Кіріспе

Сент-Олбанс – Англияның Гертфордшир графтығында орналасқан қала. Ол бастапқыда Verlamion ретінде құрылған, бұл Catuvellauni тайпасының (римдік жаулап алудан бұрын оңтүстік-шығыс Британиядағы кельт тайпасы немесе мемлекеті, 4 ғасырға дейінгі жазулармен куәландырылған) қонысы болған. Кейіннен ол римдік Verulamium қонысына айналды, және шамамен 50 жылға қарай муниципалитетке дейін өсті. Англосаксон қоныстанудан кейін ол Верламакаэстер деп аталды. Кейіннен, Әулие Албанмен байланысы болғандықтан Сент-Олбан деп аталды.

Римдік

Римдік Веруламиум қаласы, Лондондиум мен Колчестерден кейін Рим Британиясындағы үшінші ірі қала, қазіргі қала орталығына жақын Вер өзенінің аңғарындағы кельт қонысымен бірге салынған. Елді мекенге шамамен 50 жылы муниципалиум мәртебесі берілді, яғни оның азаматтары "латын құқықтары" деп аталатын, колониядағыдан төмен азаматтық статусына ие болды. Ол маңызды қалаға айналды, сондықтан 61 жылы Ицена Будикасының назарына түсті, ол Веруламиумды тонап, өртеп жіберуге бұйрық берді: археологтар қара күл қабатын тапты, бұл римдік жазба деректерін растады. Қала тұрақты түрде өсіп, 3 ғасырдың басында терең ор мен қабырғаның артында шамамен 500 акр жерді (200 гектар) алып жатты. 275 жылы қала қақпалы қабырғалармен қоршалды. Веруламиумда форум, базилика және театр болды, олардың көп бөлігі 155 және шамамен 250 жылдардағы екі өрт кезінде зақымдалды. Ұлыбританиядағы Римнің сақталған бірнеше жазуларының бірі форумның қалдықтарында табылды (Verulamium Forum жазуына қараңыз). Келесі 150 жыл ішінде қала кем дегенде екі рет ағаш емес, таспен қайта салынды.

Ертедегі христиандық

Қалаға ортағасырлық деректерге сәйкес, Рим қаласында өмір сүрген және христиан дінін қабылдаған қасиетті Альбанның есімі берілген. Ол үшінші немесе төртінші ғасырда шейіт болған. Беденің "Шіркеу тарихы" еңбегінде Альбанның қала сыртындағы төбеде басы кесіліп өлтірілгені туралы айтылған. Бұл, Рим қаласынан жоғарыда орналасқан собордың оның шейіт болған жерінде салынғанын көрсетеді. Дегенмен, собор оның жерленген жерінде де болуы мүмкін. Киелілерге табыну Рим қалаларының сыртындағы бейіттерде кеңінен таралған. Альбанның жерленген жері әлі де зерттеу тақырыбы болып табылады. ХХ ғасырдың соңында собордың жанында, бұрынғы ортағасырлық монастырлардың қираған жерінде римдік бейіт орны табылды, ол қазіргі ғимараттың астына дейін созылуы мүмкін, бірақ Альбанмен байланысының ешқандай дәлелі жоқ. Беде "христиандық бейбітшілік қайта орнатылған кезде" (мүмкін төртінші ғасыр) салынған және Беденің заманында да қолданылып келген Рим шіркеуі туралы айтқан. 429 жылы Осердің Герман шіркеуге келіп, кейіннен Альбанға табынуды насихаттады. Джон Моррис шіркеудің 396-398 жылдары салынғанын айтқан. Археологиялық зерттеулерде табылған бірнеше қалдықтар римдік шіркеулер болуы мүмкін деген болжам бар, бірақ нақты археологиялық дәлелдер жоқ. Бірақ, соңғы зерттеулер собордың жанында базиликаның табылуын көрсетті, бұл "Ұлыбританиядағы христиандық құлшылықтың ең көне және үздіксіз орны" деген пікірді қолдайды.

Орта ғасырдың кейінгі кезеңдері

Сент-Олбанс абаттары Уотлинг көшесін Веруламиум қираған жерінен ортағасырлық қалаға бұрды. Орта ғасырлардан бастап үш негізгі жол сақталған – Холивелл төбесі, Санкт-Петер көшесі және Фишпул көшесі. Әрқайсысының қалаға кіреберісінде тоғызыншы ғасырда Аббат Ульсинус құрған саяхатшылар шіркеуі болған: тиісінше, Санкт-Стефан, Санкт-Петер және Санкт-Михаил. Қаланың базарларының негізі де осы кезеңге жатқызылады.

Қазіргі заманның алғашқы кезеңдері

Монастырларды тарату аясында Генрих VIII 1539 жылы аббатхананы жабып, қаланың иелігіне кірді, ол келесі он төрт жыл бойы патшалық меншікте болды. 1553 жылы Генрихтің ұлы Эдуард VI аббатхананы, қала басқаруын және базарды (патенттік хаттар арқылы) жергілікті саудагерлер мен жер иелерінің тобына сатты. Қала мэр және он буржестен тұратын кеңеспен басқарылатын боронға айналды. Мэр, он буржестің көмегімен, үш жылға дейін қызмет етіп, атқарушы және сот билігіне ие болды. Алғашқы мэр Джон Локи болды. Lady Chapel St Albans мектебінің бөлігіне айналды, ал Ұлы қақпа үйі 19 ғасырға дейін түрме ретінде пайдаланылды, содан кейін мектеп оны өз иелігіне алды. 1555 жылы королева Мэри I билік құрған кезде Йоркширден келген протестант нан пісіруші Джордж Танкерфилд Лондоннан әкелініп, Ромеландта Рим-католик шіркеуінің трансбұстанциация доктринасын қабылдамағаны үшін өртеліп өлтірілді. Ағылшыл азамат соғысы (1642–1645 жж.) кезінде қала парламентті қолдады, бірақ соғыстың салдарына көп ұшырамады.

XVIII ғасыр

Сент-Майкл көшесіндегі Вер өзені үстіндегі көпір, Кингсбери су тегершігінің қасында және Сент-Майкл шіркеуінен көп алыс емес жерде орналасқан. Ол 1765 жылға дейін салынған және Гертфордширдегі сақталған ең көне көпір деп саналады. Бұл көпір ІІ санаттағы мұра нысаны. 1461 жылғы Сент-Олбанс шайқасының замандас баяндамасына сәйкес, осы жерде бұрын басқа көпір болған (1505 жылы Pons de la Maltemyll – Malt Mill Bridge деп тіркелген). Римдіктердің біздің заманымыздың 3-шы ғасырында осы жерге көпір салғаны айтылады. Қазіргі көпірдің жанындағы брод, 2000 жылдан бері бар екені белгілі, дәстүр бойынша Албанның өлім жазасына тартар жолында кесіп өткен жері деп есептеледі.

ХХІ ғасыр

2011 жылы Сент-Олбанс қаласы мен ауданының халқы 140 664 адамды құрады, бұл 2001 жылғы 129 005 тұрғынынан 9%-ға артық. 2021 жылға қарай халық саны тағы 5,4%-ға өсіп 148 700 адамға жетті.