Кіріспе

Англияның жұрты титулы Дерби графы (/audio=En derby. ogg/'/d/ɑːr/b/i/ DARbee) – Англияның жұрлық атындағы атағы. Атақ алғаш рет 1139 жылы Роберт де Феррер, Дербидің 1-ші графы қабылдады. Ол Феррерлер әулетімен жалғасты, бірақ 6-шы граф Генрих III патшалығының соңында мүлкін жоғалтып, 1279 жылы қайтыс болды. Феррерлердің мүлкінің көп бөлігі және (1337 жылы құрылған) Дерби титулы Генрих III әулетіне өтті. 1399 жылы Генрих IV таққа отырғанда титул тәжге біріктірілді. Атақ 1485 жылы қайта жаратылды, бұл жолы Стэнли әулеті үшін. Лорд Дербидің қосалқы титулдары – Ланкастер Палатиндық графтығының Бикерстафф бароны Стэнли (1832 жылы құрылған) және Ланкастер Палатиндық графтығының Престон бароны Стэнли (1886 жылы құрылған). Мұрагердің әдепкі атағы – лорд Стэнли. 1-ші мен 5-ші графтар сондай-ақ 1456 жылы 1-ші графтың әкесі үшін құрылған, қазіргі уақытта тоқтатылған Стэнли баронының титулын иеленді; 2-ші мен 5-ші графтар 1299 жылы құрылған, қазіргі уақытта виконт Сент-Дэвидсқа тиесілі Стрейндж баронының титулын иеленді; ал 7-ші мен 9-шы графтар 1628 жылы қате құрылған және басқа жұртшылық титулдарынан тәуелсіз Стрейндж баронының тағы бір титулын иеленді. Стэнли графтарының бірнеше буыны, отбасының басқа мүшелерімен бірге Консервативтік партияның көрнекті өкілдері болды, және кем дегенде бір тарихшы бұл әулетті партия тарихындағы ең маңызды әулет ретінде Сесилдерге (Солсбери маркиздері) тең деп санайды. Олар Англиядағы ең бай жер иелерінің бірі болды. Дерби графтары көптеген спорттық жарыстарға өздерінің есімін берді: ат жарыстарындағы Эпсом Дерби (көбінесе жай ғана Дерби деп аталады), 12-ші графтың құрметіне аталған; 1892 жылы 16-шы граф Канада Доминионына сыйға тартқан Ұлттық хоккей лигасының чемпиондық кубогы – Стэнли кубогы; және француз регби лигасы клубтары арасында өткізілетін Лорд Дерби кубогы, бұрынғы британ елшісі, 17-ші графтың Парижге сыйға тартқан кубогы. Әулеттің резиденциясы – Ливерпульдің жанындағы Мерсисайдтағы Ноусли Холл.

Эдуард III-ді құру

1266 жылы Роберттен тартылып алынған үлкен иеліктерді Генрих III өз ұлы Эдмунд Краучбекке берді; оның ұлы Томас, Ланкастер графы, өзін граф Феррер деп атады. 1337 жылы Эдмундтің немересі Генрих Гросмонт (шамамен 1310 – 1361), кейін Ланкастер герцогы, Дерби графы титулына ие болды, ал бұл титулды Генрихтің қызы Бланшқа үйленген Эдуард III-нің ұлы Джон Гонт алды. Джон Гонттың ұлы және мұрагері Генрих Болингброк болды, ол 1399 жылы Генрих IV ретінде таққа өтті. Дерби графы титулы содан кейін тәжге біріктірілді.

