Кіріспе
Бұрынғы кинотеатр Манхэттенде, Нью-Йорк Рокси театры Нью-Йорктегі Таймс-сквердің жанында, 153 West 50th Street-те орналасқан 5920 орындық кино сарайы болды. 1927 жылы салынған кезде бұл ең үлкен кинотеатр болды. 1927 жылы 11 наурызда Глория Свансонның "Суньяның махаббаты" атты үнсіз фильм түсірілді. 1950 жылдары Бродвейдің жетекші кино көрмесі болды және сәнді сахналық шоуларымен де танымал болды. 1960 жылы ол жабылды және қиратылды.
The Roxy Theatre was a 5,920 seat movie palace at 153 West 50th Street between 6th and 7th Avenues, just off Times Square in New York City. It was the largest movie theater ever built at the time of its construction in 1927. It opened on March 11, 1927 with the silent film The Love of Sunya starring Gloria Swanson. It was a leading Broadway film showcase through the 1950s and also noted for its lavish stage shows. It closed and was demolished in 1960.
Ерте тарих
Театр 1925 жылдың ортасында кино продюсері Герберт Любиннің дүниедегі ең үлкен және ең жақсы кино сарайы ретінде ойлап тапқан. Өз арманын жүзеге асыру үшін Любин табысты және инновациялық театр операторы Сэмюэл Л. Ротафелді, яғни "Роксиді" әкелді. Ол Нью-Йорк аймағындағы алты Рокси театрының біріншісі ретінде қарастырылды. Рокси театрды өзінің мансабының шыңы етіп, өзінің барлық театрлық дизайны мен өндіріс идеяларын жүзеге асыруға бел буған. Ол Чикаголық архитектор Уолтер В. Альшлгермен және Rambusch Decorating Company компаниясының дизайнері Харольд Рамбушпен оның дизайны мен жиһаздың барлық аспектілерінде жұмыс істеді. Роксидің кең идеялары мен көптеген өзгерістері шығынды күрт көбейтті. Театр ашылғанға дейін бір апта бұрын Любин бюджеттен 2,5 миллион долларға асып, банкроттыққа жақындаған кезде өзінің бақылау үлесін киномагнат және театр иесі Уильям Фокске 5 миллион долларға сатып жіберді. Театрдың соңғы құны 12 миллион долларды құрады. Любиннің кетуімен Роксидің жеке театр желісі туралы арманы да аяқталды. Тек бір ғана жобаланған Рокси тізбегі салынған: Рокси Мидвей театры Бродвейде, Манхэттеннің Үсті-Батыс жағында, сонымен қатар Ахлшлагердің жобалауымен. Ол 1929 жылы Warner's Beacon ретінде ашылған Warner Bros. компаниясына сатылып кеткен кезде аяқталуға жақын болды. Мохок кілемдері Амстердамда, Нью-Йоркте және мезониндегі жеке құбырлы органмен дайындалған. Ротонданың сыртында, соған жақын орналасқан "Manger" қонақ үйінен театрдың 7-ші даңғыл мен 50-ші көше бұрышындағы басты кіреберісінің алдына апаратын ұзын кіреберіс болды. Театрмен бірге қонақ үй де (кейіннен Тафт қонақ үйі деп аталды) салынған. Ахлшлагер Роксидің жерінің ретсіз учаскесін тиімді жоспар жасап, әр жерді пайдаланып, көптің бір бұрышында сахнамен диагональдық аудиторияны жобалады. Ол аудиторияның көлемін және отыратын орынды барынша арттырды, бірақ үшбұрышты сахнаның қызметін бұзды. Рокси сахнасы өте кең болса да, өте терең емес және сахнадан тыс кеңістігі шектеулі болды. Осы шектеулерге қарамастан, театр екі қабатты жеке киім кию бөлмелері, хордың киім кию бөлмелері, үлкен репетициялық бөлмелер, костюмдер бөлімі, қызметкерлердің құрғақ тазалау және кір жуу бөлмелері, шаштараз және шаштараз, асхана, толық жабдықталған емхана және шоу жануарлары үшін menajerie. Сонымен қатар, көптеген кеңселер, 100 орындық жеке сынама бөлмесі және электр, желдету және жылыту машиналары үшін үлкен машина бөлмелері болды. Театрдың үлкен қызметкерлері сондай-ақ асхана, спорт залы, бильярд залы, ұйқы залы, кітапхана және душ бөлмелерін пайдаланды. Театр