылуы ауланы қоршап, Бэкингем сарайының фасадын жасады, бірақ сарайдың сыртқы бөлігінің көп бөлігі Нэштің регенттік қосымшаларынан, әсіресе батыс жағындағы ұзақ бақ бетінен қалған. Нештің Регент паркі мен Сент-Джеймсдегі құрылыс жұмыстарына замандас, Белгравияның батысқа қарай дамуы Регент дәуірінің сәулетінің ең біркелкі және кең үлгісін ұсынады Белгрейв алаңы, Итон алаңы, Уилтон Жарты ай және Честер алаңы. Гросвенор иесіндегі бұрын ауылдық жер телімінде салынған өте ерекше тұрғын үй құрылысы Томас Кубиттке сеніп тапсырылды және 1825 жылы Белгрейв алаңымен басталды; үш негізгі алаң 1840 жылдары аяқталып, иеленді. Нэш сияқты, Кубитт де классикалық стильдегі сәнді террасаларды жобалаған. Барлық үйлер ақ боялған штукатурмен жабылған, әр үйдің кіреберісі дориялық верандалармен жабдықталған, бірінші қабаттағы балкондарды биік педиментті терезелермен және грек стилімен карниз жұмыстарына негізделген шатырлармен қамтамасыз е...

Викториандық дәуір (1837−1901)

Виктория дәуіріндегі ғимараттар (1837-1901) және олардың әртүрлі формалары мен ою-өрнектері Лондондағы кез-келген сәулет кезеңіндегі ең үлкен топ болып табылады. Виктория дәуірі Лондонда бұрын-соңды болмаған урбанизация мен өсуді көрді, бұл Ұлыбританияның әлемдік экономикада үстемдігімен және Лондонда қазіргі заманғы әлемнің алғашқы мегаполисі ретінде әлемдік беделге ие болуымен тұспа-тұс келді. Әлемдегі ең ірі империяның саяси орталығы және Пакс Британиканың сауда-саттық және қаржы орталығы ретінде Лондонның сәулеті сол кезеңнің байлығын көрсетеді. Лондон 19-шы ғасырда өскен сайын, Лондон қаласындағы әртүрлі әлеуметтік таптардың бұрынғы тығыздығы тұрғындардың белгілі бір топтары үшін арнайы дамыған қала маңындағы қалаларға айналды. Бұл тұрмыстық және коммерциялық сәулет стильдерінде көрінеді. Дональд Олсен Виктория дәуіріндегі Лондонның өсуі" атты еңбегінде "көп мақсатты аудандардан бір мақсатты аудандарға көшу он тоғызыншы ғасырдың барлық ой-пікірлері мен іс-әрекеттерінде кәсібилендіру мен мамандандыруға бағытталған кең таралған қозғалысты көрсетті" деп жазды.