Стэнлидің жаратылысы

Стэнлилер отбасы Одлилердің ата-бабасы болған Олдфитлидің Лигульфтың ұрпағы болды (Адли Стэнлилер отбасын қараңыз). Оның ұрпақтарының бірі үйленген мұрагер, оның неке бөлігіне Стаффордширдің Стоунли қаласы кірді, сондықтан Стенли деген ат қойылды. Сэр Томас Стэнли Ирландияның Лорд-лейтенанты болып қызмет етті және Ланкаширден Палатаға өкілдік етті. 1456 жылы ол Лордтар палатасына Лорд Стэнли ретінде шақырылды. Оның үлкен ұлы Томас Стэнли, 2-ші барон Стэнли, король Генрих VII-нің анасы, Леди Маргарет Бофортқа және Элеонора Невиллге үйленді. Дерби графының атағын оған 1485 жылы оның күйеу баласы Генрих VII Босворт шайқасынан кейін берді, онда Томас Ричард III патшаға сатқындық жасауға шешім қабылдады. Атау, Дерби графтығынан немесе қаласынан гөрі, Ланкаширдің Батыс Дерби жүзіндегі отбасының кең жерлерінен шыққан болуы мүмкін. Оның үлкен ұлы және мұрагері Джордж Стэнли, Лорд Стэнли (әдетте Лорд Стрэндж деп аталды), Джоан Стрэндж, 9-шы баронша Стрэндж және 5-ші баронша Моунға үйленді және әйелінің құқығымен Лордтар палатасына Лорд Стрэндж ретінде шақырылды. Лорд Дербидің орнын Лорд Стрейндждің үлкен ұлы Томас иеленді. Ол анасының орнын 10-шы барон Стрэндж және 6-шы барон Моун ретінде иемденді. Ол Хангерфорд және Хейстингс лордтарының қызы, Энн Хейстингске үйленді. Екінші графтың ұлы Эдвард 3-ші граф болды. Ол 1553 жылы Англия королевасы Мэридің таққа отыруында Лорд-Горный Стюард болып қызмет етті және Чешир мен Ланкаширдің Лорд-лейтенанты болды. Лорд Дерби төрт рет үйленді. Оның екінші әйелі, Дороти Хауард, Томас Хауардтың қызы, Норфолктің 2-ші герцогы, оның мұрагері Генриді, төртінші графты қамтамасыз етті. Ол Францияда елші болып қызмет етті және 1586 жылы Шотландия королевасы Мэридің сотында теңдердің бірі болды. Лорд Дерби Генри Клиффордтың қызы Маргарет Клиффордқа үйленді, 2-ші граф Камберленд, және оның әйелі Элеонора, Чарльз Брэндонның кіші қызы, 1-ші герцог Саффолк, және оның әйелі Мэри Тюдор, король Генрих VII-нің қызы. Лорд Дербидің екі ұлы граф атағын мұраға алды. Ұлы Фердинанд, бесінші граф, 1589 жылы әкесінің кіші атағы Барон Стрейндж арқылы Лордтар палатасына шақырылды. Ол сондай-ақ Лисоу сарайын салған, ол жақын маңдағы құмдарда ат жарыстарын бақылау үшін бақылау платформасы ретінде пайдаланылған болуы мүмкін. Лорд Дерби Элис Спенсерге үйленді, бірақ оның ұлы болған жоқ. Ол құпия жағдайда қайтыс болды және кейбіреулер оны Англия тағына әжесінен талап етуіне жол бермеу үшін улаған деп мәлімдеді. Ол қайтыс болғаннан кейін Стэнли, Стрейндж және Моун барондықтары оның үш қызы арасында тоқтатылды. Ол граф атағын ағасы Вильгельм, алтыншы граф иеленді. Ол Ланкашир мен Чеширдің Лорд-лейтенанты болды және өзінің немерелерінен Ман аралындағы талаптарын сатып алды. Уильям Эдвард де Вердің қызы, 17-ші Оксфорд графы Элизабет де Верге үйленді. Олардың ұлы Джеймс әкесі қайтыс болғаннан кейін граф атағын иеленді. 1628 жылы әкесі тірі кезінде ол Лордтар палатасына Лорд Стрейндж ретінде шақырылды, өйткені бұл атақты оның әкесі ұстады деп саналды. Бұл қателік екені анықталғанда, Лордтар палатасы Стрейнджтің екі барониясы бар екендігіне шешім қабылдады, біріншісі 1299 жылы құрылған, екіншісі 1628 жылы құрылған. Джеймс адал монархист болды. 1643 жылы ол Мэн аралына көшіп барып, оны монархистердің бекінісі ретінде құрды. Ол 1651 жылы Ланкаширдің Болтон қаласында парламенттік күштердің қолынан бас тартты. Оның әйелі Шарлотта де ла Тремуйль, Клод де ла Тремуйльдің қызы, Туар герцогы, 1644 жылы Латом үйін және 1651 жылы Мэн аралын қорғаған батыр ретінде белгілі. Олардың ұлы Чарльз 8-ші граф болды. Ол Чешир мен Ланкаширдің Лорд-лейтенанты болып қызмет етті. Лорд Дерби Хеенвлиттің лоры (Оңтүстік Голландияда) және Нидерландының барон де Рупасының қызы Доротея Хелена Кирховенге үйленді. Олардың екі ұлы болды, екеуі де граф атағын мұраға алды. 8-ші графтың