Кіріспе

Қағаздың стандарттық өлшемдері

Қағаз жасау кезінде қолданылатын зат ретінде қағаздың өлшемдері.

Қағаз өлшемдері стандарттары жазу қағазы, кеңсе тауарлары, карточкалар және кейбір басылған құжаттар үшін қолданылатын қағаз парақтарының мөлшерін анықтайды. Көп қолданылатын А4 форматын қамтитын ISO 216 стандарты – қағаз өлшемдері үшін халықаралық стандарт болып табылады. Ол Солтүстік Америка және Орталық және Оңтүстік Американың кейбір аймақтарын қоспағанда, бүкіл әлемде қолданылады, онда "Letter" және "Legal" сияқты Солтүстік Америкалық қағаз өлшемдері қолданылады.

B сериясы

B сериясы қағаз өлшемдері А сериясынан гөрі аз таралған. Олардың қатынасы А сериясымен бірдей:

Дегенмен, олардың ауданы әртүрлі. B сериялы қағаздардың ауданы, шын мәнінде, А сериялы қағаздардың геометриялық орташасы болып табылады. B1 өлшемі A0 мен A1 арасында орналасады, ауданы м, немесе шамамен 0,707 м құрайды. Осының нәтижесінде, B0-ның ені 1 метрге тең, ал серияның басқа өлшемдері – жарты, ширек немесе одан да кішкентай метрлік бөліктерден тұрады: әдетте, әрбір B өлшемінің бір жағының ұзындығы болады. Бұл жақ B0, B2, B4 және т.б. үшін қысқа жақ, ал B1, B3, B5 және т.б. үшін ұзын жақ болып табылады. B сериясы кеңседе жиі қолданылмаса да, A сериясының бір өлшемі тым кішкентай болса, ал келесісі тым үлкен болса немесе олар белгілі бір мақсатқа ыңғайлы болғандықтан қолданылады. B4, B5 және B6 конверттері C сериялы конверттерді салуға қолданылады. B4 басылған музыкалық ноталарда жиі кездеседі. B5 кітаптар үшін салыстырмалы түрде танымал таңдау. B7 ISO/IEC 7810 стандарты бойынша ID 3 паспорт мөлшерімен тең. Көптеген плакаттар B сериялы қағазды немесе 50 см × 70 см ~ B2 сияқты оған жақын өлшемді пайдаланады. B сериясы баспа өнеркәсібінде қағаз өлшемдерін және баспа машиналарын, соның ішінде цифрлық машиналарын сипаттау үшін кеңінен қолданылады. B3 қағазы екі АҚШ хаты немесе A4 парақтың қатар басылуы үшін қолданылады; B2 қағазына төрт парақ, B1 қағазына сегіз парақ және т.б. басылады.

C сериясы

C сериясы ISO 269 стандартында белгіленеді, ол 2009 жылы алынып тасталды, бірақ әлі де бірнеше ұлттық стандарттарда көрсетілген. Ол негізінен конверттер үшін қолданылады. C сериялы қағаздардың ауданы – бірдей нөмірлі A және B сериялы қағаздардың аудандарының геометриялық орташасы; мысалы, C4 қағазының ауданы A4 және B4 қағаздарының аудандарының геометриялық орташасы болып табылады. Бұл C4 қағазы A4-тен сәл үлкен және B4-тен сәл кіші екенін білдіреді. Практикалық тұрғыда, A4 қағазына жазылған хат C4 конвертке сыяды, ал A4 қағазы мен C4 конверті B4 конвертке сыяды. Кейбір конверт форматтары, жақын өлшемдерден алынған аралас қабырғалары бар (соның салдарынан шамамен 2:1 пропорциясы), ISO стандартының ұлттық бейімделулерінде де белгіленеді, мысалы, DIN C6/C5 (сондай-ақ C65 деп те аталады) – 114 мм × 229 мм, мұнда C5 және C6 ортақ қабырғасы 162 мм. Бұл формат конвертке A өлшемді қағазды үш бөлікке бүктеуге мүмкіндік береді, мысалы, C65 үшін A4 қағазы.

