Кіріспе
Терри Гиллиамның 2005 жылғы фильмі Терри Гиллиамның режиссерімен бірге жазған және режиссерлік жасаған 2005 жылғы фантастикалық фильм. Ол Джелиза Роуз (Джоделл Ферланд) оқиғасын жалғастырады. Бұл Митч Куллиннің сол атты романының бейімделуі. Фильм 2004 жылдың соңында Реджинада, Саскачеван, Канадада және оның айналасында түсірілді. Әлемдік премьерасы 2005 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде болды, онда фильм көрермендер мен сыншылардың аралас пікірлерін алды. АҚШ дистрибьюторларының қызығушылығынан кейін THINKFilm фильмді АҚШ-та 2006 жылдың қазанында түсіру үшін таңдады. Фильмнің балаларды қорлау, ыдырау, инцест, желке аурулары, психикалық аурулар және героинді пайдалану сияқты эклектикалық және дәстүрлі емес тақырыптарға қарамастан, Тайделлэндде Дженифер Тилли, Джефф Бриджес және Джанет МакТир сияқты бірқатар танымал актерлер болды.
Tideland is a 2005 fantasy film co written and directed by Terry Gilliam, following the story of Jeliza Rose (Jodelle Ferland), a young child who struggles to make sense of life in isolation as she lives with an eccentric adult brother and sister in rural Texas after the death of her drug addicted, abusive parents. It is an adaptation of Mitch Cullin's novel of the same name. The film was shot in Regina, Saskatchewan, Canada, and the surrounding area in late 2004. The world premiere was at the 2005 Toronto International Film Festival where the film received a mixed response from both viewers and critics. After little interest from U. S. distributors, THINKFilm picked the film up for a U. S. release date in October 2006. Despite the film's eclectic and unconventional themes, which included child abuse, decomposition, incest, flatulence, mental illnesses and heroin usage, Tideland featured a number of notable actors, including Jennifer Tilly, Jeff Bridges, and Janet McTeer.
Сюжет
Tideland - бұл тастап кеткен бала, Джелиза Роуз және оның Техас ауылдық аймағындағы бір жазғы жалғыздық оқиғалары туралы. Бұл оқиғалар What Rocks деп аталатын құлаған фермада тұрып, қыздың жиі саусақтарында киетін бөлшектенген Барби қуыршағының басын қолдана отырып, жаратқан қараңғы, қиялға толы қиял өміріне назар аударады. Mystique, Sateen Lips, Baby Blonde және Glitter Gal сияқты есімдермен, қуыршақ бастары Джелиза Роузмен ұзақ әңгімелесуге ғана емес, қыздың психикасының әртүрлі аспектілерін көрсетеді, сонымен қатар ол Тексастың құнарсыз жерін зерттегенде оған серік болып қызмет етеді. Анасы метадонды шамадан тыс қолданғаннан кейін, Джелиза Роуз және оның әкесі Ноа Ноаның анасының үйіне, Техастың шалғайдағы фермасына қашады. Алайда, олар кетер алдында Ноа үйдегі барлық есірткілерден кейін Джелиза Роузды жоғалтып, түрмеге жабылды деп қорқады, сондықтан ол оны өртеп жіберуге тырысады, бірақ Джелиза Роуз оны тоқтата алады. Олар ферманы бос күйде табады, бірақ бәрібір қоныстанды. Алғашқы түні Ноа героинді шамадан тыс мөлшерде қабылдап, қайтыс болады. Фильмнің қалған бөлігінде Нұхтың денесі күн көзілдірігімен көзін жауып, қонақ бөлмесіндегі орындықта тік отыр. Әкесі біртіндеп шіріген сайын, Джелиза Роуз оның өлімін мойындауға дайын емес, өйткені ол оның ұзақ уақыт бойы есінен танып қалмауына дағдыланды. Керісінше, ол өзінің ой-санасына тереңдеп, ферма айналасындағы биік шөпті зерттейді, достық үшін өзінің қуыршақ басына сүйенеді, бұл өзін тым жалғыз және қорқынышты сезінбеудің беймәлім тәсілі. Жезқазған Роуздың кез-келген жерінде көршілерімен кездеседі және достасады, Диккенс есімді ақыл-ойға зақым келген жас жігіт және оның бір көзі ара тіккеннен соқыр болған үлкен әпкесі Делл. Бұл жерде оқиға ашыла бастайды, Делл мен Джелиза Роуздың қайтыс болған әкесі арасындағы бұрынғы байланыс ашылады. Экцентрикалық көршілері қызды өз қанаттары астына алады, тіпті Нұхтың денесін таксидермия арқылы сақтап қалады (Делл мен Диккенс өздерінің өлген аналарына жасаған). Жас Жэлиза Роуз бастаған махаббат сезімдері Диккенс пен оның арасындағы балалық қарым-қатынасқа енуді бастайды. Бір кезде мектеп автобусын қарсы келе жатқан пойыздың алдында жүргізген, қатты уайымдаған Диккенс баласының жатын бөлмесінде динамит сақтап, оны "Монстр акуласына" қарсы қолдануға ниетті екені анықталады. "Монстр акула" шын мәнінде - бұл Джелиза Роуз пен оның қайтыс болған әкесі тұратын ферма үйінен өткен түнгі жолаушылар пойызы. Сондай-ақ, Делл мен Ноаның бір кездері "бұзау" болғаны белгілі болады, өйткені Джелиза Роуз Деллдің өз анасымен бөлмеде екеуінің суреттерін табады. Фильмнің соңында Делл, Диккенс және Джелиза Роуз арасындағы қатал қарама-қарсылықтан кейін Диккенстің динамитімен пойыз апаты орын алып, ферма маңындағы хаос көрінісі пайда болады. Айналасында адасып жүрген Жейза Роузды аман қалған әйел табады. Ол кішкентай қызды да пойыз апатының құрбаны деп санайды. Фильм аяғында әйел Жэлиза Роузды құшақтап, апатқа ұшыраған жерлерге таңғалған күйі қарайды.
Өндіріс
Тайделлэнд Техас ауылдық аймағында түсірілсе де, Канаданың батыс даласында түсірілді, оның ішкі жерлері Саскачеван қаласында түсірілді. Терри Гиллиам Митч Куллиннің түпнұсқа романына ғашық болды, ол 2001 жылы өзінің үстелінде оқылмаған кітаптар үйірмесінен кітапты тапты. Ол романды "бір мезгілде күлкілі, әсерлі және алаңдататын" деп сипаттады және фильмнің түсіру тобы фильмді қаржыландыруда бастапқы қиындықтарға тап болғанмен, олар ақыр соңында жағдайды ретке келтіре алды. Розаның бірінші тұлғада әңгімелеуі, кітаптағыдай, сценарийдің үшінші тұлғада айтылуынан гөрі, түпнұсқадағыдан гөрі көбірек шатасу мен белгісіздікке ұшырады. Qu'Appelle аңғары Делл мен Диккенстің ескірген үйінің, сондай-ақ Ноаның Джелиза Розаны алып кеткен ескі отбасылық үйінің орналасқан жері болды. Канаданың қатал ауа райы фильмді қыс кезіне дейін түсіруді аяқтау үшін асығысуды талап етті. Джелиза Роузды таңдап алу да қиын болды; шамамен 400 канадалық қыздар рөлге сынақтан өтті, олардың ешқайсысының Гиллиам кейіпкерге "нағыз жаны" жоқ деп санайды. Ванкуверден VHS таспасы ұсынылды, онда Джоделл Ферланд болды, оны Гиллиам рөлге өте жақсы деп тапты. Стивен Кингтің Kingdom Hospital мини-сериалында актерлік өнер көрсеткен кезінде Ферланд өзінің алдағы рөлін Жэлиза Роуз ретінде дайындады. Дженифер Тилли, Джелиза Роуздың семіздікке шалдыққан, зорлық-зомбылық жасаған анасын ойнаған, өзін артық салмақпен көрсету үшін артық төсем киген, бірақ көбінесе таңдалған актерлер кейіпкерлерін ерекшелендіру үшін тек макияж мен мінез-құлықтарға сүйенді. "Тайдленд" фильмінің көркемдік ерекшеліктері мен декорациялары бойынша жұмыс істеген продюсер Ясна Стефанович Эндрю Уайеттің суреттері мен Льюис Кэрроллдің "Әлисаның ғажайыптар еліндегі оқиғалары" романдарынан қатты шабыт алды. Фильмде жануарларды малмен қоректендірудің және тірі бөрік тұтқындаудың алаңдататын және әзіл-сықақ көріністері бейнеленгенімен, өндіріс кезінде жануарларға зиян келтірілмеген.
Шығару
Tideland 2006 жылы кинотеатрларда жарық көрді, бірақ 2005 жылдың күзінде Торонто халықаралық кинофестивалі мен Доностиа Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалінде алғаш рет пайда болды. Кейін фильм 2006-2007 жылдары әртүрлі елдерде DVD-де шығарылды, ал Apple TV-де стримминг нұсқасы бар.
