Сандардың мистикалық қасиеттері: Нумерология – сандар мен оқиғалар арасындағы құпия байланыс, есімдердің сандық мәнін анықтау. Бастапқы білім және болжам.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сандардың мистикалық қасиеттері
Mystical properties of numbers
Нумерология (20 ғасырға дейін арифмантия деп белгілі болған) – сан мен бір немесе бірнеше сәйкес келетін оқиғалардың арасындағы құпия, діни немесе мистикалық байланысқа сенім. Сондай-ақ, бұл әріптік-сандық жүйе арқылы сөздер мен есімдердегі әріптердің сандық мәнін зерттеу болып табылады. Есімге нумерология қолданылса, ол ономантияның бір түрі болып табылады. Ол көбінесе астрологиямен және басқа да болжау өнерімен байланысты. Нумеролог термині сандық үлгілерге сенетін және олардан қорытынды шығаратын адамдарға қолданылады, тіпті олар дәстүрлі нумерологиямен айналыспаса да. Мысалы, 1997 жылы жарық көрген «Нумерология: немесе Пифагор не жасады» атты кітабында математик Андервуд Дадли осы терминді акция нарығын талдаудың Эллиот толқыны қағидасын қолданушылар туралы сөздерде пайдаланады.
Numerology (known before the 20th century as arithmancy) is the belief in an occult, divine or mystical relationship between a number and one or more coinciding events. It is also the study of the numerical value, via an alphanumeric system, of the letters in words and names. When numerology is applied to a person's name, it is a form of onomancy. It is often associated with astrology and other divinatory arts. The term numerologist can be used for those who place faith in numerical patterns and draw inferences from them, even if those people do not practice traditional numerology. For example, in his 1997 book Numerology: Or What Pythagoras Wrought , mathematician Underwood Dudley uses the term to discuss practitioners of the Elliott wave principle of stock market analysis.
Этимология
Арифмантия термині екі грек сөзінен – arithmos (санды білдіреді) және manteia (болжауды білдіреді) – туындаған. "Αριθμομαντεία" Арифмантия – сандар арқылы болжауды зерттейтін ғылым. "Арифмантия" сөзі 1570 жылдарға дейін қолданылған, бірақ "нумерология" сөзі ағылшын тілінде шамамен 1907 жылға дейін тіркелмеген.
The term arithmancy is derived from two Greek words – arithmos (meaning number) and manteia (meaning divination). "Αριθμομαντεία" Arithmancy is thus the study of divination through numbers. Although the word "arithmancy" dates to the 1570s, the word "numerology" is not recorded in English before c. 1907.
Тарих
Гематрия – сөздер мен есімдерге сандық мән беру және осы сандарды діни мағынамен байланыстыру практикасы – ежелгі заманнан бастау алады. VIII ғасырдағы ассириялық жазуда Саргон II-нің бұйрығымен: «Патша Хорсабад қабырғасын 16 283 шынтақтан тұратындай етіп салды, бұл оның есімінің сандық мәнімен сәйкес келеді» делінген. Раввиндер еврей кітаптарындағы өлеңдерді түсіндіру үшін гематрияны қолданды. Сандарды көрсету үшін әліпби әріптерін пайдалану тәжірибесі грек қаласы Милетте дамыды, сондықтан ол Милет жүйесі деп аталады. Ерте мысалдардың бірі – б.з.д. VI ғасырға жататын вазадағы жазулар. Аристотель Пифагор дәстүрінің негізін б.з.д. VI ғасырда Самостық Пифагор қалап, еврей гематриясының грекше алды – Изопсефияны қолданғанын жазды. Пифагор философтар Анаксимандр, Анаксимен және тарихшы Гекатейдің замандасы болды, олардың барлығы Самостан теңіз арқылы Милетте тұрды. Милет жүйесі Александр Македонскийдің (б.з.д. 336–323) билігінде кеңінен қолданылды және кейінгі эллинистік кезеңде басқа мәдениеттер тарапынан қабылданды. Бұл жүйе Египетте Птолемей II Филадельф (б.з.д. 284–246) тұсында ресми түрде қабылданды. 325 жылы Никея соборынан кейін Рим империясында мемлекеттік шіркеудің сенімдерінен кету азаматтық құқық бұзушылықтары ретінде қарастырылды. Изопсефия деп аталатын нумерология консервативті грек православиелік айналымдарда қолданылып келді. Кейбір алхимиялық теориялар нумерологиямен тығыз байланысты болды. Мысалы, араб алхимигі Жәбір ибн Хайян (шамамен 806–816 ж. қайтыс болған) өзінің тәжірибелерін араб тіліндегі заттардың аттарына негізделген күрделі нумерологиямен байланыстырды. Нумерология Томас Браунның 1658 жылғы «Кир бағы» атты әдеби еңбегінде маңызды орын алды. Кітаптың барлық беттерінде автор бес санының және оған байланысты квинкункс үлгісінің өнерде, дизайн мен табиғатта, әсіресе ботаникада кездесетінін көрсетуге тырысады.