Готиканың қайта өркендеуі

Архитектураның ең кең тараған стилі - неоготика, оны готиканың қайта өркендеуі деп те атайды, ол 1840 және 1876 жылдар аралығында Чарльз Барридің жобаларына салынған Вестминстер сарайының жаңа құрылымымен көрініс тапты. Готика сәулеті "Лондонның өткенінің әсерін" бейнеледі және ортағасырлық барлық нәрсені дәріптеген мәдени ағым Романтизммен тұспа-тұс келді. ХХ ғасырдың ортасында Британияда кең тараған евангелизм де Готиканың қайта өркендеуіне ықпал етті, бұл Ели мен Солсбери сияқты Ұлы ағылшын кафедральдық соборларына сілтеме жасады. Жаңа шіркеулер бұрынғы ғаламат соборларды еліктейтін ғажайып және сәнді готикалық қайта өрлеу үлгілерінде салынған. Олардың ішіндегі ең жақсылары Фицровиядағы All Saints шіркеуі, француз готикасы Сент-Августин, Джон Лоуборо Пирсон (құрылған 1870), Сент-Мария Магдалина, Паддингтон және Сент-Кутберт, Эрлс-Корт, Хью Ромиу Гоф жобалаған және 1884 және 1887 жылдар аралығында салынған. "Англия мұрасы" журналының мәліметінше, Сент-Кутберт шіркеуінің "ішкі құрылысы Виктория дәуіріндегі шіркеулердің ішіндегі ең сәнді және бірізділердің бірі" және "Лондондағы ең бай шіркеулік ғимараттардың бірі". Тинтерн аббатшылығынан кейін оның пропорциялары үлгісі бойынша, мәрмәр, тас, балқытылған темір және дуалдан жасалған безендірулермен жабдықталған, Сент-Кутберттің шедеврі - бұл 50 фут биіктігі, ескі готиканың испан стиліне сай жасалған ағаш рередос. Құйма темір және 19 ғасырдың ортасынан бастап жұмсақ болат Готиканың қайта жаңғыру кезеңіндегі темір құрылымдарда, мысалы, Блэкфриарс көпірі (1869) және Сент-Панкрас темір жол станциясы (1868) пайдаланылды. Готикалық жаңғыру стиліне салынған басқа да маңызды ғимараттар - Корольдік сот (1882), Сент-Панкрас станциясына жанасатын Мидленд Гранд отели (1876), Ливерпуль көшесі темір жол станциясы (1875) және Кенсингтон бақшасындағы Альберт мемориалы (1872). Бұған дейін темір 1823-1827 жылдары салынған Британ мұражайындағы Король кітапханасының, Реформа клубының (1837-1841), Саяхатшылар клубының (1832) және Вестминстер сарайындағы жаңа ғимараттың төбелерін қаптауға қолданылған. Кристалл сарайының бастамасымен жасалған технологиялық жетістіктер ғасырдың екінші жартысында Лондонның үлкен темір жол терминалдарын салуға қолданылды: Сент-Панкрас, Ливерпуль көшесі, Паддингтон, Кингс-Кросс және Виктория. Кингс-Кросс салыстырмалы түрде кеш пайда болды; Кристалл сарайының көрмесіне кіретін трафикті қолдау үшін 1851 жылы салынған, оның аркалы шыны терминалды сарайлары (әрқайсысының ені 22 метр) 1870 жылдары құйма темірмен ауыстырылған ламинатталған ағаш қабырғалармен күшейтілген.

Викториялық тұрмыстық стильдер

Лондонның 19 ғасырдағы үлкен кеңеюі қаланың тез өсіп келе жатқан халқына үй беру үшін тұрғын үй өсімінің арқасында болды. Бұл кезеңде жол құрылысы мен темір жолдардың өсуі қала маңындағы қалалардың сыртқы кеңеюіне ықпал етті, сонымен қатар ішкі қаладан қашуға бағытталған мәдени серпін болды, бұл "жұмыс" пен "өмір" әлемінің бөлек болуына мүмкіндік берді. Қала маңындағы қалалар ерекше ерекшеліктері мен тұрғындардың байлығы жағынан әр түрлі болды, кейбіреулері өте байларға, ал басқалары төменгі орта тапқа арналған. Олар көбінесе Грузия дәуіріндегі спекулятивті тұрғын үй құрылысының бұрынғы кезеңдерінің табысына еліктеген, бірақ Виктория дәуірі Лондонда салынған қала маңындағы тұрғын үйлердің әлдеқайда кең ауқымын көрді. Терезелі, жартылай жеке және жеке тұрғын үйлердің барлығы көптеген стильдер мен типологияларда дамыды, көшелер, баулар, үйлер және сәндік элементтердің орналасуындағы шексіз өзгеріске ие. Виктория дәуірінің басында 1840-шы жылдарға дейін үйлерге Регенттік архитектураның классицизмі әсер етті. Алайда, Регенттік классицизмнің қарапайымдылығы байлық артуымен пайдасыз болды және 1850-ші жылдары итальяндық стиль отандық сәулетке әсер етті, ол қазір әртүрлі мөлшерде шпаклевканы қамтиды. 1850-ші жылдардан бастап үй құрылыстарына готикалық жаңғырудың әсері күшейе түсті, онда тік, шығыңқы верандалар, көк терезелер және сұр шифер сияқты ерекшеліктер енгізілді. Бұл стильдің бірте-бірте өзгеруі бірнеше факторлардың нәтижесінде болды. 1850 жылдары шыны мен кірпішке салынатын салықты жою бұл бұйымдарды арзандатты, ал қолайлы материалдар мен темір жолдардың пайда болуы оларды басқа жерде, арзан бағада және стандартты өлшемдер мен әдістермен өндіруге және сайтқа әкелуге мүмкіндік берді. 1850-ші жылдардан бастап құрылыс ережелері біртіндеп енгізілген.

