Британдық тақсының мұрагерлік атағы

Кіріспе

Британдық монархияның мұрагерлік атағы.

Барон ( /b//æ//r//ə//n//ɪ//t/ немесе /b//æ//r//ə/,/n//ɛ//t/; қысқартылған түрі Bart немесе Bt /b//æ//r//ə//n//ɪ//t//ɛ//s/, немесе ,/b//æ//r//ə/'/n//ɛ//t//ɛ//s/; қысқартылған түрі Btss) – барондық атағын иеленуші, британдық монархияның мұрагерлік атағы. Барон атағы алғаш рет 14 ғасырда айтылған; алайда, қазіргі қолданыста оны 1611 жылы Англия королі Джеймс I монархияның қаржысын көтеру мақсатымен құрды. Баронтар бароннан төмен, бірақ қарапайым рыцарьлардан жоғары тұрады. Рыцарьлар сияқты, олар да "Сэр" (немесе баронтессалар үшін "Дэйм") деп аталады. Олар көбінесе кіші дворяндар санатына жатады, тіпті Уильям Томс былай деп мәлімдейді:
Бұл атақтың нақты мәні әлі толық анықталған жоқ, кейбіреулер оны кіші дворяндардың басшысы деп санайды, ал басқалары баронтарды жоғары дворяндардың ең төменгі сатысына жатқызады, себебі олардың құрметі, жоғары дворяндар сияқты, мұрагерлік және патент арқылы беріледі. Ұлыбританияның мұрагерлік жүйесі және барондық атақтарын дәлелдеу қажеттігіне байланысты континенттік атақтармен және дәрежелермен салыстыру қиын; қазіргі уақытта Барондықтардың ресми тізімін Әділет министрлігі қадағалайды. Іс жүзінде, Ұлыбританияның пэрлік және барондықтары шамамен 1200 отбасынан тұрады (кейбір пэрлер сонымен қатар баронтар болып табылады), бұл Ұлыбритания отбасыларының шамамен 0,01% құрайды.

Терминнің пайда болуы

Барондық атағының тамыры орта ғасырларға дейін жетеді. Сэр Томас де Ла Мор (1322), Боробридж шайқасын сипаттай келе, барондар мен рыцарьлармен қатар барондық иелерінің де қатысқанын айтты. 1328 жылы Эдуард III сегіз барондық атақ берді. Барондық атағы бастапқыда Парламентке жеке шақырылу құқығын жоғалтқан дворяндарға берілді және Ричард II-нің заңында осы мағынада қолданылды. Банерет атағы да төмен дәрежелі лауазым еді. Қазіргі барондықтар 1611 жылы Джеймс I жылдық табысы кемінде 1000 фунт стерлинг болатын 200 азаматқа патент берген кезде пайда болды. Әрқайсысы үш жыл бойы 30 сарбазды ұстау үшін күніне бір фунт стерлинг төлеуге міндетті болды (1095 күн), сол кезде бұл өте үлкен сома болатын. 1619 жылы Джеймс I Ирландия барондығын құрды; 1625 жылы Карл I Шотландия және Жаңа Шотландия барондығын құрды. Жаңа барондық иелері 2000 марка төлеуге немесе екі жыл бойы алты отарлаушыны асырауға міндетті болды. Осы барондықтардың жүзден астамы, қазір Шотландия барондықтары деп белгілі, бүгінге дейін сақталған. 1707 жылы Англия мен Шотландияның бірігуі нәтижесінде болашақтағы барлық атақтар Ұлыбритания барондықтары деп аталды. 1801 жылы Ұлыбритания мен Ирландияның бірігуінен кейін жаңа атақтар Ұлыбританияның барондықтары деп аталды. 1612 және 1613 жылдардағы патша жарлықтарына сәйкес барондық иелеріне белгілі бір артықшылықтар берілді. Біріншіден, барондық иелері мен пьерлердің кіші ұлдары арасында ешкім болмауы керек еді. Екіншіден, барондық иелерінің үлкен ұлдарына рыцарьдық құқығы берілді (бұл кейінірек 1827 жылы Георг IV-нің бұйрығымен жойылды), үшіншіден, барондық иелеріне өздерінің гербтерін Ульстер қаруымен толықтыруға рұқсат берілді: «күміс фонда қызыл қол (немесе қанды қол)». Бұл артықшылықтар Ирландия барондықтарына, ал Шотландия барондықтарына Жаңа Шотландия қаруын құрмет белгісі ретінде бейнелеуге рұқсат берілді. Бірінші артықшылық Ұлыбританияның және одан кейін құрылған Ұлыбританияның барлық барондықтары үшін бүгінге дейін қолданылады.