The practice of gematria, assigning numerical values to words and names and imputing those values with religious meaning, dates back to antiquity. An Assyrian inscription from the 8th century BC, commissioned by Sargon II declares "the king built the wall of Khorsabad 16,283 cubits long to correspond with the numerical value of his name." Rabbinic literature used gematria to interpret passages in the Hebrew Bible. The practice of using alphabetic letters to represent numbers developed in the Greek city of Miletus, and is thus known as the Milesian system. Early examples include vase graffiti dating to the 6th century BCE. Aristotle wrote that the Pythgoraean tradition, founded in the 6th century by Pythagoras of Samos, practiced isopsephy, the Greek predecessor of Hebrew gematria. Pythagoras was a contemporary of the philosophers Anaximander, Anaximenes, and the historian Hecataeus, all of whom lived in Miletus, across the sea from Samos. The Milesian system was in common use by the reign of Alexander the Great (336–323 BCE) and was adopted by other cultures during the subsequent Hellenistic period. It was officially adopted in Egypt during the reign of Ptolemy II Philadelphus (284–246 BCE). In 325 AD, following the First Council of Nicaea, departures from the beliefs of the state church were classified as civil violations within the Roman Empire. Numerology, referred to as isopsephy, remained in use in conservative Greek Orthodox circles. Some alchemical theories were closely related to numerology. For example, Arab alchemist Jabir ibn Hayyan (died c. 806−816) framed his experiments in an elaborate numerology based on the names of substances in the Arabic language. Numerology is prominent in Sir Thomas Browne's 1658 literary discourse The Garden of Cyrus. Throughout its pages, the author attempts to demonstrate that the number five and the related quincunx pattern can be found throughout the arts, in design, and in nature – particularly botany.
Альфа-цифрлық жүйелер
Әр түрлі нумерология жүйелері бар, олар әліпби әріптеріне сандық мән тағайындайды. Мысалдарға арабтың абджад сандары, еврей сандары, армян сандары және грек сандары жатады. Яһуди дәстүрінде сөздерге олардың сандық мәндеріне және тең мәнді сөздер арасындағы байланыстарға негізделген мистикалық мағына беру практикасы гематрия деп аталады. Мандейлік сандар алфасиллабариясы да нумерология үшін қолданылады (мандей: gmaṭ aria). Зодиак кітабы – нумерология бойынша маңызды мандейлік мәтін.
There are various numerology systems which assign numerical value to the letters of an alphabet. Examples include the Abjad numerals in Arabic, Hebrew numerals, Armenian numerals, and Greek numerals. The practice within Jewish tradition of assigning mystical meaning to words based on their numerical values, and on connections between words of equal value, is known as gematria. The Mandaean number alphasyllabary is also used for numerology (Mandaic: gmaṭ aria). The Book of the Zodiac is an important Mandaean text on numerology.
Пифагор әдісі
Пифагор әдісінде (бұл әдіс сандарға әріптерді тағайындау үшін белгілі бір орындық жүйені қолданады, сондай-ақ ежелгі еврей және грек жүйелерінде де осылай істеледі) қазіргі латын әліпбиінің әріптеріне 1-ден 9-ға дейінгі сандық мәндер тағайындалады.
In the Pythagorean method (which uses a kind of place value for number letter attributions, as does the ancient Hebrew and Greek systems), the letters of the modern Latin alphabet are assigned numerical values 1 through 9.