Виктория дәуірінің соңғы кезеңіндегі қайта өрлеу стилі

Викториялық сәулет Ғотикалық қайта өрлеумен тығыз байланысты болса да, көптеген басқа тарихи стильдер Виктория дәуірінде танымал болды, әсіресе 19 ғасырдың аяғында Готикалық қайта өрлеу танымалдылығы төмендей бастады. Бұларға Ренессанс жаңғыруы, Британдық Анн патшайымы жаңғыруы, Мори жаңғыруы, Византия жаңғыруы, Роман жаңғыруы, Итальяндық және неоклассицизм, сондай-ақ стильдік категориядан асып түсетін әртүрлі тарихи әсерлерді араластыратын ғимараттар кірді. Тарихи сәулеттің қайта жаңғыруына негізделмеген жаңа стильдер, 1870 жылдары Франциядан көшірілген Екінші империяның стилі сияқты, қызу қабылданады. Өнер және қолөнер қозғалысының экспериментализмі оны 20 ғасырдың басында Ұлыбританиядағы модернисттік сәулетке маңызды қалыптасу әсерін тигізді. Мүмкін, 19-ғасырдың аяғында құрылыс материалдарын пайдаланудағы ең маңызды даму - ғимараттардың сыртқы қасбетіне декоративтік аппликация ретінде терракотаны пайдалану. Бүкіл ғимараттар күрделі түрде қалыпталған терракота плиткалармен қапталды, мысалы, Табиғи тарих мұражайы (1880), қайта салынған Харродс дүкені (1895-1905) және Холборн Барстағы Пруденциалдық кепілдік ғимараты (1885-1901). Бұл Эдвард дәуіріндегі The Mall және Admiralty Arch сияқты дамуды ынталандырып, императорлық сән-салтанат пен сән-салтанат бейнесін жасауға тырысты.

Эдвардтық сәулет (19011914)