The term baronet has medieval origins. Sir Thomas de La More (1322), describing the Battle of Boroughbridge, mentioned that baronets took part, along with barons and knights. Edward III created eight baronets in 1328. The title of baronet was initially conferred upon noblemen who lost the right of individual summons to Parliament, and was used in this sense in a statute of Richard II. A similar title of lower rank was banneret. Present day baronets date from 1611 when James I granted letters patent to 200 gentlemen of good birth with an income of at least £1,000 a year; in return for the honour, each was required to pay one pound a day for the upkeep of thirty soldiers for three years (1095 days), thus amounting to £1,095, in those days a very large sum. In 1619 James I established the Baronetage of Ireland; Charles I in 1625 created the Baronetages of Scotland and Nova Scotia. The new baronets were each required to pay 2,000 marks or to support six colonial settlers for two years. Over a hundred of these baronetcies, now familiarly known as Scottish baronetcies, survive to this day. As a result of the Union of England and Scotland in 1707, all future creations were styled baronets of Great Britain. Following the Union of Great Britain and Ireland in 1801, new creations were styled as baronets of the United Kingdom. Under royal warrants of 1612 and 1613, certain privileges were accorded to baronets. Firstly, no person or persons should have place between baronets and the younger sons of peers. Secondly, the right of knighthood was established for the eldest sons of baronets (this was later revoked by George IV in 1827), and thirdly, baronets were allowed to augment their armorial bearings with the Arms of Ulster on an inescutcheon: "in a field Argent, a Hand Geules (or a bloudy hand)". These privileges were extended to baronets of Ireland, and for baronets of Scotland the privilege of depicting the Arms of Nova Scotia as an augmentation of honour. The former applies to this day for all baronets of Great Britain and of the United Kingdom created subsequently.

Конвенциялар

Барондарға, рыцарьларға сияқты, бірінші атынан бұрын "Сэр" деген сөз қосылады. Баронтессалар өздерінің аты-жөнінің алдында "Дэйм" деп аталады, ал баронның әйелі "Леди" деп аталады, содан кейін күйеуінің (некедегі) тегі ғана қолданылады, бұл ұзақ жылдар бойы сақталған әдептілік ережесі. Баронның әйелі баронтесса емес, тек өз құқығымен баронтесса атанған әйелдер ғана осылай аталады. Рыцарьдық атақтан айырмашылығы – ол тек иесіне ғана қатысты – барондық атақ мұрагерлікпен беріледі. Баронның некеде туған үлкен ұлы әкесі қайтыс болғаннан кейін барондыққа ие болады, бірақ оның аты ресми тізімге енгізілгенге дейін толыққанды мойындалмайды. Арнайы жарлықтармен берілген кейбір ерекше жағдайларды қоспағанда, барондық атақ әрқашан еркек желісі арқылы беріледі. Қазіргі барондықтардың толық тізімі Берк тарапынан жарық көрген "Peerage and Baronetage" еңбегінде келтірілген, онда тоқтатылған барондықтардың тізімі де жарияланған. Барондық атақ – бұл жұртшылық емес, сондықтан барондар, рыцарьлар және жұртшылық отбасыларының кіші мүшелері сияқты, мемлекеттік кеңесшілер емес, қарапайым азаматтар болып саналады. Бастапқыда барлық бірінші барондықтар рыцарь атағымен марапатталған. Барондықтардың басқа да құқықтары болған, соның ішінде үлкен ұлын 21 жасқа толғанда рыцарь атағына ие ету құқығы да бар еді. Алайда, Георг IV патшалығының басында бұл құқықтар кеңестегі жарлықтармен шектелді, себебі патшалардың алдыңғыларының актілеріне міндетті түрде бағыну қажет емес деп есептелді. Геральдикалық қолдаушыларға автоматты түрде құқығы болмаса да, барондықтар 19 ғасырдың бірінші жартысында, егер титул иесі Корольдік орденнің Ұлы крестінің рыцары болса, оларды мұрагерлікпен алуға рұқсат етілді. Шотландия немесе Нова Скотия барондары өздерінің гербтерін Нова Скотияның гербімен және "Нова Скотиядан" екенін білдіретін мойын белгісімен толықтыруға рұқсат алды, ол апельсин түсті таспаға ілінген. Бұл белгі күміс қалқанда көк түсті крест, Шотландияның корольдік гербінің кіші нұсқасы, гербтің үстінде императорлық тәж және "Fax Mentis Honestae Gloria" деген ұранмен шеңберленген. Бұл белгі гербтің астындағы таспаға ілінеді. Англия мен Ирландия барондары король Карл I-ге белгі тағуға рұқсат сұрады. Белгі 17 ғасырда қолданылған болса да, 1929 жылға дейін король Георг V барлық барондықтарға (Шотландиядан басқа) белгі тағуға рұқсат бермеді.

Like knights, baronets are accorded the style "Sir" before their first name. Baronetesses in their own right use "Dame", also before their first name, while wives of baronets use "Lady" followed by the husband's (marital) surname only, this by longstanding courtesy. Wives of baronets are not baronetesses; only women holding baronetcies in their own right are so styled. Unlike knighthoods – which apply to the recipient only – a baronetcy is hereditarily entailed. The eldest son of a baronet who is born in wedlock succeeds to a baronetcy upon his father's death, but will not be officially recognised until his name is recognised by being placed on the Official Roll. With some exceptions granted with special remainder by letters patent, baronetcies descend through the male line. A full list of extant baronets appears in Burke's Peerage and Baronetage, which also published a record of extinct baronetcies. A baronetcy is not a peerage; so baronets, like knights and junior members of peerage families, are commoners and not peers of the realm. Originally, all first baronets were knighted. Baronets also had other rights, including the right to have the eldest son knighted on his 21st birthday. However, at the beginning of George IV's reign, these rights were eroded by orders in council on the ground that sovereigns should not necessarily be bound by acts of their predecessors. Although never having been automatically entitled to heraldic supporters, baronets were allowed them in heredity in the first half of the 19th century if the title holder was also a Knight Grand Cross of a Crown order. Baronets of Scotland or Nova Scotia were allowed to augment their armorial bearings with the Arms of Nova Scotia and the privilege of wearing a neck badge signifying "of Nova Scotia", suspended by an orange tawny ribbon. This consists of an escutcheon argent with a saltire azure, an inescutcheon of the Royal Arms of Scotland, with an Imperial Crown above the escutcheon, and encircled with the motto Fax Mentis Honestae Gloria. This badge may be shown suspended by the ribbon below the escutcheon. Baronets of England and Ireland applied to King Charles I for permission to wear a badge. Although a badge was worn in the 17th century, it was not until 1929 that King George V granted permission for all baronets (other than those of Scotland) to wear badges.

Баронға және оның әйеліне арнап

Барон, мысалы, "Сэр Джозеф" (өзінің есімімен) деп аталады. Басқа титулдары жоқ баронның конвертіндегі дұрыс формат "Сэр Джозеф Блоггс, Bt." немесе "Сэр Джозеф Блоггс, Bart." Ресми хат "Қымбат Сэр Джозеф" деген сәлемдемемен басталады. Баронның әйеліне күйеуінің тегімен, "Леди Блоггс" деп жүгінеді; сәлемдесу "Қымбат Леди Блоггс" болады. Оның есімі тек екі бірдей титул иесін ажырату қажет болғанда ғана қолданылады. Мысалы, егер барон қайтыс болса және титулы ұлына өтсе, жесір (жаңа баронның анасы) "Леди Блоггс" болып қала береді, ал ол (ұлы) үйленбесе, оның әйелі "Леди Блоггс" болады, ал анасы "Алиса, Леди Блоггс" деген форматпен танылады. Әлде анасы "Толыққанды Леди Блоггс" деп аталуды қалауы мүмкін. Бұрынғы әйелі де қазіргі баронның әйелінен ажырату үшін "Алиса, Леди Блоггс" болады. Ол "Леди Алиса Блоггс" болмайды, бұл стиль герцогтардың, маркиздердің және графтардың қыздарына арналған (сондай-ақ, қазіргі уақытта Ювелір орденінің және Тісті орденінің әйелдеріне, жоғары титулдары болмаса). Баронның балаларына ешқандай әдепті титулдар қолдануға құқық жоқ.