Халдей әдісі
Азырақ танымал әдіс, тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырдың басында көбірек таралған, - халдей әдісі; осы контексте "халдей" арамей тілдерінің көне атауы. Халдей әдісінде 9 саны есептеулерде қолданылмайды, кем дегенде практикалық тұрғыда. Ол қасиетті және құдайлық деп есептелетін болғандықтан, оған сандық мән беруге болмайды. Бұл әдіс Пифагор әдісінен (сондай-ақ көне грек және еврей жүйелерінен) түбірінен өзгеше, себебі әріптерге латын әріптерін еврей алфавитінің әріптерімен дыбыстық сәйкестік бойынша теңестіру арқылы мәндер беріледі (кейін сандық байланыстар гематрия арқылы шығарылады), еврей және грек гематриясында қолданылатын орындық құндылықтың көне жүйесін қолданудың орнына (бірақ "орындық құндылық" ежелгі әлемде бірліктер, ондықтар және жүздіктер бойынша түсіндірілсе де, олардың сандық түбірі бірдей болады); осының салдарынан бірнеше сәл өзгеше нұсқалары бар, кейбір әріптердің дыбыстық сәйкестігі туралы пікір келіспеушіліктері бар.
A lesser known method, more popular in the nineteenth and early twentieth century, is the Chaldean method; in this context, "Chaldean" is an old fashioned name for the Aramaic languages. In the Chaldean method number 9 is not used in the calculations, at least in practice. It is left out because it is thought to be divine and sacred, and therefore unassignable. This method is radically different from the Pythagorean (as well as both the ancient Greek and Hebrew systems) as letters are assigned values based on equating Latin letters with letters of the Hebrew alphabet in accordance with sound equivalents (then number associations being derived via its gematria) rather than applying the ancient system of place value used by the Hebrew and Greek gematria (although 'place value' is almost universally interpreted in the ancient world according to units, tens and hundreds, which nonetheless have the same digital root as place value); in consequence of this there are several slightly different versions, there being disagreements over some of the letter sound equivalents.
Періште сандары
Періште сандары, Дорин Вирту және Линнетт Браун 2005 жылы анықтағандай, 111 немесе 444 сияқты қайталап келетін цифрлардан құралған нөмірлер. 2023 жылға қарай, көптеген танымал медиа басылымдары осы нөмірлердің нұмерологиялық маңызы бар екенін айтатын мақалалар жариялады.
Angel numbers, as defined by Doreen Virtue and Lynnette Brown in 2005, are numbers consisting of repeating digits, such as 111 or 444. as of 2023, a number of popular media publications have published articles suggesting that these numbers have numerological significance.
Ағылшын жүйелері
Ағылшынша сандар туралы әр түрлі жүйелер бар, олар кейде ағылшынша Қабала деп аталады және Герметикалық Қабаламен байланысты. Бұл жүйелер рим әліпбиі немесе ағылшын алфавиті әріптерін белгілі бір сандық мағыналар жиынтығы арқылы түсіндіреді. Ал "Ағылшынша Qaballa" термині 1976 жылы Джеймс Лис ашқан жүйеге негізделген Қабалаға қатысты.
There are various systems of English numerology, sometimes referred to as English Qabalah, that are related to Hermetic Qabalah. These systems interpret the letters of the Roman script or English alphabet via an assigned set of numerological significances. The spelling "English Qaballa", on the other hand, refers specifically to a Qabalah supported by a system discovered by James Lees in 1976.
Джон Скелтон
Ең алғашқы ағылшын гематриясы 1523 жылы ақын Джон Скелтонның "Лавр гүлшоғыры" атты өлеңінде қолданылған.
The first system of English gematria was used by the poet John Skelton in 1523 in his poem "The Garland of Laurel".
Уиллис Ф. Уайтхед
Әдебиетте ағылшын гематриясына келесі сілтеме 1899 жылы Уиллис Ф. Уайтхед өзінің "Мистикалық тезаурус" кітабында жасады, онда ол "Ағылшын Кабаласы" деп атаған жүйені сипаттайды.
The next reference to an English gematria found in the literature was made by Willis F. Whitehead in 1899 in his book, The Mystic Thesaurus, in which he describes a system he called "English Cabala".
А. Кроули
1904 жылы Алистер Кроули өзінің дүниетанымының негізін қалаған Liber AL vel Legis, Заң кітабы деп аталатын құжаттың мәтінін жазды. Бұл мәтінде 2:55 тармақтағы нұсқау: «Ағылшын алфавитінің реті мен құндылығын алуға тиіссің, оған жатқызу үшін жаңа символдар табуға тиіссің» делінген. Кроули бұл сөзді әлі әзірленбеген немесе ашылмаған ағылшын Қабаласына сілтеме ретінде түсінді. 1907 жылы Алистер Кроули жазған Телеманың қасиетті кітаптарының бірі – Liber Trigrammaton, sub figura XXVII, Таодың Ин және Янмен бірге өзгерулері туралы кітап, 27 үш сызықты диаграмманы қамтиды, олар «триграммалар» деп аталады. Олар Ян үшін қатты сызықтан, Ин үшін үзілген сызықтан және Тао үшін нүктеден тұрады. Кроули осы еңбектегі триграммаларға 26 латын әрпін жатқызу арқылы «Ағылшын алфавитінің реті мен құндылығын алу» нұсқауын орындағанын санады, бұл туралы оның «Заң кітабына» жазған «Ескі түсініктемесінде» айтылған.