20 ғасырдың таңғы жарығы мен Виктория патшайымның өлімі (1901) сәулет сәнінің өзгеруіне және Викториандыққа қарсы реакцияға әкелді. Неоклассицизмнің танымалдылығы, 19 ғасырдың соңғы жартысында ұйықтап қалған, Вирменнің жұмысының осы қозғалысқа әсері үшін "Ұлы әдет" немесе "Вренасанс" деп аталатын Эдвардтық барокконың жаңа стильдерімен қайта жанданды. Неоклассикалық сәулет Лондон сияқты "Императорлық қалаға" лайық болды, өйткені ол Рим империясының ұлылығын еске түсірді және ауқымды болды. Тауар таңбаларына ағаштан жасалған тас, жолақты бағаналар немесе ауыспалы тегіс және ағаштан жасалған тас, аркалы саңылаулар үшін асыра жасалған voussoirs, коринфтік немесе ионикалық бас қалашықтары бар еркін тұрған бағаналар немесе жартылай кірген пилястрлар және бұрыштағы күмбездер немесе күрделі күмбездермен көмкермелі шатырлар жатады. Мұндай стильдерді қабылдауда британдық сәулетшілер қасиетті ағылшын барокколық құрылыстарын естеріне салды, мысалы, Сент-Полс соборы мен Иниго Джонстың банкет үйі. 1900-1914 жылдардағы муниципалдық, мемлекеттік және шіркеу ғимараттары Нео-Барок архитектурасын үлкен құрылыс жұмыстарына, мысалы, Олд Бейли (1902), Каунти Холл (1911 жылы басталған), Лондон порты билігі ғимараты (1912 жылы басталған), Соғыс кеңсесі (1906) және Методисттік орталық зал (1911) сияқты қабылдады. Эдвард дәуірінде салынған ең әсерлі коммерциялық ғимараттарға Пикадиллидегі Ритц қонақ үйі (1906), Норман Шоудың Пикадилли қонақ үйі (1905), Селфриджс дүкені (1909) және Уайтли дүкені (1911) жатады. Олардың барлығы неоклассицизмнің түрлі түрлерімен: сәндік өнер, нео-барокко немесе Людовик XVI стилімен салынған. Mewès & Davis фирмасы, Эколь де Бэкс-Арттың түлектері, 18-ғасырдағы француз сәулет өнеріне, әсіресе Людовик XVI-ға маманданған. Бұл Риц қонақ үйінен және "Morning Post" газетінің бас кеңсесі болған Инвереск үйінен көрінеді. Сыртқы жапсырма үшін терракотаның танымалдылығы глазурлы сәулеттік терракота деп аталатын (ол кезде жиі "фаянс" деп аталатын) глазурлы керамикалық плиткаларға пайда болды. Олардың ішінде "Странд Палас" қонақ үйі (1909) және "Регент Палас" қонақ үйі (1914), екеуі де "Бурмантофтс Керамика" компаниясы өндірген "Мармо" плиткаларымен қапталған; Мишлен үйі (1911); және Дебенхам үйі (1907). Эдвард дәуірінде салынған Лондон метро станциялары, атап айтқанда Пикадилли желісі мен Бейкерлу желісі, Лесли Гриннің жобалауымен шыныланған плиткалармен қапталған. Бұл станциялардың ерекшелігі - сыртқы беткейлері бұқаның қанымен боялған қызыл түсті шырақты плиткалар, жасыл және ақ плиткалармен жабылған билет залдары және станциялар арасында әр түрлі түстермен безендірілген платформалар. Оның үстіне, шыны плиткаларды тазалау оңай әрі Лондонның ластанған ауасына әсер етпейді. Эдвард дәуірінде Лондондағы ең маңызды екі сәулет жетістігі - Кингсвейдің құрылысы және Букингем сарайынан Сент-Полс соборына дейінгі орасан зор процессиялық жолдың құрылуы. Еуропалық қалаларда кең тараған салтанатты парадтар Лондонға жетпейді. Бұл мақсатқа жету үшін The Mall және Trafalgar Square аралығында тұрған ғимараттар тобы қиратылды және олардың орнына Адмиралтейство аркасының керемет нео-барокколық ғимараты салынды. Бұл Бэкингем сарайын, Трафальгар алаңын Адмиралтейство аркасы арқылы қамтитын, содан кейін жаңадан кеңейтілген Страндпен және одан Флит-стритке дейін жалғасатын бір үлкен шығыс-батыс парад маршрутын жасады. 1913 жылы Букингем сарайының қасбетідегі шіріп бара жатқан Каен тасы ластанудан қарарып, нашарлап, Портленд тасынан жасалған әсерлірек бетпен ауыстырылды. Кингсвей - бұл 100 фут (30 м) ені бар бульвар, жер асты трамвай туннелімен, солтүстікке қарай созылып, солтүстіктен оңтүстікке қарай Strand-тан High Holborn-қа дейін созылып, 1899 жылғы Strand жақсарту заңына сәйкес басталған шұңқырларды тазарту және қалалық жаңғырту жобасының шыңы болды. Бұл Ковент-Гарден мен Линкольн Инн-Филдс арасындағы Клэр-Маркет деп аталатын атақты Холборн ықжалын тазартуды қамтиды. Құлату кезінде Елизавета дәуірінен қалған ғимараттар қираған, олардың кейбіреулері Ұлы өрттен аман қалған. Оның орнына Кингсвей және Олдвич салынды, соңғысы Стрэнд пен Кингсвейді жалғастыратын жарты ай тәрізді жол. Стрэндтің солтүстік жағы қиратылды, бұл көшеге кеңейтуге және архитектуралық жағынан жақсы ғимараттарды салуға мүмкіндік берді. Бұл жаңа бульварлардың қапталындағы жаңа театрлар, қонақ үйлер мен дипломатиялық комиссиялар неоклассикалық, Портленд таспен қапталған дизайндарды таң қалдырды. Бұл жаң�...