Жапондық нұсқасы

Жапондық JIS P 0138 стандарты қағаздың екі негізгі сериясын анықтайды. JIS A сериясы ISO A сериясымен толық сәйкес, тек оның толеранттары сәл өзгеше. B сериялы қағаздың ауданы, тиісті A қағазынан 1,5 есе үлкен (ISO B сериясы үшінгі коэффициенттің орнына), сондықтан ұзындық қатынасы тиісті A сериялы қағаз ұзындығынан шамамен 1,22 есе артық. Қағаздың пропорциясы A сериялы қағаздың пропорциясымен бірдей. А және В сериялы қағаздар Жапонияда, Тайваньда және Қытайда кеңінен қолжетімді, ал көптеген көшіру машиналары кем дегенде А4 және А3, В4 немесе В5 қағаздарымен жабдықталған. Каскадты стильдер тілі (CSS) жапондық өлшемдердің ең танымал түрлерін – JIS B4 және JIS B5 қана қолдайды. GB 148–1989 стандартын алмастырған бұл формат ISO A және B серияларын сипаттайды, сонымен қатар арнайы D сериясын қосады. Бұл қытай форматы Қытай Республикасынан (1912–1949) шыққан. D сериясы неміс немесе швед D сериясымен толық сәйкес келмейді. Ол ISO қағаз өлшемдерінің қатаң принциптерін мінсіз сақтамайды: қатынасы шамамен ғана берілген. Мөлшердің қысқа жағы әрқашан келесі кіші мөлшердің ұзын жағынан 4 мм артық. Мөлшердің ұзын жағы әрқашан дәл – яғни, одан әрі дөңгелектеусіз – келесі кіші мөлшердің қысқа жағынан екі есе ұзын. + SAC қағаз мөлшерлері (дөңгеленген дюймдік мәндермен және бастапқы мөлшерлермен) Формат D сериясы AR Атауы Кесілмеген мөлшерлер Мөлшері мм × мм дюйм × дюйм мм × мм дюйм × дюйм 0 1.3927 1K 1 1.4286 2K 2 1.3895 4K 3 1. 8K 4 1.3830 16K 5 1.4154 32K 6 1.3696 64K

Ұзын өлшемдер

ISO 5457, соңғы рет 1999 жылы жаңартылған, А форматының қысқа жағының өлшемдерімен (мысалы, А2) басқа үлкен А форматының (мысалы, А0) ұзын жағының өлшемдерін біріктіре отырып, созылған өлшемдерді енгізеді. Нәтижесінде жаңа формат пайда болады, мысалы, A2.0 деген қысқартумен мм × мм өлшемді аламыз. + ISO 5457 созылған қағаз форматтары Форматы Қысқа жиегі Ұзын жиегі мм × мм дюйм × дюйм Қатынасы А1.0 А1/А2 А0 А2.0 А2/А3 А0 А2.1 А1/А0 А3.0 А3/А4 А0 А3.1 А1/А0 А3.2 А2/А1 Осы сурет қағазы форматтары АҚШ-та ANSI/ASME Y14.1M стандарты бойынша A0-ден A4-ке дейін және дюймдік өлшемдермен бірге қолданылады.

А0а

Қағаз өлшемдері халықаралық стандартқа қарай жылжыса да, дәстүрлі өлшемдерден халықаралық деңгейде қолданылатын өлшемнен сәл үлкенірек кем дегенде бір жаңа өлшем пайда болды. Британдық сәулетшілер мен өнеркәсіптік дизайнерлер бір кезде "Антиквариан" деп аталатын өлшемді қолданған, бірақ "New Metric Handbook" (Tutt & Adler, 1981) кітабында тақта өлшемі ретінде көрсетілген. Бұл ISO A0-дан сәл үлкен, 841 мм × 1189 мм. Сондықтан, қысқа мерзімге Ұлыбританияда A0a деп аталатын өлшем қолданылды, ол ISO B0-ның 1414 мм-дегі сәл қысқартылған нұсқасы еді.