үлкен ұлы Уильям Ричард Джордж 9-шы граф болды. Ол сондай-ақ Чешир мен Ланкаширдің Лорд-лейтенанты болды. Ол Оссори графы Томас Батлердің қызы және Ормонд герцогы Джеймс Батлердің әпкесі Элизабет Батлерге үйленді. Оның екі қызы мен бір ұлы болды. Ол ұлынан көп өмір сүрді және 1702 жылы оның өлімінен кейін Стрейндж бароны оның қыздары арасында тоқтатылды. Олнан кейін оның кіші әкесі Джеймс, оныншы граф болды. Ол саясаткер болды және Ланкастер герцогдығының канцлері және Гвардия еомендерінің капитаны болды. Көптеген алдыңғылары сияқты, ол сондай-ақ Чешир мен Ланкаширдің Лорд-лейтенанты болды. 1732 жылы ол өзінің туысқан қызынан 6-шы барон Стрейндж ретінде мұрагерлікке ие болды. Лорд Дерби баласыз болды және 1736 жылы қайтыс болғаннан кейін екінші графтың еркек желісі тоқтатылды. Ол Стрейндж баронының мұрагері болды, оны әйел желісі арқылы беруге болатын, Джеймс Мюррей, 2-ші Атолл герцогы, бірінші туысы. Граф атағын оның алыс туысы, Бикерстаффтың 5-ші баронеті, екінші графтың кіші әкесінің ұрпағы, Эдвард Стэнли, 11-ші Дерби графы мұраға алды (баронеттің бұрынғы тарихы төменде қараңыз). Ол бұрын Ланкаширді Парламентте өкілдік еткен және граф атағына ие болғаннан кейін Ланкаширдің Лорд-лейтенанты болып қызмет етті. Лорд Дерби Элизабет Хескетке үйленді. Оның резиденциясы Ормскиркке жақын Бикерстафф Холлы болды. 11-ші графтың кіші әкесі, құрметті және пастор Джон Стэнли, 1743–1778 жылдары Бери шіркеуінің пасторы болды. Эдвардтың үлкен ұлы, Джеймс, Лорд Стэнли, әдетте Лорд Стрейндж деп аталды. Эдвард Джеймстен көп өмір сүрді (1771 жылы қайтыс болды) және Джеймстің ұлы Эдвард, 12-ші граф оның орнын иеленді. Ол Ланкастер герцогдығының канцлері ретінде саяси кеңседе болды және сондай-ақ Дерби ат жарысын құрды. Лорд Дерби Джеймс Гамильтонның қызы, 6-шы Гамильтон герцогы, және оның әйелі Элеонора, Чарльз Брэндонның кіші қызы, 1-ші герцог Саффолк, және оның әйелі Мэри Тюдор, король Генрих VII-нің қызы, Леди Элизабет Гамильтонға үйленді. Оның екінші некесі Дрю-Лейн актрисасы Элизабет Фарренмен болды. 12-ші графтың бірінші некесі оның мұрагері Эдвардты, он үшінші графты дүниеге келтірді. Ол Престон мен Ланкаширден Палатаға өкілдік етті және 1832 жылы, әкесінен екі жыл бұрын, Ланкастер графтығындағы Бикерстафф бароны ретінде өзінің құқығымен лордтық дәрежеге көтерілді. Лорд Дерби сондай-ақ табиғат зерттеушісі болды және оның зоологиялық жинақтары Ливерпуль мұражайын құрды. Ол сондай-ақ өнерге демеуші болды, әсіресе ақын Эдвард Лир, графтың балалары үшін «Үкі және Мысық» шығармасын жазған. Ол Шарлотта Хорнбиге үйленді. 1844 жылы ол Ноусли иелігінде, Әулие Мария Діңгезінде шіркеу салды, онда бірнеше Стэнлилер соңғы демалысын тапты. Оның ұлы Эдвард оның орнын басып, 14-ші граф болды. Ол графтардың ең танымалдарының бірі. Ұлы парламенттік шешен ретінде танымал, ол әкесі сатып алған орын, Стоксбридж, Виндзор және Ланкашир Солтүстігі үшін Парламент мүшесі болды. 1844 жылы ол әкесінің кіші атағы Барон Стэнли арқылы Лордтар палатасына шақырылды. Бастапқыда виг болғанымен, кейін ол тори болды және үш рет Ұлыбританияның премьер-министрі болды. Лорд Дерби Эдвард Бутл Вилбрахамның қызы, 1-ші барон Скелмерсдейл, Эмма Вилбрахамға үйленді. Олардың бір қызы мен екі ұлы болды, екеуі де граф атағын мұраға алды. Ұлы Эдвард Генри көрнекті саясаткер болды және әкесінің сыртқы істер жөніндегі парламенттік мемлекеттік хатшысының орынбасары және сыртқы істер министрі ретінде қызмет етті. Ол Бенджамин Дизраэлидің басшылығымен сыртқы істер министрі болды. 1880 жылы ол Либералдық партияға қосылды және 1882 мен 1885 жылдар аралығында Уильям Гладстонның басшылығымен Колониялар хатшысы болды. Оның кіші әкесі және мұрагері, Фредерик Артур Стэнли, 16-шы Дерби графы, консервативті саясаткер болды және соғыс хатшысы, колониялар хатшысы және сауда кеңесінің төрағасы лауазымдарын атқарды. 1886 жылы, жеті жыл бұрын...