сахнасының жаңалықтарына 110 музыкантты қабылдай алатын жоғарылатылған оркестр ордасы және үш консольді Кимбол театр торлы орган кірді. Фильмді проекциялау кабинасы балконда алдыңғы жағына кірді, бұл кинотеатрдың артқы қабырғасының жоғарғы жағында әдеттегі бұрышты проекциядан болатын фильмнің бұрмалануын болдырмау үшін. Бұл Роксиге өз заманы үшін ең өткір фильмге ие болуға мүмкіндік берді. Роксидің негізгі құралы - клиенттерге сыпайы қызмет көрсету. Театрдың киім киген ер адамдары әдептілігімен, еңбекқорлығымен және әскери мінез-құлқымен танымал болды. Олар қатаң дайындықтан өтіп, күн сайын тексеріліп, әскери-теңіз жасағының зейнеткер офицері бақылауында жаттықты. Олардың жарқын киімдерін Коул Портер 1932 жылы "You're the Top" әнінің бір аятында жақсы атап өтті. Рокси Голливудтың ірі фильмдерін бағдарламаларда көрсетті, сонымен қатар 110 адамнан тұратын симфониялық оркестр (ол кездегі әлемдегі ең үлкен тұрақты оркестр), жеке театр трубалық органшы, ерлер хоры, балет компаниясы және әйгілі әйелдер бишілері "Роксиеттер". Ротафелдің жетекшілігімен әр аптада көркем фильмге қосымша күрделі сахналық қойылымдар жасалды. Театрдың оркестрі мен орындаушылары NBC радиосының бағдарламасында Роксидің өзі алып барушы ретінде танымал болды. Рокси сағаты апта сайын театрдың өз радиостудиясынан тікелей эфирде көрсетілді. Нәтижесінде Рокси театры бүкіл ел бойынша радио тыңдаушыларға танымал болды.
Роксиден кейін Рокси
Театрдың атақ-даңқы мен табысына қарамастан, 1929 жылғы қор нарығының құлдырауы оның басым иегері Fox Film Corporation үшін қаржылық қиындықтар тудырды. Бұл Роксидің күрделі жұмысын тұрақсыздатты, және ол жиі нашар фильмдермен ауырады. 1932 жылы Ротфель өзінің есімімен аталған театрды Рокфеллер орталығына тастап, жаңа Радио Сити Музыка залын және RKO Roxy театрларын ашты. Роксидің орындаушылары мен көркемдік қызметкерлерінің көпшілігі онымен бірге Музыка залына көшіп барды, соның ішінде продюсер Леон Леонидофф, хореограф Рассел Маркерт және дирижер Эрно Рапи. Роксиеттер 1935 жылы Роксетттер болып табылатын Музыка залында үлкен атақ алды (және олардың мұрагерлері бүгінге дейін өнер көрсетуді жалғастыруда). RKO Roxy көп ұзамай өзінің атын Center Theatre деп өзгертті, өйткені Roxy-дің иесі Рокфеллер орталығын Roxy атына құқық алу үшін сотқа берді. Ротфель кеткеннен кейін Рокси театры бұрынғы даңқын ешқашан қалпына келтіре алмады, бірақ Нью-Йорктегі кино және сахналық шоулардың жетекші көрінісі болып қалды. 1942 жылы "Балабан және Кац" театр желісінің негізін қалаушы А. Ж. Балабан оның атқарушы директоры ретінде он жылға жуық жұмыс істеді. Ол зейнетке шығып, театрды Роксидің бас компаниясы - Ұлттық театрлардың және 20th Century Fox студиясының басшысы Спирос Скоурастың үндеуіне сәйкес басқарады. Балабан театрды Fox фильмдерінің алғашқы көрсетіліміне, сондай-ақ бірінші сыныпты тікелей эфирлік шоулардың өндірісі мен ұсынысына қол жеткізу арқылы табыстылыққа қайтарып берді. Оның жаңалықтары арасында Рокси сахнасында мұз айдынын салу және Николас бауырлары, Кармен Кавалларо және Гармоникаттар сияқты дәуірдің көптеген танымал орындаушыларын тарту болды. Тіпті Леонид Массине сияқты классикалық балет билері де сол жерде өнер көрсетті. Балабан Нью-Йорк филармониясын Роксиге сопрано Эйлин Фарреллмен бірге 1950 жылдың қыркүйек айында екі апталық келісімге шақырды. Кино сарайының басты аттракционы ретінде алғаш рет пайда болған оркестр "Қара гүл" көркем фильмі көрсетілімдерінің арасында күніне төрт рет қысқартылған концерттік бағдарлама ойнады. Рокси сахнасы екі рет қайта құрылды, 1948 және 1952 жылдары конькимен сырғанау шоулары үшін мұз беті қосылды. Соңғы жөндеу кезінде сахна оркестр орнының үстінен үйге дейін кеңейтілді және түстес неондар мұзға еніп қалды. Мұз шоулары 1950 жылдары көркем фильммен бірге ұсынылды. 