In 1904, Aleister Crowley wrote out the text of the foundational document of his world view, known as Liber AL vel Legis, The Book of the Law. In this text was the injunction found at verse 2:55; "Thou shalt obtain the order & value of the English Alphabet, thou shalt find new symbols to attribute them unto" which was understood by Crowley as referring to an English Qabalah yet to be developed or revealed. In one of the Holy Books of Thelema written by Aleister Crowley in 1907, called Liber Trigrammaton, sub figura XXVII Being the Book of the Mutations of the Tao with the Yin and the Yang, are 27 three line diagrams known as 'trigrams', which are composed of a solid line for the Yang, a broken line for the Yin, and a point for the Tao. By attributing 26 Roman script letters to the trigrams of this work, Crowley felt that he had fulfilled the injunction to "obtain the order & value of the English Alphabet", as noted in his 'Old Comment' to The Book of the Law.
Джон Хьюз
1952 жылы Джон П. Л. Хьюз «Ағылшын тілінің жасырын сандық мағынасы, немесе, Ұсыныстық Гематрия» атты еңбегін жариялады, ол 1952 жылдың 4 шілдесінде Holden Research Circle-де өткен лекциясына негізделген.
In 1952, John P. L. Hughes published The Hidden Numerical Significance of the English Language, or, Suggestive Gematria, based on his lecture delivered at Holden Research Circle on July 4, 1952.
Джеймс Лис
Ағылшынша Qaballa (EQ) – 1976 жылы Джеймс Лис тапқан белгілі бір мәндер жиынтығы арқылы ағылшын алфавиті әріптерін түсіндіретін Герметикалық Қабала жүйесі. А. Кроулидің (1875–1947) қайтысынан кейін дамыған көптеген ағылшын жүйелері сияқты, бұл да оның шабыттанған еңбектерінде, әсіресе Liber AL vel Legis, Заң кітабында баяндалған сырларды жақсырақ түсіну үшін жасалған. Джейк Страттон Кенттің сөзіне сәйкес, "Ағылшын Qaballa – бұл қабала, сандар есебі емес. Қабала нақты үш фактормен байланысты: біріншіден, тіл; екіншіден, «қасиетті» мәтін немесе мәтіндер; үшіншіден, осы екеуінде қолданылатын математикалық заңдар."
English Qaballa (EQ) refers to a system of Hermetic Qabalah that interprets the letters of the English alphabet via an assigned set of values discovered by James Lees in 1976. Like many of the English systems developed since the death of Aleister Crowley (1875–1947), it was created with the intent of gaining a better understanding of the mysteries elaborated in his inspired works, especially those in Liber AL vel Legis, the Book of the Law. According to Jake Stratton Kent, "the English Qaballa is a qabalah and not a system of numerology. A qabalah is specifically related to three factors: one, a language; two, a 'holy' text or texts; three, mathematical laws at work in these two."
Уильям Эйзен
Уильям Эйзен өзінің екі томдық "Англиялық Кабала" (1980–82) еңбегінде Руханилық Ағаша даналық ғибадатханасымен байланысты жүйені сипаттады.
A system related to the Spiritualist Agasha Temple of Wisdom was described by William Eisen in his two volume The English Cabalah (1980–82).
Уильям Грей
Уильям Г. Грей 1984 жылы жарық көрген «Кабала ұғымдары» атты кітабында, кейін «Кабалалық ұғымдар» деген атпен қайта басылған, тағы бір жүйені ұсынады. Бұл жүйе ағылшын әріптерін Өмір ағашындағы орындармен сәйкестендіруді қамтиды.
William G. Gray proposes another system in his 1984 book, Concepts of Qabalah, more recently republished as Qabalistic Concepts. This system includes correspondence attributions of the English letters to the positions on the Tree of Life.
Майкл Бертио
Майкл Бертиакс өзінің 1989 жылғы "Вудон гностикалық жұмыс кітабында" "Ангелдік гематрия" деп аталатын жүйені сипаттады.