Артеко стилі

1920-1930 жылдары елордада кең тараған нео-грузин және неоклассикалық архитектура түрлерімен қатар, Ар-деко 1925 жылдан бастап 1930 жылдардың аяғына дейін өте танымал стиль болды. Нағыз ынталандыру 1925 жылы Париждегі заманауи сәндік және өнеркәсіптік өнердің халықаралық көрмесі болды, онда 20 жыл бұрын арт-деко дамыған болатын. Лондон Нью-Йорк пен Парижмен бірге арт-деко архитектурасының инновациялық және эксперименталды алаңына айналды. Бұл таза сызықтармен, қисықтармен, геометриялық үлгілермен, батыл түстермен және күрделі, стильді мүсіндік акценттермен анықталады. Ар-деко стиліне "заманауи" бизнестер және өздерінің заманауилығын және алға қарай ойлау ұстанымын жарнамалауға тырысқандар өте ынталы түрде ие болды. Бұларға кинотеатрлар, БАҚ-тың бас кеңселері, әуежайлар, бассейндер, зауыттар және электр станциялары (мысалы, Баттерси электр станциясы) кірді. Бұл сәнді, сәнді стиль болғандықтан, ол дүкендерге (мысалы, Пикадиллидің Симпсондары), театрларға, қонақ үйлерге және пәтерлерге жақсы бейімделген. Идеалдық үй (1929), жарқыраған қара гранитке салынған қасбеті бойынша арт-деко стилін египеттік мотивтермен біріктіруде өте ерекше. Тағы бір арт-деко/мисырлық синтез - Морнингтон Крессенттегі Каррерас темекі фабрикасы. Деко стиліне тән заманауи ғимараттар ескі сәулет әшекейлерінің, кейбіреулері орнын алмастыратын, есебінен салынды. Ембанкмент бойымен екі үлкен деко стилідегі ғимараттар салынған, олар Лондонның өзен жағалауындағы бейініне үстемдік етуді жалғастыруда. Роберт пен Джон Адам жобалаған және 1768 және 1771 жылдар аралығында салынған нәзік неоклассикалық Адельфи ғимараттары 1930-шы жылдары Жаңа Адельфи кеңсе ғимаратын салу үшін бұзылды. Адельфимен іргелес орналасқан, ұлы Сециль қонақ үйі (1896) Шелл Мекс үйіне (1931), Лондонның ең үлкен сағаты бар 190 фут (58 м) биіктігі бар Ар деко кеңсе ғимаратына жол салу үшін қиратылды. Лондонның ең көп еңбек еткен арт-деко сәулетшісі Чарльз Холден болды, ол Лондон көліктерінің көптеген тапсырыстарын алды, соның ішінде Лондонның алғашқы биік ғимараттары 55 Бродвей (1929) және Саутгейт метро станциясы (1933) сияқты ерекше модернисттік / арт-деко стилімен салынған бірнеше метро станциялары. Оның басқа биік ғимараттары - Лондон университетінің штаб-пәтері, 19 қабатты Сенат үйі - Лондондағы ең биік арт-деко құрылымы және 1937 жылы аяқталғанда Лондондағы ең биік ғимараттардың бірі болды. Тоталитарлық архитектурамен байланыстың бұл түрі соғыс кезінде Гитлер Ұлыбританияны жаулап алғаннан кейін Лондон штаб-пәтері үшін Сенат үйін қалаған деген хабардан күшейтілді, сондықтан Люфтваффе бомбалаушыларына оны Болтц кезінде болдырмауды бұйырды. Жүздеген мың азаматтар қауіпсіз аймаққа көшірілді, ал қалада өмір сүруге қолайлы ортаны қайта құру ұлттық төтенше жағдайға айналды. Соғыстан кейінгі оң көзқарас пен әлеуметтік қамсыздандыру мемлекетінде көрініс тапқан тұрғын үй дағдарысы сәулетші мамандығына қираған астананы қайта құруға мүмкіндік пен міндет берді. Халықаралық ықпалды қала құрылысы жөніндегі жобалаушы сэр Патрик Аберкромби 1943 жылы Лондон округінің жоспарын құрды, онда тарихи қала аумақтарын аймақтарға бөлу мен тығыздығынан айырудың модернисттік қағидаттарына сәйкес қайта дамыту қарастырылған. Соғысқа дейінгі үрдістерді тездетіп, көпшілікпен қапталған қалалық тұрғындар жаңа қала маңындағы құрылыстарға көшірілді, бұл ішкі қалаларды қайта құруға мүмкіндік берді. Алтын жолдың иесі, одан кейін Чемберлин, Пауэлл және Бонның Барбикан иесі Лондон қаласында осы кезеңнің қала құрылысы үлгілері ретінде қарастырылады, онда соғыс аяқталғанға дейін тек 5324 жергілікті тұрғындар қалды. 1951 жылы Лондонның Оңтүстік жағалауында өткен Британия фестивалі болашақ прогресске деген оптимизмді бөлісу мен таратуда маңызды мәдени ескерткішке айналды. Корольдік фестиваль залы (1948-1951-жылы салынған) және кейінірек Оңтүстік жағалау орталығы, соның ішінде Хейвард галереясы (1968), Королева Елизавета залы / Пурселл бөлмесі (1967) және Корольдік ұлттық театр (1976) осы дәуірдің маңызды сәулет және мәдени мұралары болып табылады. Лондон Еуропалық модернистердің таңдамалы тобын тартты, олардың кейбіреулері нацизмнен қашып келген, ал соғыстан кейінгі кезең көптеген адамдарға модернизмге қатысты ерекше көзқарастарын білдіруге мүмкіндік берді. Осы дәуірдің еуропалық сәулетшілері арасында 1957 жылы Дорсет естені, Александр Флеминг үйі (196264), 1963 жылы Балфрон мұнарасы және 1966 жылы Треллик мұнарасы, со�...

Постмодерн және жоғары технология

1970 жылдардың соңы сәулет тарихындағы стильдік бұрылыс деп саналады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері сәулет дизайнына үстемдік еткен қатал модернизмге қарсы реакция ретінде қалыптасқан, постмодерн мектебі алғаш рет Роберт Вентуридің "Лас-Вегастан үйрену" (1973) атты даулы кітабында өзін-өзі білдірді. Бұл қозғалыс минимализмді ирония, ойыншылдық, поп-мәдениетті қабылдап, тарихи стильдерді өз ғимараттарында келтіріп, қабылдамады. Нәтижесінде жаңа стиль пайда болды, ол соғыстан кейінгі халықаралық стильдің қатаң консенсусына қарама-қайшы болуы мүмкін емес. Лондонның постмодерндік сәулет өнері бар, көбінесе 1990 жылдардан. Роберт Вентуридің Ұлттық галереяның Солсбери қанаты (1991) - Портленд тасынан салынған және ескі ғимаратқа араласу үшін неоклассикалық стильді ирониялық түрде еліктейтін постмодерндік тарихи пастих. Постмодернисттік қозғалыстың ең ықпалды сәулетшілері Терри Фаррелл мен Джеймс Стирлинг британдықтар болды және олардың көптеген жұмыстары Лондонда. Фарреллдің SIS ғимараты немесе MI6 ғимараты (1996) Воксхолл қаласында Майя мен Ацтек архитектурасының әсерінен ерекше пирамидалық дизайн. Джеймс Стирлингтің No1 Poultry (1997) постмодернисттік стильдің шедеврі ретінде мақталды; ол 2016 жылы ІІ* сыныпқа енгізілген. Оның дизайнында ат үстіндегі мүсіндер мен су асты кемелерінің басқару мұнарасына ұқсайтын сағат мұнарасы бар қызғылт терракоталық қасбеті бар. Ол XIX ғасырдағы неоготикалық ғимараттың орнын ауыстырды. Постмодерн қозғалысының 1990-шы жылдары танымал болған бөлшегі - жоғары технологиялық стиль және ұқсас неофутуристік стиль. Бұл екі стиль постмодернисттік стильдің ерекшеліктерін ерекше формалармен қамтиды, сонымен қатар функционалдық және утопизммен модернисттік қозғалыстан сілтемелер алады. Құрылыс тұрғысынан алғанда, шыны, болат және жоғары технологиялық өндіріс процестерін пайдалануға, сондай-ақ ғимараттың құрылымдық және пайдалы элементтерін безендіру құралы ретінде көрсетуге баса назар аударылады. Революциялық мысал ретінде Ричард Роджерстің "Ллойд" ғимараты (1986) - "ішкі сыртындағы" дизайн, онда ғимараттың барлық коммуналдық қызметтері - оның көтерулері, құбырлары мен желдеткіштері - сыртқы жағында, фасад ретінде қызмет етеді. Ғимарат бірінші дәрежелі мұражай болып табылады. Жоғары технология Норман Фостермен байланысты болды. Фостердің жоғары технологиялық жұмыстарына Британдық мұражайдың Ұлы ауласы; 19-ғасырдағы алғашқы ғимараттың орталық ауласына салынған ерекше шыны күмбез құрылымы, Оңтүстік жағалаудағы City Hall (2002) өзінің ерекше жұмыртқа тәрізді пішінімен және 30 St Mary Axe (2003) атты таңғажайып аспан қыртысы, "Геркин" деп аталады және Стирлинг сыйлығын жеңіп, 2006 жылы әлемнің жетекші сәулетшілері ең көп бағалаған ғимарат ретінде сауалнама жүргізді. Көптеген ғимараттар соңынан ерді, мысалы, The Shard (2012), 122 Leadenhall Street (2014) 20 Fenchurch Street (2015) және 1 Blackfriars (2018).