Ноутбук өлшемдері

Жоғарыда көрсетілген өлшемдер қаптамада босап сатылатын қағазға арналған. Бір шетінен байланысқан қағаздың – яғни, пластик немесе қатайтылған ПВА желім таспасымен біріктірілген парақтардың – көптеген түрлері бар. Көбінесе қаптың астында картон (қағаз немесе сұр картон деп те аталады) орналасады. Мұндай тақташа жылдам жазуға арналған бет ретінде қолданылады, ал парақтарда көбінесе сызықтар басылады, әдетте көк түсті емес, сызықты жазуды жеңілдету үшін. Ескіше байланыстыру тәсілі – парақтарды тақташаның үстіңгі жағынан картонға тігіп қою; әрбір беттің үстіңгі жиегінен төмен қарай перфорацияланған тесіктер болады, олардан кез келген бетті жыртып алуға болады. Соңында, әр парақ төмендегісіне жеңіл жабысқақпен біріктірілген, "Post It" немесе "Stick Em" сауда маркасымен сатылатын және түрлі өлшемдерде қолжетімді жапырақшалар да тақташа қызметін атқарады. "Letter pads" – бұл "хат пакеттері", ал "legal pad" терминін қарапайым адамдар көбінесе түрлі өлшемдегі пакеттерді атау үшін қолданады, оның ішінде стенографтар қолданатын "стено пакеттерін" де. "Стено пакеттердің" өлшемін Scholastic Corporation Гарри Поттер романдарының қатты мұқабалы басылымдарының мәтіндік бөлігі ретінде пайдаланады, ал жұмсақ мұқабалы басылымдары үшін DIN D6 стандарты қолданылады.

Астық

Көптеген өндірістік стандарттар өлшемдерді көрсету кезінде қағаз талшығының бағытын соңынан жазады (яғни, 17 × 11 дюйм – қысқа талшықты қағаз, ал 11 × 17 дюйм – ұзын талшықты қағаз). Дегенмен, талшық бағытын сызық сызып (11 × 17 – қысқа талшықты) немесе "машина" деген мағынадағы "M" әрпімен (11M × 17 – қысқа талшықты) нақты көрсетуге болады. Талшық бағыты маңызды, себебі қағаз талшыққа қарсы бүгілгенде жарылуы мүмкін. Мысалы, егер 17 × 11 дюймдік қағазды екі 8,5 × 11 бөлікке бөлу үшін бүктеу керек болса, онда талшық 11 дюймдік қабырғасы бойымен жүреді. Роликтермен иілетін машинаға, мысалы, баспа машинасына, көшірме машинасына немесе теріскеш машинаға салынатын қағазды талшық жиегімен бағыттау керек, сонда роликтер осі талшық бағытымен сәйкес келеді.