Michael Bertiaux described a system called Angelic Gematria in his The Voudon Gnostic Workbook (1989).
Р. Лео Гиллис
Триграммат Қабаласы (TQ) деп аталатын ағылшын тіліндегі тағы бір жүйе алғаш рет 1996 жылы Р. Лео Гиллис жариялады, кейін 2002 жылы «Мутациялар кітабы» деп шығарылды. Бұл жүйе 1907 жылы Алекстер Кроули жазған Телеманың қасиетті кітаптарының біріне негізделген, ол – Liber Trigrammaton, sub figura XXVII, Инь және Янмен Даоның Мутациялар кітабы. Liber Trigrammaton (әрі Liber XXVII) Кроулидің «ең жоғары теориялық қабаланың түпкі негізі» деп атады. Сәйкестіктер «И-Цзин», «Таро» және «Руналар» сияқты басты болжау нысандарымен, сондай-ақ грек және еврей алфавиттерімен, «Өмір ағашымен», Батыс және Веда астрологиясымен, сиқырлы квадраттармен және Платондық денелермен құрылады. Бұл қабаланың басты ерекшелігі – кеңістік кубының және оның 26 құрауының – қырларының, жақтарының және төбелерінің жаңа түсінігі, олар ағылшын алфавиті әріптерінің санына тең.
Another system for English known as Trigrammaton Qabalah (TQ) was first published by R. Leo Gillis in 1996, and subsequently released as The Book of Mutations in 2002. This system is based on one of the Holy Books of Thelema written by Aleister Crowley in 1907, called Liber Trigrammaton, sub figura XXVII Being the Book of the Mutations of the Tao with the Yin and the Yang. Liber Trigrammaton (aka Liber XXVII) was called by Crowley "the ultimate foundation of the highest theoretical qabalah". Correspondences are created with some of the major forms of divination such as the I Ching, Tarot and runes, as well as Greek and Hebrew alphabets, the Tree of Life, Western and Vedic astrology, magic squares, and the Platonic solids. A primary feature of this qabalah is a new understanding of the Cube of Space and its 26 components of edges, faces, and vertices, which equal the number of letters in the English alphabet.
Дэвид Рэнкин
Дэвид Ранкин өзінің "Магияға айналу" (2004) кітабында жай сандарды қолдана отырып, ағылшын гематриясының "Прайм Қабала" деп аталатын жүйесін сипаттады.
David Rankine described a system of English gematria using prime numbers which he calls Prime Qabalah in his book Becoming Magick (2004).
Қарым-қатынас
Кейде ғылыми теориялар, егер олардың басты түрткісі ғылыми байқаулар емес, үлгілер жиынтығы болса, "нумерология" деп аталады. Бұл терминнің күнделікті қолданысы ғылыми қауымдастықта жиі кездеседі және көбінесе теорияны күмәнді ғылым деп есептеу үшін пайдаланылады. Ғылымдағы "нумерологияның" ең белгілі мысалы – математикалық физик Пол Диракты, математик Герман Вейлді және астроном Артур Стэнли Эддингтонды қызықтырған, белгілі бір үлкен сандардың кездейсоқ сәйкес келуі. Бұл сандық сәйкес келулер ғаламның жасы мен атомдық уақыт бірлігі арақатынасы, ғаламдағы электрондар саны, гравитация және электрон мен протонның электр күші арасындағы күштердің айырмашылығы сияқты шамаларға қатысты. (Сондай-ақ, "Нақты реттелген ғалам" деген мақаланы қараңыз). Вольфганг Паули де физикадағы белгілі бір сандардың, соның ішінде 137 (жай сан) пайда болуына қызығушылық танытты. Британдық математик И. Дж. Гуд былай жазды:
Scientific theories are sometimes labeled "numerology" if their primary inspiration appears to be a set of patterns rather than scientific observations. This colloquial use of the term is quite common within the scientific community and it is mostly used to dismiss a theory as questionable science. The best known example of "numerology" in science involves the coincidental resemblance of certain large numbers that intrigued mathematical physicist Paul Dirac, mathematician Hermann Weyl and astronomer Arthur Stanley Eddington. These numerical coincidences refer to such quantities as the ratio of the age of the universe to the atomic unit of time, the number of electrons in the universe, and the difference in strengths between gravity and the electric force for the electron and proton. (See also Fine tuned universe). Wolfgang Pauli was also fascinated by the appearance of certain numbers, including 137 (a prime number), in physics. British mathematician I. J. Good wrote: