Кіріспе

Пахангтағы ауыл, Малайзия Жанда Байктың өсуі Пахангтың солтаны Абу Бакардың назарын аударды. Ауылдың атауы ретінде Жанда Байктың таңдалуына тағы бір себеп - Селангордағы азаматтық соғыста жарақат алған Паханг әскерін Пахангтағы базасына оралғанда емдеген жесір әйел. Ол жарақат алған адамдарға дәрі-дәрмек ұсынды. Осыған байланысты ауылға оның мейірімділігін құрметтеу үшін Жанда Байк деген ат берілді. Ауылда бұрын үлкен өзеннің ортасында орналасқан Плуа Сантап деген арал болған. Оны Паханг сұлтаны демалыс орны ретінде қолданған; сантап сөзі малай тілінде тамақтануды білдіреді. Арал аймақтағы құрылыс жұмыстарына байланысты ерозияға ұшырады. Малайзия үкіметі 1973 жылдан 1981 жылға дейін Жапон Қызыл Армиясына қарсы шайқастарға қатысқандықтан, федералды үкімет министрін коммунистік партизандар тұтқындаған болуы мүмкін деп қорқып отырды. Ол жеңіл жарақаттармен аман қалды, ал қос пилот (Вергис Чако) және оның жансакшысы (Шарон Даан) апатта қаза тапты. Куала-Лумпурда халық саны көбейіп, жол тығыны көбейген сайын, әкімшілік ғимараттар мен кеңселер орналасатын Путраджая деп аталатын жаңа әкімшілік орталық салу ұсынысы жасалды. 1990 жылы үкімет Путраджаяны салуға болатын алты жерді тізімге енгізді, олардың бірі Жанда Байк болды. Олар оны Селангордың Перунг-Бесар қаласында салуды шешті. 2019 жылдың тамызында ауыл тұрғындары билік тарапынан тұрғындардың келісімінсіз тыныш жүзеге асырылған осы аймақтағы экологиялық туризмді одан әрі дамытуға наразылық білдірді. Олар экотуризмнің дамуы мәдени және дәстүрлі құндылықтарды құлатады және ауыл тұрғындарының күнделікті өмірін бұзады деп мәлімдеді. Тұрғындар билік өкілдерінің жолдарды жөндеуге, өзенді тазартуға баса назар аударуын талап етті. 2021 жылдың қыркүйек айында Малайзияның танымал тұлғасы Ви Шанти Хан Жанда Байктың Гомбак ауданына тиесілі екенін жариялады.

География

Жанда Байк Малайзия түбегіндегі Титуангса жотасында орналасқан. Бұл аймақ теңіз деңгейінен жоғары және төменгі аралықтағы таулы жер. 2017 жылдың желтоқсан айында Жанда Байк қаласында Сұлтан Ахмад Шахтың Экологиялық Траст (SASET) 2018 жылы Паханг штатында 100 000 ағаш отырғызу уәдесінің бөлігі ретінде орманды қалпына келтіру және орманды қорғау бағдарламасы басталды. Бұл бағдарлама бұған дейін ағаш кесу мен дамыту арқылы тазартылған аумақтарды қайта орманды етуге бағытталған. Жанда Байктың биологиялық әртүрлілік зерттеу орталығы, Жанда Байктың жабайы жануарлар дүниесін асылдандыру және зерттеу мекемесі жұмыс істейді. Жанда Байкта бірнеше жабайы жануарлар түрлері зерттелді, соның ішінде таңдауы таулы мекендейтін сиамгандар. Сонымен қатар, Жанда Байкта табылған басқа да түрлерге үнділік сыбызғылау қаз кіреді, оның аяқтары ұзын және тік тұруы басқа қаз түрлеріне қарағанда қазға ұқсайды.

Климат

Жанда Байк климаты тропикалық деп саналады. Бұл аймақта жыл бойы жауын-шашын көп болады. Климаттың классификациясы бойынша климаттың класы Аф болып табылады. Мұнда ауа температурасы күндіз орта есеппен -5 °C, күндіз -5 °C, кешке -6 °C. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шілдеде ең төмен, қарашада -6 °C. Желтоқсан айындағы орташа температура жылдың ең төменгі температурасы болып табылады. Сонымен қатар, банан егісі үшін бананды да егіп отыр. Алайда күріш егістіктерінде күтіп-ұстаудың жетіспеушілігіне байланысты өнім тез төмендеді және егістіктерге Imperata cylindrica індеті енеді. 2001 жылы сауалнамаға қатысқан тұрғындардың 55%-ы фермерлер екендігін айтты. Соңғы жылдары кейбір адамдар ауыл шаруашылығымен айналысу үшін, ауа райының салқындығын сезіну үшін немесе қаладағы тіршілік етуден қашу үшін қаладан Жанда Байққа көшіп келді. Қалалық шаруалар көкөністерін Жанда Байк қаласындағы мейрамханалар мен тұтынушыларға сататын. Жанда Байк қаласында электроника өнеркәсібі 1990 жылы Германиядағы электроника корпорациясы Электризола өз зауытын ашқаннан кейін басталды. Ол Азия нарығы мен экономикасының қарқынды өсуін қолдау үшін мыс сымдар мен лиц сымдарын өндіруге назар аударды және ауыл тұрғындары мен жақын маңдағы тұрғындарға 1000 жұмыс орнын ашты. Өндірілген өнімнің 90% Азия, Еуропа және Латын Америкасына экспортталады.

Спорт және демалыс

Соңғы жылдары Жанда Байк велосипедшілер мен трайл жүгірушілер үшін танымал орынға айналды. Қала велосипедшілер арасында танымал болды, өйткені оның бағытының төбелі жері қиын, сонымен қатар көрікті көріністер, аз көлік, суық климат және асханалық пана. Ауылдың беткейлері дөңес, бассейн, пейнтбол және ATV жүргізу үшін танымал.