Дәстүрлі сантиметрлік қағаз өлшемдері

Дәстүрлі түрде қағаздың үлкен парақтары үшін бірнеше түрлі өлшемдер белгіленген, ал қағаз өлшемдері парақтың атауымен және оның қанша рет бүктелгенімен анықталған. Осылайша, "патшалық" қағаздың толық парағы 25 × 20 дюймді құрайды, ал "патшалық октаво" осы өлшемді үш рет бүктеу арқылы сегіз параққа айналдырылып, 10 × 6 1/4 дюймді құрайды. Патшалық өлшемдер плакаттар мен билбордтар үшін қолданылған. + Қағаздың бөлінуі және олардың аббревиатуралары Атауы Abbr. Бүктемелер Парақтар Беттер Фолио fo, f 1 2 4 Кварто 4to 2 4 8 Сексто, sixmo 6to, 6mo 3 6 12 Октаво 8vo 3 8 16 Дуодецимо, twelvemo 12mo 4 12 24 Секстодецимо, sixteenmo 16mo 4 16 32 Империялық өлшемдер Ұлыбританияда және оның территорияларында қолданылған, ал кейбіреулері АҚШ кітап басып шығаруда сақталған. + Императорлық қағаз өлшемдері Атауы Нұсқасы дюйм × дюйм мм × мм AR Император Ұлыбритания 1.5 Quad Royal АҚШ 1.25 Quad Demy АҚШ 1.2857 Антиквариат Ұлыбритания 1.7097 Grand Eagle Ұлыбритания 1.4609 Double Elephant Ұлыбритания 1.4984 Атлас Ұлыбритания 1.3077 Double Royal АҚШ 1.6 Colombier Ұлыбритания 1.4681 Double Demy Ұлыбритания 1.5 АҚШ 1. Императорлық Ұлыбритания 1.3636 Double Large Post Ұлыбритания 1.5713 Elephant екеуі де 1.2174 Princess Ұлыбритания 1.3023 Cartridge Ұлыбритания 1.2381 Royal екеуі де 1.25 Sheet, Half Post Ұлыбритания 1.2051 Double Post Ұлыбритания 1.6052 Super Royal Ұлыбритания 1.4203 Broadsheet АҚШ 1. Medium Ұлыбритания 1.2425 АҚШ 1.2 Demy екеуі де 1.2857 Copy Draught Ұлыбритания 1.25 Large Post Ұлыбритания 1.2903 АҚШ 1. Post Ұлыбритания 1.2419 АҚШ 1.2581 Crown екеуі де 1. Pinched Post Ұлыбритания 1.2533 Foolscap Ұлыбритания 1.2303 АҚШ 1.2595 Foolscap Folio Ұлыбритания 1.6256 АҚШ 1.5880 Small Foolscap Ұлыбритания 1.2453 Brief Ұлыбритания 1.1852 Pott Ұлыбритания 1.2 Quarto АҚШ 1. Executive, Monarch АҚШ 1.4483

Визит карточкасының өлшемдері

+ Кәдімгі визит карточкаларының өлшемдері Түпнұсқасы мм × мм дюйм × дюйм AR A8 74 × 52 2 15/16 × 2 1/16 B8 88 × 62 3 4/9 × 2 4/9 C8 81 × 57 3 3/16 × 2 1/4 Иран 85 × 48 3 1/3 × 1 8/9 1.771 Батыс Еуропа 85 × 55 3 1/3 × 2 1/6 Халықаралық 86 × 54 3 3/8 × 2 1/8 Солтүстік Америка 89 × 51 3 1/2 × 2 Шығыс Еуропа, Азия, Африка, Оңтүстік Америка 90 × 50 3 9/16 × 2 Шығыс Азия 90 × 54 3 9/16 × 2 1/8 Скандинавия, Оңтүстік-Шығыс Азия, Океания 90 × 55 3 9/16 × 2 1/6 Жапония 91 × 55 3 7/12 × 2 1/6 1.6

Халықаралық визит карточкасының мөлшері, толық миллиметрге дейін дөңгеленген, кредиттік картаны қамтитын ең кіші тіктөртбұрышқа тең, бірақ Батыс Еуропада ол жарты сантиметрге дейін дөңгеленеді (Солтүстік Еуропада жоғарылап дөңгеленеді), Шығыс Еуропада толық сантиметрге дейін, ал Солтүстік Америкада жарты дюймға дейін дөңгеленеді. Дегенмен, ISO/IEC 7810 стандартында көрсетілгендей, кредиттік картаның мөлшері сонымен қатар дөңгеленген бұрыштар мен қалыңдығын да анықтайды.

Газеттің өлшемдері

Газеттердің жеке өлшемдері болады. Compact: AR 1.54 Berliner: қатынас 1.5 Rhenish: AR 1.4–1.5 Tabloid 1.34 Broadsheet: қатынас 1.25

Соңғы кезде көптеген газеттер "веб-кесу" деп аталатын үрдістен өтуде, онда басылым тар (және арзан) қағаз рулонын пайдалану үшін қайта жобаланады. Шынайы мысалдарда, кейбір кең форматты газеттер дәстүрлі таблоидтарға жақын тар болып келеді.