Сыни қабылдау
Испанияның 2005 жылғы Сан-Себастьян фестивалінде Tideland халықаралық сыншылар төрешілігінің таңдауымен FIPRESCI сыйлығын алды. Төреші құрамына Ресейдің Андрей Плахов, президент (Kommersant), Франция (Radio France Internationale), Германияның Вольфганг Мартин Хамдорф (Film Dienst), Италияның Массимо Каузо (Corriere Del Giorno) және Испанияның Серги Санчес (La Razón) кірді. Фильмнің Сан-Себастианда FIPRESCI жеңісінің айналасындағы дау-дамайға жауап ретінде заңгер Сержи Санчес былай деп жазды: "Гиллиамның фильмдері қауіпті және радикалды образды ұсынуға батылы жеткен жалғыз адам болды, ешқандай уәкілеттіктерсіз, нақты мәселе бойынша: жаушыл ортаға қарсы шығудың жалғыз жолы ретінде ақымақтық. Мұның бәрі режиссердің шығармашылығымен шексіз үйлесімді, оны сыншылар, индустрия және көрермендер жиі түсінбейді ". Гиллиамның фильмін қорғап, оны режиссердің бұрынғы жұмыстарының контексіне қойып, сондай-ақ қазылар алқасының шешімін түсіндіріп, Санчес: "Жел диірмендерімен күресу, ең соңында, шығармашылық еркіндікті тұтқындаған бейбітшілікпен күресумен бірдей" деп қорытындылады. Tideland фильмінің негізгі сын-пикирлері аралас болды, Жапония - бұл сын-пикирлер мен кассалық табыстылық алған жалғыз ел. Фильм алғаш рет Ресейде (2006 жылдың ақпаны) көрсетілді, одан кейін Нидерландыда (2006 жылдың наурызы) және Грецияда (2006 жылдың мамыры) көрсетілді. АҚШ-та бір жылдай таратылмағаннан кейін фильмді THINKFilm америкалық релизге алды, содан кейін АҚШ-та ашылды, алғашқы аптада бір кинотеатрдан 7276 доллар табыс тапты. Фильмнің релизі кейін кеңейтілді, бірақ тек тоғыз кинотеатрда, жалпы ішкі жалпы сомасы $ 66,453 болды. Содан бері бірнеше тәуелсіз кинотеатрлар мен өнер мұражайлары фильмді арнайы іс-шара ретінде ұсынды, соның ішінде IFC орталығы мен Форт-Уорт заманауи өнер мұражайы. Гиллиам THINKFilm компаниясын фильмнің американдық театрлық шығарылымын басқару әдісі және оның АҚШ-тағы DVD-де шығарылуы үшін фильмнің өлшем қатынасын заңсыз бұзғаны үшін ашық сынға алды. Ол сондай-ақ өзінің барлық фильмдері сыншылардың аралас-құралас реакциясын алды деп мәлімдеді. Ал кем дегенде бір сұхбатында, сондай-ақ Tideland кітабының кіріспесінде ол көптеген кино көрермендері Tideland-ті жек көретінін, басқалары оны жақсы көретінін және кейбіреулері бұл туралы не ойлағанын білмейді деп мәлімдеді. Гиллиам сонымен қатар Монти Пайтонның бұрынғы мүшесі Майкл Пэйлиннің бұл фильмді өзінің жасаған ең жақсы немесе ең нашар нәрсе екенін айтты, бірақ Пэйлиннің өзі бұл туралы шешім қабылдай алмады. Entertainment Weekly сыншысы Оуэн Глейберман Tideland-ке "F" бағасын беріп, оны "жаман қорқынышты" деп атады. DVD-нің кейінгі шолуында Глейберманның Entertainment Weekly сыншысы Кларк Коллис фильмге "B" бағасын берді және былай деді: "Терри Гиллиамның қасіретті ертегісі - оның визуалды талантының тағы бір тамаша көрінісі". Скотт сияқты, Ройпер де қатты жағымсыз пікір білдірді, "Мен бұл фильмді жек көрдім" және "Мен экраннан өте жақын жүрдім. Мен ешқашан олай етпеймін". Чикаголық "Рейдэр" журналында сыншы Джонатан Розенбаум фильмді "аллюцинациялық және өте жағымсыз" деп атап, оқырмандарға: "Льюис Кэрроллдің ауру ғаламшарына өз тәуекеліңізбен кіріңіз" деп ескертті. Алайда, Chicago Tribune сыншысы Майкл Уилмингтон фильмді мақтап, "бұл ақымақтық, қауіпті және кейде керемет" деп атап өтті, ал Ain't It Cool News тобының Гарри Ноулз: "Мен үшін Tideland шедевр", - деп жазды. Фильмді режиссер Дэвид Кроненберг "поэтикалық қорқынышты фильм" деп сипаттады, бұл цитата театрлық релиздің жарнамалық науқанында қолданылды. Фильм түсіруші Риан Джонсон 2006 жылы өзінің сүйікті фильмдері ретінде Tideland және The Fountain деп атады. 2007 жылдың 16 шілдесінде Independent Film Channel News онлайн-журналында Майкл Аткинсон Гарри Кумельдің сирек көрінетін "Мальпертуис" (1971) және "Тайдленд" фильмдерінің салыстырмалы кинорецензиясын жариялады. Аткинсон тарихи көзқарас бұрын қаралатылып келген Кюмельдің фильмін алғаш рет шыққан мәдени контексттен алыстаған кезде өміршең шығармашылыққа айналдырды деп санайды. Ол "Тайдленд" 21 ғасырдағы "Мальпертуистің" аналогы болуы мүмкін деп айтады. Гиллиамның фильмі "бірнеше онжылдықтан кейін, оны ешкім ұмытқан шедевр ретінде дәлелдейтін тарихи сәтін күтіп отырған аңшыл аңшыл адам" деп болжайды.