Аумақтық атаулар

Барлық баронеттік атақтар аумақтық белгімен беріледі; алайда, бастапқы атақты қайталайтын жаңадан жасалған атақтар ғана аумақтық белгіні қажет етеді. Мысалы, Колчестерлік Мур баронеттігі, Ханкокстік Мур баронеттігі, Кайлберн Мур баронеттігі және Мур Лодж Мур баронеттігі бар.

Ольстердің Қызыл қолы

Англия, Ирландия, Ұлыбритания немесе Біріккен Корольдіктің баронеттері (яғни, Ново-Шотландия баронеттерінен басқалары) Ульстердің Қызыл қолын (сол қол нұсқасы) геральдикалық белгі ретінде көрсетуге құқылы, ол Ульстердің ежелгі патшаларының қаруы болып табылады. Бұл белгі (немесе құрметтің толықтыруы) былай сипатталады: күміс түсті фонға қызыл түсті, білекке дейін кесілген сол қол тік бағытта созылған. Англия королі Джеймс I 1611 жылдың 22 мамырында Англияда баронеттердің мұрагерлік орденін құрды, Коллинздің пэражы (1741) сөздерімен айтқанда: "Барлық Ирландия Корольдігін қоныстандыру және қорғау үшін, бірақ әсіресе Ольстер провинциясын қорғау және қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, осы орденнің мүшелері мен олардың ұрпақтары өздерінің қаруларында белгіні (Ульстердің Қызыл қолы) немесе өздері таңдаған гербте орналастыруға болады". 1929 жылдан бастап мұндай баронеттер Ульстердің Қызыл қолын жеке белгі ретінде де, қару-жарақтардың қалқанының астына лентамен ілінген күйде де көрсетуге болады.

1965 жылдан бері барондықтар санының төмендеуі

1965 жылдың 1 қаңтарында 1490 барондық атақ болған. Одан бері жойылу немесе тоқтау арқылы олардың саны 286-ға азайды: жалпы құлдырау 19,2% (2017 жылға дейін). 2015 жылы барондықтардың саны шамамен 1236-ға, ал 2017 жылы 1204-ке жетті. 1965 жылдан бері тек бір ғана жаңа барондық атағы құрылды, ол 1990 жылдың 7 желтоқсанында бұрынғы британ премьер-министрі Маргарет Тэтчердің күйеуі сэр Денис Тэтчерге берілді (кейін баронесса Тэтчер); олардың жалғыз ұлы сэр Марк Тэтчер 2003 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін 2-ші барондық атағын мұрагерлік етті. 1965 жылы тоқтатылған жеті барондық атақ қайта жандандырылды: Кокстонның Иннес барондығы (1686), Лассваде және оның бастауын Лассваде барондығы (1629), Кирклистонның Хоуп барондығы (1698), Фарлидің Сент-Джон (кейін Сент-Джон Милдмей) барондығы (1772), Полоктың Максвелл Макдональд барондығы (1682). Сонымен қатар, ең алғашқы шотланд барондықтары – Иннес барондықтары (1625 жылдың 28 мамырында құрылған), қазіргі ең алғашқы барон – Чарльз Иннес Кер, 11-ші Роксбург герцогы.

Ирландия

Ирландияның премьер-баронеттік атағы 1619 жылы сэр Доминик Сарсфилд үшін жасалды және оның мұрагерлері 1691 жылы 4-ші виконт Сарсфилдтің қудалануына дейін оны сақтап келді. Одан бері сэр Фрэнсис Аннеслинің ұрпақтары, Аннесли баронттары, Ирландияның премьер-баронттары болып табылады; қазіргі кезде Фрэнсис Уильям Дайтон Аннесли, 16-шы Валентия виконты.