Қазіргі заманғы биік ғимарат

NatWest Tower (қазіргі 42-ші мұнара) 1980 жылы аяқталды; 42 қабатты, ол Лондон қаласындағы алғашқы "аспан қырқасы" болып саналды. Оның биіктігі бұрын қойылған биіктік шектеулеріне қайшы келгендіктен, дау тудырды; ол сол кезде Ұлыбританиядағы ең биік ғимарат және әлемдегі ең биік кондитерлік ғимарат болды. One Canada Square 1991 жылы аяқталды және Канарлық кемежайдың дамуының басты бөлігі болды. Дамудың басты мұнарасы One Canada Square Ұлыбританиядағы ең биік ғимаратқа айналды. 2000 жылдан 2008 жылға дейін Лондонның мэрі болған Кен Ливингстонның қолдауымен биік ғимараттар салуға жаңа үрдіс пайда болды. 8 Канада алаңы мен 25 Канада алаңы, екеуі де , 2002 жылы Канарлық кемежайда аяқталды. Лондон қаласында 2007 жылы Heron Tower, 2008 жылы Broadgate Tower, 2008 жылдан 2016 жылға дейін Лондон қаласының мэрі Борис Джонсон Лондон қаласында көп қабатты үйлер салуды мақұлдады. The Shard, 2012 жылы аяқталды, ол Лондонның ең биік ғимараты болып қала береді. 2014 жылы Лондон қаласында "Шыршалы үңгір" деген лақап атпен аталатын 122 Лиденхолл көшесі аяқталды. 2016 жылдың қыркүйегінде 1970 жылдардағы 111 м биіктіктегі Корольдің қолжетімді мұнарасының жөндеу жұмыстары аяқталды. Бір Blackfriars, сондай-ақ Оңтүстік жағалауда, 2017 жылы The Scalpel-де аяқталды, 2018 жылы Лондон қаласында аяқталды; ол Сент-Полс соборының көрінісін қорғау үшін жасалған. Ньюфаундленд Кейдегі және Лендмарк Пинаклдегі су айдындары 2018 және 2019 жылдары Канарьи Уорфта аяқталды. One Park Drive және South Quay Plaza екеуі де 2019 жылы Canary Wharf-те аяқталды. 22 Бишопскейт, Лондон қаласының қазіргі мэрі Садик Хан 2016 жылы мақұлдағаннан кейін 2019 жылы Лондон қаласында ашылды. 1 Undershaft, , Садик Хан 2016 жылы мақұлдаған, Лондон қаласының көкжиектер кластерінің орталық бөлігін қалыптастыру жоспарланған. Бұл қазіргі уақытта Лондон үшін ұсынылған ең биік көкжиек және биіктігі бойынша тек The Shard ғана асып түседі. Ол жоғарыда аталған 1969 жылы салынған және бұзылған Сент-Хелен ғимаратының орнына салынады. 100 Leadenhall, , және қазірдің өзінде лақап есімді "Cheesegrater 2", Лондон қаласы үшін жоспарланған. Лондондық шпиль, Канарлық кемежайға жоспарланған. Алайда, ғимараттың жоғарғы қабаттағы тұрғындар үшін бір ғана құтқару сатысы бар екендігіне байланысты құрылыс тоқтатылды. 2008 жылдан бері Канарлық кемежайда салынуы жоспарланған екі Риверсайд Оңтүстік мұнарасының ең биік ғимараты сол кластердің ең биік ғимараты, One Canada Square-тен 1 метр биіктіктен асып түсер еді, бірақ құрылыс 2011 жылдан бері тоқтап қалды. Канарлық кемежайдағы биік Консорт-плейс (бұрын Альфа-сквер деп аталатын) құрылысын бастады. Тағы бір ірі көк үйіндісі Темза өзенінің оңтүстігіндегі Воксхолл және Найн Элмс аудандарында пайда болды. Бұл жерде алғаш рет 2014 жылы St George Wharf Tower болды. Бұл кластерге жоспарланған ең биік мұнара One Nine Elms City Tower болып табылады. 2019 жылы Садық Хан Лондон қаласында салынатын 290 метрлік "Тюльпан" құрылысын тоқтатты. Алайда мұнараны салушылар бұл шешімге шағымданды.