1956 жылдың қаңтар айында конькимен сырғанау жұлдызы Соня Хени өзінің соңғы Нью-Йорк кездесуінде Роксиге ревю алып келді. Widescreen CinemaScope кинотеатрында 1953 жылы 20th Century Fox компаниясының "The Robe" фильмінің әлемдік премьерасымен таныстырылды. Рокси сонымен қатар 1930 жылы Fox Films-тің "Хappy Days" премьерасымен "Fox Grandeur" 70 мм кең экрандық форматын енгізді. Алайда, Ұлы депрессияға байланысты Рокси 70 мм Грандеурмен жабдықталған екі театрдың бірі болды (Грауманның қытайлықтарымен бірге), ол ешқашан ұсталмаған. Тағы бір кең экрандық формат, үш проекторлы Cinemiracle, сонымен қатар Роксиде қисық 110 фут экранда 1958 жылғы Windjammer фильмімен дебют жасады, нәтижесінде сыйымдылығы 2710-ға дейін қысқарды. Кино сахнасының алдыңғы және бүйір қабырғаларының бір бөлігі үлкен "Cinemiracle" экранын орналастыру үшін алынып тасталды, ал аудиторияның қалған бөлігі ауыр перделермен жабылды. 1955 жылдан бастап театрдың басқарушы директоры Рокси Ротфельдің ұлы Роберт К. Ротфель болды. Осы уақытқа дейін театрдың сыртқы келбеті 1920-жылдардағы алғашқы сәнді дизайнынан айтарлықтай өзгерді. Үлкен оркестр орнын сахнаның кеңейтуімен жауып, орган консольдары алынып тасталды. Алайда, залдағы сәнді залдар негізінен сақталып қалды. 1956 жылы театрды Рокфеллер отбасы 6,1 миллион долларға сатып алып, Ұлттық театрларға жалға берді. 1958 жылы Ротфель және тәуелсіз синдикат театрдың басқаруын Ұлттық театрлардан өз қолдарына алды. Windjammer-дің аяқталуынан кейін театрдың сыйымдылығы артты. Роксидің соңғы үлкен біріктірілген шоуларының бірі 1959 жылы Рок Хадсон мен Джин Симмонс ойнаған "Бұл жер менің" көркем фильмімен, содан кейін Виктор Матур ойнаған "Үлкен цирк" фильмімен болды. Сахнада Гретчен Уайлер, Блэкберн Твинз, Джерри Коллинз және Рокси оркестрі болды.
Жабылу
Рокси 1960 жылы 29 наурызда жабылды. Соңғы фильм 9 наурызда Дирк Богардтың британдық фильмі "Жел оқымайды" болды. Рокси 1956 жылы Рокфеллер орталығымен сатып алынды, содан кейін оны әзірлеуші Уильям Зекендорфқа сатып жіберді. Бастапқыда ол шығысқа қарай салынған Time Life ғимаратына әуе қатынасы құқығын алу үшін сатып алынған. Зекендорф оны Тафт қонақ үйін кеңейту үшін және қазір Тайм Лайф ғимаратына қосылған кеңсе ғимараты үшін қиратты. Эллиот Элисофонның Глория Свонсонды театрдың қираған жерінде суретке түсірген суреті 1960 жылы 7 қарашада "LIFE" журналында жарық көрді. Театрды қысқаша әуеден көруге болады, оны бұзу кезінде, фильмнің прологында Вест-Сайд-Стори 7-авенюдің арғы жағында.
Мұра
Роксидің негізін қалаушының тамаша сахналық және экрандық бағдарламалық идеялары 1970-ші жылдары Radio City Music Hall-да жалғасты. 1933 жылы Роксидің бұрынғы продюсері мен хореографы Леон Леонидофф пен Рассел Маркерт жасаған сәнді Рождестволық сахналық шоу осы күнге дейін Radio City Christmas Spectacular ретінде жалғасуда. Музыка залы 1979 жылы консорциумның сақтау және коммерциялық мүдделері арқылы қиратудан құтқарылды және Нью-Йорктің ойын-сауық көрнекті орындарының бірі болып қала береді. Оның қалпына келтірілген интерьеріне "Рокси" Ротфель үшін жасалған сәнді арт-деко кеңселері кіреді, олар көреген шоуменге арналған құрметті ретінде сақталған.